Document · PDF

Bijlage 2 - Accountantsverslag 2020

Raadsvergadering 13 juli 2021, gemeente EindhovenBij agendapunt: Raadsvoorstel met nadere toelichting Jaarstukken 202013.312 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag 2020 Gemeente Eindhoven 2 juni 2021

Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9839 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Eindhoven Postbus 90150 5600 RB EINDHOVEN Onderwerp Accountantsverslag 2020 Datum 2 juni 2021 Ons kenmerk 2105744FB2/IM

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Eindhoven. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Eindhoven. De jaarrekening 2020 van de gemeente Eindhoven geeft een getrouw en rechtmatig beeld De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eindhoven. De controle van de jaarrekening is nagenoeg afgerond. De jaarrekeningcontrole is nagenoeg afgerond. De term ‘nagenoeg’ is gebruikt, omdat de controle pas definitief is beëindigd na het afgeven van de controleverklaring. Afgifte van deze verklaring kan volgens onze beroepsregels pas plaatsvinden nadat de jaarrekening vastgesteld is door het college van burgemeester en wethouders en is vrijgegeven voor doorgeleiding naar de gemeenteraad. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 2 september 2020 en ons auditplan van 24 september 2020.

Wij hebben separaat van dit accountantsverslag bij deze jaarrekening op 2 juni 2021 een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij bespreken deze rapportage graag tijdens de bijeenkomst met de auditcommissie op 14 juni 2021 en beantwoorden dan ook uw vragen. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de wethouder Financiën, de gemeentesecretaris, de concern controller en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie. Graag danken wij u en uw medewerkers voor de constructieve medewerking die wij hebben ervaren tijdens onze controle. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. J.J. Zuidema RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Inleiding

De financiële positie van uw gemeente

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/3

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Overall beeld opstel- en controleproces jaarrekening 2020

Inleiding Het jaar 2020 is totaal anders verlopen dan iedereen aan het begin van het jaar had kunnen bedenken. COVID-19 gooide al snel roet in het eten met een ongeëvenaarde crisis tot gevolg. De gemeente heeft hierdoor alle zeilen moeten bijzetten en veel extra inspanningen moeten leveren. Het resultaat hiervan is dat uw gemeente ondanks de coronacrisis dit jaar toch in staat is geweest mooie projecten op te zetten/uit te voeren en veel van de geplande activiteiten en beoogde doelen te bereiken. Wij willen het college en de ambtelijke organisatie ermee complimenteren dat – ondanks de lastige omstandigheden vanwege het thuiswerken en de nieuwe taken door COVID-19 (zoals omzetgaranties aan zorgaanbieders en de Tozo-regeling), maar ook een verdubbeling van het aantal SiSa-regelingen – het college erin geslaagd is een kwalitatief betere jaarrekening en een goed opstel- en controledossier samen te stellen. Dit heeft er samen met een constructieve samenwerking en frequent overleg voor gezorgd dat wij erin geslaagd zijn de controle binnen de afgesproken planning af te ronden. Een positieve ontwikkeling in het controleproces van de grondexploitatie is dat wij begin 2021 – tijdens de interne controle binnen het Ruimtelijk Domein – onze werkzaamheden zijn gestart en zover mogelijk hebben afgerond.

Door de constructieve opstelling van het Ruimtelijk Domein en de afdeling Concern Control hebben wij de grondexploitatie (vroeg)tijdig kunnen afronden. Met deze afspraken en acties is een toereikend raamwerk ontwikkeld dat bijdraagt aan een efficiënter en effectiever opstel- en controleproces van de grondexploitatie. © 2021 Deloitte The Netherlands

Het positieve beeld betekent niet dat verbeteringen niet meer mogelijk en nodig zijn. De belangrijkste aandachtspunten vanuit het opstel- en controleproces evalueren wij deze zomer met de ambtelijke organisatie en vertalen wij in een actuele risicoanalyse en concrete(re) werkafspraken voor de interim- en jaarrekeningcontrole 2021. Vanuit de jaarrekeningcontrole identificeren wij de volgende belangrijke bevindingen c.q. mogelijkheden tot het verbeteren van uw interne beheersing: •

