Bijlage 2a - Bestemmingsplan Brainport Industries Campus (cluster 2)

Vastgesteld bestemmingsplan

Brainport Industries Campus (cluster 2)

April 2024

Brainport Industries Campus (cluster 2)

Inhoudsopgave Toelichting

5

Hoofdstuk 1 Inleiding

7

1.1

Aanleiding

7

1.2

Het plangebied

7

1.3

Crisis- en Herstelwet

11

1.4

Vigerend plan

12

1.5

Leeswijzer

12

Hoofdstuk 2 Beschrijving plangebied

15

2.1

Concept Brainport Campus

15

2.2

Stedenbouwkundige opzet BIC algemeen en cluster 1

26

2.3

Stedenbouwkundige opzet BIC cluster 2

28

Hoofdstuk 3 Uitgangspunten, randvoorwaarden en beleidskader

37

3.1

Inleiding

37

3.2

Rijksbeleid

37

3.3

Provinciaal beleid

50

3.4

Gemeentelijk beleid

58

3.5

Archeologische en cultuurhistorische waarden

64

3.6

Verkeer en parkeren

69

3.7

Groen

76

3.8

Kabel, leidingen

79

3.9

Explosieven

79

Hoofdstuk 4 Milieuparagraaf

81

4.1

M.e.r.-beoordeling

81

4.2

Bedrijven en milieuzonering

83

4.3

Geluid

85

4.4

Geur

89

4.5

Luchtkwaliteit

91

4.6

Externe veiligheid

92

4.7

Duurzaamheid

100

4.8

Bodem

104

4.9

Natuur

105

4.10

Trillingshinder

110

Hoofdstuk 5 Waterparagraaf

111

5.1

Inleiding

111

5.2

Beleid

111

5.3

Beschrijving watersysteem plangebied van de huidige situatie

119

5.4

Toekomstige situatie van het watersysteem

119

Hoofdstuk 6 Juridische vormgeving 2

121 vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

6.1

Algemeen

121

6.2

Planmethodiek

121

6.3

Verbeelding

121

6.4

Planregels

121

Hoofdstuk 7 Handhaving

127

7.1

Algemeen

127

7.2

Handhaving

128

Hoofdstuk 8 Financiële aspecten

131

Hoofdstuk 9 Procedure en maatschappelijke uitvoerbaarheid

133

9.1

Bekendmaking ex artikel 1.3.1. Bro

133

9.2

Overleg ex artikel 3.1.1 Bro

133

9.3

Inspraak

137

9.4

Zienswijzen

140

Bijlagen bij de toelichting

141

Regels

143

Hoofdstuk 1 Inleidende regels

145

Artikel 1

Begrippen

145

Artikel 2

Wijze van meten

157

Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels

159

Artikel 3

Bedrijf

159

Artikel 4

Groen

163

Artikel 5

Natuur - 1

165

Artikel 6

Natuur - 2

169

Artikel 7

Verkeer

173

Artikel 8

Verkeer - Verblijfsgebied

175

Artikel 9

Wonen

177

Artikel 10

Waarde - Archeologie 5

181

Artikel 11

Waarde - Cultuurhistorie - 2

183

Hoofdstuk 3 Algemene regels

185

Artikel 12

Anti-dubbeltelregel

185

Artikel 13

Algemene bouwregels

187

Artikel 14

Algemene gebruiksregels

189

Artikel 15

Algemene aanduidingsregels

191

Artikel 16

Algemene afwijkingsregels

193

Artikel 17

Overige regels

195

Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels

197

Artikel 18

Overgangsrecht

197

Artikel 19

Slotregel

199

Bijlagen bij de regels

201

Bijlage 1

202

Lijst van bedrijfsactiviteiten

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

3

Bijlage 2

Lijst horeca activiteiten

205

Bijlage 3

Bedrijfsactiviteiten bij wonen

207

Bijlage 4

Parkeren BIC cluster 2

209

Bijlage 5

Artikel 2 Bevi

211

Bijlage 6

Artikel 1b Revi

214

Bijlage 7

Provinciale risicokaart

216

Bijlage 8

Compensatieplan NNB BIC cluster 2

219

Bijlage 9

kwalitatieve beschrijving groen-natuurgebieden

237

4

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

Toelichting

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

5

6

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Aanleiding

In Brainport regio Eindhoven wordt structureel gewerkt aan het versterken van het internationaal vestigingsklimaat voor kennisintensieve bedrijven en kenniswerkers en daarmee bij te dragen aan de internationale concurrentiepositie van Nederland. Een essentiële stap daarin is de ontwikkeling van Eindhoven Noordwest met daarin de Brainport Industries Campus (BIC).

De Brainport Industries Campus is een duurzame internationale campus voor kennisintensieve bedrijven in de toelever- en maakindustrie in een groene en parkachtige omgeving. De totale Brainport Industries Campus heeft een omvang van 200 hectare. Op lange termijn kan hier maximaal 60 hectare van bebouwd worden. 140 hectare wordt voornamelijk ingericht als een hoogwaardige natuurlijke omgeving.

De campus heeft zich inmiddels met BIC cluster 1 bewezen als een duurzame internationale campus voor kennisintensieve bedrijven in de toelever- en maakindustrie in een groene en parkachtige omgeving. Voorliggend bestemmingsplan behelst het 2e cluster van de Brainport Industries Campus dat in het zuidelijk deel van de totale Brainport Industries Campus ligt. BIC cluster 1 en 2 vormen gezamenlijk de 1e fase van de Brainport Industries Campus.

1.2

Het plangebied

1.2.1

Eindhoven Noordwest

Eindhoven Noordwest is een gebied van ruim 1.600 hectare – een vijfde deel van de stad – in het noordwesten van de gemeente Eindhoven. Noordwest bestaat uit verschillende deelgebieden, ieder met een eigen gebruik en karakter. De focus in dit gebied ligt op belangrijke stedelijke functies en landschappelijke kwaliteiten die noodzakelijk zijn voor het accommoderen van de groei van de stad. Om de beschikbare ruimte optimaal te benutten met complementaire functies is het van belang om duidelijk keuzes te maken.

Eindhoven Noordwest herbergt voor de stad belangrijke functies en draagt daarmee bij aan de brede welvaart. Denk aan de ruim 660 hectare stadsbos vol potentie voor ontmoeting en groene ruimte, de vele arbeidsplaatsen op de werk locaties en de hybride leeromgevingen op BIC en Eindhoven Airport.

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

7

af beelding : Economische hotspots van de Brainport regio

1.2.2

Brainport Industries Campus

Brainport Industries Campus is bestemd voor kennisintensieve bedrijven in de toelever- en maakindustrie. Het gebied voor de ontwikkeling van BIC is circa 200 hectare groot en wordt in grote lijnen begrensd door het Beatrixkanaal, de A2/E25 en de Anthony Fokkerweg. Het streven is om de Brainport Industries Campus zodanig te ontwikkelen dat er een verhouding ontstaat tussen 60% landschap en 40% uitgeefbare clusters.

Dwars door het gebied loopt de Groene Corridor (Oirschotsedijk) die het nationaal landschap Het Groene Woud verbindt met de gebieden Strijp R, - T en - S en de binnenstad van Eindhoven. Vanuit die verbinding is het gebied tevens verbonden met de omliggende gemeenten, waaronder Oirschot, Veldhoven en Best. De Groene Corridor (Oirschotsedijk) verdeelt BIC in een zuidelijk en noordelijk deel. Ten noorden van de Oirschotsedijk ligt een reservering van 32 ha aan uitgeefbare clusters. Ten zuiden van de Oirschotsedijk is ruimte voor 25 ha ten behoeve van clusterontwikkeling.

8

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

afbeelding : De groene wiggen van de Brainport regio

De campus is goed bereikbaar via de genoemde uitvalswegen A2/E25, A50 en A58 en de HOV verbinding tussen Eindhoven Centraal en Eindhoven Airport. Bovendien is het gebied geprojecteerd tussen Eindhoven Airport District aan de westzijde van het plangebied en agrarische gebied met bos en een crematorium met daarachter het logistieke bedrijventerrein Goederendistributiecentrum Acht (GDC) aan de oostzijde van het plangebied. Ten westen van de locatie ligt het Beatrixkanaal (vaarklasse 3).

