Bijlage 2 - Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid gemeente Eindhoven - BKB

RAPPORTAGE AAN: Gemeente Eindhoven BETREFT: Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid DATUM: 24/09/2021

Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid gemeente Eindhoven Aanleiding

Uit verschillende onderzoeken (RADAR en de Universiteit van Tilburg) blijkt dat er behoefte bij inwoners van Eindhoven is aan een zichtbare en actieve rol van de gemeente Eindhoven op het onderwerp diversiteit. In de stad wonen en werken veel kenniswerkers en arbeidsmigranten, wat zorgt voor een eigen dynamiek en vertaling van wat diversiteit in Eindhoven eigenlijk betekent. Zo worden in de onderzoeken spanningen genoemd tussen bepaalde groepen in sommige wijken van de stad en heerst er soms een hele verschillende perceptie van de identiteit van de stad. Neem bijvoorbeeld de verschillen tussen de zogenaamde techniek- en designelite en de ‘gewone’ Eindhovenaren. Het laat zien dat de tijd rijp is voor de gemeente Eindhoven om een meer actieve rol te spelen op het onderwerp diversiteit. Niet alleen in beleid, maar ook in communicatie. Sinds september 2019 heeft de gemeente Eindhoven een uitvoeringsprogramma diversiteit, met daarin drie pijlers waar de gemeente extra op in zet: de maatschappelijke voorbeeldrol van de gemeente, inzet op preventie en vernieuwing en netwerken. Om deze ambities verder uit te werken en omdat het huidige programma afloopt in 2021, wil de gemeente in gesprek met de inwoners van Eindhoven.

Over thema’s zoals de toenemende diversiteit van de stad, de veranderende samenstelling van de Eindhovenaren, de veranderende wijken, de effecten op het voorzieningenniveau, leefbaarheid, etc. Aan Eindhovenaren laat de gemeente op deze manier zien dat zij het vraagstuk serieus neemt en wil handelingsperspectief bieden aan inwoners. Het resultaat van dit traject is dat er vanaf 2022 een nieuw uitvoeringsprogramma diversiteit komt. De gemeente wil dit doen met behulp van een reeks stadsgesprekken met inwoners en maatschappelijke organisaties. Om zo te ontdekken waar tegenstellingen en botsende normen en waarden zich bevinden, maar juist ook wat inwoners bindt in Eindhoven. Wat betekent het om een Eindhovenaar te zijn? Het rapport is als volgt opgebouwd: Traject .................................................................................................................................... 4

Stadsgesprekken ........................................................................................................................... 4 Doelstellingen stadsgesprekken ................................................................................................ 4

BKB Westerstraat 252-254 1015 MT Amsterdam +31 (0)20 520 52 80 | info@bkb.nl

IBAN: NL67 ABNA 0551 316 314 BIC/SWIFT: ABNANL2A BTW: 8106.74.609.B.01

KVK Amsterdam: 34 15 83 96 BKB B.V. is onderdeel van de fiscale eenheid BKB Group B.V.

BKB.nl

Online survey ................................................................................................................................ 5 Doelstellingen online survey...................................................................................................... 5

Conclusies en adviezen ................................................................................................................. 5

Conclusies stadsgesprekken ..................................................................................................... 5 Conclusies online survey ........................................................................................................... 6 Adviezen BKB ............................................................................................................................ 6

Eindhovenaar zijn ..................................................................................................................... 7

Een stad in ontwikkeling ................................................................................................................7 Twee snelheden ............................................................................................................................ 8 Tech en design .............................................................................................................................. 8 Sociale Cohesie Eindhoven ........................................................................................................... 9 Sociale Cohesie eigen buurt ......................................................................................................... 9 Diversiteit in Eindhoven ......................................................................................................... 10

Bubbels......................................................................................................................................... 10 Scheidslijnen ................................................................................................................................ 10 Online survey ............................................................................................................................... 12 Thema’s ................................................................................................................................. 12

Extremisme................................................................................................................................... 12 Sociale veiligheid ......................................................................................................................... 12 Woningmarkt ............................................................................................................................... 13 Online survey ............................................................................................................................... 13 Perspectief ............................................................................................................................. 14 Kansen voor Eindhoven .......................................................................................................... 14

Practise what you preach ............................................................................................................. 14 Faciliteren..................................................................................................................................... 15 Verbinding .................................................................................................................................... 16 Communicatie .............................................................................................................................. 16 Minder bureaucratisch ................................................................................................................. 17 Heb oog voor wat wel goed gaat ................................................................................................. 18 Vervolg .................................................................................................................................. 18 Bijlage 1 – Gespreksscript stadsgesprekken ........................................................................... 19 Bijlage 2 – Notulen stadsgesprekken .....................................................................................23

Stadsgesprek 1: 28 juni 2021 ........................................................................................................ 23 Stadsgesprek 2: 28 juni 2021 ....................................................................................................... 26 Stadsgesprek 3: 30 juni 2021 ....................................................................................................... 30

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 2/51

BKB.nl

Stadsgesprek 4: 30 juni 2021....................................................................................................... 33 Stadsgesprek 5: 5 juli 2021 .......................................................................................................... 36 Stadsgesprek 6: 5 juli 2021 .......................................................................................................... 40 Bijlage 3 - Vragenlijst online survey ........................................................................................ 47 Bijlage 4 – Onderzoeksrapport online survey ......................................................................... 51

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 3/51

BKB.nl

Traject

We zetten verschillende middelen in. Ten eerste gingen we in gesprek met Eindhovenaren in zes verschillende stadsgesprekken. Dit was het kwalitatieve onderdeel van het traject, waarbij we in gestructureerde gesprekken waardevolle input hebben opgehaald. Deze input is vervolgens getest door middel van een online survey, om op een kwantitatieve manier de uitkomsten van de stadsgesprekken breder in de stad te toetsen. In dit memo presenteren we de resultaten van de gesprekken en de online survey en daarbij passende analyse en adviezen. De notulen van de gesprekken, de vragenlijst van de online survey, en het onderzoeksrapport van de online survey zitten apart bijgesloten in de bijlagen.

Stadsgesprekken

Om input op te halen voor de thema's voor het nieuwe uitvoeringsprogramma diversiteit van de gemeente Eindhoven organiseerden we zes stadsgesprekken. Na een intensief wervingsproces waarbij een selectie van ongeveer 90 deelnemers werden uitgenodigd, namen uiteindelijk 47 mensen deel. We zochten deelnemers met een diverse achtergrond, waarbij we een goede balans zochten in leeftijd, gender, seksuele geaardheid, culturele- en religieuze achtergrond, fysieke en mentale gezondheid, expats, migranten, laaggeletterden, etc. Daarnaast schoven ook vertegenwoordigers van organisaties aan die zich in de stad of buurt inzetten voor verschillende thema’s als cultuur, verbinding, armoede, eenzaamheid, onderwijs, huizing, taal, enz. Alle deelnemers aan de gesprekken hebben een affiniteit met en kennis van thema’s als diversiteit, identiteit en verbondenheid in Eindhoven. De gesprekken vonden plaats volgens een vooraf opgesteld gespreksscript met de volgende structuur (zie bijlage voor het volledige script): • •

•

Wat betekent het om Eindhovenaar te zijn? Diversiteit in Eindhoven o Ruimte om jezelf te zijn (inclusiviteit) o Vormen van diversiteit Perspectief o Wat zijn goede voorbeelden van verbinding? o Wat zijn de uitdagingen?

Doelstellingen stadsgesprekken

Het hoofddoel van dit traject van de gemeente Eindhoven is om samen met de stad een nieuwe visie te ontwikkelen op diversiteit en identiteit en daarvoor draagvlak te creëren bij inwoners. Er is al wel een visie, maar daar ontbreekt draagvlak vanuit inwoners, de persoonlijke drive van de wethouder, de urgentie, aanpak en stip op de horizon. De gemeente wil enerzijds dat mensen zich meer onderdeel voelen van Eindhoven en wil inzetten op meer verbondenheid in de stad, anderzijds wil de gemeente dat mensen zich gehoord voelen door de eigen gemeente. De doelstellingen voor de stadsgesprekken luidden als volgt: 1.