•

Resultaat 2020 en ontwikkelingen na 2020: Over 2020 is sprake van een (grotendeels incidenteel) voordelig resultaat van circa € 43,4 miljoen. Tegelijker liggen er veel majeure uitdagingen in de nabije toekomst, zoals de omgevingswet, herijking van het gemeentefonds, beheersing en financierbaarheid van de jeugdzorg en het project KnoopXL. Het is van belang deze strategische thema's beheersbaar te houden in relatie tot de bestuurlijke ambities, de druk op de bestaande processen en de ambtelijke organisatie, en de beschikbare financiële middelen. In dit kader blijft het continu van belang een afweging te maken tussen ambities versus beschikbare financiële middelen en personele capaciteit. Grondexploitaties: Wij constateren dat het Ruimtelijk Domein – mede met de inzet van externe deskundigheid – op een zorgvuldige wijze aandacht heeft besteed aan het onderbouwen van de waardering van de grondexploitaties ultimo 2020. Een belangrijk aandachtspunt is de analyse en onderbouwing van de gerealiseerde en nog geraamde plankosten (inclusief evaluatie ten opzichte van de raming ultimo voorgaand jaar).

•

Sociaal domein: Uit de controle van het sociaal domein zijn geen noemenswaardige bevindingen naar voren gekomen. Wij concluderen dat de juistheid en de rechtmatigheid van de uitgaven zijn gewaarborgd. Wel vragen wij uw aandacht voor de uitgaven in het sociaal domein (specifiek jeugdzorg) in de toekomst. Dit in relatie tot de opwaartse druk op andere beleidsterreinen in uw begroting.

•

Realiteitsgehalte begroting: Uit het overzicht van baten en lasten over 2020 blijken (forse) afwijkingen c.q. volumeverschillen in de lasten, baten en saldi. Wij adviseren in 2021 nader onderzoek te doen naar de mogelijke (structurele) oorzaken van het rekeningsaldo en te bezien hoe het college het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening kan verbeteren.

•

IT-omgeving (inclusief cybersecurity): Overall bezien is onze conclusie dat de kwaliteit van de algemene IT-beheersmaatregelen in 2020 is verbeterd maar nog onvoldoende was om een systeemgerichte controleaanpak in het kader van de jaarrekeningcontrole te ondersteunen. Om deze reden hebben wij een primair gegevensgerichte controleaanpak bij de jaarrekeningcontrole 2020 gehanteerd. Door de aandachtspunten loopt uw gemeente een verhoogd risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking die kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers en een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity incidenten. Het is belangrijk in 2021 op dit terrein een verdere doorontwikkeling en verbeterslagen te realiseren.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/5

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 Getrouwheid en rechtmatigheid

•

Goedkeurend oordeel voor getrouwheid en rechtmatigheid.

•

Gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 10,7 miljoen respectievelijk € 32,1 miljoen.

Financiële positie

•

De financiële positie ultimo 2020 is verbeterd ten opzichte van 2019.

•

Het weerstandsvermogen bedraagt – indien u het voordelige resultaat 2020 van € 43,4 miljoen toevoegt aan de reserves en daarop de voorgestelde resultaatbestemming van € 4,3 miljoen in mindering brengt – € 167 miljoen (2019: € 130 miljoen). De toename van het weerstandsvermogen komt vooral door de toevoeging van (een deel van) de resultaten over 2018 tot en met 2020 aan de algemene reserve.

•

Het berekende weerstandsvermogen is hoger dan de onderkende aanwezige risico’s van minimaal € 24,3 miljoen en maximaal € 96,8 miljoen (2019: € 23,9 resp. € 46,8 miljoen) alsook hoger dan de door de gemeenteraad vastgestelde norm van circa € 93 miljoen (2019: € 89 miljoen). De toename van de risico’s ten opzichte van 2019 met € 50 miljoen is vooral te verklaren doordat uw gemeente de risico’s inzake COVID-19 van € 15 miljoen en de herijking van het gemeentefonds van € 10 miljoen ultimo 2019 nog niet had gekwantificeerd. Daarnaast is – in lijn met de begroting 2021 – 10% van de normruimte gereserveerd om toekomstige exploitatierisico’s op te kunnen vangen; ultimo 2020 is dit een bedrag van € 10 miljoen (2019: nihil).

