Bijlage 2 - Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

2

Inhoudsopgave Jaarverslag ....................................................................................................... 5 1. Hoofdlijn ....................................................................................................... 7 2. Programma's .............................................................................................. 15 Leeswijzer........................................................................................................................15 Programma 1 Veiligheid ...................................................................................................17 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ..................................................................22 Programma 3 Economie ..................................................................................................30 Programma 4 Onderwijs ..................................................................................................38 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie .........................................................................43 Programma 6 Sociaal domein ..........................................................................................61 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ........................................................................89 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke

vernieuwing ...............98 Programma 0 Bestuur en ondersteuning........................................................................104

3. Paragrafen ................................................................................................ 118 3a. Lokale heffingen.......................................................................................................119 3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................123 3c. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................131 3d. Financiering .............................................................................................................137 3e. Bedrijfsvoering .........................................................................................................141 3f. Verbonden partijen....................................................................................................146 3g. Grondbeleid .............................................................................................................164 3h. Gebiedsgericht werken ............................................................................................172 3i. Duurzaamheid ...........................................................................................................173 3j. Investeringen ............................................................................................................179 3k.

Openbaarheidsparagraaf .........................................................................................184

Jaarrekening ................................................................................................ 185 4. Jaarrekening ............................................................................................ 186 4.1 Algemene grondslagen van waardering en resultaatbepaling ..................................186 4.2 Balans en toelichting ................................................................................................195 4.3 Overzicht baten en lasten ........................................................................................225 4.4 Gebeurtenissen na balansdatum .............................................................................243 4.5 Sisa..........................................................................................................................244 4.6 Subsidieregeling Bereikbaarheidsakkoord ...............................................................263

5. Overig ....................................................................................................... 265 5.1 Controle verklaring onafhankelijke accountant .........................................................266

Bijlagen ......................................................................................................... 272 Bijlage 1. Samenstelling van bestuur .............................................................................273 Bijlage 2. Kerngegevens ................................................................................................276 Bijlage 3. EMU saldo......................................................................................................277 Bijlage 4. Reserves ........................................................................................................278 Bijlage 5. Financieel overzicht........................................................................................280 Bijlage 6. Subsidies........................................................................................................282 Bijlage 7. Afkortingen .....................................................................................................284

3

4

Jaarverslag

5

6

1. Hoofdlijn Eindhoven staat volop in verbinding met de belangrijkste mondiale ontwikkelingen. In 2022 leidden de naweeën van corona en de gevolgen van de oorlog in de Oekraïne tot onder meer een omvangrijke vluchtelingenstroom, ongekende energieprijzen (en dito inflatie), onzekerheid bij inwoners en maatschappelijke instellingen en bedrijven, stijgende bouwkosten en een krappe arbeidsmarkt. Maar er zitten meer aspecten aan het internationale karakter van onze stad. We staan in de voorhoede van Europese steden die inzien dat we nu het verschil moeten maken om klimaatneutraal te worden. Daarvoor zullen we onze CO2 uitstoot veel sneller omlaag moeten brengen dan de afgelopen jaren is gebeurd. Per inwoner was deze in 2020 ten opzichte van 1990 met een vijfde teruggebracht. Maar door de groei van de stad lag de totale uitstoot van Eindhoven in datzelfde jaar nog altijd rond het niveau van 1990. Tegelijkertijd bevinden we ons op het snijvlak van geopolitieke spanningen tussen grootmachten VS en China, mede door het succes van de multi-helix samenwerking tussen bedrijfsleven, politiek en kennisinstellingen.

Enkele cijfers die dit succes beschrijven: de Brainport regio investeert een kwart van de binnenlandse private R&D (CBS, 2019), herbergt vestigingen van 7 van de 11 organisaties die het meeste patenten in het land aanvragen (European Patent Office, 2021) en groeit 50% sneller in BBP dan de rest van Nederland (CBS, 20102021). Dit is ook zichtbaar in de arbeidsparticipatie die in 2022 groeide naar 72,3% en het aantal uitkeringen dat afnam met 80 naar 6.230. In 2022 heeft het kabinet, na de eerdere erkenning van Brainport in regeerakkoorden, zich nu ook financieel gecommitteerd aan de regio. Het Rijk, de provincie Noord-Brabant, de 21 Brainport gemeenten en het bedrijfsleven trekken gezamenlijk op met een historisch investeringspakket van afgerond € 1,6 miljard om de bereikbaarheid te verbeteren en meer woningen te bouwen. Als gevolg van stijgende bouwkosten en personeelstekorten zijn in 2022 netto 2.080 woningen opgeleverd versus onze ambitie van 2.500-3.000. Daarom is het belangrijk de woningbouw te versnellen. Als economisch en maatschappelijk hart van Brainport hebben we een enorme uitdaging om deze schaalsprong in goede banen te leiden. Want alleen van brood, wegen en woningen kan men niet leven. We staan aan de lat om de stad leefbaar, groen, sociaal in balans te houden en om maatschappelijke en culturele voorzieningen te ontwikkelen.

Een selectie van sociaal-maatschappelijke indicatoren laat genoeg kansen en uitdagingen zien. De objectieve veiligheidsindex (o.b.v. politiecijfers) verslechterde licht in 2022, terwijl het veiligheidsgevoel constant bleef. Het aantal leerlingen met een startkwalificatie nam in 2022 met 3 procentpunt af tot 83%. Op sportgebied bleef het aandeel volwassenen dat voldoet aan de beweegrichtlijnen gelijk. De tevredenheid over Kunst en Cultuur infrastructuur bleef eveneens constant met een 7.1 als rapportcijfer. Het aantal WMO en jeugdhulp cliënten nam af, maar minder dan begroot. Een verdere toelichting op deze en andere indicatoren vindt u in hoofdstuk 2 programma’s. Om een versnelling te realiseren op deze complexe opgaven pionieren we bestuurlijk met onze stadsgezanten Brainport voor Elkaar en Doorbraak Wijkgericht werken. We hebben in 2022 de voorbereidingen getroffen voor lancering van het platform Brainport voor Elkaar en het Pact Woensel West. Samen met aangesloten sociaal maatschappelijke organisaties, bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen slaan we de handen ineen voor een fijne, veilige en sociale wijk waar we inwoners helpen gezond te zijn en stappen te zetten naar een goede toekomst. In de tweede helft van 2022 hebben we de ambities uit ons bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’ vertaald in concrete acties.

Parallel daaraan hebben we de bestaande gemeentelijke taken uitgevoerd en oog gehad voor urgente maatschappelijke opgaven (zie paragraaf 1.1). Het is goed te beseffen dat we met de ambities, going concern taken en actuele onderwerpen een stevig beroep doen op onze organisatie. We koesteren dan ook de drive die we bij velen zien om dagelijks bij te dragen aan de toekomst van onze dynamische stad. Positief is ook dat het peilstok onderzoek heeft uitgewezen dat er veel potentie is om effectiever samen te werken. Onze financiële positie is gezond. We pakken er drie kengetallen uit: we schrijven voor het 5 e jaar op rij zwarte cijfers (inclusief mutatie reserves), de solvabiliteit is toegenomen naar 43,8% en de structurele exploitatieruimte is 7

11,3%. Over 2022 hebben we een positief financieel resultaat geboekt van € 48,1 miljoen. Dit overschot wordt voornamelijk gedreven door extra inkomsten uit het gemeentefonds (+ € 25,8 miljoen) en verschillende effecten in het sociaal domein (+ € 13,5 miljoen). Dit is ongeveer 3,9% van begroting van het sociaal domein waarbij de effecten nader zijn toegelicht in de tabel onder paragraaf 1.2 van deze hoofdlijn en in de inleiding op programma 6. Daarnaast blijft het uitdagend om onze korte termijn investeringsdoelen te behalen binnen de geschetste macro context en met onze interne capaciteit. De noodzaak tot sparen voor lange termijn investeringen is echter onverminderd. Daarom zijn we in 2022 gestart met een spaarsysteem dat we richting 2040 stapsgewijs opbouwen.