Inzichten ophalen bij Eindhovenaren over welke onderwerpen er spelen in de stad(sdelen) en welke uitdagingen daarmee gepaard gaan; 2. Input ophalen rondom het thema diversiteit. Daarbij is het belangrijk dat we niet per se op zoek gaan naar de Eindhovense identiteit die daaraan verbonden is, maar meer op zoek gaan naar welke verschillende identiteiten we kunnen identificeren in de stad die bijdragen aan een divers Eindhoven. We hoeven in de gesprekken niet tot één Eindhovense identiteit te komen, maar we kiezen meer de benadering waarbij we spreken

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 4/51

BKB.nl

van meerdere identiteiten die je vormen. Een opeenstapeling van identiteiten die we allen hebben, in plaats van een identiteit die je definieert. 3. De gemeente profileren als luisterend oor; 4. Draagvlak creëren bij Eindhovenaren zodat de gemeente ook in het verdere traject gesteund wordt; 5. Netwerkopbouw en relatiemanagement met belangrijke stakeholders in Eindhoven door gebruik te maken van eigen netwerk en deze uit te breiden met nieuwe contacten die deel kunnen nemen aan de gesprekken. NB! Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat de stadsgesprekken geen representatief beeld geven van de gehele gemeente Eindhoven. De resultaten zijn een momentopname en geven met name een beeld van de zorgen, uitdagingen en kansen en mogelijkheden die de deelnemers zien in de stad. De gesprekken hebben expliciet niet plaatsgevonden in de vorm van focusgroepenonderzoek.

Online survey

Om de resultaten van de stadsgesprekken breder in de stad Eindhoven te testen is gebruik gemaakt van het onderzoekspanel van de gemeente Eindhoven: het DigiPanel. Op het moment van schrijven maken ongeveer 7.500 mensen deel uit van het DigiPanel. Gemiddeld ligt de respons tussen de 35-40%. Aanvullend is via de sociale mediakanalen van de gemeente Eindhoven de link naar de vragenlijst gedeeld. Respondenten konden van 19 juli tot en met 22 augustus reageren. Uiteindelijk heeft het geresulteerd in een respons van bijna 3.700 respondenten. De resultaten van de online survey zijn gewogen naar geslacht en leeftijd om de respons ten aanzien van deze kenmerken representatief te maken voor de gemeente Eindhoven. Dit houdt in dat antwoorden die gegeven worden door deelnemers uit een ondervertegenwoordigde groep iets zwaarder meetellen dan die uit een oververtegenwoordigde groep.

Doelstellingen online survey

De doelstellingen voor de online survey luidden als volgt: 1. Testen van resultaten uit de stadsgesprekken bij een bredere doelgroep; 2. Inzichten en input ophalen voor de onderwerpen die focus verdienen in het diversiteitsbeleid; 3. Bredere draagvlak creëren onder Eindhovenaren voor het verdere traject.

Conclusies en adviezen

Samenvattend kunnen we de volgende conclusies en adviezen delen voortkomen uit de stadsgesprekken en de online survey.

Conclusies stadsgesprekken 1.

De ontmoeting tussen inwoners blijft heel belangrijk. a. De gemeente heeft een essentiële rol om dit te faciliteren. Maar de gemeente moet uiteindelijk ook daadwerkelijk iets doen met de informatie. Anders is het een lege huls. 2. De thema’s sociale veiligheid, woningbouw, (fysieke) toegankelijkheid, transparantie en erkenning kwamen vaak terug. a. De gemeente moet hier meer aandacht voor hebben. 3. Practise what you preach.

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 5/51

BKB.nl

a. De gemeente moet zelf ook diverser worden. 4. Aan de communicatie vanuit de gemeente schort het nog weleens. a. Niet te veel top-down communicatie, de gemeente moet ook in gesprek gaan met mensen en van ‘onderop’ input ophalen. b. De gemeente mag meer proactief op zoek gaan naar oplossingen. 5. Er is geen eenduidige identiteit van Eindhoven. Maar door het gesprek aan te gaan kan men wel aanknopingspunten vinden bij de ander. a. De gemeente moet zich hier bewust van zijn en dit ook meenemen in de communicatie. 6. Veel mensen herkennen zich niet in het imago van ‘tech en design’. a. De gemeente moet zich hier bewust van zijn en dit ook nemen in de profilering van de stad.

Conclusies online survey 1.

2.

3.

4.

5.

Over Eindhoven en de eigen buurt zijn de meeste respondenten (zeer) positief. a. Respondenten zijn over het algemeen tevreden over het leven in Eindhoven. Als rapportcijfers krijgen zowel de stad Eindhoven (7,4) als de eigen buurt (7,7) ruime voldoendes. b. Respondenten zijn overwegend positief over de sociale cohesie in de eigen buurt. Ook Eindhoven-breed is een vrij positieve samenhang tussen de bewoners te zien. c. De meeste respondenten voelen zich verbonden met Eindhoven. Hoe langer iemand in Eindhoven woont, hoe meer iemand zich een Eindhovenaar voelt. Ouderen komen minder mee. a. Vooral jongeren en mensen die nog niet zo lang in Eindhoven wonen vinden dat mensen in Eindhoven prettig met elkaar omgaan en elkaar helpen. Ouderen en mensen die al langer in Eindhoven wonen zijn hier neutraler in. b. Voornamelijk jongeren en mensen die <10 jaar in Eindhoven wonen zijn het meest tevreden over de bevolkingssamenstelling en geven aan dat er voor iedereen in Eindhoven plek is. Het anti-discriminatiebeleid van de gemeente Eindhoven is (zeer) onbekend. Slechts 10% zegt wel eens van het Uitvoeringsprogramma Diversiteit 2019-2021 gehoord te hebben. Ook Radar (het bureau voor gelijke behandeling, tegen discriminatie) en de subsidies die de gemeente Eindhoven heeft voor het diversiteitsbeleid zijn voor een (ruime) meerderheid van de respondenten onbekend.

Jongeren worden door alle groepen in gelijke mate als belangrijke doelgroep voor het diversiteitsbeleid genoemd. a. Ouderen worden net zo vaak genoemd als belangrijke doelgroep, maar noemen vooral zichzelf. b. Jongeren noemen drie keer zo vaak als ouderen (55+) de LHBTI-gemeenschap als belangrijke doelgroep. Het voorkomen van polarisatie is de belangrijkste taak van de gemeente op het gebied van diversiteitsbeleid.

Adviezen BKB 1.

Practice what you preach. Maak als gemeente echt werk van de eigen diversiteit. Alleen zo zal je door Eindhovenaren serieus genomen worden als gesprekspartner, en kan je aan andere partijen vragen om de eigen verantwoordelijkheid te nemen.

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 6/51

BKB.nl

2. Faciliteer. Organiseer op regelmatige basis stadsgesprekken, om zo het contact met Eindhovenaren tot norm te verheffen. Hierbij moet meegenomen worden hoe de publieke ruimte een rol kan spelen bij het faciliteren van deze gesprekken. Bijvoorbeeld door open gespreksruimtes te creëren, of de openbare ruimte zo in te richten dat men meer met elkaar in contact moet treden. 3. Verbind. Stel de mensen die binnen het netwerk van de gemeente Eindhoven vallen aan elkaar voor. Nieuwe netwerken en contacten zijn voor iedereen waardevol. De gemeente kan een verbindende rol spelen, door de eigen contacten aan elkaar voor te stellen en te koppelen. Het kan een waardevolle ambitie zijn om daar structureel aan te bouwen als gemeente. 4. Communiceer. Maak beter zichtbaar wat de gemeente (al) doet, en durf hierin meer een statement te maken. Daarnaast moet de gemeente zich meer inspannen om duidelijk te maken dat zij verschillende groepen in de samenleving daadwerkelijk ziet. Dus niet alleen profileren met Design en Tech, maar met iedereen. 5. Word minder bureaucratisch! De gemeente moet meer toegankelijk en bereikbaar zijn. Niet alleen voor mensen die gemakkelijk de weg naar de gemeente weten te vinden, maar voor iedereen. Ook kan er meer geopereerd worden op basis van vertrouwen, en minder op basis van een zeer strikte interpretatie van regels en wantrouwen. 6.