•

Medio 2020 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2019 geëvalueerd. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig aanscherpingen doorgevoerd in het interne ‘draaiboek’ voor het opstelproces en de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Met deze aanpassingen is het proces verder geoptimaliseerd en is de jaarrekeningcontrole binnen de afgesproken planning afgerond. Medio 2021 evalueren wij wederom gezamenlijk het proces om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen mogelijk zijn.

•

In het proces en opstel- en controledossier is een aantal belangrijke verbeteringen gerealiseerd, zoals het eerder uitvoeren en afronden van de controle van de grondexploitatie (zie onderdeel ‘Grondexploitatie’ hierna) en de kwalitatief betere analyse en onderbouwing van de zogenaamde transitorische posten (nog te ontvangen/betalen bedragen en vooruitontvangen / nog te besteden (subsidie)bijdragen van derden).

•

Het college heeft samen met de organisatie medio 2020 de organisatievisie ‘Richting Eindhoven’ afgerond. Hierin zijn de doelen en acties bepaald voor een structurele verbetering en borging van de kwaliteit van de ‘soft controls’ (kennis, cultuur, houding en gedrag). Ons beeld is dat de organisatie zich in de juiste richting beweegt en ontwikkelt. Bij de interim-controle 2021 gaan wij meer in detail de actuele status en de resultaten van de doelen en acties vanuit de organisatievisie na en rapporteren wij over onze bevindingen in de managementletter 2021.

Opstel- en controleproces

Slide 13

Slide 16

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Slide 31

2105744FB2/IM/6

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 Interne beheersing

Kwaliteit verslaggeving

Effecten coronacrisis (exclusief sociaal domein)

•

Bij de interim- en jaarrekeningcontrole hebben wij geen significante tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen die relevant zijn voor de financiële verslaggeving. Uw financiële beheersing waarborgt een betrouwbare financiële verslaglegging. Wel bestaan op onderdelen mogelijkheden de interne beheersing verder te verbeteren.

•

Wij zijn in 2020 de opvolging nagegaan van de bevindingen en conclusies uit de IT-audits over 2019 voor Decade (financiële administratie) en Suites (sociaal domein). Ook hebben wij een IT-audit uitgevoerd op Proactis, de applicatie die – met uitzondering van het berichtenverkeer voor Wmo en Jeugdwet – gemeentebreed in gebruik is voor de inkoop en factuurafhandeling. Overall bezien is onze conclusie dat de kwaliteit van de algemene IT-beheersmaatregelen in 2020 is verbeterd maar op basis van de resterende (Decade en Suites) en nieuwe aandachtspunten (Proactis) nog onvoldoende was om een systeemgerichte controleaanpak in het kader van de jaarrekeningcontrole te ondersteunen. Om deze reden hebben wij een primair gegevensgerichte controleaanpak bij de jaarrekeningcontrole 2020 gehanteerd.

•

Door de tekortkomingen in de IT-beheersmaatregelen loopt uw gemeente een verhoogd risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers en een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity incidenten. Het is belangrijk in 2021 op dit terrein een verdere doorontwikkeling en verbeterslagen te realiseren.

•

De jaarstukken en de daarbij gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling voldoen aan de voorschriften voor verslaggeving uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en zijn consistent toegepast ten opzichte van de begroting 2020 en jaarrekening 2019.

•

De kwaliteit van de toelichtingen en oorzaakanalyses is verbeterd in vergelijking met de jaarrekening 2019. Een verdere kwaliteitsslag is te realiseren door de toelichtingen en analyse nog verder toe te spitsen op het antwoord op de vraag waardoor de afwijkingen zijn ontstaan en waardoor deze afwijkingen niet eerder waren te voorzien c.q. rapporteren.

•

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.

•

Subsidieverstrekkingen: uw gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat - ondanks gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd - de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig worden beschouwd.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Slide 31

Slide 22

Slide 21

2105744FB2/IM/7

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 Grondexploitatie

Sociaal domein | gevolgen corona

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2020 versus de schattingen in de jaarrekening 2019 geanalyseerd (‘backtesting’). Bij deze analyse hebben wij ook gebruikgemaakt van de beoordeling van het prijzenboek door een ingeschakelde externe deskundige.