Ondanks de aanwezigheid van deze zware functies en infrastructuur kent het gebied grote landschappelijke kwaliteiten. Noordwest is met zijn parken, bossen en landgoederen één van de drie groene wiggen van Eindhoven. Noordwest is hiermee een belangrijke stad-landverbinding voor de leefkwaliteit van de Brainport regio Eindhoven. Met aandacht voor de kwaliteit van de fysieke omgeving en het welbevinden van de mens wordt Noordwest een aantrekkelijke omgeving en verbinding voor economische activiteiten van wereldklasse en voor het leefklimaat in een dynamische stad.

Fundamenteel voor de keuze om juist op deze plek de campus te realiseren is dat de waarden van het campusconcept en die van het parklandschap elkaar juist kunnen versterken. De ambities voor het derde stadspark van Eindhoven liggen in de wisselwerking tussen natuurwaarden en gebruikswaarden. Voor een groot gedeelte bestaat de omgeving van de totale BIC uit natuur die onderdeel is van het Natuur Netwerk Brabant. Op specifieke plekken wordt deze structuur versterkt, zoals de ecologische verbindingszone Ekkersrijt, de kanaalzone en langs de Landsard. Andere grote delen van de campus worden ingericht als een landschap waar droge en natte natuur zorgen voor biodiversiteit en waar waterbekkens regenwater opvangen.

Met de campus wil de gemeente de volgende doelstellingen voor het campus landschap - als onderdeel van de groene wig - bereiken: Creëren van een vernieuwende toekomstgerichte omgeving waarin synergie ontstaat tussen kenniswerkers, studenten, stedelingen en de groene ruimte; Versterken van structuren voor natuur en recreatie; Creëren van een innovatief vestigingsklimaat in combinatie met het herstellen en versterken van de groene structuren en landschap. Dat landschap is onderdeel van de vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

9

grote groene wig die het centrum van Eindhoven verbindt met het buitengebied; Geven van betekenis van het landschap (als onderdeel van de groene wig) voor het functioneren van Brainport in het algemeen en de hightech bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen in het bijzonder; Vergroten van de bekendheid van Brainport door het creëren van een showcase en belevingspark op het gebied van technologie en innovatie voor het publiek (nieuwe recreatieve bestemming); Bieden van een publieksaantrekkelijke omgeving; Versterken van de betrokkenheid van de inwoners van de regio met hightech industrie; Aantrekkelijk maken van de hightech industrie voor jongeren en talenten, stimulans voor de werkgelegenheid in de regio. Met de ontwikkeling van de Brainport Industries Campus stimuleren we naast de gebouwde ontwikkeling ook natuurontwikkeling. Kenmerkend is de openheid en toegankelijkheid van de campus en de landschappelijke inrichting rondom de geclusterde bedrijven. De campus is een open toegankelijk parkgebied waar zowel werknemers als recreanten en passanten zich welkom en prettig voelen, waardoor dit totaalconcept beleefbaar is.

1.2.3

BIC cluster 1 en BIC cluster 2

De Brainport Industries Campus bestaat uit meerdere clusters. Ten noorden van de Oirschotsedijk ligt een reservering van 32 ha aan uitgeefbare clusters. Ten zuiden van de Oirschotsedijk is ruimte voor 25 ha ten behoeve van clusterontwikkeling (geduid als BIC fase 1, zijnde cluster 1 en 2). Voorafgaand aan voorliggend bestemmingsplan is het 1e cluster van BIC tot stand gebracht. De oppervlakte van dit cluster bedraagt ca. 8 hectare (inclusief parkeergarage). In de ruimtelijke procedure BIC cluster 1 is uitgegaan van een fsi van 1,5, waardoor in dit cluster circa 100.000m² BVO gerealiseerd kan worden.. De bebouwingshoogte van dit cluster is maximaal 20 meter.

afbeelding : BIC Cluster 1, BIC cluster 2 en BIC Noord –

10

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

masterplankaart BIC BIC cluster 2 gaat uit van een vergelijkbare FSI (van 1,5) op basis van circa 17 ha ontwikkelruimte waarvan 88% uitgeefbaar is. Het programma behelst het realiseren van maximaal 225.000 m2 bvo excl. Parkeergarages. De totale Brainport Industries Campus wordt globaal omsloten door het Beatrixkanaal, de Landsard, de A2/E25, A50, A58 en de Anthony Fokkerweg. Voorliggend bestemmingsplan behelst het 2e cluster van BIC, globaal omsloten door de Landsard, Groene Corridor, A2/N2 en het Beatrixkanaal. Een klein deel van het plangebied ligt in het noordelijk deel van BIC ten noorden van de Oirschotsedijk.

1.3

Crisis- en Herstelwet

Artikel 1.1. lid 1 Crisis en herstelwet (CHW) geeft aan dat afdeling 2 van de CHW van toepassing is op alle besluiten betreffende de in bijlage II genoemde ruimtelijke projecten. In afdeling 2 zijn de versnelde procedure en de beperking van het beroepsrecht geregeld.

In bijlage II wordt sub. 24 genoemd het project “Brainport Eindhoven” (ligging : aanliggend aan de A2 ten westen van Eindhoven, aard project: aanleg infrastructuur en herstructurering werklandschappen). Dit project “Brainport Eindhoven” is nader omschreven in het MIRT projectenboek 2009 op pagina 218 (project nr. 24) alsmede in de Nota Ruimte Uitvoeringsbudget 2007-2014 op pagina 44-45 : Op pagina 44-45 is te lezen : Het project omvat de ontwikkeling van een hoogwaardig woon- en werkmilieu ter versterking van de Brainport Eindhoven en de aansluiting daarvan op het Nationaal Landschap Het Groene Woud. De A2-zone is een aaneengesloten,integraal te ontwikkelen gebied waarbinnen concrete maatregelen worden uitgevoerd, zoals de aanleg van aansluitende en verbindende infrastructuur. Ook de ontwikkeling en herstructurering van werklandschappen hoort hierbij. (…) Ook Brabant Stad en de provincie Noord-Brabant hebben de A2-zone aangemerkt als één van de belangrijkste economische toplocaties binnen het stedelijke netwerk BrabantStad respectievelijk Noord-Brabant. Voor de A2-zone is de ontwikkelingsvisie 'de geniale Brainportlocatie' opgesteld. (…) In de A2-zone wordt al een aantal grote investeringen gepleegd, terwijl een aantal andere projecten nog in voorbereiding is.

Bijvoorbeeld de verbreding van de A2 en de ontwikkeling van Eindhoven Airport, Flight Forum, High Tech Campus Eindhoven, hoogwaardig bedrijventerrein BeA2, Tradeforum en I-Park. Maar ook de opwaardering van de bedrijventerreinen De Run en De Hurk en forse bedrijfsuitbreidingen, waaronder die van ASML, Philips Medical Systems en VDL. Bij de toepassing van artikel 7c Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet is vervolgens onderscheid gemaakt tussen Brainport Eindhoven enerzijds en bedrijventerrein de Run Veldhoven anderzijds. Op 22 maart 2019 trad het Besluit tot wijziging en aanvulling van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet (achttiende tranche) in werking, waarmee Brainport Park (waarvan het plangebied van dit bestemmingsplan onderdeel uitmaakt) werd aangeduid als gebied waarop krachtens lid 17 onder o. van toepassing is artikel 7c Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet. Verwezen wordt hierbij naar de als bijlage 62 opgenomen kaartafbeelding (waarin het plangebied hieronder indicatief is aangegeven met een rode cirkel) :

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

11

afbeelding : bijlage 62 Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet Op grond van het vorenstaande kan worden geconcludeerd dat de CHW op dit bestemmingsplan van toepassing is

1.4

Vigerend plan

Het bestemmingsplan “Brainport Industries Campus (cluster 2)” vervangt een deel van het bestemmingsplan Buitengebied. Het bestemmingsplan Buitengebied is vastgesteld door de raad op 22 augustus 2006. Dat plan was gedeeltelijk goedgekeurd door Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant op 17 april 2007 (nr. 1225743/1288301). Nadat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 29 april 2008 (nr. 200703591/1) uitspraak had gedaan op aanhangig gemaakt beroep tegen het goedkeuringsbesluit is het plan onherroepelijk geworden. En vervangt het (ontwerp) bestemmingsplan Buitengebied Eindhoven 2023 d.d. 16-02-2023. De Brainport Industries Campus past niet binnen dit bestemmingsplan. Daarom is dit nieuwe bestemmingsplan opgesteld.