Heb oog voor wat wel goed gaat. De gemeente heeft goede contacten met bepaalde personen en organisaties, en die moeten gekoesterd worden. Bij het vormgeven van het diversiteitsbeleid moet er gezocht worden naar nieuwe netwerken, nieuwe personen, maar verlies hierbij de reeds bestaande contacten niet uit het oog. In onderstaande hoofdstuk vinden jullie de uitgebreide analyse van zowel de stadsgesprekken als de online survey.

Eindhovenaar zijn

Het eerste thema dat werd besproken tijdens de stadsgesprekken was het thema ‘identiteit’. De vraag die werd gesteld was: ‘Wat betekent het om Eindhovenaar te zijn?’. De deelnemers werden gevraagd drie woorden op te schrijven over henzelf en drie woorden over de stad. De deelnemers beschreven Eindhoven als ‘thuis, internationaal, vooruitlopend, jong, veelzijdig, divers’. Eindhovenaren worden een paar keer beschreven als ‘harde werkers, gezellig, pretentieloos, nuchter, bescheiden en veerkrachtig’. De deelnemers bij de internationale sessie noemden woorden als: ‘city of opportunity, family oriented, technology & design hub’. In de online survey werden de woorden ‘groen’, ‘gezellig’ en ‘high tech’ het meest geassocieerd met Eindhoven. Ook genoemd werden ‘Philips’, ‘wonen’, ‘thuis’, ‘modern’, ‘fijn’, ‘Innovatie’, ‘prettig’, ‘technologie’ en ‘gemoedelijk’. Over het algemeen bleek dat mensen het moeilijk vonden dé Eindhovense identiteit vast te stellen. Het overkoepelende gevoel is dat deze niet bestaat, maar dat er meerdere identiteiten zijn. Dat maakt de stad juist zoals die is. Ondanks de moeite om onder woorden te brengen wat een Eindhovense identiteit is, blijkt uit de online survey echter wel dat een flink deel van de inwoners van Eindhoven zich Eindhovenaar voelt (71%). Bovendien voelt 59% zich trots om Eindhovenaar te zijn.

Verder staat het volgens Eindhovenaren ook voor anderen open om zich Eindhovenaar te voelen: 59% vindt dat iedereen Eindhovenaar kan worden.

Een stad in ontwikkeling

Tijdens een aantal gesprekken werd door de wat oudere deelnemers die al langere tijd in Eindhoven wonen of werken geconstateerd dat de stad is veranderd door de jaren heen. De stad

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 7/51

BKB.nl

is diverser en internationaler geworden. Tegelijkertijd heeft Eindhoven nog steeds het ‘dorpse gevoel’, volgens veel deelnemers: • • •

‘Er is sociale controle. Het heeft iets dorps.’ ‘Het dorpsgevoel, Eindhoven zijn zes dorpen bij elkaar.’ ‘Eindhoven is heel veel, maar ook nieuw en jonge stad. We denken nog in dorpen qua gevoel, waar mensen dan al heel lang wonen.’

Volgens een deelnemer heeft het ‘dorpsgevoel’ ook te maken met de generatie waar je toe behoort: •

‘Als je een Eindhovenaar vraagt waar kom je vandaan, zegt ie: Woensel, Gestel, Tongelre etc. De oude garde ziet Eindhoven nog als dorpen, de nieuwe garde ziet Eindhoven als één stad.’

Het verschil tussen mensen die al langer in Eindhoven wonen, en mensen die er minder lang wonen, komt ook duidelijk naar voren in de online survey. Zo voelt van de groep die er nog geen 5 jaar woont ongeveer de helft zich een Eindhovenaar. Van de groep 5-10 jaar voelt tweederde zich Eindhovenaar, en bij de groep die er meer dan 10 jaar woont is dit driekwart. Bovendien voelen mensen die langer in Eindhoven woonachtig zijn zich meer verbonden met de stad. Uit de online survey blijkt verder dat de meeste inwoners (zeer) tevreden zijn met het leven in Eindhoven (86%). Als rapportcijfers krijgen zowel de stad Eindhoven (7,4) als de eigen buurt (7,7) ruime voldoendes. Veruit de meeste Eindhovenaren willen ook in Eindhoven blijven wonen (78%).

Twee snelheden

Als het over de ontwikkeling van de stad gaat, wordt er gezegd dat ‘er verschillende groeisnelheden in Eindhoven’ zijn: •

‘De stad kent twee snelheden. Aan de ene kant gaan we supersnel op design, kennis, innovatie, etc. we zijn een wereldspeler. Maar we zijn ook gewoon nog zes dorpen. Hoe zorg je ervoor dat je die verbinding legt?’

De groei en ontwikkeling van de stad wordt vaak gezien als iets om trots op te zijn: • • •

‘Ik ben supertrots op Eindhoven, omdat we open zijn voor anderen en daardoor heel divers zijn.’ ‘Ik ben trots op TU/Eindhoven, op Dutch Design Week. Mensen kennen Eindhoven, Philips is daar ontstaan, DAF, Dutch Design Week.’ ‘Ik vind de internationalisering juist leuk. Ik denk dat we op die manier het provinciale van ons aan het afschudden zijn, het calimero gevoel zijn we aan het verliezen. We hoeven ons niet achtergesteld te voelen ten opzichte van andere grote steden in NL. Wij presteren hier economisch gezien top of the bill. Daar mogen we trots op zijn.’

Tech en design

Tegelijkertijd vinden mensen het soms ook lastig om zich te identificeren met de tech en design kant van Eindhoven: •

‘De kloof tussen de voormalige arbeidsbevolking die wegkwijnt, en de high potentials die booming zijn hier in Eindhoven. Dat wordt een steeds grotere scheiding. Wij omarmen

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 8/51

BKB.nl

• •

hier dat Eindhoven internationaal is, design, high tech, maar sommige mensen vinden dat helemaal niet fijn.’ ‘Het imago is nu wel erg vaak op die tech en design, in communicatie vanuit de gemeente. Daar herkent niet iedereen zich in.’ ‘Altijd als je het over Eindhoven hebt, dan heb je het over technologie en design. Eindhoven is toch meer dan dat. Ik word er een beetje moe van. Als je subsidie aanvraagt voor het planten van twee bomen, dan moest er iets van technologie en design bij komen. Wij zijn toch meer dan dat.’

De deelnemers aan de internationale sessie (waaronder een aantal expats) begrijpen deze mismatch tussen imago en identiteit in Eindhoven: • •

‘Yes I can understand that people sometimes feel threatened by the tech and design elite.’ ‘What is an Eindhovenaar? Whenever I'm in the High Tech Campus or Brainport, that’s when I think ‘oh this is why they say that Eindhoven is a design and technology hub. But that is only a small part of it’.

Sociale Cohesie Eindhoven

In de online survey zijn we verder ingegaan op de sociale cohesie binnen Eindhoven en in de buurt waarin de respondenten wonen. Alles bij elkaar zien we Eindhoven-breed een vrij positieve beeld ten aanzien van de sociale cohesie tussen Eindhovenaren. Deelnemers geven aan dat ze zich thuis (86%) en veilig (72%) voelen in Eindhoven. De helft van de respondenten is blij met de manier waarop Eindhovenaren met elkaar omgaan; een derde is hier neutraal in. Eveneens de helft is tevreden met de bevolkingssamenstelling. Een ruime kwart (28%) is hier neutraal over. Eindhovenaren hebben regelmatig contact met elkaar (48% eens, 40% neutraal) en staan redelijk positief tegenover elkaar helpen (42% eens, 40% neutraal). Bij de overige stellingen is een wat gemixt beeld te zien van Eindhovenaren. Zo zien we dat 45% het eens is dat er in Eindhoven plek is voor iedere inwoner. Een kwart staat hier neutraal in. Eén op de vijf is echter van mening dat dit niet het geval is. Eenzelfde mix zien we bij de stelling dat mensen elkaar nauwelijks kennen (34% eens, 34% neutraal, 32% oneens of weet het niet) en bij het vraagstuk of mensen elkaar durven aan te spreken bij onwenselijk gedrag (19% eens, 37% neutraal, 26% oneens, 16% weet niet).