1.1 Wat hebben we bereikt en gedaan? Urgente opgaven 2022 Het Rijk heeft ingezet op compensatie van coronaeffecten, koopkracht en energiearmoede om maatschappelijke effecten van de crisis te verzachten. De Rijksregelingen hebben wij aangevuld met lokale maatregelen. We hebben daarbij ingezet op bestaanszekerheid van de inwoners, het overeind houden van de maatschappelijke en culturele infrastructuur en het zo goed mogelijk opvangen van de vluchtelingen. Corona • Naast onze eigen middelen (€ 30 miljoen) zijn compensatiemiddelen van het Rijk gestort in de saldireserve specifiek. Met de afwegingskaders corona ondersteuningsmaatregelen en herstelmaatregelen zijn middelen besteed aan innovatie, inkomstenderving en continuïteit van zorg zoals nader toegelicht in bijlage 5; • Per 31 december 2022 is het saldo coronamiddelen € 14,3 miljoen. In 2023 komt daar € 5,9 miljoen bij vanuit de decembercirculaire 2022. De inzet en voortzetting wordt afgewogen bij de kadernota 2024. Maatschappelijke en culturele infrastructuur • Begin 2022 is nog coronasteun verleend. We hebben gezorgd voor een tegemoetkoming in de huisvestingskosten voor onder andere buurthuizen.

Aan de culturele sector zijn incidentele middelen beschikbaar gesteld (via subsidie), dan wel is huurkorting verleend; • Als verhuurder hebben we coronasteun verleend:  Door onder voorwaarden de huur deels kwijt te schelden (50%) voor sportverenigingen en andere niet-commerciële sport- en beweegaanbieders voor de periode(s) van oktober 2021 tot april 2022;  We hebben geen incasso’s en aanmaningen verstuurd en uitstel van betaling verleend voor de portefeuilles cultuur en welzijn en hebben onder voorwaarden een korting gegeven aan commerciële huurders en erfpachters van gemeentelijke gebouwen op de huur of erfpachtcanon. • De continuïteit van zorg hebben we gewaarborgd door zorgaanbieders meerkosten a.g.v. corona te vergoeden en extra subsidie te verstrekken aan WIJeindhoven voor achterstallige contacten en werkzaamheden; • Eind 2022 is een subsidieregeling energiecompensatie ingesteld voor onze maatschappelijke partners met een subsidierelatie met de gemeente Eindhoven en Stichting Cultuur Eindhoven en buurthuizen.

Huiseigenaren en MKB • Om de toegang voor de coronasteun toegankelijk te houden is het Ondernemersloket en corona-helpdesk begin 2022 gecontinueerd en medio het jaar afgebouwd; • Voor ondersteuning van controles op het coronatoegangsbewijs hebben we een eenmalige subsidieregeling opengesteld voor ondernemers en vrijwilligersorganisaties in de sport, horeca, evenementen en cultuur. Opvang ontheemden (Vluchtelingen) • Sinds de oorlog in Oekraïne op 24 februari 2022 is er een stroom van ontheemden op gang gekomen om het oorlogsgeweld te ontvluchten. Aan elke Veiligheidsregio is gevraagd om opvangplekken te realiseren. Voor Brabant-Zuidoost kwam de inspanningsverplichting in 2022 neer op 3.100 opvangplekken. Eindhoven heeft eind december 2022 alle 1.060 toebedeelde plekken gerealiseerd in verschillende opvanglocaties in de stad;

8

•

• •

We hebben 10 objecten aangewezen als gemeentelijke opvanglocatie. Daarnaast heeft een aantal woningcorporaties in totaal 40 woningen beschikbaar gesteld. NEOS, Springplank040, Leger des Heils, Lunet en Herstelpark zorgen voor ondersteuning op de locaties. Daarnaast helpen GGD, Rode Kruis, WIJeindhoven, Vluchtelingenwerk en Lumens met ondersteuning en begeleiding; De dotatie in 2022 aan de reserve “Reserve Opvang Ontheemden Oekraïne” bedraagt vooralsnog € 8,6 miljoen. Voor een verdere specificatie verwijzen we u naar 4.2.1 toelichting op de balans en 4.5 sisa bijlage; In november 2022 heeft het college een principieel besluit genomen om zo spoedig mogelijk de reguliere opvang van 400 asielzoekers/statushouders in Eindhoven te realiseren.

Bestaanszekerheid inwoners • In 2022 stond de bestaanszekerheid van een deel van de Eindhovenaren door de stijgende energieprijzen en inflatie onder druk. In 2022 richtten we ons onder meer op het tijdig ondersteunen van onze inwoners via de landelijke én lokale energietoeslag. • Om maximaal onze inwoners te bereiken is samen met netwerkpartners geïnvesteerd in de communicatie over de energietoeslag en de Meedoenbijdrage. • Ook is er stevig ingezet op vroegsignalering van schulden, om opstapeling van problemen te voorkomen.

Ambities bestuursakkoord Klimaat en Weersverandering (groen en water) • Energie en warmtetransitie: • We werken aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving: eerst zoveel mogelijk besparen, de resterende warmtevraag verduurzamen. De eerste concrete projecten zijn inmiddels opgestart: • Aquathermie vanuit het Beatrixkanaal voor de proeftuin ‘t Ven-Lievendaal; • Project t’ven Lievendaal: start innovatieve collectorveld; • 2e proeftuin Generalenbuurt-Zuid: 500 woningen van het aardgas afhalen en te verwarmen met warmte uit de Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI); • Onverminderde inzet op de verduurzaming van ons eigen gemeentelijk vastgoed: in totaal zijn er op 41 panden zonnepanelen gelegd, zijn 25 panden extra geïsoleerd, hebben 50 panden LED verlichting gekregen • E-besparingsprogramma is gestart met de inzet van de Eindhovense klusbus samen met de woningcorporaties Trudo, ‘thuis, Woonbedrijf en Wooninc. Daarnaast zijn 20.356 vouchers voor kleine energiebesparende maatregelen en 2499 Energieboxen plus advies vanuit de RREW verstrekt. • Eind april 2022 is Eindhoven samen met Helmond als duo-stad geselecteerd voor de Europese klimaatmissie: ‘100 klimaat neutrale en slimme steden in 2030’.

• We zetten in op een gezonde en evenwichtige stad door een robuuste stedelijke groenstructuur, die zich vanuit het buitengebied fijnmazig vertakt tot diep in de wijken: • Ambities voor vergroenen van het centrum via het groenplan Centrum en daarnaast zijn o.a. de Bilderdijklaan, Mathildelaan, Emmasingel vergroend; • Het Natuur Netwerk Brabant: Eind 2022 breiden we uit en zijn in totaal 3 van de 5 aanvragen ingediend bij de provincie (samen 85ha van de beoogde 130ha) en deels goedgekeurd; • Het project vergroening Groenarme wijken is in 2022 opgestart en de Lijnbeekstraat is in uitvoering • Een drietal Tiny Forests is gerealiseerd in samenwerking met IVN en scholen; • De Groene Wiggen zijn versterkt met de aankoop van de Wielewaal en het bijbehorende participatie-proces voor de toekomstvisie is opgestart. Bij herinrichtingen, worden de straten ook meteen klimaatadaptief ingericht, onder andere door zoveel mogelijk te ontharden en vergroenen en tevens de toegankelijkheid te waarborgen; • Het WKA 2023-2027 is vastgesteld waarbij voor de komende 4 jaar ruim 50 miljoen euro beschikbaar is voor riolering en klimaatadaptieve maatregelen.