1.5

Leeswijzer

Het bestemmingsplan “Brainport Industries Campus (Cluster 2)” bestaat uit een digitale en analoge verbeelding (plankaart) met de daarbij behorende regels.

Bij het bestemmingsplan is een toelichting gevoegd. In de toelichting wordt aangegeven waarom het bestemmingsplan is opgesteld en welke afwegingen hebben plaatsgevonden in 12

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

het kader van een goede ruimtelijke ordening. De toelichting bestaat uit negen hoofdstukken. Na deze inleiding volgt hoofdstuk 2 met de beschrijving van de bestaande situatie in het plangebied en een beschrijving van het project en de randvoorwaarden. Hoofdstuk 3 bevat de uitgangspunten bij, de randvoorwaarden voor en het beleidskader voor de opstelling van het voorliggende bestemmingsplan. Hoofdstuk 4 geeft inzicht in de relevante milieuaspecten. Hoofdstuk 5 bevat de waterparagraaf. De juridische vormgeving van het bestemmingsplan is beschreven in hoofdstuk 6. Handhaving komt in hoofdstuk 7 aan de orde. De financiële uitvoerbaarheid is beschreven in hoofdstuk 8 en hoofdstuk 9 gaat ten slotte in op de gevolgde en te volgen procedure inclusief de maatschappelijke uitvoerbaarheid. (met name de resultaten van het gevoerde overleg en de samenspraak/inspraak).

Naast de digitale versie is er tevens een papieren versie van het bestemmingsplan beschikbaar. De digitale versie is juridisch bindend.

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

13

14

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

Hoofdstuk 2

2.1

Beschrijving plangebied

Concept Brainport Campus

Historisch perspectief Eindhoven is ontstaan als nederzetting op de kruising van de Dommel en de Gender. In 1232 kreeg de nederzetting stadsrechten, maar tot de 19e eeuw bleef de stad klein en had weinig betekenis. De aanleg van het Eindhovens kanaal naar de Zuid-Willemsvaart bij Helmond en de opening van de spoorlijn in 1866 bespoedigde de industriële groei van Eindhoven. Philips, de tabaksindustrie en later de DAF autofabrieken leveren de stad veel industriële werkgelegenheid. Philips kocht zelf veel grond aan om woningbouw en allerlei voorzieningen voor haar eigen werknemers te realiseren. Doordat veel koopkrachtige bewoners in de buurgemeenten gingen wonen wordt er rond 1900 gesproken over de mogelijkheid Eindhoven te laten groeien, ten koste van de omliggende dorpskernen. In 1920 worden Stratum, Strijp, Gestel, Tongelre en Woensel toegevoegd aan Eindhoven. Van een verzameling dorpen groeit Eindhoven zo uit tot een industriële stad, waar de oude dorpslintstructuur nog goed in de huidige stadsplattegrond is terug te vinden. De ontwikkeling van Eindhoven is lang verbonden geweest met de ontwikkeling van het concern Philips. Het succes van Philips heeft de stad vanaf eind 19e eeuw mede gevormd, en tot op de dag van vandaag is die verwevenheid zichtbaar en beleefbaar. Zo behoren veel iconen van de stad tot het Philips-erfgoed.

Maar ook heeft de langdurige dominantie van het concern flink bijgedragen aan het technologische en innovatieve karakter van Eindhoven. Tezamen met DAF en bedrijven uit andere sectoren (zoals de textielindustrie) is in de regio een concentratie van kennis- en maakindustrie ontstaan. Vanaf begin jaren '90 heeft echter bij Philips, DAF en hun regionale toeleveranciers op grote schaal een herstructurering plaatsgevonden met massaontslagen als gevolg – waarna een volledig nieuw speelveld is ontstaan.

De ontwikkeling van Brainport De economische tegenslag van destijds was aanleiding om op regionale schaal de handen ineen te slaan en te gaan werken aan een nieuwe toekomst voor de regio. Onder de naam Brainport is een uniek samenwerkingsverband tussen bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen ontstaan. Als 'triple helix' hebben deze partijen een grootschalig uitvoeringsprogramma opgezet om een nieuw innovatie-ecosysteem op te bouwen. Zo'n vijftien jaar geleden begonnen de eerste successen van het Brainport-model zich af te tekenen. Dit model bestaat in de eerste plaats uit een zestal wereldspelers (ASML, Philips, VDL, Thermofischer, DAF, NXP en Canon-Océ) die hoogwaardige technologieproducten onder eigen merknaam leveren. Deze worden Original Equipment Manufacturers (OEM's) genoemd. Daaromheen is binnen de Brainport regio een groot netwerk van bedrijven actief die toeleverancier zijn van o.m. hoogwaardige materialen, componenten, non-core submodules, software, industrial engineering, technologisch design en zelfs volledig geïntegreerde systemen. Deze toeleveranciers zijn onder te verdelen in zogenaamde 1e , 2e en 3e tier (systemen, subsamenstellingen en componenten). De rol van deze maakindustrie is steeds prominenter geworden in het totale proces van idee tot eindproduct.

In de kern komt het erop neer, dat de toeleveranciers een steeds groter onderdeel van de vervaardiging van de diverse machines voor hun rekening nemen (tot 85% van het eindproduct) en dat tevens steeds meer sprake is van een gezamenlijke ontwikkeling met de uitbesteder / opdrachtgever (OEM). Inmiddels is Brainport uitgegroeid tot een economisch succes, met een bovengemiddelde vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

15

economische groei en investeringen in R&D en een zeer sterke toename van het aantal kenniswerkers. Op het gebied van innovatie behoort de regio Eindhoven tot de wereldtop. Dit succes straalt ook af op de groei die regio Eindhoven doormaakt, tot 2040 groei met 62.000 woningen (SGE) en 100.000 (MRE).

De gewijzigde rol van de hightech maakindustrie De maakindustrie is een essentieel onderdeel van de keten van bedrijven die hightech producten ontwikkelen, produceren en verkopen. Om bij te kunnen blijven dragen aan behoud en verdere ontwikkeling van de toppositie van Brainport regio Eindhoven en de hier gevestigde bedrijven, is het van belang, dat ook de hightech maakindustrie in deze Brainport-regio zich voldoende kan blijven ontwikkelen. De grote groep bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de productie van zeer hoogwaardige onderdelen hebben behoefte aan een sterkere nabijheid bij elkaar en grotere zichtbaarheid naar de buitenwereld. Voor deze toeleverindustrie is onderlinge samenwerking, het delen van faciliteiten en een stimulerende omgeving voor het aantrekken en behouden van personeel cruciaal. BIC is een plek die met haar ontwerp en inrichting bijdraagt aan het realiseren van de toekomststrategie van deze bedrijven.