Sociale Cohesie eigen buurt

Eindhovenaren hebben al met al ook een overwegend positief beeld van de eigen buurt. Uit het gegeven dat driekwart van de respondenten (75%) de huissleutel aan de buren durft te geven bij afwezigheid komt naar voren dat er goed vertrouwen is. Ook over de onderlinge omgang in de buurt is 73% van de deelnemers (zeer) positief. Meer dan de helft van de respondenten voelt zich thuis (60%), is tevreden over bevolkingssamenstelling (60%) en vindt dat ze in een buurt wonen waar mensen elkaar helpen (55%). Hiernaast laat de stelling over de hoeveelheid contact goed zien dat er drie groepen zijn: de groep met veel contact (35%), de groep met regelmatig contact (33%) en de groep die meer op zichzelf is (32%). Ongeveer eenzelfde verdeling in buurtverhoudingen komt terug bij de stelling of mensen elkaar aan durven aan te spreken op onwenselijk gedrag (42% eens, 19% oneens, 38% neutraal of weet het niet) en de stelling dat mensen elkaar nauwelijks kennen (42% oneens, 31% eens, 25% neutraal).

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 9/51

BKB.nl

Diversiteit in Eindhoven

In het eerste deel van de stadsgesprekken werd de identiteit besproken. In het tweede deel hebben we het over diversiteit in de stad gehad. We bespraken welke (groepen) Eindhovenaren meer aandacht verdienen en welke uitdagingen er zijn. Want het internationaler en diverser worden van Eindhoven, brengt voor sommigen ook problemen met zich mee: •

• •

‘Ik kan bijvoorbeeld niet meer altijd in het Nederlands winkelen. En ik ben heel slecht in het Engels. Dat is een kwestie van aanpassen, maar ik ben niet meer de jongste. Ik kan heel slecht contact maken met mijn overburen. Daar heb ik moeite mee. Met iemand die Nederlands spreekt is het veel makkelijker contact maken.’ ‘Als je in Amsterdam bent voel je je soms ook niet altijd in NL omdat mensen daar Engels praten. Dat gevoel heb ik soms ook wel in Eindhoven, en dan vooral in het centrum.’ ‘Ik vergelijk de stad met hoe ik hier kwam, eind jaren 80. Ik voel mij nu ook een vreemde soms. De stad is veranderd.’

In de online survey wordt dit beeld genuanceerd. Eindhovenaren zijn (zeer) positief over de mate waarin onderling contact te leggen is met andere Eindhovenaren, zowel in het Nederlands (65%) als in het Engels (61%). 12% heeft moeite met contact leggen in het Nederlands, en 8% met contact leggen in het Engels. Er is hier echter ook verschil tussen jongere en oudere generaties: Jongere generaties vinden het in vergelijking met oudere generaties makkelijker om in het Engels contact te zoeken met andere inwoners.

Bubbels

Het woord ‘bubbels’ kwam vaak terug tijdens de gesprekken. In Eindhoven zijn verschillende leefbubbels te definiëren. De deelnemers constateerden dat het op zich niet slecht is als er bubbels zijn, maar dat de verbinding vaak ontbreekt: • •

•

•

‘There are different areas in town for different bubbles. They do not mix. Areas are becoming known as ‘this is a certain area, a certain area for certain people.’ ‘Ik hoor ook verhalen van mensen die minder goed aarden in hun straat of wijk. Niet iedereen wordt met open armen ontvangen, soms wordt dat wel met argwaan bekeken. Vaak ook als de straat bijvoorbeeld al heel gemêleerd is.’ ‘Er is niet zo veel integratie. Studenten en sociale huurwoningen bij elkaar. Er is eerder conflict. Er is een fysieke scheidslijn tussen waar wij wonen en waar zij wonen. Dat werkt door in de interactie die je hebt. We leven langs elkaar in plaats van met elkaar.’ ‘[Over de Generalenbuurt] Nieuwe Nederlanders blijven te veel bij elkaar waardoor de integratie niet lukt. Er is geen gezamenlijk belang. De woningstichting heeft getracht dit te verbeteren (tuinen aanleggen etc), maar is niet gelukt.’

In de online survey is expliciet gevraagd naar de mate waarin Eindhovenaren ervaren dat zij (en anderen) in bubbels leven. 41% procent is van mening dat de meeste Eindhovenaren in een eigen bubbel leven, 18% vindt dat dat niet klopt. Maar liefst 65% van de Eindhovenaren vindt het belangrijk om contact te hebben met mensen buiten de bubbel, slechts 8% vindt dit onnodig.

Scheidslijnen

Er zijn daarnaast een aantal scheidslijnen te definiëren die de kloof markeert tussen bepaalde (groepen) Eindhovenaren in de stad. Daarbij komt vaker terug in de gesprekken dat bepaalde problemen die spelen in de stad typerend zijn voor specifieke wijken. We sommen een aantal scheidslijnen die werden genoemd op:

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 10/51

BKB.nl

Jong vs. oud | ‘Eindhoven wordt bestuurd door mensen die 40 jaar geleden student waren. Dat geldt voor heel veel dingen. Ga maar eens met die mensen praten!’ De betrokkenheid van jongeren en expats bij wijkactiviteiten is volgens deelnemers te laag. Het zijn vooral ouderen die zich inzetten voor de wijk. Daardoor ontstaat er geen verbinding tussen de verschillende generaties. Nieuw vs. oud | ‘De kloof tussen de voormalige arbeidsbevolking die wegkwijnt, en de high potentials die booming zijn hier in Eindhoven. Dat wordt een steeds grotere scheiding. Wij omarmen hier dat Eindhoven internationaal is, design, high tech, maar sommige mensen vinden dat helemaal niet fijn.’ Centrum vs. buitenwijken | ‘De uitstraling die Eindhoven naar buiten toe heeft is high potential, maar een hoop mensen voelen daar niets van (ook niet in de portemonnee). Dat heeft te maken met de snelle groei van de jonge stad. Er zijn een hoop mensen die wel in Eindhoven en omgeving wonen, maar er niet zoveel mee te maken hebben. Eindhoven moet ook meer de omgeving/dorpen om Eindhoven heen betrekken om de kloof te dichten.’ Daarnaast zijn er een aantal groepen Eindhovenaren te definiëren die wat betreft de deelnemers meer aandacht mogen krijgen: Psychische beperking | ‘Mensen met psychische kwetsbaarheid. Het zijn vaak slimme mensen. Die worden echt niet gezien.

Er zijn heel veel mensen met autisme in Eindhoven.’ Fysieke beperking | ‘Ik zie bij een groep mensen met een beperking ook wel frustratie om echt mee te kunnen doen. Mensen moeten het gevoel hebben dat ze lekker mee kunnen doen. Maar als dan op de basis bezuinigd wordt, kan je echt minder participeren. Ik wil ook niet de hele tijd om hulp vragen van vrijwilligers bijvoorbeeld. Als de basis gewoon goed op orde is structureel, hebben we een veel beter uitgangspunt om mee te kunnen doen.’ LHBTI | ‘Eindhoven is een inclusieve stad, maar ik denk niet dat iedereen hier echt zichzelf kan zijn. Ook kijkend naar mijn eigen Aziatische achtergrond en mijn LHBTI netwerk. En ik hoor ook van anderen dat zij dan niet welkom zijn in een buurt.’ Migranten | ‘Migranten en vluchtelingen worden bijna niet vertegenwoordigd in de stad. Enige plek waar ze terecht kunnen is de kerk, de moskee, de huiskamer.’ Expats | ‘Expats in Eindhoven hebben het ook niet makkelijk. Mensen komen niet tussen de Nederlanders. Je ziet dat de expats allemaal met elkaar klitten. Ze hebben andere problemen dan de “Nederlandse” bewoners van Eindhoven. Expats komen niet alleen maar ‘geld brengen’, ze hebben ook hun eigen problemen.’ ‘Expatgroepen hebben veel problemen die niet gezien worden. Veel opvoedingsproblemen, depressies, eenzaamheid, niet kunnen wortelen, werkdruk. Dat is zorgelijk.