9

Ondernemende en Sociale stad (iedereen mee) • In 2022 ondersteunden we inwoners met een laag inkomen met zowel de landelijke als de lokale energietoeslag, vergrootten we het bereik van onze minimaregelingen en zetten we stevig in op vroegsignalering schulden om opstapeling van problemen te voorkomen; • We hebben ingezet op het werken vanuit vertrouwen en de menselijke maat in de uitvoering van de bijstand via de omgekeerde toets. Resultaten hiervan zien we in minder buitenbehandelingstellingen en minder bezwaarschriften; • In onze arbeidsmarktregio hielpen we in Huis naar Werk maar liefst 1600 mensen met vraagstukken rondom werk, scholing en ontwikkeling. Daarnaast organiseerden we banenmarkten, werkgelegenheidsprojecten en evenementen als Buddywerkt en Passie voor Werk; • De afgelopen jaren zijn er stappen gezet vanuit de beheersingsopgave, maar het is goed om vanuit de oorspronkelijke bedoeling – waarbij de inwoner centraal staat – te kijken naar de inrichting en het functioneren van het sociaal domein. In 2022 zijn daarom de eerste stappen gezet in de vereenvoudiging en, daar waar wenselijk, digitalisering van het sociaal domein; • De vastgestelde Nota Inwoners – en Overheidsparticipatie is handen en voeten gegeven, zowel intern (evaluaties, handleidingen, opleidingen) als extern (nieuwe instrumenten, innovatieve trajecten, gesprekken raad en stad).

Ook is de bestuursopdracht van de stadsgezant vastgesteld. In 2022 is de Raad akkoord gegaan met de ontwikkeling van de Brainport Industries Campus; • De inzet van het Team Transformatie Centrumgebieden liep volgens afspraak en is geïntensiveerd met incidentele middelen weke het mogelijk maakte dat in vijf centrumgebieden subsidies zijn aangevraagd voor verbetering verblijfskwaliteit. • We hebben intensief met de partners in de stad samengewerkt om uitvoering te geven aan de Lokaal Educatieve Agenda 2020-2024 en Programma jeugd en corona; • We startten met het Deltaplan Jeugd en gingen aan de slag met het toekomstgericht preventief jeugdbeleid. Met de landelijke hervormingsagenda voor de jeugdzorg en het Deltaplan jeugd zal de komende jaren worden ingezet op het verbeteren van de zorg en ondersteuning voor kwetsbare jeugdigen en gezinnen en een financieel houdbaar stelsel. Woningbouw, Bereikbaarheid • In het BO MIRT is een enorm grote stap gezet om te investeren in de noodzakelijke mobiliteitstransitie van de Brainport.

Het pakket van afgerond € 1,6 miljard richt zich op het verbeteren van de bereikbaarheid en infrastructurele maatregelen in de regio, die tevens de versnelling van de ontwikkeling van 21.000 woningen mogelijk moet maken; • Een belangrijke invulling aan de noodzakelijke mobiliteitstransitie is de start van HOV3 op de Luchthavenweg, het autoluw maken van de Emmasingel en de voortgang van belangrijke fietspaden Eindhoven – Helmond en HTCe – De Run. In 2022 is een grote stap gezet in de doorontwikkeling van Programmaorganisatie Stationsdistrict en MIRT (PSM). Resultaten zijn o.a. investeringsafspraken met het Rijk van afgerond €1,6 miljard tijdens BO MIRT 22 & Ondertekening verstedelijkingsakkoord SGE; • We hebben prestatieafspraken gemaakt met de wooncorporaties; • We hebben netto 2080 woningen toegevoegd; • We hebben locaties aangewezen voor verplaatsbare woningen. Fijne en Veilige wijken • Om jongeren uit de criminaliteit te houden en perspectief te bieden hebben we de BOTOC-projecten (Brede Offensief Tegen georganiseerde Criminaliteit) in 2022 verder doorontwikkeld.

In aanvulling hierop zijn we in 2022 ook begonnen met de aanpak Preventie met Gezag; • In het kader van de doorontwikkeling van gebiedsgericht werken en het versterken van de uitvoeringskracht hebben we in 2022 een begin gemaakt met de noodzakelijke uitbreiding van BOA capaciteit; • We hebben in Woensel Zuid een start gemaakt met een meerjarige aanpak, gesteund vanuit de landelijke aanpak rondom het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid; • In 3 buurten zijn we begonnen met zichtbare en concrete resultaten voor bewoners en ondernemers, zoals het inzetten van gastheren in de Kruisstraat en het inzetten van een wijk-GGD’er; • We hebben de waarderingsubsidies breder inzetbaar gemaakt; • In de Kruisstraat/Woenselse Markt zijn we begonnen met het vergroenen van de straat en diverse verkeersingrepen; 10

• • •

Na een succesvolle start van “Samenleven in Verscheidenheid’ in één van de wijken binnen Woensel Zuid is deze opgeschaald naar meer wijken in twee andere stadsdelen; De bestuursopdracht van Stadgezant Bellemakers, gericht op het geven van een impuls aan integraal gebiedsgericht werken, is afgerond en goedgekeurd; Er is een bijdrage geleverd voor het onderhoud aan de Bokketuin en er zijn ontmoetingsplekken Trudoplein gerealiseerd.

Levendige stad (Cultuur, Sport en Evenementen) • In 2022 zijn veel culturele organisaties weer open gegaan en konden evenementen als DDW en Glow als vanouds grootschalig uitpakken. Omdat culturele organisaties en makers begin 2022 nog te maken hadden met beperkingen vanwege Corona is hiertoe noodsteun verleend. Daarnaast is er een subsidieregeling opengezet voor compensatie van gestegen energielasten; • Eind 2022 opende Next Nature Network de deuren van het Evoluon en kon het publiek genieten van de eerste grootschalige expo Retro Future, het aantal bezoekers was boven verwachting. Daarnaast is het bestemmingsplan voor VONK vastgesteld; • Om lagere schooljeugd meer in contact te brengen met kunst en cultuur is in aanvulling op Kies je sport, Kies je kunst succesvol onder de aandacht gebracht in samenwerking met culturele partners; • Tijdens de Dutch Design Week is het startschot gegeven voor de realisatie van het Eindhoven Design District, dat design en technologie meer zichtbaar moet maken in de openbare ruimte; • Met de ondernemers in de binnenstad is een Binnenstadsdeal gesloten met een gezamenlijke actiegerichte agenda voor twee jaar voor een binnenstad die voor iedereen aangenaam is en die niemand uitsluit. Organisatie • Op het gebied van informatievoorziening is een professionaliseringsslag gemaakt ten aanzien van o.a.

portfoliomanagement, procesmanagement en architectuur; • De aanbevelingen uit het Berenschot peilstok-onderzoek zijn vertaald naar een uitwerking van organisatieontwikkeling; • De extra toestroom van Oekraïense vluchtelingen is goed opgevangen door afdeling burgerzaken en het Klant Contact Centrum; • De digitale dienstverlening is uitgebreid.

11

1.2 Financieel beeld Resultaat 2022 Doordat de reguliere opgave is achtergebleven, hebben we eind 2022 een forse reservering gedaan om dit later in te lopen. Het gerealiseerd resultaat over 2022 bedraagt € 48,1 miljoen positief.

(1) Zie toelichting in paragraaf lokale heffingen (2) Overhead is sterk verbonden met de bedrijfsvoering. Hierover leest u meer in paragraaf bedrijfsvoering

Saldo 2022 Totaal baten Totaal lasten Saldo lasten en baten Mutaties reserves Stortingen Onttrekkingen Totaal mutaties reserves Resultaat

1.103,4 1.022,8 80,5 165,7 133,3 32,4 48,1

Onderstaand een overzicht van het resultaat 2022 per programma gevolgd door een toelichting op de grote afwijkingen ten opzichte van de begroting 2022.