De achterliggende trend is dat de toeleverende bedrijven steeds meer activiteiten overnemen van de OEM's. In het aanvankelijke model van verticale integratie was de OEM'er de dominante ketenregisseur en onderhield deze zijn relaties met toeleveranciers via het klassieke uitbesteden (outsourcing). Deze manier van samenwerken is volledig veranderd naar een zogenaamde 'open supply chain', waarbij toeleveranciers verantwoordelijk zijn voor grote delen van de keten en de rol van technologiepartner krijgen. Door de enorme druk op innovatie als gevolg van de internationale concurrentie, de digitale revolutie en de steeds kortere levenscycli van producten en technologieën is de hightech sector zich steeds verder gaan specialiseren. Inmiddels kan worden geconstateerd dat de OEM'ers in Brainport, met chipmachine-fabrikant ASML voorop, zich steeds meer richten op hun kernactiviteiten aan het begin van de keten (R&D) en het einde daarvan (marketing, sales & services). De toeleverende industrie is meer en meer verantwoordelijk voor de gehele productieketen. Belangrijk daarbij is dat de keten niet meer in opeenvolgende stappen werkt. Voorheen waren mechanica, elektronica, software en design gescheiden werelden. Maar baanbrekende innovatie vereist optimale samenwerking tussen alle disciplines. Deze op innovatie gerichte samenwerking binnen de keten is uniek in de wereld.

afbeelding : ASML EUV machine 16

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

Illustratief voor de toegenomen rol van de toeleversector bij innovatie is dat deze steeds vaker al betrokken raakt in de beginfase – bij de R&D dus. Daarbij geldt dat OEM'ers steeds hogere eisen stellen aan de keten – zoals optimale efficiëntie, kritische massa en het kunnen opereren in dezelfde systemen en met dezelfde hoge kwaliteitseisen voor faciliteiten (zoals cleanrooms). Het kunnen delen van faciliteiten is dus uiterst belangrijk in de nieuwe samenwerkingsmodellen. Het belang voor bedrijven in Brainport regio Eindhoven bij partners in de directe nabijheid kan ook als volgt worden geduid. Hightech bedrijf “ASML” heeft er bewust voor gekozen om geen bedrijven in het Verre Oosten op te zetten, ook al is er tegenwoordig sprake van 24/7 contactmogelijkheden. Wanneer de ontwikkeling of de productie goed loopt is er uiteraard niets aan de hand. Indien echter er iets fout gaat in het ontwikkelings- of productieproces dan zijn de problemen legio. Niet alleen de fysieke afstand tot Nederland, maar ook taalproblemen en een gebrek aan creativiteit en inventiviteit maakten het oplossen van problemen aanzienlijk lastiger. ASML heeft er met name om die redenen voor gekozen om de toeleveranciers “naast de deur te hebben”. Aldus kon en kan snel en effectief worden geschakeld.

De noodzaak van een nieuw ruimtelijk concept – BIC Het ondernemend samenwerken in de 'open supply chain' leidt tot (de vraag naar) een nieuw ecosysteem in de hightech maakindustrie, omdat het bestaande ecosysteem in de regio tegen een aantal fundamentele beperkingen aanloopt : De hightech maakindustrie draait om fysieke productie met veel toeleverende partijen, en dus is nabijheid en integratie op één plek juist hier een cruciaal thema. Door afstand tussen bedrijfsactiviteiten is het creëren van maximale efficiëntie en flexibiliteit niet mogelijk. Niet gerobotiseerde logistieke systemen tussen de schakels (denk aan verplaatsing, verpakking en reiniging) kunnen niet 24/7 doorgaan. Om talenten aan te trekken en te behouden is het een vereiste om een aantrekkelijke en stimulerende werkomgeving te bieden met hoogwaardige verblijfskwaliteiten, toegepaste leeromgevingen en duurzame verbindingen met de fysieke omgeving waarin wordt geacteerd. Bestaande bedrijventerreinen zijn ingericht op de innovatie-eisen van het huidige ecosysteem en bieden onvoldoende mogelijkheden voor ontmoetingen en interactie, community-vorming en uitwisseling met het publiek. De samenwerkende bedrijven in de supply chain zijn nu niet als eenheid zichtbaar, vindbaar en beleefbaar. Niet voor internationale klanten, niet voor jonge talenten en niet voor het grote publiek.

Dit heeft ertoe geleid dat het bedrijfsleven, vertegenwoordigd door Brainport Industries (de coöperatie van bedrijven uit de hightech toelever- en maakindustrie) het voortouw heeft genomen in de totstandkoming van BIC. Een krachtig open ecosysteem in een nieuwe typologie voor huisvesting van maakbedrijven. BIC Cluster 1 wordt nu reeds als referentie gebruikt voor BIC cluster 2 om aan te tonen hoe de fabriek van de toekomst er uit kan zien. Waarbij het gaat om meer dan enkel de vraag naar huisvesting van individuele bedrijven in de maakindustrie. Resulterende in een vraag gestuurde ontwikkeling waarbij BIC een impuls geeft aan de concurrentiepositie van de hoogwaardige maakindustrie van de Brainport. BIC vormt een ecosysteem waar ruimte wordt geboden voor samenwerking tussen succesvolle specialistische bedrijven en toonaangevende onderwijs- en kennisinstellingen op mbo-, hboen wo-niveau. De bedrijven op BIC geven samen gestalte aan de nieuwe hoogwaardige maakindustrie.

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

17

afbeelding : hoogwaardige maakindustrie in cleanroom

De transitie van de hightech maakindustrie Binnen Brainport regio Eindhoven ligt thans de nadruk op de navolgende sectoren : de medische sector (Philips Medical), de analytische sector (Thermo Fischer microscopen), de elektronica / halfgeleider industrie (ASML), aerospace, energie / solar. (Solliance) photonica, batterijtechnologie.

afbeelding : medische top-technologie

Deze sectoren kennen uiteraard allen hun (zeer) specifieke kenmerken, maar kennen op technisch gebied eveneens gelijkenissen c.q. vergelijkbare technische uitdagingen. Zo is in vrijwel alle gevallen sprake van de noodzaak om een onderdeel (ASML), een mens (medical) of een product (analytisch) met grote nauwkeurigheid op een specifieke locatie te krijgen voor bewerking, onderzoek of bestudering. Deze “beweging” vergt een combinatie van technieken, die tussen de diverse sectoren uitwisselbaar zijn.

Aldus bestaat binnen Brainport de wens tot “technische kruisbestuiving”, die met de 18

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

uitbreiding van BIC cluster 2 nog meer kan plaatsvinden en verder wordt verfijnd naar gelang het doel dat wordt nagestreefd. Hiervoor is ook de nabijheid van de diverse fabrieken van de toekomst een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle bedrijvencampus.

Voor de steeds grotere rol van de hightech maakindustrie in het proces van idee tot eindproduct zijn de navolgende aspecten van belang: 1. 2. 3. 4. 5.

interdisciplinaire samenwerking – het concept, gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik, verhoogde efficiency, kennisdeling, kennisontwikkeling en innovatie, aantrekkingskracht van de locatie.

2. interdisciplinaire samenwerking – het concept, Brainport Industries Campus is een katalysator voor innovatie en groei. Het nieuwe ecosysteem bestaat uit een 'open supply chain' waarin ondernemend wordt samengewerkt aan innovatieve oplossingen. Die sterkere nadruk op innovatie en samenwerking binnen een community vraagt om een omgeving met geheel andere waarden. Zo'n omgeving stimuleert (toevallige) ontmoetingen, kennisdeling en community vorming, en kent een aangename en inspirerende omgeving.

afbeelding : aerospace-techniek

2. gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik,

Wat gezamenlijk (duurzaam) ruimtegebruik betreft is het van belang, dat om op het gewenste hightech niveau te kunnen presteren, moet kunnen worden beschikt over vaak zeer kostbare faciliteiten als laboratoria, cleanrooms, testopstellingen en geavanceerde logistieke faciliteiten. Door het gebruik hiervan met meerdere partijen samen te doen, is een voldoende kosteneffectieve inzet hiervan mogelijk en komen aldus faciliteiten beschikbaar die voor individuele bedrijven (financieel) onbereikbaar zijn. Deze kosteneffectiviteit geldt ook voor het gezamenlijk gebruik van vergaderplekken, kantinefaciliteiten en opleidingsruimten. Gecombineerd met een modulaire opzet van de bedrijfsspecifieke productieruimten kan aldus in BIC individueel ruimtebeslag worden aangepast aan wisselende behoefte aan personeel, ruimte en machinepark. Het is deze combinatie van ruimtegebruik die wordt samengevat in het begrip “fabriek van de toekomst”.

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

19

3. verhoogde efficiency en zuinig ruimtegebruik

De verhoogde efficiency is een belangrijk extra voordeel van de noodzakelijke nabijheid van bedrijven ten behoeve van voormelde noodzakelijke interdisciplinaire aanpak. Dit zie je terug in het ontwerp van BIC cluster 2. De lessen uit cluster 1 zijn doorvertaald naar een schaalbaar en flexibel concept. Dit concept bestaat uit een modulaire opzet, ruimtelijke vertaald in stripes, die de fabriekshallen ruimtelijk markeren. Deze markering maakt dat BIC cluster 2 ook qua architectuur uniek is in zijn soort en daarmee los van het programmatische een hele eigen uitstraling en aantrekkingskracht zal hebben op zijn gebruikers en omgeving.