•

In lijn met de afspraak met de organisatie hebben wij in januari/februari 2021 – gelijktijdig met de interne controle binnen het Ruimtelijk Domein – onze werkzaamheden voor de waardering van de grondexploitatie ultimo 2020 opgestart en zover mogelijk afgerond. Hierdoor waren onze vragen en observaties vroegtijdig in het opstelproces van de jaarrekening bekend en zijn deze vervolgens tijdig door de organisatie opgevolgd. Door de constructieve opstelling van en samenwerking met het Ruimtelijk Domein en de afdeling Concern Control hebben wij de controle van de grondexploitatie (vroeg)tijdig kunnen afronden. Met deze afspraken en acties is een toereikend raamwerk ontwikkeld dat bijdraagt aan een efficiënter en effectiever opstel- en controleproces van de grondexploitatie.

•

In 2019 en 2020 zijn bij diverse grondexploitatieprojecten planwijzigingen doorgevoerd. De toename van de geraamde plankosten is hierdoor circa € 9 miljoen. Wij hebben vastgesteld dat de ter zake genomen collegebesluiten binnen de formele bevoegdheden passen zoals deze in uw financiële verordening zijn vastgelegd. Bovendien heeft het college de gemeenteraad hierover (achteraf) geïnformeerd en laten besluiten bij het vaststellen van het MPG 2020 respectievelijk 2021. De planwijzigingen en het hieruit voortvloeiende effect op de geraamde plankosten zijn zodoende rechtmatig. Gezien de omvang van het effect op de plankosten is het naar onze mening logisch(er) dergelijke planwijzigingen en de financiële effecten ervan vooraf met de gemeenteraad af te stemmen, zodat de gemeenteraad in positie is hierover vooraf een politiek-bestuurlijk debat te voeren en besluit te nemen.

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

•

De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee het de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2020 tot een minimum heeft beperkt.

•

Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen (circa € 27 miljoen) juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld, geïmplementeerd en zichtbaar naleeft, waarmee ook is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Slide 23

Slide 21

2105744FB2/IM/8

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Conclusies jaarrekeningcontrole 2020 Sociaal domein

•

In 2020 is de controle soepel verlopen. De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders waren eenvoudig aan te sluiten op de financiële administratie.

•

Ook over het boekjaar 2020 is sprake van een onderschrijding ten opzichte van de gewijzigde begroting in het sociaal domein. Dit is te verklaren door het feit dat de begroting 2020 in verband met de effecten van de coronacrisis noodgedwongen is gebaseerd op 2019. Daarnaast heeft de coronacrisis de uitgaven in het sociaal domein sowieso minder voorspelbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat het college voor 2021 heeft getracht de ramingen van het sociaal domein en specifiek de zorguitgaven nog beter te begroten.

•

Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) overeenkomstig voorgaand jaar als onzeker aanmerken. Deze onzekerheid bedraagt € 9,2 miljoen. Daarnaast onderkennen wij in de geleverde zorg in natura (jeugd) een onzekerheid van € 0,7 miljoen. Dit komt door het – vooralsnog – ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie door zorginstellingen.

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2020 blijken (forse) afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. Deze afwijkingen in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken van het voordelig resultaat van circa € 14 miljoen ten opzichte van het najaarsbericht 2020, geven ons de indruk dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten te ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren. Dit blijkt onder andere uit het collegevoorstel om voor € 4,3 miljoen (2019: € 4,2 miljoen) aan niet uitgenutte budgetten over te hevelen naar 2021 en de bij diverse programma’s achterblijvende uitgaven en kapitaallasten voor projecten en investeringen.

•

Wij adviseren in 2021 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van het rekeningsaldo 2020 en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening is te verbeteren. Een mogelijke aanpak hiervoor is het ‘zero based’ opbouwen van de begroting 2022. Feitelijk is dit de begroting ‘vanaf nul’ opzetten in plaats van – sterk vereenvoudigd gesteld – de begroting 2021 indexeren en aanvullen met nieuwe projecten, investeringen en activiteiten. Dit dwingt de organisatie opnieuw te kijken naar de werkelijk uit te voeren taken en het analyseren daarvan ten opzichte van de beschikbare personele capaciteit en zorgt voor een meer realistische begroting.