Als je ze hier wil houden, dan moet je daar ook wat aan doen.’ Joodse gemeenschap | ‘Ik voel me heel veilig in de wijk, maar als er problemen wereldwijd in Israël zijn dan kan dat opeens veranderen voor de Joodse gemeenschap. Dan ga ik liever de stad niet in omdat ik eruitzie als jood.’

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 11/51

BKB.nl

Online survey

In de online survey is de respondenten voorgelegd dat de gemeente Eindhoven voor haar diversiteitsbeleid keuzes heeft moeten maken: op welke groepen en welke taken gaat de gemeente zich focussen? Ook voor het nieuwe beleid moeten keuzes gemaakt worden. Aan deelnemers is gevraagd op welke doelgroepen (maximaal 2) het beleid zich volgens hen moet richten. Bijna vier op de tien respondenten geven aan dat het beleid zich het meest op jongeren moet richten. Een even grote groep is van mening dat het beleid zich op ouderen moet richten. Ongeveer een kwart vindt dat het diversiteitsbeleid zich moet richten op vluchtelingen of statushouders. Expats en kenniswerkers worden door 22% van de ondervraagden aangemerkt als prioriteitsdoelgroep voor dit beleid, en de LHBTI-inwoners worden door 16% genoemd. Arbeidsmigranten en studenten worden door ongeveer één op de tien respondenten vermeldt als doelgroep voor het diversiteitsbeleid. We zien ook dat achtergrondkenmerken een rol spelen bij de keuze welke doelgroepen de deelnemers het belangrijkst vinden. Zo zien we dat vergeleken met ouderen (55+), jongeren drie keer zo vaak de LHBTI-gemeenschap als belangrijkste doelgroep voor beleid noemen. Ook zien we dat jongeren door alle groepen in gelijke mate als belangrijke doelgroep genoemd worden, terwijl ouderen voornamelijk door ouderen zelf als belangrijkste doelgroep genoemd worden.

Tot slot zien we dat expats/kenniswerkers met name genoemd worden door hoger opgeleiden en mensen die minder lang in Eindhoven wonen.

Thema’s

We onderscheiden een aantal specifieke thema’s die vaker terugkwamen tijdens de gesprekken.

Extremisme

In een aantal gesprekken komt naar voren dat mensen zich aanmerkelijk zorgen maken over het politieke klimaat in de stad: •

‘Ik maak mij heel erg zorgen over rechts-extremisme. Hoe goed ze het ook bedoelen, de gemeente moet zich meer gaan uitspreken hiertegen.’

Men is dan ook trots op de tegenreactie op bijvoorbeeld Pegida: •

‘Ik vond de anti-Pegida demonstratie van Eindhoven heel erg waardevol. We zitten hier niet op Pegida te wachten, dan zie je de stad samenkomen.’

Een ander voorbeeld zijn de ‘avondklok-rellen’, waar vanuit de stad een tegenreactie op is gekomen. Hoewel er ook begrip is voor de positie van jongeren tijdens de coronacrisis: •

‘Mentale gezondheid onder studenten/jongeren is echt een probleem. Er zijn te weinig dingen te doen voor jongeren in de stad. Als er dan ook nog zoveel dingen wegvallen door corona snap ik wel dat jongeren gaan rellen.’

Sociale veiligheid

Een ander thema dat veel besproken werd is ‘sociale veiligheid’. Met name het uitgaansgebied in Eindhoven is niet voor iedereen (met name vrouwen en LHBTI’ers) een veilige plek: •

‘De TU is veilig en fijn. Het is echt een bubbel, maar als we over Stratums Eind lopen dan worden we bijna aangevallen. Ik ben ook wel eens aangevallen. Ook als trans persoon is het heel eng. Dat wordt ook heel erg onderschat. Er zijn bepaalde gebieden waar je je wel

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 12/51

BKB.nl

veilig voelt, en bepaalde gebieden waar je je niet veilig voelt. Toen ik er voor het eerst zo uitzag en op date ging met een jongen, toen zei hij dat hij niet met mij hand in hand wilde lopen want dit is een gevaarlijke buurt.’

Woningmarkt

Tot slot kwam ook de woningmarkt geregeld ter sprake. Sommige deelnemers ervaren hierin niet dezelfde kansen als andere groepen in Eindhoven. Vooral jonge mensen en studenten vinden het lastig om een goede woning te vinden en te houden: •

•

‘Heel erg fijn en veilig gevoel op TU campus. Maar Eindhoven is wel de stad waar de minst uitwonende studenten zijn. Het wordt ons ook steeds moeilijker gemaakt om op kamers te gaan. Het was best moeizaam in gesprekken met de gemeente daarover.’ ‘Als [student] ik hier een baan wil, kan dat prima, ook met brainport. Maar ik kan niet in dezelfde woning blijven als ik geen student meer ben. Expats die dan hier komen en bij ASML gaan werken, die kunnen vaak meteen een huis kopen.’

Daarnaast ervaren deelnemers een sterke segregatie tussen bepaalde wijken: •

‘Als je een Eindhovenaar vraagt waar kom je vandaan, zegt ie: Woensel, Gestel, Tongelre etc. De oude garde ziet Eindhoven nog als dorpen, de nieuwe garde ziet Eindhoven als één stad.’

Over studenten wordt gezegd: •

‘In sommige delen in Eindhoven is de academische wereld is ook echt een bubbel. De integratie van de studenten met de rest van Eindhoven zou wel verbeterd kunnen worden.’

Er is ook kritiek op de manier waarop nieuwe huizen worden gebouwd in Eindhoven. Dat komt volgens de deelnemers aan de stadsgesprekken de samenhang tussen Eindhovenaren niet ten goede, het heeft invloed op het gevoel van verbinding en uitsluiting in de stad: •

• •

‘Tegenover mij wordt nu een heel duur blok gebouwd. Hoe zal in de toekomst de samenhang zijn tussen een arbeiderswoning en zo’n blok waar een bovenwoning anderhalf miljoen kost. Volgens mij is het totaal uit balans wat er nu gebouwd wordt. Naast die arbeiderswoningen wonen nu mensen die daarvoor gekozen hebben en daar komt nu opeens een blok te staan met hele dure appartementen.’ ‘Vaak is er weinig plek voor ouderen in begane grond woningen. Daar komen nu vaak jongeren wonen. Dat vind ik verkeerde politiek.’ ‘Hoge woningbouw, de binnenstad wordt daardoor onbewoonbaar.’

Online survey

In de online survey is eveneens gevraagd op welke twee thema’s de gemeente Eindhoven zich moet richten. Veruit het meest genoemd, door 57%, is het voorkomen van polarisatie / spanningen tussen groepen in Eindhoven. Als tweede en derde taak werden genoemd het faciliteren dat inwoners meer en makkelijker contact hebben (door 29% benoemd) en het voorkomen van discriminatie op de arbeidsmarkt (27%). Het voorkomen van discriminatie bij het vinden van een huis en in het onderwijs werden benoemd door bijna een kwart van de ondervraagden.