De vorm het het ruimte beslag van BIC cluster 2 maakt de dat deze fabriek zeer efficiënt en zuinig kan omgaan met het ruimtegebruik -behoefte van haar gebruikers. Dit wordt versterkt door de nabijheid van bedrijven met daar waar nodig een hoge mate van reinheid (clean-rooms) kan een forse kostenbesparing worden bereikt in de keten van bewerken, reinigen, inpakken, uitpakken, verder bewerken, reinigen, inpakken etc.. De producten zijn bovendien vaak kostbaar en uniek, zodat door het delen van de logistieke zone/magazijn alsmede personeel, binnen een beveiligde omgeving aanzienlijke kostenbesparing gerealiseerd wordt, hetgeen noodzakelijk is om binnen de gewenste prijsstelling te kunnen opereren.

Door het gebruik van diverse gezamenlijke voorzieningen binnen BIC is bovendien sprake van zuinig ruimtegebruik, resulterend in extra ruimte voor ruimtelijke kwaliteit.

4. kennisdeling, kennisontwikkeling en innovatie,

Wat kennisdeling betreft hebben traditionele bedrijven de natuurlijke neiging om hun informatie niet of nauwelijks te delen. Door de gewijzigde rol van de hightech maakindustrie is het van belang dat de diverse toeleveranciers hun gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen en middels uitwisseling en afstemming van kennis en kunde kunnen komen tot het gewenste niveau van hun producten. Hiertoe is nabijheid ook een voorwaarde om tot een innovatief netwerk te kunnen komen.

Vanuit de optiek van kennisontwikkeling en innovatie is scholing van belang (techniekstudenten maar ook werkenden) aan de hand van de ter plaatse aanwezige “state of the art” technieken en met de mensen die hiermee feitelijk werkzaam zijn. Dit brengt grote voordelen ten opzichte van het meer traditionele onderwijs met veelal middels afgeschreven machines van een vorige generatie. De op BIC gevestigde bedrijven en onderwijs-/kennisinstellingen maken gezamenlijk gebruik van voor individueel gebruik te kostbare faciliteiten waarmee ook experimenteren en doorontwikkeling van bestaande producten wordt gestimuleerd. Het doel is om een zo innovatief mogelijk netwerk te creëren waarbij innovatie kan ontstaat uit de kruisbestuiving die bedrijven en scholieren 'vanzelfsprekend' aangaan. Om dat te bewerken zullen we het proces van gesloten naar open innovatie moeten doorbreken. Met BIC cluster 1 is dit gelukt. Met BIC cluster 2 wordt ingezet op een succesvol vervolg. De stap van open innovatie naar een innovatief netwerk, zie onderstaande afbeelding ter verduidelijking. De nabijheid van kennisdragers en het delen van voorzieningen wordt doorgetrokken in het tweede cluster.

20

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

afbeelding : innovatie van toen naar nu – van open supply chain naar open supply network

2. aantrekkingskracht van de locatie

De aantrekkingskracht van de locatie in de vorm van de campusontwikkeling is van belang voor het kunnen ontwikkelen, aantrekken en behouden van de benodigde hoog gekwalificeerde mensen. Hiertoe is niet alleen de directe werkomgeving in gebouwvorm van belang, maar ook de groene omgeving waarin deze gebouwen worden gepositioneerd.

Ook hierin onderscheidt de campus zich van de traditionele bedrijfsomgeving met bovendien de wisselwerking van het gebruik van een in te richten (openbaar) stadspark in relatie tot de showcase (de clusters) als katalysator voor toekomstig personeel.

Het belang van BIC als onderdeel van Brainport

Wekelijks wordt de campus bezocht door nationale en internationale delegaties die persoonlijk willen ervaren hoe de nieuwe hoogwaardige maakindustrie werkt en innoveert. De bedrijven op BIC cluster 1 geven samen gestalte aan de nieuwe hoogwaardige maakindustrie en vormt hiermee een magneet voor klanten, talent en innovatie. De bedrijven uit de hoogwaardige maakindustrie hebben behoefte aan een sterkere nabijheid bij elkaar en grotere zichtbaarheid naar de buitenwereld. Op BIC is samenwerking, het delen van faciliteiten en een inspirerende omgeving cruciaal voor de toekomst. De nabijheid, toegang tot talent en het samenwerken vormen de drijvende kracht achter innovatie. De kracht van de maakindustrie wordt steeds meer zichtbaar, en daarmee de aantrekkelijkheid voor nieuwe partijen om in de regio te landen. Door de kenmerkende openheid en toegankelijkheid van de campus en de landschappelijke inrichting rondom de geclusterde bedrijven en onderwijsinstelling is een krachtig open ecosysteem ontstaan.

BIC cluster 1 wordt nu op vele plekken als referentie gebruikt om aan te tonen hoe de Fabriek van de Toekomst er uit kan zien. De potentie en verdere groei van BIC is dan ook van groot belang voor de instandhouding en uitbouw van de Brainportregio. De koppeling van onderwijs, onderzoek en hightech productontwikkeling is elementair, dit wordt versterkt door het toenemende belang van de hightech maakindustrie als partner in wereldwijde behoefte naar productontwikkeling en kennisleveranciers van productietechnologie. BIC is hiermee een stabiele en perfecte vestigingsplaats voor de hightech maakindustrie in deze regio.

De potentie en groei van BIC is aldus van groot belang voor de instandhouding en verdere vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

21

uitbouw van de Brainportregio als geheel. Het handhaven en uitbouwen van de huidige positie is conditio sine qua non voor behoud van het huidige succes. Dit geldt niet alleen voor individuele bedrijven als ASML, die dagelijks doende zijn om hun technologische voorsprong te behouden maar ook voor de diverse toeleveranciers, die deze “technologierace” moeten kunnen blijven volgen.

Voor de complexe hightech systemen is outsourcing naar lage lonen landen geen optie omdat de koppeling van onderzoek en productontwikkeling elementair is. Dit gegeven in combinatie met het toenemende belang van de hightech maakindustrie als partner in productontwikkeling en kennisleverancier van productietechnologie geeft een stabiele basis voor de hightech maakindustrie in deze regio.

Het bieden van een alternatief voor versnippering van de honderden bedrijven in deze regio in deze sector in combinatie met de aantrekkingskracht van de (samenwerkings-) mogelijkheden op BIC voor overige bedrijven, geeft een extra vliegwielwerking voor de verdere ontwikkeling van BIC, die vervolgens verder wordt versterkt door het BIC als een groeiende eenheid naar buiten te kunnen presenteren.

Een belangrijk gewenst effect van de campus is tenslotte het vergroten van afzetmogelijkheden voor de toeleverende industrie. Nu is de maakindustrie grotendeels gefocust op (en afhankelijk van) de vijf grote bedrijven in de regio. De maakindustrie voegt is voor de groei essentiële schakel. Wanneer de kracht en het belang van de maakindustrie meer zichtbaar wordt, kunnen ook buitenlandse uitbesteders meer gericht worden benaderd en wordt de aantrekkelijkheid vergroot voor een nieuwe uitbesteder om in de regio te landen, wat Brainportregio Eindhoven als geheel (en dus BIC als onderdeel hiervan) weer ten goede zal komen. Juist ook het scheppen van een klimaat van mogelijkheden tot vorming van nieuwe bedrijven.

Een dergelijke gefaseerde ontwikkeling van een campus als BIC is een natuurlijke ontwikkeling, die ook op de diverse andere campussen in de regio, in Nederland en in de wereld kan worden onderkend.

Het belang van BIC vormde ook de basis voor de regionale – en gemeentelijke beleids- en besluitvorming tot medewerking aan totstandkoming van BIC. Dit betreft een weloverwogen strategische keuze onafhankelijk van de discussie rondom de reguliere bedrijventerreinen in de regio.