( x € 1.000) 1 Veiligheid 2 Verkeer, vervoer en waterstaat 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 Volkshuisvesting, leefomgeving 0 Bestuur en ondersteuning Resultaat

saldo begroting primair (nov '21) (1) 33,6 40,9 4,6 30,9 69,5 317,3 16,5 15,0 -528,3 0,0

saldo begroting bijstelling na wijziging begroting (dec '22) (2) (3=1+2) 1,2 34,7 0,2 41,1 0,7 5,3 2,1 33,0 0,7 70,2 28,2 345,5 0,9 17,3 1,2 16,2 -35,7 -563,9 -0,7 -0,7

afwijking realisatie tov saldo begroting realisatie na wijziging % (4) (5=4-3) afwijking 33,3 1,4 V 4,2% 39,6 1,4 V 3,5% 5,0 0,2 V 4,6% 32,2 0,8 V 2,5% 70,0 0,3 V 0,4% 332,0 13,5 V 3,9% 16,7 0,6 V 3,6% 14,6 1,6 V 10,0% -591,4 27,4 V -4,9% -48,1 47,4 V

Toelichting afwijkingen exploitatie 2022 op hoofdlijn De grootste afwijkingen tussen de gewijzigde begroting en gerealiseerd resultaat zijn onderstaand toegelicht en in hoofdstuk 2 programmaverantwoording leest u hier meer over per programma. In hoofdstuk 4.3 overzicht baten en laten zijn de resultaten per programma en taakveld in één overzicht weergegeven, lichten we de algemene 12

dekkingsmiddelen nader toe, zijn de incidentele resultaten toegelicht en is een analyse opgenomen van de begrotingsrechtmatigheid van de lasten en mutaties in reserves. Uit onderstaande toelichting is af te leiden dat de grootste afwijkingen ook bij Turap 1 en Turap 2 in beeld waren. Afwijking t.o.v. bijgestelde begroting 2022 (*€1 miljoen) Turap-1 Turap-2 Rekening Toelichting jaarrekening Programma 6 sociaal domein Effecten woonplaatsbeginsel (+3,0), Hervormingsagenda (+3,4), landelijke 6,3 inkoop (+3,4), Mono (-12,3) en Multi (+5,5) zorgtrajecten en overige posten (+3,3). Lagere lasten inburgering door dekking vanuit rijk; in december ontvangen landelijke vreemdelingen voorziening (+3,2). Energiecompensatie sociale partners minder benut (+ 0,6). Extra inzet WIJeindhoven lager omdat 6,3 projecten Deltaplan Jeugd pas in 2023 opstarten en geen aanspraak is gemaakt op extra budget opvang vluchtelingen Oekraïne (+0,9). Overige (+1,7).

Jeugd

-4,7

8,8

Sociale basis

1,1

2,3

WMO

-0,9

0,3

0,5

Eigen bijdrage WMO is lager (-0,6). 'Samen uit corona'gestarte projecten zijn niet volledig uitgevoerd (+ 0,4). Overige posten WMO (+ 0,7).

Werk & Inkomen

4,0

1,8

0,5

Re-integratietrajecten: voldoende dekking vanuit "Huis naar Werk" en toename trajecten blijft uit (+3,5). Lagere inkomsten definitieve BUIG en lagere lasten door sterke economie en daling van het bijstandsbestand (2,7); Overige (-0,3).

Programma 0 bestuur en ondersteuning Gemeentefonds

21,5

24,6

Rente

2,6

3,1

Lokale lasten en heffingen

0,0

0,6

Storting voorziening verlofsparen

0,0

0,0

-1,7

Voor de toekomstige verplichting (het gespaarde verlof) is cf. uitspraak van commissie BBV een voorziening opgenomen.

(Voormalig) bestuurders

-4,3

-4,4

-2,8

Actualisatie toekomstige pensioenverplichtingen en kosten 2022 (-2,0). Actualisatie toekomstige wachtgeldverplichtingen (-0,8).

1,2

-1,3

Voordeel op ICT lasten hoger dan ingeschat omdat vacatures/inhuur lastig in te vullen bleken en enkele ICT projecten zijn vertraagd (+1,4). De fiscale positie en de vennootschapsbelasting die hieruit volgt is begin 2023 in -0,4 beeld gebracht (-2,1). Door prijsstijgingen is het niet mogelijk om de gemeentebrede taakstelling in te vullen via inkoopvoordelen (-1,5). Overige (+1,8).

Overige posten

-4,5

0,7

6,5

Totale afwijking

16,0

36,5

47,4

Overige posten programma 0

25,8 Actualisatie op basis van mei- september- en decembercirculaire. Lagere rentelasten door minder investeringen in de afgelopen jaren (+3,3) 3,7 en vanaf september weer renteontvangsten op banksaldo bij de schatkist (+0,4). Hogere inkomsten OZB (+1,5) vanwege de waardestijging van nieuwbouwobjecten (woningen) en een aantal grotere niet-woningen. 2,7 Voordeel op parkeerinkomsten omdat een aantal parkeerterreinen nog niet vervallen is (+0,9). Overige (+0,3).

Overige programma's Betreft veel kleine posten < € 1 miljoen waar per jaareinde voordelen zichtbaar werden.

13

Financiële positie en Balansbeeld De financiële positie begin 2022 is gezond. Dat blijkt ook uit de benchmark die BDO heeft uitgevoerd onder de verschillende gemeenten op basis van de financiële gegevens 2021, waar Eindhoven op basis van de kengetallen een 9 krijgt. De ontwikkeling van de kengetallen in 2022 toont aan dat de algemene financiële positie in 2022 opnieuw verbeterd is ten opzichte van voorgaand jaar. Kengetal (realisatie) Rekeningresultaat in % van lasten (incl. mutatie reserves) Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

-2,1% 21,2% -5,8%

-0,3% 19,9% -2,9%

7,6% 27,6% 1,9%

5,4% 33,8% 6,8%

4,0% 37,6% 8,5%

3,0% 39,4% 8,3%

4,0% 43,8% 11,3%

Daarnaast zien we dat de netto schulden en de voorraad bouwgronden (grondexploitatie) zijn gedaald en daarmee ook de risico's, terwijl de solvabiliteit (verhouding eigen vermogen/totaal vermogen) juist is toegenomen. bedragen x € 1 miljoen Balans Activa Vaste activa Immateriële vaste activa (1) Materiele vaste activa (1) Financiële vaste activa (2) Vlottende activa Voorraden (3) Uitzettingen (< 1jr) Liquide middelen Overlopende Activa TOTAAL

31-12-2021 746,5 180,4 543,8 22,2 252,9 76,6 136,3 0,4 39,6 999,4

31-12-2022 Balans Passiva 827,2 Vaste Passiva 201,1 Eigen vermogen (4) 605,1 Voorzieningen 21,0 Vaste schulden (> 1 jr) 254,1 Vlottende Passiva 43,7 Netto vlottende schulden (< 1jr) (2) 151,6 Overlopende passiva 0,2 58,6 1.081,4

31-12-2021 766,3 393,5 16,2 356,6 233,0 48,0 185,1

31-12-2022 823,0 474,0 25,9 323,1 258,4 66,1 192,3

999,4

1.081,4

(1) De investeringen zijn toegelicht in Paragraaf investeringen. Het onderhoud van onze kapitaalgoederen (activa) staat toegelicht in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. De begrotingsrechtmatigheid van de investeringskredieten is toegelicht in hoofdstuk 4.3. (2) In de paragraaf financiering wordt meer toelichting gegeven op onze verstrekte en aangetrokken leningen, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. (3) De voorraden betreft met name onze eigen bouwgronden in exploitaties. Daarover kunt u meer lezen in paragraaf grondbeleid. (4) Het eigen vermogen vormt de beschikbare weerstandscapaciteit. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing gaan we nader in op de weerstandscapaciteit in relatie tot de optredende risico’s en zijn de wettelijk verplichte kengetallen opgenomen. De risico's omtrent grond zijn in de paragraaf grondbeleid nader uitgewerkt.