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 13/51

BKB.nl

Perspectief

Tijdens de gesprekken kwam ter sprake bij wie de verantwoordelijkheid ligt om van Eindhoven een veilige plek te maken. Is enkel de gemeente verantwoordelijk? Of spelen inwoners ook een rol? Over het algemeen was men het eens dat de grootste rol bij de gemeente ligt: • • • • • •

‘[...] Maar de gemeente moet het [burgerinitiatief] mogelijk maken en motiveren/aansturen’ ‘De kleine initiatieven moeten ze [de gemeente] ondersteunen. Want die kunnen verder uitgroeien.’ ‘Het is van de zotte dat er zoveel moet komen vanuit de burgers. Dat het initiatief uit de burger moet komen.’ ‘Het begint bij de gemeente, niet bij de burger.’ ‘Er zit een afstand tussen burger en beleidsmaker. In het statuut van de gemeente staat: ‘De gemeente staat in dienst van de Eindhovenaar’ - Doe dat dan ook!’ ‘Een mens moet kunnen zijn wie die wil zijn, dat is de basis. Pas als je privileges hebt dan kan je nadenken over hoe je kan participeren.’

Echter, slechts 21% van de respondenten van de online survey is het ermee eens dat de gemeente meer moet doen om te faciliteren dat Eindhovenaren prettig met elkaar samenleven. 28% vindt dat de gemeente voldoende doet, en 36% vindt het niet voldoende, maar ook niet onvoldoende. Opvallend genoeg zijn voornamelijk ouderen die al langer in Eindhoven wonen het minder vaak eens met de stelling dat de gemeente voldoende doet om prettig samenleven in Eindhoven te faciliteren. Er is volgens anderen ook een rol weggelegd voor inwoners: •

• •

‘Ik geloof heel erg in de burgerinitiatieven, want als het via de gemeente moet kan je er lang op wachten. Ik heb het gevoel dat daar heel veel potentie zit, maar dat het nog vorm en plek moet krijgen. En als de gemeente daar nu in stimuleert, dan denk ik dat je echt wel iets voor elkaar kan krijgen.’ ‘Je [de gemeente] mag wel ergens van mensen verwachten dat ze elkaar opzoeken en de verbinding opzoeken. Ik moet zelf ook kijken wat ik kan doen.’ ‘We hebben het vooral over de gemeente die dingen kan doen voor diverse groepen. Maar de gemeente kan ook aan diverse groepen vragen om wat te doen en actief te worden! Sneller de taal leren, sneller beginnen, etc.’

En een enkeling merkte ook op dat de bedrijven een verantwoordelijkheid hebben: •

‘De bedrijven halen uiteindelijk de mensen hiernaartoe. Wat is eigenlijk de verantwoordelijkheid van de bedrijven? Niet alleen de gemeente en de burgers, maar ook de bedrijven!’

Kansen voor Eindhoven

Er werden verschillende oplossingen en kansen aangedragen voor de uitdagingen (zie bij het onderdeel ‘Diversiteit’) waar de stad voor staat en waar de gemeente (maar ook andere partijen) een grotere rol in kan spelen. We bespreken de meest terugkerende adviezen tijdens de gesprekken:

Practise what you preach

Allereerst vonden veel deelnemers aan de gesprekken dat de gemeente vaak vergeet de daad bij het woord te voegen. Zo vonden ze bijvoorbeeld dat als je als gemeente zelf niet divers bent, je

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 14/51

BKB.nl

ook moeilijk beleid kan maken op het gebied van diversiteit. De gemeente moet zodoende meer aandacht besteden om zelf diverser worden: •

‘Er zijn altijd witte mensen die beleid maken. Dat schiet niet op. Wij worden dan uitgenodigd of er wordt beroep gedaan op onze vrijwilligers. Maar zij [de gemeente] snappen niet goed hoe het [voor Eindhovenaren] is.’

In het kader hiervan benoemde ook een deelnemer het belang dat ambtenaren ook Eindhovenaren moeten zijn: •

‘Er komen veel ambtenaren niet uit Eindhoven. [...] Er is zo veel top down. Heb je een probleem, dan komt de gemeente opeens met een oplossing. Maar zonder het eerst aan ons te vragen. En dan kan het niet, en dat zou je weten als je in Eindhoven woont. Een raadslid moet wonen in de gemeente, maar voor ambtenaren geldt dat niet.’

Een ander voorbeeld van practise what you preach gaat over woningcorporatie Trudo: •

‘Mensen worden naast elkaar gezet en dan zeggen ze dat dat ‘diversiteit’ is. Trudo heeft een nieuwe toren gebouwd en dan staat er op de website van alles over inclusie. Ze laten je met een motivatiebrief inschrijven. Een transvrouw die zich had ingeschreven is niet ‘aangenomen’, maar hoeveel transvrouwen zijn er dan wel toegelaten?’

Ons advies is dat je als gemeente echt werk moet maken van de eigen diversiteit. Alleen zo zal je door Eindhovenaren serieus genomen worden als gesprekspartner, en kan je aan andere partijen vragen om de eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Faciliteren

Daarnaast wordt van de gemeente (en overheid in het algemeen) verwacht dat zij een faciliterende rol innemen. De gemeente moet inwoners de (juiste) tools geven om aan de slag te gaan. •

•

‘De overheid verwacht sociale vaardigheden van mensen, maar ze moeten ook teruggeven. Ze willen dat ik contacten leg. Ze denken dat doe je even. Ambtenaren denken: als mensen in de wijken nou eens lekker contact met elkaar leggen, dan komt het allemaal goed. Maar als je mensen daar niet de tools voor geeft, dan verandert er helemaal niets.’ ‘In Eindhoven wonen nu ook eenmaal extreem-rechtse mensen, fascisten, etc. Wij zijn zo lief en aardig hier, maar dat is niet wat buiten gebeurt. En ik ben bang dat als de gemeente mensen niet het instrumentarium geeft om mee te doen en te participeren, dan verandert er nooit iets.’

Daarnaast klonk er een dringend verzoek vanuit de deelnemers om gemeenschappelijke ruimtes. De gemeente moet deze ruimtes beschikbaar maken om het contact tussen inwoners te faciliteren: •

‘Mensen worden gewoon naast elkaar gezet en dan wordt gedacht dat mensen wel mixen. Maar er wordt niets gedaan om dat te faciliteren. Geen gemeenschappelijke ruimtes of wat dan ook.’

Tot slot, een deelnemer gaf ook aan dat hij/zij meer aan de hand genomen wil worden door de gemeente als het gaat om diversiteitsbeleid in eigen organisatie:

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 15/51

BKB.nl

•

‘Ik wil er wel wat advies over, behalve dat de gemeente zegt; “het moet diverser”. Dat ze ook zeggen: “We bedoelen dan dit en dit is hoe je het kan bereiken”.

Ons advies is dat de gemeente op regelmatige basis stadsgesprekken organiseert om zo het contact met Eindhovenaren tot norm te verheffen. Hierbij moet meegenomen worden hoe de publieke ruimte een rol kan spelen bij het faciliteren van deze gesprekken. Bijvoorbeeld door open gespreksruimtes te creëren, of de openbare ruimte zo in te richten dat men meer met elkaar in contact moet treden.

Verbinding

Als we kijken naar verbinding tussen verschillende groepen in de stad, komt vaak terug dat de gemeente de verbindende rol mist: •

‘Mensen die verbinding kunnen leggen in de stad, die missen. Het idee dat ik ga zorgen dat ik ga verbinden, dat ik ga mixen, dat is er niet. Dat ontstaat niet natuurlijk, je moet daar iets aan doen. Die verbindende rol wordt niet opgepakt. Het komt neer op vrijwilligers.’

Een aantal ontmoetingsplekken werden besproken: • • • • •

‘Carnaval zorgt ook voor verbinding.’ ‘De parken zijn een goede ontmoetingsplek.’ ‘Er is een keer per jaar kermis bij ons. En dan denk ik: “Huh, wie zijn die mensen?” Dan zie ik allemaal mensen die ik nooit zie. Dat zijn niet de mensen uit de buurt.’ ‘Op scholen zie je ook de verbinding. Zie je de doorsnede van de stad.’ ‘Het is heel belangrijk dat er een plek is in de buurt waar iedereen MAG komen.’