Voor BIC als zeer specifieke campus bestond en bestaat ruimte en behoefte, om hiermee een ontwikkeling door te kunnen zetten die de regio Eindhoven heeft gevormd tot een van de drie pijlers van de Nederlandse economie (tezamen met de regio's Rotterdam en Amsterdam) met werkgelegenheid voor 1.4 miljoen mensen en een exportvolume van 79 miljard Euro.

22

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

afbeelding : de drie topregio's / mainports in Nederland

De beoordeling van BIC cluster 1 door de Raad van State in 2016

Het belang en de aanvaardbaarheid van BIC is in 2016 beoordeeld door de Raad van State in de beroepsprocedure betreffende het bestemmingsplan voor fase I van BIC. In de uitspraak van 28 september 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:2579) is aangegeven dat kan worden ingestemd met de beleidsmatig onderbouwde fasering, het locatieprofiel en de locatiekeuze. Deze uitspraak zag op BIC cluster 1 , maar kende ook een aantal overwegingen die het bredere kader van deze eerste fase betroffen en aldus van belang zijn voor de thans aan de orde zijnde cluster II :

15.2. Zoals reeds uit overweging 1 volgt zal BIC in fasen worden ontwikkeld. BIC wordt als totale ontwikkeling in zowel rijks- als provinciaal beleid met naam genoemd. Niet in geschil is dat n BIC Noord nog op kleur “oranje” staan en nog nader afgewogen dienen te worden. Hiervoor zullen nog plannen moeten worden vastgesteld. Dit betekent echter niet dat de raad in deze omstandigheid aanleiding heeft moeten zien om dit plan niet vast te stellen. In meerdere regionale afspraken is beslist dat de ontwikkeling van cluster 1 en 2 van BIC zal plaatsvinden en is de ontwikkeling op “groen” gezet. De raad heeft er in redelijkheid van uit kunnen gaan dat BIC in zoverre ontwikkeld gaat worden. (…)

16.2. In het Stec-rapport is een locatieprofiel samengesteld, waaraan de locatie voor BIC moet voldoen. Daarbij is met name van belang geacht dat een campus zal worden gerealiseerd in een groene omgeving, die goed bereikbaar is en de mogelijkheid heeft om uit te breiden. (…).

In artikel 1, lid 1.19 van de planregels is een definitie van een bedrijvencampus gegeven. Daarin is bepaald dat onder een bedrijvencampus dient te worden verstaan een hoogwaardig ruimtelijk en parkachtig, voor een ieder openbaar toegankelijk terrein voor kennisintensieve bedrijven in de toelever- en maakindustrie, synergiebedrijven en kennisinstellingen, onderzoekscentra of onderwijsvoorziening gelieerd aan de kennisintensieve bedrijven in de toelever- en maakindustrie, waarbij men gebruik kan maken van bestaande en nieuw te ontwikkelen faciliteiten van de betrokken partijen en ontmoetingsruimten. Een bedrijvencampus is gericht op “open innovatie” en symbiose c.q. samenwerking tussen de vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

23

bedrijven en voorzieningen op de bedrijvencampus. De Afdeling acht het niet onredelijk dat de raad beoogt een aldus omschreven campus te realiseren (…) Daarbij wordt in aanmerking genomen dat in de planregels specifieke bedrijvigheid is vastgelegd en blijkens de verbeelding veel groen kan worden gerealiseerd. De Afdeling is van oordeel dat de raad in redelijkheid voor de vaststelling van de locatie-eisen heeft kunnen kiezen.

16.3. Dat er met het oog op de behoefte voor is gekozen specifieke locatie-eisen te hanteren, betekent echter nog niet dat er maar één locatie geschikt is. Om die reden is in het Stec-rapport onderzocht of de voorziene ontwikkeling ook elders kan worden gerealiseerd. Hierbij heeft met name de omvang van het terrein in een aaneengesloten gebied een doorslaggevende betekenis gespeeld. De Afdeling acht dit uitgangspunt niet onredelijk. In het Stec-rapport zijn de volgende alternatieven bezien: Kempisch Bedrijvenpark, GDC Acht, Park Forum, HTCE, Wolfsvels II, BZOB Terrein, Bemmer IV, Eeneind West, Westfields, Habraken. Als conclusie is uit het rapport af te leiden dat er weliswaar ruimte is voor het eerste cluster van BIC, maar dat uitbreiden naar een grotere omvang, en dan met name de gehele ontwikkeling tot en met cluster 3 t.m 6 BIC, niet mogelijk is op deze terreinen. (…) De Afdeling ziet in hetgeen De Burgh Acht en de stichtingen op dit punt hebben aangevoerd geen grond om aan te nemen dat er gelijke volwaardige alternatieve locaties binnen bestaand stedelijk gebied zijn zonder de door Stec beschreven ruimtelijke dan wel financiële beperkingen. Gelet hierop oordeelt de Afdeling dat de raad het plan ook met inachtneming van artikel 3.1.6, tweede lid, van het Bro heeft vastgesteld. Het betoog faalt.

17.2. (…) De Afdeling is van oordeel dat de raad zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat het plan niet tot onaanvaardbare planologische leegstand zal leiden.

De realisatie en invulling van BIC cluster 1

Voorafgaand aan de start bouw is een begin gemaakt met de contractering van in het concept passende huurders. Op het moment start bouw (2017) was KMWE de eerste huurder van circa 20% van de geprognotiseerde 100.000 m² te realiseren BVO meters. Het vertrouwen in het concept en de komst van KMWE vormde voldoende draagvlak binnen VolkerWessels om over te gaan tot realisatie van het basis gebouw en de inpassing van KMWE in het gehuurde gedeelte. Gedurende de bouw zijn er meerdere huurders gecontracteerd en waren er bij oplevering in 2019 circa 17 bedrijven gevestigd. Binnen het modulaire concept zijn tussen 2019 en nu nog 28 huurders ingepast, waarmee BIC cluster 1 thans voor circa 97% is verhuurd.

De huidige huurders binnen BIC cluster 1 worden bestempeld als kennisintensieve maakindustrie (high mix, low voluwe & high complexity) en zijn hoofdzakelijk actief in de sectoren printing, analytical, semicon, medical, photonics en energy/solar. Op BIC cluster 1 is het concept toegelegd op de verhuur van ruimte. Er zijn echter ook bedrijven in de markt die een koopscenario vragen. In het plan BIC cluster 1 was en is dit niet inpasbaar, en hier zijn diverse partijen op afgehaakt. Het ontwerp BIC cluster 2 maakt deze optie wel inpasbaar.

De beleidsmatige regionale borging van BIC cluster 2

Uit voormelde uitspraak van de Raad van State blijkt het belang van de regionale afstemming van de ontwikkeling van BIC. In 2016 stond enkel cluster 1 “op groen”. Inmiddels is regionaal afgestemd dat ook cluster 2 tot ontwikkeling kan worden gebracht. 24

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

Deze regionale afstemming is neergelegd in het document “Programmering Nieuwe werklocatie Stedelijk Gebied Eindhoven van het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) van 8 juli 2021. In de Samenwerkingsagenda 2018-2025 hebben de negen samenwerkende gemeenten onder andere afgesproken dat iedere vier jaar de programmering werklocaties wordt geactualiseerd, zodat vraag en aanbod voor werklocaties zo goed mogelijk in balans zijn. De meest recente programmering inclusief financieel arrangement omvat de nieuwe regionale afspraken voor de periode 2021-2023.

Uit bovenstaande weergave blijkt dat de thans aan de orde zijnde uitbreiding BIC cluster 2 (fase 1 cluster 2) niet langer op kleur “oranje” staat, maar op “lichtgroen” is gezet. In de programmering 2021 is het “stoplichtenmodel” uitgebreid met een extra kleur ten opzichte van de programmering 2016. Dit betreft de kleur “lichtgroen”. Deze gronden zijn regionaal akkoord maar kunnen nog niet direct worden uitgegeven.

Lichtgroene terreinen kunnen gedurende de looptijd van de programmering donkergroen kleuren als het bestemmingsplan onherroepelijk wordt. Voordat lichtgroene gronden worden omgezet naar “donkergroen”, moet dat – als onderdeel van de bestemmingsplanprocedure – in het POHO (portefeuillehouders-overleg) Economie worden gemeld, waarbij wordt toegelicht hoe aan de afspraken van bijlage 2 is voldaan.