Realiteitsgehalte begroting

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Slide 26

Slide 17

2105744FB2/IM/9

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/10

Inleiding

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Inleiding Onze belangrijkste bevindingen

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt

De begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma’s zijn in de jaarrekening voldoende toegelicht en wegen daarom niet mee in ons oordeel.

De controle van de jaarrekening 2020 is afgerond. De na onze controle resterende fouten en onzekerheden blijven binnen de door ons gehanteerde materialiteit en hebben daardoor geen invloed op de strekking van ons oordeel. Wij hebben daarom separaat van dit accountantsverslag op 2 juni 2021 een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt.

Er is geen sprake van resterende controleverschillen (feitelijke afwijkingen c.q. fouten) ten aanzien van de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties.

Geen resterende controleverschillen geïdentificeerd voor vermogen en resultaat Naar aanleiding van onze controle is een beperkt aantal en vooral tekstuele aanpassingen in de jaarrekening verwerkt. Hierna resteren geen afwijkingen die van invloed zijn op het vermogen of resultaat van de gemeente. Geen resterende controleverschillen geïdentificeerd voor rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties over 2020 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals verwerkt in het ‘Normen- en Toetsingskader financiële rechtmatigheid 2017 - 2020 (actualisatie 2020)’ zoals dit op 24 november 2020 door het college is vastgesteld en waarover de gemeenteraad is geïnformeerd via de raadsinformatiebrief met kenmerk RIB 20bst01638.

Onzekerheden in de zorgbestedingen De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft vanwege rechtmatigheidsafwijkingen een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2020 verstrekt. Daarnaast heeft een aantal zorginstellingen geen verantwoording of een verantwoording zonder (goedkeurende) controleverklaring aan uw gemeente overlegd. Het ontbreken van voldoende en geschikte controleinformatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de PGB-bestedingen en de jeugdzorgkosten in de jaarrekening 2020 leidt tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van in totaal € 9,9 miljoen (bestaande uit € 9,2 miljoen en € 0,7 miljoen). De totale onzekerheid valt binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 32,1 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van onze controleverklaring bij de jaarrekening 2020.

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2020 uitgevoerd met de volgende toleranties, als vermeld in het door de auditcommissie vastgestelde controleprotocol: •

Voor fouten bedraagt de tolerantie 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 10,7 miljoen.

•

Voor onzekerheden bedraagt de tolerantie 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 32,1 miljoen.

•

Als rapportagetolerantie geldt een in het auditplan 2020 afgesproken bedrag van: € 0,5 miljoen.

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt. De onzekerheid inzake de PGB-bestedingen en jeugdzorgkosten van in totaal € 9,9 miljoen valt binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 32,1 miljoen en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring.

Het (verplichte) overzicht van controleverschillen groter dan de rapportagetolerantie ad € 0,5 miljoen treft u aan in de bijlagen A1 en A2 van deze rapportage.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/12

Onze belangrijkste bevindingen Geen resterende controleverschillen met betrekking tot de bijlagen SiSa en Subsidieregeling Bereikbaarheidsakkoord Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 en de Subsidieregeling Bereikbaarheidsakkoord geconstateerd. Geen resterende controleverschillen met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle van de WNT-verantwoording geen afwijkingen geïdentificeerd welke groter zijn dan onze rapporteringsdrempel en die niet zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 27 augustus 2019 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

De Controleverordening gemeente Eindhoven (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het ‘Normen- en Toetsingskader financiële rechtmatigheid 2017-2020’ dat op 5 december 2017 door het college is vastgesteld en ter kennisgeving aan de gemeenteraad is aangeboden.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan 2020. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wel is ten opzichte van 2020 sprake van 15 nieuwe SiSa-regelingen (2020: 27 regelingen en 2019: 12 regelingen) en een nieuwe bijlage Subsidieregeling Bereikbaarheidsakkoord waarin uw gemeente verantwoording aflegt over 17 projecten.

Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming voor moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om schattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.

Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Wij hebben het door het management toegepaste proces voor de totstandkoming van de jaarrekening geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controles uitgevoerd.