Het eigen vermogen is toegenomen door het toevoegen van het rekeningresultaat en door de toename van onze bestemmingsreserves. De vermogenstoename van onze bestemmingsreserves in de afgelopen twee jaar wordt verklaard doordat: • We zijn gaan sparen voor strategische investeringen; • We meer incidentele middelen ontvangen vanuit het Rijk die we over jaargrenzen heen inzetten (o.a. compensatie crises effecten, wijzigingen in taken, invoeringskosten omgevingswet). • De raad bewust nieuwe reserves heeft ingesteld om de financiën te borgen voor o.a. transformatieprogramma sociale basis sociaal domein, regionale inzet op (innovatie) beschermd wonen, kapitaallasten uitbreiding internationale school Eindhoven (ISE); • Om verschillende redenen (o.a. de huidige economische situatie, de arbeidsmarkt, inzet op crises) een gedeelte van onze geplande opgaven doorschuift naar achter en we deze middelen reserveren om de opgaven later te kunnen uit te voeren. In hoofdstuk 4.2 Balans en toelichting zijn de balansposten nader uitgesplitst conform BBV en leest u meer over de mutaties per balanspost in 2022.

14

2. Programma's Leeswijzer Algemene toelichting In dit hoofdstuk is de programmaverantwoording opgenomen. We presenteren de volgende voorgeschreven (BBV) onderdelen in deze programmaverantwoording: 1. De realisatie per programma, die inzicht geeft in de mate waarin de doelstellingen gerealiseerd zijn, wat we daarvoor gedaan hebben, welke verbonden partijen daarbij betrokken zijn en wat dit heeft gekost. 2. Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen (programma 0: inleiding) 3. Het overzicht van de overheadkosten (programma 0: taakveld 0.4) 4. Een toelichting op het bedrag 'onvoorzien' (programma 0: taakveld 0.8) 5. Het bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting (programma 0: taakveld 0.9) Opbouw van de programmaverantwoording De raad heeft de volgende indeling van de programma’s vastgesteld. Per programma zijn taakvelden gedefinieerd. Eindhoven heeft ervoor gekozen om qua programma en daaronderliggende taakvelden aan te sluiten op de voorgeschreven programma- en taakveldindeling van het BBV. Achtereenvolgens zijn in de programmaverantwoording toegelicht: 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, Cultuur en Recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volksgezondheid, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 0.

Bestuur en ondersteuning We presenteren programma 0 als laatste omdat dit uit veel uiteenlopende taakvelden bestaat. Inleiding

Hierin staat per thema een toelichting en een doelenboom. Wat hebben we bereikt? (eerste W-vraag) Hier staan de doelen beschreven. Wat hebben we daarvoor gedaan? (tweede W-vraag) Hier staan de prestaties behorend bij het doel beschreven.

Indicatoren Speerpunten

De te bereiken doelen en prestaties zijn meetbaar gemaakt met door de raad vastgestelde effect- en prestatie-indicatoren. Ook zijn de belangrijkste speerpunten van 2022 opgenomen. Bij de indicatoren en de prestaties wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is verlopen. uitvoering/ indicator verloopt volgens planning uitvoering/ indicator verloopt niet volgens planning maar de planning c.q. raming is bijgesteld en realisatie is geen probleem Uitvoering/indicator verloopt niet volgens planning en realisatie is een probleem Gegeven is niet bekend

Wat heeft het gekost? (derde W-vraag) Bij "wat heeft het gekost" lichten we de financiële resultaten in de exploitatie toe met een toelichting op de afwijkingen. De begrote en gerealiseerde lasten zijn positief gepresenteerd. De begrote en gerealiseerde baten negatief (-/-). Bij de afwijkingen geldt dat een -/- een nadeel en een + een voordeel is. We geven aan of de afwijking structureel is of niet. Als uitgangspunt hanteren we dat afwijkingen > € 500.000 en afwijkingen op een politiek gevoelig

15

onderwerp apart worden toegelicht. In totaliteit nemen we in ogenschouw dat hiermee zo'n 80% van de afwijkingen wordt toegelicht en 20% onder "overig" wordt gepresenteerd. BBV-indicatoren Deze zijn wettelijk verplicht en gelden voor alle gemeenten. De definities van deze indicatoren zijn vastgesteld en vastgelegd in de regeling beleidsindicatoren gemeenten Voor de BBVindicatoren wordt de vergelijking gemaakt met heel Nederland, met gemeenten van 100.000 tot 300.000 inwoners en omdat we steeds vaker te maken met grootstedelijke (veiligheids)problematiek vergelijken we de indicatoren ook met de 4 grote gemeenten (> 300.000 inwoners). Deze gegevens worden ontleend van de website www.waarstaatjegemeente.nl maar zijn in sommige gevallen niet recent, nog niet bekend of betreffen voorlopige cijfers. Voor de indicatoren binnen programma 0 geldt dat deze gegevens niet worden ontsloten via de website waardoor vergelijkende cijfers van andere gemeenten niet beschikbaar zijn. Daarom vergelijken we daar realisatie 2022 met realisatie 2021. Verbonden partijen De bijdrage van de verbonden partijen aan onze programma’s/taakvelden (extra informatie is terug te vinden in de paragraaf verbonden partijen). Afrondingsverschillen In de gepresenteerde tabellen kunnen afrondingsverschillen voorkomen.

Dit komt doordat de gegevens in de jaarrekening, ter bevordering van de leesbaarheid, op duizendtallen gepresenteerd worden terwijl de automatisch vanuit de administratie ingelezen gegevens op centen nauwkeurig zijn.

16

Programma 1 Veiligheid Dit programma omvat twee taakvelden: taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer betreft reguliere taken van de brandweer en de taken voor het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. Voor dit taakveld zijn op gemeentelijk niveau geen afzonderlijke doelen, prestaties en daarbij behorende effect- en prestatieindicatoren opgenomen. Resultaten worden op regionaal of landelijk niveau bereikt en/of gemonitord en zijn ook in de begroting van de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) opgenomen. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid heeft betrekking op alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid, waaronder een veilige woon- en leefomgeving en toezicht en handhaving van de openbare orde.

1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid.

Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een aantrekkelijke stad en voor economische en sociale ontwikkeling. Eindhoven bevindt zich midden in een schaalsprong: het aantal nieuwe bedrijven en inwoners stijgt in groten getale. Deze schaalsprong mag echter niet ten koste gaan van de leefbaarheid en veiligheid in de stad. Die verantwoordelijkheid dragen we samen met vele in- en externe partners. In 2022 was sprake van diverse crises en ontwikkelingen die van invloed zijn geweest op onze veiligheidsinzet en realisatie van onze veiligheidsdoelstellingen. We hebben te maken met de coronacrisis, een oorlog in Europa, een energiecrisis en een omvangrijke vluchtelingeninstroom. Bovendien constateren we dat een aantal andere ontwikkelingen, zoals de toename van ondermijnende criminaliteit en cybercriminaliteit en ook de afname van het vertrouwen in de overheid zich doorzetten. Bovenstaande ontwikkelingen zorgen voor een herprioritering van veiligheidsinzet en zijn ook de komende jaren van invloed op de te bereiken veiligheidsdoelstellingen. We hebben, in samenwerking met bewoners en maatschappelijke partners in de wijk, verder gebouwd aan veilige en veerkrachtige wijken. Dit hebben we gedaan door het gebiedsgericht werken verder te versterken. Onze focus lag hierbij allereerst op Woensel-Zuid en Oud-Gestel en later in het jaar ook Doornakkers.