Uit onderstaande weergave van genoemde bijlage 2 blijkt dat het terrein alleen uitgeefbaar is voor uitbreiding van fase 1 cluster 1 van BIC in de vorm van fase 1 cluster 2 van BIC :

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

25

Dit is exact waarvoor onderhavig bestemmingsplan wordt opgesteld, zodat kan worden geconcludeerd dat voor de thans aan de orde zijnde fase voldoende regionale afstemming heeft plaatsgevonden.

Regionale visie Werklocaties In de regionale visie werklocaties wordt het belang van campussen (zowel single use als mixed use) bij de verdere ontwikkeling van de HTSM sector in de Brainportregio onderstreept. Deze visie werklocaties vormt een onderbouwing voor de ruimte die werken vraagt in de programmering werklocaties en de leidende principes die de regie hierbij gezamenlijk inneemt. Het aantrekken van bedrijven, het bieden van de juiste vestigingsmilieus en het behouden en versterken van het woon- en leefklimaat vraagt om excellente werklocaties die zorgvuldig zijn ingepast in het stedelijk en landschappelijk raamwerk. In voorliggend bestemmingsplan wordt het belang van de inpassing onderstreept en omschreven, zie hiervoor onder andere hoofdstuk 2.2 en het stedenbouwkundig plan.

2.2

Stedenbouwkundige opzet BIC algemeen en cluster 1

Stedenbouwkundig en landschaps-architectonisch plan BIC Het in voorgaande paragraaf beschreven concept is uitgewerkt in een stedenbouwkundig en landschapsarchitectonisch plan voor de Brainport Industries Campus (BIC) : een duurzame, internationale campus voor kennisintensieve bedrijven in de toelever- en maakindustrie in een groene en parkachtige omgeving (circa 200 hectare), bestaande uit compacte clusters (circa 65 hectare) met bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen, onderzoekscentra en gemeenschappelijke facilitaire voorzieningen. Het landschap waar de Brainport Industries Campus wordt gerealiseerd bestaat uit een afwisseling van gesloten bospercelen (zijde Beatrixkanaal) en open agrarische gebieden (oostzijde). Deze landschappelijke kwaliteit is het raamwerk voor het realiseren van de campus. Andere landschappelijke elementen in de campus zijn de Groene corridor, het Beatrixkanaal en het beekje de Ekkersrijt. Het gebied kent in de huidige situatie versnipperde ecologische kwaliteiten. Het – als onderdeel van het bestemmingsplan BIC fase 1 – opgestelde landschapsplan van de campus versterkt die kwaliteiten door het herstellen en maken van robuuste natuurverbindingen. De ontsluiting van BIC wordt hierna in paragraaf 2.4. besproken.

De bedrijven op de totale campus worden ontsloten door een weg die rondom de bebouwing van een cluster loopt (zoals ook gerealiseerd in het eerste cluster). De gemiddelde fsi (floor space index) van BIC cluster 1 is 1,5,met een bebouwingspercentage ca. 70 % en een bouwhoogte van maximaal 20 meter. Ieder cluster krijgt een of meerdere gezamenlijke kwalitatief hoogwaardige verblijfsruimte (in BIC cluster 1 het atrium) voor onder andere gemeenschappelijke facilitaire voorzieningen en publieke expo. Langzaam verkeersroutes, waaronder het campuspad en learning paths, sluiten aan op deze verblijfsruimtes en verbinden de clusters met elkaar en met de groene recreatieve gebieden in de campus. BIC cluster 2 is op te knippen in delen, doorsneden door landschap en logistiek (de Rein Welschenlaan) die onderling verbonden zijn, waardoor het tweede cluster logisch kan groeien door de tijd.

Kwaliteitsboek Brainport Industries Campus Voor de ontwikkeling van de campus is – als onderdeel van het bestemmingsplan BIC – een Kwaliteitsboek Brainport Industries Campus opgesteld, met hierin onder andere de ruimtelijke uitgangspunten en ambities voor zowel gebouwen als openbare ruimte vastgelegd en wordt de 26

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

integratie van de stedelijke ontwikkeling in de omgeving/het groen geborgd. Dit Kwaliteitsboek wordt ook gebruikt voor de ontwikkeling van BIC cluster 2 en is hiertoe als bijlage 1 bij de toelichting opgenomen. De bedrijven op BIC geven samen gestalte aan de nieuwe hoogwaardige hightech maakindustrie, dit betekend ook een doorontwikkeling van het concept van het eerste cluster naar het tweede cluster. Het vertrekpunt voor het ontwerp is het Kwaliteitsboek en is vertaald naar ambities voor een stedenbouwkundig ontwerp BIC cluster 2. Voor de ontwikkeling BIC cluster 2, is een definitief stedenbouwkundig plan (DOSP) opgesteld, deze is als bijlage 2 bij deze toelichting opgenomen. In het DOSP heeft de doorontwikkeling van het concept een plek gekregen, resulterend in een toespitsing van het kader.

DOSP Het definitief stedenbouwkundig plan (DOSP) waarborgt dat er grip wordt gehouden op de ontwikkeling en inrichting van het terrein en het gebouw met voldoende functionele, technische en creatieve vrijheden in de toekomst. De principes ten aanzien van de bebouwing hebben zijn beslag gekregen in de bouwregels zoals opgenomen in de regels.

Het DOSP spreekt zich uit over de uitgangspunten en voorwaarden voor de inrichting van het landschappelijk gebied en de verkeerstechnische en logistieke afwikkeling in/rondom het gebouw en gebied. In paragraaf 2.3 wordt de stedenbouwkundige opzet van BIC cluster 2 nader toegelicht.

Om het campusconcept voor BIC te borgen is het kwaliteitsonderzoek Brainport Industries Campus in 2025 als welstandsnota als bedoeld in artikel 12a van de Woningwet vastgelegd door de gemeenteraad van Eindhoven. In aanvulling op het kwaliteitsboek is voor BIC cluster 2 het DSOP aanvullend als welstandsnota voor ontwerp ter visie gelegd en later vastgesteld. Dit betekent dat alle vergunningaanvragen voor bouwwerken aan de welstandseisen uit dit kwaliteitsboek en aanvulling in het DOSP moeten voldoen.

BIC cluster 1 De eerste cluster van de campus bestaat uit een deel van het zuidelijk cluster en is inmiddels gerealiseerd tussen de Landsard, het Beatrixkanaal, de Anthony Fokkerweg en Brainport Avenue. De oppervlakte van dit bouwcluster bedraagt ± 8,3 hectare (inclusief parkeergarage). Uitgaande van een fsi van 1,5 is in dit cluster ongeveer 100.000 m2 bvo gerealiseerd. Het bebouwingspercentage van dit cluster komt hierbij op 85%. De bebouwingshoogte van dit cluster is maximaal 20 meter. Het bedrijvengebouw bevat een atrium, dat bestaat uit een centrale ruimte die voor iedereen toegankelijk is en voor voetgangers een toegangsroute naar bedrijven en onderwijs-/kennisinstellingen vormt. In het atrium zijn de gemeenschappelijke facilitaire voorzieningen gerealiseerd. Deze ruimte wordt gebruikt als hoofdingang van het gebouw en wordt gebruikt voor gemeenschappelijke ontmoetingsruimte en exposure. De hoofdingang van het bedrijvengebouw is gesitueerd aan de zijde van de Landsard. Het atrium sluit aan op langzaam verkeersroute die de 1e cluster verbindt met andere clusters en groene verblijfsgebieden in de campus. De inrichting van het atrium is verder uitgewerkt in het Kwaliteitsboek Brainport Industries Campus. De ontsluitingsweg voor de bedrijven ligt aan de rand van het cluster om de bebouwing heen. Parkeren is in een gebouwde voorziening voorzien.