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Eindhoven Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de ‘Algemene grondslagen van waardering en resultaatbepaling’ in de jaarrekening 2020.

Op basis van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de in de jaarrekening toegepaste schattingen redelijk zijn, en door uw gemeente consistent zijn gebruikt.

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn een essentiële basis voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/13

De financiële positie van uw gemeente

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

De financiële positie van uw gemeente

In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2017

2018

2019

2020

Eigen vermogen per 1 januari

184,8

178,5

250,7

301,5

De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2020 toegenomen

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 3,5

2,5

-/- 1,0

5,7

Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk en expliciet onderscheid tussen resultaatbepaling en -bestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Gemeenten mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. De mutaties in het eigen vermogen vinden dus plaats door middel van de resultaatbestemming.

Gerealiseerd resultaat

-/- 2,8

71,6

51,8

43,4

Gerealiseerde totaal saldo baten en lasten

-/- 6,3

74,1

50,8

49,1

301,5

350,6

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.

-/- 1,9

Correctie reserve ISE naar overlopende passiva Eigen vermogen per 31 december

178,5

250,7

Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten over 2020 bedraagt € 49,1 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 5,7 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 circa € 43,4 miljoen voordelig is. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2020 circa 38% van het balanstotaal (2019: 34%). In bovenstaand overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/15

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten (in miljoen)

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

€ 80

Totale baten

995,1

Totale lasten

-/- 946,0

€ 60 € 40 49,1

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

€0 -€ 20

-/- 127,8

Af: stortingen in reserves

€ 20

122,1

Bij: onttrekkingen aan reserves Saldo mutaties reserves

5,7

Gerealiseerd resultaat

43,4

2017

2018

2019

2020

Saldo mutaties in reserves (in miljoen) € 10

De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 49,1 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 12,0 miljoen. Dit is een voordeel van € 61,1 miljoen. Hier staat ten opzichte van de begroting een nadeel op de mutaties in reserves tegenover van € 25,1 miljoen. Per saldo is hiermee sprake van een voordeel ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2020 van € 36,0 miljoen. In paragraaf ‘1.3 Financiële hoofdlijn’ van het jaarverslag is op hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting tussentijdse rapportages en prognoses in 2020. De belangrijkste oorzaken voor het verschil van € 13,6 miljoen tussen het verwachte voordelige resultaat bij het najaarsbericht 2020 van € 29,8 miljoen en het werkelijke voordelige gerealiseerd resultaat 2020 van € 43,4 miljoen betreffen vooral: •

Minder nadeel op jeugd: € 2,0 miljoen.

•

Meer voordeel op Wmo: € 2,0 miljoen.

•

Voordeel vergoeding uitvoering Tozo: € 2,7 miljoen.

•

Lager netto resultaat naar aanleiding van MPG 2021: -/- € 2,8 miljoen.

€5

•

Per saldo overige afwijkingen < € 1 miljoen: € 9,7 miljoen.

€0

Voor een meer gedetailleerd overzicht van en een nadere toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging verwijzen wij u kortheidshalve naar het jaarverslag 2020, waar in onderdeel ‘2. Programma’ per programma een toelichting op de qua omvang belangrijkste afwijkingen is opgenomen.

-€ 5

In het hoofdstuk ‘Belangrijkste bevindingen uit onze controle’ van het accountantsverslag gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en werkelijke lasten in het kader van begrotingsrechtmatigheid.