Ons advies is dat de gemeente Eindhoven veel meer gebruik kan maken van de mensen die zij kent. Nieuwe netwerken en contacten zijn voor iedereen waardevol. De gemeente kan een verbindende rol spelen, door de eigen contacten aan elkaar voor te stellen en te koppelen. Het kan een waardevolle ambitie zijn om daar structureel aan te bouwen als gemeente.

Communicatie

Als het over de communicatie vanuit de gemeente gaat, worden de communicatiekanalen besproken. Kritiek is daarbij dat ‘de website superonduidelijk is’ en er weinig transparantie is vanuit de gemeente: • •

‘Als ik een idee heb, dan loop ik gewoon vast. Niet transparant. Waar moet je zijn? Wie moet je spreken?’ ‘Ik heb zelf het uitvoeringsprogramma opgezocht, maar het is totaal niet duidelijk wat de gemeente er nu eigenlijk aan doet. Je weet het niet per se, je kan het niet makkelijk vinden, het is niet transparant. Gericht input leveren op nieuw uitvoeringsprogramma, dat zou fijn zijn. Je kan de plannen nog wel vinden, maar ook niet per se hoe heeft dat uitgepakt.

Daarnaast mogen de social mediakanalen ook een meer inclusieve uitstraling hebben: •

‘Bij het Instagram-account This is Eindhoven ga ik ervan uit dat je alles van Eindhoven laat zien. Maar het zijn alleen witte influencer people, dat is NIET mijn Eindhoven.’

Die inclusieve uitstraling mag ook doorklinken in het straatbeeld, in kunst en winkels:

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 16/51

BKB.nl

•

‘Mensen moeten zich kunnen herkennen in het straatbeeld, in de kunst en in winkels. Ook voor mensen met een beperking.’

Dit uit zich ook in bepaalde (religieuze) feestdagen waar de gemeente meer aandacht aan moet besteden. Denk daarbij aan coming out day, Keti Koti of religieuze feestdagen zoals Chanoeka. Deelnemers geven aan dat mensen met een andere religieuze overtuiging zich bijvoorbeeld niet gerepresenteerd voelen als er met kerst alleen maar kerstbomen te zien zijn. Het zou daarom goed zijn ook andere religieuze symbolen te laten zien: •

‘Komende winter, het is kerst, overal op straat zijn er kerstbomen. Waar zie je de menora’s staan? Daar kan de gemeente een rol in spelen.’

Onder het mom van inclusieve communicatie, moet de gemeente ook investeren in vertalingen: •

‘Nog steeds word ik pissig als dingen in Eindhoven niet tweetalig zijn. Er zijn zoveel internationalen hier en dan sluit de taal al uit. Dan kan je gewoon niet meedoen.’

Zoals al eerder benoemd (zie Eindhovenaar zijn) herkent niet iedereen zich in de tech en design imago van de stad. Iemand merkt op dat de taal vanuit de gemeente is doordrenkt met het tech en design imago dat de stad wil nastreven, maar dat die taal niet bij iedereen aanslaat en zelfs tot weerstand kan zorgen: •

‘Ik kan mij voorstellen dat best een groot gedeelte van Eindhoven zich niet herkent in de visie van Eindhoven. Van dat internationale, high tech, etc. Als je dat continu zegt, dan komt daar wel weerstand op. De gemeente gebruikt die taal, maar het is niet de taal van ALLE mensen in Eindhoven. Die frustratie daarover moeten we niet onderschatten.’

Uit de online survey blijkt voorts dat de gemeente ook meer kan doen om te communiceren over het diversiteitsbeleid. Maar liefst 90% van de respondenten heeft nog nooit gehoord van het Uitvoeringsprogramma Diversiteit 2019-2021, en slechts 12% is op de hoogte van de subsidies die de gemeente biedt voor het diversiteitsbeleid. Ten slotte is ook slechts 19% bekend met het antidiscriminatiebureau Radar. Ons advies is dat de gemeente beter zichtbaar kan maken wat het (al) doet en daarin ook meer een statement durft te maken. Daarnaast moet de gemeente zich meer inspannen om duidelijk te maken dat zij verschillende groepen in de samenleving daadwerkelijk ziet. Dus niet alleen profileren met Design en Tech, maar met iedereen.

Minder bureaucratisch

Verder moet de gemeente veel minder bureaucratisch te werk gaan. Deelnemers vinden dat de gemeente vaker een ‘oogje dicht mag knijpen’ en vaker een risico moet nemen: •

‘Als ik met de buurt bomen wil planten, dan zeg de gemeente: dat kan niet want als er een tak uitvalt hebben wij het gedaan. En zo gaat het met alles. Al die kleine initiatieven die ondersteund worden met een cheque, dat is echt top. Dat moet de gemeente ook eens doen.’

Daarnaast vindt men dat het vaak lang duurt voor resultaat is te zien bij de gemeente. Dat mag allemaal sneller en mag losser zodat er nieuwe kansen ontstaan: •

‘Het zijn geen grote stappen waar we om vragen, maar het duurt heel lang. De gemeente is heel traag, terwijl de stad heel fluide is. De gemeente zou veel meer mensen een kans

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 17/51

BKB.nl

moeten bieden. Hier staat een leeg pand, doe er wat mee. Het is moeilijk om snel dingen op te pakken, weinig intercollegiaal overleg lijkt het.’ Ons advies is dat de gemeente meer toegankelijk en bereikbaar moet zijn. Niet alleen voor mensen die gemakkelijk de weg naar de gemeente weten te vinden, maar voor iedereen. Ook kan er meer geopereerd worden op basis van vertrouwen, en minder op basis van een zeer strikte interpretatie van regels en wantrouwen.

Heb oog voor wat wel goed gaat

Er zijn ook bepaalde punten waar de gemeente Eindhoven volgens sommige deelnemers van de stadsgesprekken wel goed op scoort. Zo kunnen sommige (gevestigde) organisaties de weg naar de gemeente goed vinden, vinden sommigen dat de gemeente wel degelijk welwillend is en wordt het feit dat de gemeente stadsgesprekken organiseert ook gewaardeerd:

•

• • •

‘Onze organisatie heeft wel positieve ervaringen. Dat wil niet zeggen dat altijd alles kan, maar zeker voor mijn gevoel denkt de gemeente wel mee van tot hoever kunnen we gaan?’ ‘Die ervaring dat iets geblokkeerd wordt, dat heb ik niet. Het zijn eerder de bewoners in de buurt die zeggen: “ho ho dat wil ik niet” ‘Ik heb ook wel goede ervaringen met gebiedscoördinatoren. Die precies de lijntjes kennen, weten wat kan en niet kan, die mensen zijn heel belangrijk.’ ‘Goed teken dat de gemeente dit doet. Het is een teken van verandering.’

Ons advies is om dit positieve niet uit het oog te verliezen. De gemeente heeft goede contacten met bepaalde personen en organisaties, en die moeten gekoesterd worden. Bij het vormgeven van het diversiteitsbeleid moet er gezocht worden naar nieuwe netwerken, nieuwe personen, maar verlies hierbij de reeds bestaande contacten niet uit het oog.

Vervolg

De stadsgesprekken, het online survey, en dit rapport bieden de bouwstenen voor een nieuw uitvoeringsprogramma diversiteit vanaf 2021. Het zijn de eerste stappen voor een beter en meer zichtbaar uitvoeringsprogramma van de gemeente. Dat is de belangrijkste uitkomst van dit traject. Maar er is meer. Door door te pakken, door inwoners te laten zien dat zij gezien en serieus genomen worden. Dat kan eenvoudig met bijvoorbeeld een publiekscampagne, door het doorzetten van stadsgesprekken, of door een diverser Eindhoven te laten zien binnen de bestaande communicatiestrategieën van Eindhoven. Waarbij opgepast moet worden dat het niet leidt tot whitewashing: communicatie zonder onderliggende wijzigingen aan beleid. Er is veel potentie in Eindhoven, ook voor het diversiteitsbeleid. We hopen dat dit rapport daar een positieve bijdrage aan levert.