Aan de zijde van Brainport Avenue krijgt het landschap een opener karakter. De oude Philipsboerderij Den Hurk (bestemming 'Wonen'), die ligt tussen het bedrijvencluster en vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

27

Brainport Avenue, kan middels een zogenoemde wijzigingsbevoegdheid een gemeenschappelijke facilitaire functie en/of voorzieningen (detailhandel, cultuur en ontspanning, dagrecreatie, sport of horeca) voor de gebiedsontwikkeling van Brainport Park krijgen voor kenniswerkers, zakelijke bezoekers en recreatieve bezoekers van de campus.

2.3

Stedenbouwkundige opzet BIC cluster 2

De kern van het maken van een campus is de ruimtelijke conditie te scheppen waarmee de kennisdeling wordt vergroot en de concurrentiekracht wordt versterkt. Vernieuwing en ontwikkeling van de bedrijfshuisvesting is daarbij een centraal thema waaraan bedrijven, onderwijs en instellingen gezamenlijk werken. Centraal onderdeel van het concept van de campus zijn de fabrieken en de interactie die deze aangaan met hun omgeving, het landschap. De belangrijkste ruimtelijke voorwaarde voor een open cultuur en slim samenwerken in die fabriek van de toekomst is nabijheid. De bedrijven op de Brainport Industries Campus zijn verenigd onder één dak waarin specifieke competenties, faciliteiten en voorzieningen worden geclusterd rondom een, ook voor publiek zeer toegankelijk, atrium ook wel campuspad genoemd. In dat atrium en het gebouw zijn collectieve voorzieningen gehuisvest en worden faciliteiten gedeeld. Doordat opleidingsinstituten op BIC naadloos verweven zijn met topbedrijven uit de hightech maakindustrie sluiten theorie en praktijk perfect op elkaar aan. Op de Brainport Industries Campus komen meerdere clusters die in nabijheid van elkaar in samenhang kunnen functioneren. Het principe van het cluster heet 'Fabriek van de Toekomst'. Het tweede cluster van de campus zal worden gerealiseerd tussen de Landsard, het Beatrixkanaal, en de Oirschotse dijk.

De oppervlakte van dit bouwcluster bedraagt ± 17 hectare (inclusief parkeergarages). Toepassing van de parameters "fsi", "bebouwingspercentage" en "uitgeefbaar terrein" heeft geresulteerd in een maximaal programma van 225.000 m2 aan bedrijfsvloeroppervlak. De parkeergarages maken geen deel uit van de m2 BVO's maar maken deel van het bruto uitgeefbare gebied. De Rein Welschenlaan maakt eveneens geen deel uit van het bruto uitgeefbaar gebied, maar is wel onderdeel van de opgave voor de ontwikkelaar.

afbeelding : impressie BIC cluster 2 BIC cluster 2 sluit aan op belangrijke natuurnetwerken en verbindingen. De campus is gelegen in het hart van de Brainport regio Eindhoven, direct aan de A2/N2 en Eindhoven Airport. Ook met de fiets en het openbaar vervoer vind je eenvoudig de weg naar de campus.

28

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

afbeelding : BIC cluster 2 wegenstructuur en OV BIC cluster 2 gaat efficiënt om met ruimte. Dit komt door de opzet middels een ensemble van 25 meter brede en ca. 200 tot 350 meter lange horizontale modules, de "stripes". Deze stripes zijn een subtiele verwijzing naar het lineaire productieproces van de fabriek. Door de stripes in te drukken en uit te trekken, reageert het gebouw op het omliggende landschap en de natuur en kan BIC cluster 2 bedrijven met verschillende groottes huisvesten. Deze stripes zijn gebaseerd op een moduulmaat overeenkomstig BIC cluster 1, gerelateerd aan de gewenste flexibiliteit van de fabrieken van verschillende grootte. Alle fabrieken grenzen hiermee zowél aan de centrale ontsluiting, het atrium, als aan het landschap.

afbeelding : ontwerp BIC cluster 2 Drie stripes zijn weggelaten: één voor logistieke verbinding en twee voor educatieve en groene "learning paths". Hierdoor wordt het grotere geheel opgeknipt in delen wat een slimme fasering mogelijk maakt. De fasering start in het zuiden en loopt van fase A naar B tot C. Er worden ook nieuwe groene verbindingen gemaakt door de gebouwen en door de toevoeging van patio's kan de landschappelijk kwaliteit ook ín de gebouwen worden ervaren.

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

29

afbeelding : fasering BIC cluster 2

BIC cluster 2 krijgt meerdere ontmoetingsplekken waarbij iedere fase een eigen herkenbare ontmoetingsplek krijgt. Deze liggen in het atrium als een uitnodiging aan de omgeving om kennis te maken met het gebouw en haar gebruikers. In de 'learning paths' wordt de bezoeker verwelkomt om te zien en leren wat er op de campus gebeurt: het is de showcase van de hightech maakindustrie.

Groen omarmt BIC cluster 2 De bebouwing van BIC cluster 2 vormt een bijzondere eenheid met het landschap. De bospercelen aan de westzijde en de groenzone langs het kanaal maken deel uit van de NNB. Op een tweetal plaatsen wordt de boszone aan de westzijde van BIC cluster 2 doorsneden om BIC 1 en BIC cluster 2 optimaal te verbinden. Eenmaal wordt de NNB doorsneden voor de Rein Welschenlaan en eenmaal voor het campuspad, dat als een voortzetting van het huidige campuspad bij BIC 1 beide gebouwcomplexen met elkaar verbindt. In de ruimte tussen de bebouwing van BIC cluster 2 en deze boszone wordt een reservering voorzien voor kabels en leidingen en wordt een 'service weg' aangelegd. Deze weg ligt als een lint rond de gebouwen en faciliteert hulpdiensten in geval van calamiteit en kan incidenteel gebruikt worden door vrachtwagens voor het inhuizen van grote, zware machines. Door het incidentele gebruik kan deze 'service weg' een belangrijke recreatieve dubbelfunctie krijgen. De licht meanderende route tussen gebouw en landschap maakt het mogelijk om rondjes te lopen en te fietsen door een attractief landschap rondom het complex.

Deze route door en langs het groen stimuleert beweging en ontmoeting en draagt bij aan welbevinden en gezondheid.Ter compensatie van de doorsnijdingen van de NNB worden faunapassages met geleideschermen voor amfibieën en kleine zoogdieren aangelegd onder de Rein Welschenlaan, het campuspad, de afstakking van de Landsard naar de woningen en de Oirschotsedijk. Hierdoor blijft de boszone primair een natuur- en verbindingszone. Tevens worden er één of meerdere amfibieënpoelen aangelegd om het gebruik van de faunapassages te optimaliseren. In de verdere uitwerking tot inrichtingsplan voor de buitenruimte wordt dit, in afstemming met de gemeentelijke ecoloog, nader uitgewerkt en ingepast.

Het campuspad / atrium

30

vastgesteld Brainport Industries Campus (cluster 2) Gemeente Eindhoven

Het campuspad en het atrium vormen de verbinding van de verschillende clusters en vormen de centrale ontsluiting voor de fabrieken. In het cluster gaat het campuspad over in het atrium die op BIC 1 en 2 het cluster doorkruist op de 1e verdieping. Het atrium is voor iedereen toegankelijk en is de toegangsroute naar de bedrijven. Er wordt gezorgd voor ruimte langs het atrium voor paviljoens waar de fabrieken zich kunnen presenteren en gezamenlijk innoveren en voor ruimte voor de diverse (in overleg met huurders vorm te geven) "shared services" zoals vergaderruimtes, horecavoorzieningen, kantine, opslagruimte, expeditie, serverruimtes. Op BIC is samenwerking, het delen van faciliteiten en een inspirerende omgeving cruciaal voor de toekomst en vormt een van de drijvende krachten achter innovatie. Beide entrees worden verbonden via het atrium, na realisatie van alle fases heeft het atrium een lengte van ca. 400 meter. De minimale breedte van het atrium is ca. 4 meter. Inclusief de entrees heeft het atrium hiermee een minimale omvang van 2.000 m2. In de regels van voorliggend bestemmingsplan is dit overeenkomstig opgenomen. Te weten: dat het atrium minimaal 2.000 m2 omvat, door het gehele gebouw loopt en dat de hoofdingang van de bedrijven toegankelijk is via het atrium. BIC cluster 2 kent zes toegangen.