Er is verder gewerkt aan de doorontwikkeling van cameratoezicht. Ook hebben we het informatiegestuurd werken verder doorontwikkeld met de realisatie van de eerste fases van het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK). Door middel van de analyse van data zijn we in staat ontwikkelingen beter in beeld te brengen en op basis daarvan gerichter en efficiënter inzet te kunnen plegen. Door de genoemde ontwikkelingen en de toename van complexe veiligheidsvraagstukken is een integrale veiligheidsaanpak in samenwerking met in- en externe partners essentieel. Ook in 2022 is daar verder op ingezet. Als partner en financier toetsen we daarbij de doelmatigheid en doeltreffendheid van de samenwerkingsverbanden, zoals dat hoort bij professioneel samenwerken. Daarnaast investeren we in onze eigen werkprocessen die goed moeten aansluiten op wat er plaatsvindt in de samenwerkingsverbanden. Naast de reguliere veiligheidsbudgetten is in 2022 ook ingezet op basis van incidenteel beschikbaar gestelde veiligheidsmiddelen vanuit het Rijk. Zo zijn we in 2022 begonnen met Preventie met Gezag; een aanpak gericht op het uit de (georganiseerde) criminaliteit halen van jongeren en voorkomen van doorgroei in de criminaliteit. In een aantal gevallen zijn deze middelen als gevolg van herprioritering niet volledig uitgenut.

Door middel van reserveringen of in overleg met het Rijk zijn restantmiddelen overgeheveld naar 2023.

17

In het kader van toezicht en handhaving leefbaarheid is in 2022, op basis van het jaarlijks uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH), uitvoering gegeven aan de VTH-taken. Er is een begin gemaakt met de noodzakelijke uitbreiding van BOA’s, die ook de komende jaren verder gefaseerd doorgezet zal worden.

1.1 Crisisbeheersing en brandweer Begin 2022 zat Nederland nog in een harde lockdown vanwege de zorgen over de (op dat moment nieuwe) omikronvariant van het coronavirus. Op 14 januari werden de eerste versoepelingen aangekondigd en vanaf dat moment werden de meest ingrijpende maatregelen steeds verder afgebouwd. Door de Russische invasie van Oekraïne, kwam een stroom vluchtelingen uit Oekraïne op gang. In korte tijd wisten de VRBZO en gemeenten honderden, tot later duizenden, opvangplekken te organiseren. Daar kwam later de opgave bij om asielzoekers op te vangen om het AZC in Ter Apel te ontlasten. Beide crises hebben in 2022 grote impact gehad op de taakuitvoering van de VRBZO. Binnen gemeente Eindhoven is adequaat gereageerd op de vluchtelingenstroom die vanuit Oekraïne op gang kwam en is regie gevoerd over de opvangopgaven die vanuit het Rijk werden gesteld. Op het gebied van rampen en crisis was een duidelijke toename van vluchtelingenstromen uit onder andere Afghanistan merkbaar. Diverse keren was sprake van een ‘begeleide terugkeer’-vlucht waarbij vanuit rampen en crisis samen is gewerkt met de Immigratie en Naturalisatiedienst, het Nederlands Rode Kruis, de GGD/GHOR en het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum om de aankomst en opvang op Eindhoven Airport én de eerste 72-uursopvang goed te laten verlopen.

In 2022 hebben we ons vooral gericht op: • Maatregelen coronacrisis: In januari 2022 werden de eerste versoepelingen na de harde lockdown aangekondigd. De weken daarna ging Nederland steeds verder terug in maatregelen. Zowel in de VRBZO als in de gemeente is in het voorjaar van 2022 de corona-organisatie afgeschaald. • Opdrachtgevers- en opdrachtnemersrelatie: De duidelijke scheiding tussen de rol van burgemeester en de rol van de burgemeester als voorzitter van de VRBZO is ook in 2022 gehanteerd. In 2022 is daarbij een inhaalslag gemaakt met de controles rondom brandveiligheid horeca. • Herijking rampen- en crisisorganisatie: Op regionaal niveau heeft de herijking van het regionaal crisisplan vertraging opgelopen, mede door de inzet van team crisisbeheersing in de corona- en opvangcrisis. De herijking is doorgeschoven naar het 1e kwartaal 2023. 18

• OTO-momenten: Nieuwe medewerkers zijn opgeleid. De collegeleden zijn opgeleid voor hun rol als (loco)burgemeester tijdens rampen en crisis. De noodzakelijke trainingen voor de ambtenaren rampenbestrijding en de gemeentesecretaris van dienst zijn doorgegaan. • Visie 2025 VRBZO: De werkzaamheden van de VRBZO rondom de opvangcrisis waren niet ingepland en hebben een verdere achterstand veroorzaakt bij de uitvoering van de bestuurlijke visie 2025. Daardoor is vertraging opgelopen bij diverse trajecten. • Meerjarenbeleidsplan VRBZO: Aan de hand van een uitvoeringsagenda is uitvoering gegeven aan het meerjarenbeleidsplan VRBZO. Op onderdelen is vertraging ontstaan onder andere bij de voorbereiding van het nieuwe crisisplan en het versterken van netwerken. • Toekomstvisie rampenbestrijding en crisisbeheersing Eindhoven: Het piket Ambtenaar Rampenbestrijding is herzien en toekomstbestendig gemaakt. Ook het piket Gemeentesecretaris is herzien om de rampen- en crisisfunctie beter aan te laten sluiten op dagelijkse werkzaamheden en verantwoordelijkheden van piketleden. Exploitatie x € 1.000

Lasten Baten Mutatie reserves (TV 0.10) Saldo

Begr. prim. 2022 (nov '21) 15.592 -407 0 15.185

Begroting 2022 (dec '22) 15.547 -407 2 15.142

Toelichting afwijking exploitatie (x € 1.000) Overig SALDO

Realisatie 2022

Afwijking 2022

15.501 -428 15 15.088

46 21 -13 54

Lasten

Baten

46 46

21 21

Mutatie reserve -13 -13

Afwijking 54 incidenteel 54

1.2 Openbare orde en veiligheid Verbeteren objectieve en subjectieve veiligheid In Eindhoven werken we samen aan een stad waar mensen veilig zijn en zich veilig voelen. Om de wijken leefbaar en de stad (internationaal) aantrekkelijk te houden, willen we een stad met minder overlast en criminaliteit. Voor dit taakveld zijn, op basis van het vastgestelde beleidskader veiligheid, dat is verlengd tot en met 2022, onderstaande prestaties/uitgangspunten vastgesteld. Aanpak High Impact Crimes (HIC) Met preventiecampagnes is ingezet op het vergroten van aangiftebereidheid, het beperken van de slachtofferkans en het vergroten van de pakkans. De doorontwikkeling persoonsgerichte aanpak en het project veilig wonen hebben niet plaatsgevonden. Aanpak jeugdoverlast en -criminaliteit (JOC) Er is ingezet op de aanpak van geëscaleerde jeugdgroepen en het voorkomen van jonge aanwas en verdere doorgroei in de criminaliteit. Met incidenteel beschikbare middelen hebben we ingezet op Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA). Aanpak Zorg en Veiligheid De Aanpak ter Voorkoming van Escalatie (AVE) is herijkt en geïmplementeerd, waarmee duidelijke kaders zijn ontstaan over wie de regie heeft op casuïstiek. De introductie van de WijkGGD’er draagt bij aan de doelstelling ‘niemand tussen wal en schip’.

Aanpak Ondermijning/georganiseerde criminaliteit Door de integrale aanpak in de wijken en dader-, slachtoffergerichte en preventieve maatregelen hebben we de voedingsbodem weggenomen en de weerbaarheid tegen ondermijning vergroot. Ook is de verbinding gelegd met Pact van Woensel.