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 18/51

BKB.nl

Bijlage 1 – Gespreksscript stadsgesprekken Welkom • Context stadsgesprekken: Dit is het [eerste] van 6 stadsgesprekken waarbij we ongeveer 60p spreken die zich in Eindhoven bezighouden met diversiteit en verbinding in de stad. • Daar bent u er dus één van! We zijn heel blij dat u tijd heeft vrijgemaakt om vanavond samen dit gesprek te voeren. En ik ben heel benieuwd om straks uw verhalen en ervaringen te horen. • We komen zo bij uw introducties, eerst zal ik even mijzelf en de andere aanwezigen voorstellen. Mijn naam is [gespreksleider] en ik begeleid vanavond dit stadsgesprek. [Vertel 1 zin over achtergrond, relatie met Eindhoven en diversiteit]. Ik ben hier niet alleen. • Daar ziet u de onderzoekers van BKB. Zij luisteren mee en notuleren mee. Daarnaast maken zij opnames om later terug te luisteren voor hun aantekeningen, ze verwerken wat u zegt anoniem (ook geen organisatie). • En hier aan tafel zit ook de wethouder (Yasin Torunoglu) van wonen, wijken, werk en ruimtelijke ontwikkeling. Doel en hoe gaan we dat bereiken Voordat we van start gaan wil ik eerst nog het doel van dit gesprek en de spelregels toelichten zodat we hetzelfde beeld hebben over waarvoor we hier zijn en dan check ik graag even met u dat het hier mee eens bent.

Uitleg doel: (1) inzicht verkrijgen in wat er speelt rondom identiteit en diversiteit in Eindhoven en hoe inwoners hiernaar kijken (2) aandachtsgebieden en richting aangeven voor nieuwe uitvoeringsprogramma diversiteit van de gemeente (3) input voor een online enquête die in Eindhoven wordt uitgezet onder het digipanel om nog meer geluiden op te halen over diversiteit, en vervolgens wordt hieruit een publiekscampagne ontwikkeld om het thema breed onder de aandacht te brengen.

En wat haalt u eruit? Een breder inzicht op hoe diversiteit in Eindhoven wordt beleefd en hoe u daar zelf in staat (zich toe verhoudt). Uitleg hoe gaan we dit bereiken (spelregels): • Het gesprek duurt 2 uur • Het gaat om het gesprek en de uitwisseling vandaag, we hoeven geen oplossingen te bedenken en het ook niet met elkaar eens te zijn of te worden • We zitten in een corona-proof opstelling. Neemt u gerust wat te drinken of snacken tussendoor, er staat handgel bij het buffet. Mocht u zich op enig moment niet comfortabel voelen, door corona of anderszins, laat het me dan weten dan lossen we het op. Het staat u vrij om op elk moment het gesprek verlaten wanneer u dat wilt. • De notulen van de onderzoekers zijn anoniem.

Kunt u zich hierin vinden? Ik maak graag even een rondje. Als u het er niet mee eens bent hoeft u uiteraard niet mee te doen. Intro door wethouder (indien aawezig) Voordat we in gesprek gaan, geef ik het woord aan de wethouder, Yasin Torunoglu, om vanuit zijn perspectief een inleiding te geven op identiteit en diversiteit in Eindhoven.

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 19/51

BKB.nl

DEEL 1/3 - EINDHOVENAAR Voorstellen Dan is het nu tijd om elkaar te leren kennen zodat we weten met wie we hier vanavond bij elkaar zijn. Jullie hebben bij binnenkomst alleen een 'vibe' gepersonaliseerd met jouw associaties bij wat het is om Eindhovenaar te zijn en wat het voor jou betekent om jezelf te zijn. Ik ben heel benieuwd wat je hebt opgeschreven. Het komt later in het gesprek vast nog terug, dus voor het voorstelrondje wil ik ieder van jullie vragen om [op te staan, je vibe op te hangen en] kort te vertellen: je naam, waar je woont en waar je je in Eindhoven mee bezig houdt en dan de 6 woorden op je vibe te benoemen. Eindhovenaar zijn • Wie voelt zich een Eindhovenaar? Stadsdeel-naar? o Waarom wel of waarom niet? o Sinds wanneer, of op bepaalde momenten? o Wat maakt dat je je een Eindhovenaar voelt? En zo niet: is dat erg? Zou je het willen voelen, wat is daarvoor nodig denk je? o Wat is er anders dan in andere steden? o Waar draag jij je steentje bij (plaats LEGO steentje).

• Op welke manier is de stad veranderd de afgelopen jaren? (goed/slecht/waar/stadsdeel) • En wat betekent dit voor de Eindhovenaar, is er een oude, nieuwe en toekomstige Eindhovenaar? o Hoe ziet die ontwikkeling eruit, in een positief en een negatief scenario? o Welk kant gaan we, denken jullie, op? Is dat de goede richting? o Vraagt dit om actie- welk actie van wie? DEEL 2/3 - DIVERSITEIT IN EINDHOVEN Brug naar diversiteit en verbinding We hebben het net gehad over stad en hoe het is om Eindhovenaar te zijn. We hebben verschillende betekenissen daarvan gehoord. En ook gepraat over hoe de stad en de mensen daarin zijn veranderd. De stad is gevormd door Philips dat gastarbeiders aantrok in de jaren 60 en inmiddels groeit Eindhoven met name door de aantrekking op internationale kenniswerkers (expats) door technische bedrijven zoals ASML. Economische groei betekent in Eindhoven ook groei van de inwoneraantallen. Er zijn inmiddels bijv. meer dan 163 nationaliteiten in Eindhoven.

Nu ben ik benieuwd hoe het in jullie ervaring staat met de verbinding tussen de verschillende Eindhovenaren. (cultuur, rijk/arm, opleidingsniveau, werk, beperkingen, gender, seksualiteit etc.) Wil iemand daar al meteen iets over zeggen? Ruimte om jezelf te zijn (inclusiviteit) Op de vibes hebben jullie jezelf omschreven in drie woorden. Dat is voor iedereen anders en zegt iets over diversiteit.

• • • •

Is er ruimte voor iedereen om zichzelf te zijn in Eindhoven? Voor wie niet? Wanneer wel of niet? Voel jij je thuis in je wijk/is dat altijd zo geweest of heb je gevoel dat je een minderheid in je eigen wijk (aan het worden) bent? Wat typeert jouw stadsdeel/wijk? Waar schuurt het?

24/09/2021 – Rapportage onderzoekstraject diversiteitsbeleid – pag. 20/51

BKB.nl

Vormen van diversiteit • Welke vormen van diversiteit zijn belangrijk om te onderscheiden volgens jullie? Je kan denken aan iets wat een persoon typeert maar ook een thema als werk. • Welke vorm verdient meer aandacht? DEEL 3/3 - PERSPECTIEF Verbinding: goede voorbeelden • Is er voldoende verbinding in Eindhoven als het gaat om diversiteit? • Wat zijn goede voorbeelden (van verbinding van diversiteit)? o In welke stadsdelen? (projecten, sfeer, burencontact) o Wat is er zo goed aan? o Welke les moeten we hieruit trekken? Wrijving diversiteit: uitdagingen • Levert diversiteit ook uitdagingen op? o Waar, wanneer? o Hoe uit dat zich? o Waar schuurt het? Actie nodig? • Vraagt dit om aandacht of actie? • Van wie? • Wat voor actie? STADSGESPREK: AFSLUITING Reflectie • We zijn aan het einde gekomen van dit gesprek. Er is van alles boven tafel gekomen en volgens mij hebben we in openheid kunnen met elkaar kunnen spreken over soms lastige onderwerpen. Ik wil jullie bedanken voor jullie openheid. • Hoe was dit gesprek voor jullie? Wat je verwacht had? Nog iets gemist? • Willen jullie nog iets meegeven aan de volgende groep voor het stadsgesprek? • Wil je nog iets meegeven aan ons of aan de wethouder? • [Indien aanwezig] Wethouder nog korte reflectie Vervolg Voordat we afscheid nemen wil ik nog een doorkijkje geven in het vervolg.