19

Aanpak Radicalisering en polarisatie Ook in 2022 hebben we ingezet op de drie pijlers, te weten signaleren, voorkomen, interveniëren en terugdringen. Daarnaast is het project Samenleven in Verscheidenheid als integrale manier van gebiedsgericht werken uitgerold over 2 nieuwe gebieden. Aanpak Woonoverlast Via het meldpunt woonoverlast en door buurtbemiddeling worden meldingen van woonoverlast opgepakt. Het convenant aanpak complexe woonoverlast is gerealiseerd waardoor een integrale adequate opvolging van casuïstiek met ketenpartners mogelijk is. Effect-indicatoren Index veiligheidsbeleving

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

101,6

>100,8

101,6

105,2

>103,1

104,6

Hoewel er binnen de index lichte stijgingen en een lichte daling zijn kan in de populatie niet van een afwijking van 2021 gesproken worden. Gemiddeld genomen over heel Eindhoven en alle indicatoren is de subjectieve veiligheid gelijk gebleven. Index objectieve veiligheid Er is wel sprake van een lichte verslechtering ten opzichte van 2021. Gemiddeld over de elementen Inbraak, diefstal, geweld en overlast/vernieling is sprake van een verslechtering.

In 2022 hebben we ons vooral gericht op: • Programma High Impact Crimes (HIC) : De 2 preventiecampagnes zijn met succes georganiseerd. De Week van de Veiligheid heeft plaatsgevonden en buurtpreventieteams zijn geïnformeerd over de thema’s ondermijning en polarisatie. Met incidentele middelen is ingezet op actuele problematiek. • Programma jeugdoverlast en -criminaliteit (JOC): We hebben ons gericht op het voorkomen van jonge aanwas, dit in samenhang met de BOTOC aanpak. Ook is er aandacht geweest voor online awareness en weerbaarheid in de keten rondom scholen en is het inloopspreekuur School en Veiligheid doorontwikkeld. • Programma Zorg en Veiligheid : De escalatieketen voldoet aan de wettelijke kaders voor gegevensdeling. Nieuwe kaders voor outreachend werk zijn vastgesteld en nazorg ex-gedetineerden is gecontinueerd. Ook is gewerkt aan randvoorwaarden voor een veilige maatschappelijke opvang. • Programma Ondermijning/georganiseerde criminaliteit: Vanuit actiegerichtheid hebben we zichtbaarheid gegenereerd en bijgedragen aan een veiligere leefomgeving in de wijken. Door inzet van strategisch communicatie is de weerbaarheid vergroot en vanuit BOTOC is ingezet op het voorkomen van jonge aanwas. • Programma Radicalisering en polarisatie : Er is ingezet op bevordering van bewustwording en vakmanschap.

De persoons-/netwerkgerichte aanpak, aanpak problematisch gedrag en aanpak polarisatie zijn verder vorm gegeven. Ook is er opgetreden bij incidenten en regie gevoerd bij manifestaties. • Programma Woonoverlast : De preventieve aanpak ter voorkoming van escalatie is geïmplementeerd. Op woonoverlast en verschijningsvormen van malafide verhuur is volop ingezet door BITE waar handhavend is opgetreden en datagegevens zijn geregistreerd. • Toezicht en Handhaving : Op basis van het jaarlijks uitvoeringsprogramma is uitvoering gegeven aan de VTH-taken. Er is een begin gemaakt met de noodzakelijke uitbreiding van BOA’s, wat heeft bijgedragen aan het vergroten van de bereidheid om regels na te leven. • Intelligence en informatiegestuurd werken : Door analyses van data hebben we veiligheidsmaatregelen ingezet die hebben bijgedragen aan de realisatie van onze veiligheidsdoelstellingen. Daarnaast zijn verdere stappen gezet in de doorontwikkeling van het veiligheidsinformatieknooppunt (VIK).

Exploitatie x € 1.000

Lasten Baten Mutatie reserves (TV 0.10) Saldo

Begr. prim. 2022 (nov '21) 19.768 -1.399 0 18.369

20

Begroting 2022 (dec '22) 27.030 -6.205 -1.262 19.563

Realisatie 2022

Afwijking 2022

26.353 -6.871 -1.307 18.175

677 666 45 1.388

Toelichting afwijking exploitatie (x € 1.000)

Lasten

Baten

780

-

Mutatie reserve -

-148

325

-

177 incidenteel

198

-21

89

266 incidenteel

-446

451

-

5 incidenteel

293 677

-89 666

-44 45

Apparaatskosten Betreft afwijking op de doorbelaste apparaatskosten die met name veroorzaakt is door het niet kunnen invullen van vacatures door krapte op de arbeidsmarkt. In het resultaat van €780.000 zit €305.000 aan niet bestede coronamiddelen die zijn teruggestort in de reserve corona (nadeel op TV04). Toezicht en handhaving leefbaarheid Betreft incidenteel hogere inkomsten als gevolg van opgelegde dwangsommen. Hiervoor is extra capaciteit ingezet, waardoor een negatief resultaat op de lasten. Reguliere veiligheidsbudgetten Door diverse crises en ontwikkelingen die in 2022 hebben plaatsgevonden is sprake geweest van herprioritering van onze veiligheidsinzet. Hierdoor zijn reguliere veiligheidsbudgetten op onderdelen niet volledig uitgenut. Externe incidentele veiligheidsbudgetten Het Rijk heeft eerder en ook in 2022 incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor extra veiligheidsinzet. Hierop zit een terugbetalingsverplichting. Door herprioritering in 2022 zijn deze niet volledig uitgenut en zijn beschikbaar in 2023. Overig SALDO

Afwijking 780 incidenteel

160 1.388

BBV-indicatoren en verbonden partijen BBV-indicatoren zijn wettelijk bepaald en worden verzameld door de VNG. Voor programma 1 Veiligheid zijn de volgende indicatoren voorgeschreven: Indicator Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren)

peiljaar 2021

NL 100-300 8 10

> 300 Eindhoven 8 10

De indicator van Eindhoven is vergelijkbaar met die van gemeenten uit dezelfde grootteklasse (100.000-300.000 inwoners) en hoger dan de indicatoren van de 4 grote gemeenten (>300.000). De indicator is de afgelopen jaren gedaald. Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners)

2022

2,3

3,4

4,3

3,7

In Eindhoven is de indicator verslechterd ten opzichte van 2021 (3,0). Dit zien we ook terug bij de 4 grote gemeenten. Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners)

2022

4,6

5,2

8,1

7,1

Ten opzichte van 2020 (7,5) is deze indicator verbeterd. Dit zien we ook terug bij de 4 grote gemeenten, waarbij Eindhoven alleen slechter scoort dan Utrecht. Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners)

2022

1,4

1,5

1,8

1,7

De indicator is in Eindhoven verslechterd ten opzichte van 2021 (1,5). Ook in Rotterdam is sprake van een verslechtering. Eindhoven scoort in 2022 alleen slechter dan Den Haag. Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (1.000 inwoners)

2022

6

7

8,3

9,1

De indicator is verbeterd ten opzichte van 2021 (9,2). We zien dit ook terug bij de 4 grote gemeenten.

Verbonden partijen dragen bij aan de te bereiken doelstellingen. Voor programma 1 Veiligheid zijn dat de volgende: Taakveld 1.1: GR Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een organisatie waarin de brandweer en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. VRBZO is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio ZuidoostBrabant. Kerntaken: Taken op het terrein van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing.

21

Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Dit programma bestaat uit vijf taakvelden. Taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer omvat niet alleen taken voor verkeer en vervoer maar ook de bijbehorende infrastructuur en het onderhoud. De taakvelden 2.2 Parkeren en 2.5 Openbaar vervoer dragen bij aan de doelstellingen van taakveld 2.1. De taakvelden 2.3 en 2.4 kennen een zeer beknopte toelichting omdat hier geen specifiek beleid op is.

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer Ontwikkelingen op het gebied van stedelijke mobiliteit dragen bij aan een gezondere, aantrekkelijkere en bereikbare stad. In het BO MIRT van afgelopen november is een enorm grote stap gezet om te investeren in de noodzakelijke mobiliteitstransitie van de Brainport. Het pakket van 1,59 miljard euro richt zich op het verbeteren van de bereikbaarheid en infrastructurele maatregelen in de regio, die tevens de versnelling van de ontwikkeling van 21.000 woningen mogelijk moet maken. Het gaat onder andere om ontwikkeling busstation Eindhoven, HOV4, A58, spoormaatregelen en het Korte termijn maatregelenpakket mobiliteitstransitie. In 2022 zagen we het na enkele rustigere coronajaren, weer fors drukker worden in de stad. Hiermee stond de bereikbaarheid en leefbaarheid onder druk. Enkel met een mobiliteitstransitie naar meer lopen, fietsen en OV kunnen we daar invulling aangeven. En hoewel de MIRT-investeringen nog voorbereidingstijd nodig hebben, zijn er op het gebied van fietspaden (Eindhoven-Helmond), autoluw (herinrichting Emmasingel) en OV (realisatie HOV3) al belangrijke stappen gezet. In 2022 hebben we diverse onderhoudsprojecten uitgevoerd die bijdragen aan het op basis kwaliteit brengen en houden van de stad. Door het uitvoeren van dagelijks onderhoud (o.a.

reinigen, onkruidbestrijding, zwerfafval ruimen en in de winter gladheidsbestrijding) is de stad schoon, heel, netjes en veilig gehouden. De pilot bladkorven is uitgevoerd om te onderzoeken of dit bijdraagt aan een schone en veilige stad. In 2023 evalueren we de pilot en voeren we de 2e fase van de pilot uit. Ook is aan een aantal straten groot onderhoud uitgevoerd. Zo is de deklaag vervangen van o.a. de Piuslaan, Limburglaan en Fellenoord. Ook is gestart met de uitvoering van een aantal herinrichtingen, waarbij de straten ook meteen klimaatadaptief worden ingericht, onder andere door zoveel mogelijk te ontharden en vergroenen. Voorbeelden zijn De Koppele, Strijpsestraat. Ook is, net zoals voorgaande jaren, aandacht besteed aan de toegankelijkheid van de openbare ruimte en is bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte gestimuleerd. In dat kader zijn er onder andere zeven ommetjes gerealiseerd, zijn de fietspaden van de 1e Lieve de Keylaan en Tilburgseweg voorzien van asfalt en hebben wij het asfalt van de fietspaden Riel vervangen. Duurzaamheid en circulariteit zijn begrippen die steeds meer vorm hebben gekregen in de openbare ruimte. Zo is de verlichting in de Grebbenberglaan en van de Tilburgseweg vervangen door LED. De handreiking circulaire openbare ruimte die we in 2021 hebben opgesteld passen we toe in onze onderhoudsprojecten.

22

23

2.1 Verkeer en vervoer Verkeersveilige stad In 2022 hebben we ingezet op een betere verkeersveiligheid in de stad. Onder ander met gedragsmaatregelen zoals campagnes, maar ook door samen met de stad te kijken hoe subjectieve verkeersonveilige plekken verbeterd kunnen worden. Verbeteren verkeersveiligheid rondom scholen In 2021 zijn alle reguliere basisscholen, welke gelegen zijn aan wegen met gemotoriseerd verkeer, voorzien van een schoolzone. In 2022 zijn aanvullende maatregelen getroffen in overleg met diverse scholen. Autoluwe binnenstad In 2022 hebben we gewerkt aan een aantrekkelijke binnenstad, dit hebben we gedaan door duurzame mobiliteit zoals lopen, fietsen en OV te stimuleren. Bij grote ontwikkelingen is de parkeernormennota toegepast. Bij herinrichtingen in en rond het centrum zijn straten heringericht als 30 km/u (kruising Mathildelaan en Emmasingel). 30 km/u straten in het centrum De kruising Mathildelaan, Emmasingel en Keizersgracht is ingericht als 30km/u zone met meer ruimte voor groen en verbeterde oversteekbaarheid. Bereikbaarheid van de stad Brainport Eindhoven groeide ook in 2022 hard door. Na rustige jaren door de coronamaatregelen en het thuiswerkadvies is het afgelopen jaar weer (bijna) net zo druk geworden als pre-corona. Wel is er een verschuiving te zien in het mobiliteitspatroon van mensen.

Zo is het gebruik van openbaar vervoer nog niet terug op het oude niveau. Realiseren fietsinfrastructuur De fietsroute Eindhoven - Helmond binnen de bebouwde kom is grotendeels uitgevoerd. Binnen het maatregelenpakket Bereikbaarheid De Run zijn er stappen gezet op de route HTCE - De Run. Verbeteren kwaliteit HOV Er zijn grote stappen nodig op het gebied van HOV om invulling te kunnen geven aan de noodzakelijke mobiliteitstransitie. De realisatie van HOV3 is afgelopen jaar gestart op de Luchthavenweg.

24

Vernieuwen verkeerslichten We hebben in 2022 14 verkeerslichtinstallaties (VRI’s) vervangen. Dankzij de investeringsmiddelen heeft hier een intensivering plaatsgevonden. Realiseren hubs Op diverse niveaus is gewerkt aan hubs. Zo zijn er vanuit SmartwayZ.NL stappen gezet voor de regionale smart hubs in de omliggende kernen van Eindhoven om zo als transfer te dienen naar werkgelegenheidslocaties aan de westkant van de stad. Duurzame mobiliteit Naast de inzet op meer lopen, fietsen en het OV, hebben we ook ingezet op het verschonen van de Eindhovense mobiliteit. Bijvoorbeeld door het stimuleren van emissievrije (deel)mobiliteit, maar ook door het versnellen van laadinfraproces voor inwoners en de aanscherping van de milieuzone per 1 januari voor vrachtverkeer. Stimuleren laadinfrastructuur De uitrol van laadinfrastructuur gaat onverminderd door. Door te werken met geclusterde verkeersbesluiten is de uitrol van laadinfra versneld. Aantrekkelijke en leefbare openbare ruimte We willen een openbare ruimte die schoon, heel, veilig en toegankelijk is en die mensen stimuleert tot bewegen en ontmoeten. Dit doen we conform een vastgesteld kwaliteitsniveau. We hebben hier invulling aan gegeven door het uitvoeren van het dagelijks onderhoud (reinigen, onkruid verwijderen, aanpak zwerfafval ect.), het uitvoeren van groot onderhoud en vervangingen.

Om bewegen te stimuleren hebben we in 2022 7 ommetjes gerealiseerd. Onderhouden wegen Er is uitvoering gegeven aan het onderhoudsprogramma wegen.

Onderhouden bruggen, viaducten en tunnels Uitvoering loopt conform planning. Er is onderhoud uitgevoerd aan 6 bruggen/tunnels/viaducten.

Reinigen Alle openbare ruimte in eigendom van de gemeente is gereinigd.

Effect-indicatoren Aantal ernstige verkeersongevallen

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

107

94

102

98

97

101

7,4

7,6

7,4

7,4

7,6

7,5

7,2

7,4

7,0

Het aantal ernstige verkeersongevallen wat geregistreerd is door de politie is op het niveau van voor corona is opnieuw gestegen. Het betreft nog niet de definitieve registratie. Auto-intensiteiten in het centrum Door de drie centrumtunnels reed, ondanks het versmallen van diverse straten, in 2022 meer gemotoriseerd verkeer als in 2019, het laatste jaar voor corona. Voetganger vriendelijk De voetgangervriendelijkheid is ten opzichte van 2021 gelijk gebleven Fiets vriendelijkheid De fietsvriendelijkheid wordt beoordeeld met een 7,5. Net iets minder dan het begroot cijfer. OV vriendelijkheid De OV-vriendelijkheid is 0,4 punt lager dan begroot. Een oorzaak kan liggen in de maatregelen in het OV door de impact van Corona en personeelstekort.

25

Effect-indicatoren Rapportcijfer bereikbaarheid van het centrum

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

7,4

7,5

7,4

126

103

113

99

106

108

113

103

104

62%

≥61%

67%

1.107

1.350

1.094

3.845

3.174

4.959

67%

>75%

69%

67%

>75%

69%

87%

90%

-

94%

90%

95%

95%

90%

94%

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022