2017

2018

2019

2020

Gerealiseerd resultaat (in miljoen) € 80 € 60 € 40 € 20 €0 -€ 20

2017

2018

2019

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2020

2105744FB2/IM/16

Realiteitsgehalte begroting Hiernaast hebben wij een overzicht opgenomen van het verschil tussen de geraamde en werkelijke baten, lasten en resultaten in- respectievelijk exclusief mutaties in reserves volgens de jaarrekeningen over de periode 2017-2020. Uit de overzichten blijkt dat begrote en werkelijke baten, lasten en resultaten zowel ex- als inclusief mutaties in reserves jaarlijks (forse) verder oplopende afwijkingen laten zien. Hieruit blijkt dat de ambities in de begroting mogelijk (te) hoog zijn. Wij hebben van de organisatie begrepen dat de (financiële) effecten van de coronacrisis hierop van invloed is geweest. Het college licht de verschillen overigens op een correcte en toereikende wijze toe in de jaarstukken. Wij adviseren in 2021 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van de afwijkingen in vooral de raming en realisatie van de lasten, en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening verder is te verbeteren. Een mogelijke aanpak hiervoor is het ‘zero based’ opbouwen van de begroting 2022. Feitelijk is dit de begroting ‘vanaf nul’ opzetten in plaats van – sterk vereenvoudigd gesteld – de begroting 2021 indexeren en aanvullen met nieuwe projecten, investeringen en activiteiten.

Dit dwingt de organisatie opnieuw te kijken naar de werkelijk uit te voeren taken en het analyseren daarvan ten opzichte van de beschikbare personele capaciteit en zorgt voor een meer realistische begroting.

Verschillen tussen geraamde en werkelijke baten, lasten en resultaat inclusief mutaties reserves (x € 1 miljoen)

Verschil tussen geraamde en werkelijke baten, lasten en resultaat (exclusief mutaties reserves (x € 1 miljoen) 80

(10)

(20)

(30)

(40)

(50)

(60)

2017

2018

Baten

Lasten

2019

Resultaat

2020

(60)

2017

Baten

2018

Lasten

2019

2020

Resultaat

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/17

Uw weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare en de vanwege geschatte risico’s benodigde weerstandscapaciteit. De door de organisatie berekende beschikbare weerstandscapaciteit (zie paragraaf ‘3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ in het jaarverslag 2020) is – indien u conform het voorstel resultaatbestemming circa € 39 miljoen van het voordelige resultaat over het boekjaar 2020 toevoegt aan de reserves – € 167 miljoen (2019: € 130 miljoen). Er is dus sprake van een toename van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2020 ten opzichte van 2019 met circa 28%. Indien u rekening houdt met de besluiten inzake mutaties in reserves bij de begroting 2021 dan bedraagt de vrij inzetbare weerstandscapaciteit per saldo € 149 miljoen. De inventarisatie van de risico’s in de paragraaf ‘3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het risico zich daadwerkelijk voordoet, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij heeft het college een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans), en is vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd.

Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van minimaal € 24,3 miljoen en maximaal € 96,8 miljoen (2019: minimaal € 23,9 en maximaal € 46,8 miljoen). © 2021 Deloitte The Netherlands

De toename van het maximale risico ten opzichte van 2019 met € 50 miljoen is vooral te verklaren doordat uw gemeente de risico’s inzake COVID-19 van € 15 miljoen en de herijking van het gemeentefonds van € 10 miljoen ultimo 2019 nog niet had gekwantificeerd. Daarnaast is sprake van nieuwe risico’s voor de kosten van open einde regelingen van € 5 miljoen en toename van de zorg zwaarte van € 6 miljoen. Ten slotte is – in lijn met de begroting 2021 – 10% van de normruimte gereserveerd om toekomstige exploitatierisico’s op te kunnen vangen; ultimo 2020 is dit een bedrag van € 10 miljoen (2019: nihil). Wat opvalt bij de risicoanalyse is dat uw gemeente de in het jaarverslag beschreven risico’s voor bijvoorbeeld de benodigde investeringen voor het klimaat, de omgevingswet en de nieuwe inburgeringswet nog niet (expliciet) als risico heeft geïdentificeerd en gekwantificeerd. Wij geven in overweging de risicoanalyse in 2021 hierop aan te vullen. De toename van de beschikbare weerstandscapaciteit met € 37 miljoen en de toename van de minimaal benodigde weerstandscapaciteit met circa € 0,4 miljoen leiden er per saldo toe dat de ratio van het weerstandsvermogen per eind 2020 is verbeterd ten opzichte van 2019 en ruimschoots voldoende is, gelet op de door het college onderkende risico’s.

De ontwikkeling van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit in de afgelopen jaren – waaruit blijkt dat de beschikbare weerstandscapaciteit eind 2020 boven de door de gemeenteraad vastgestelde norm ligt – is hiernaast grafisch weergegeven.

Het maximale risico ultimo 2020 ad € 96,8 miljoen is € 3,8 miljoen hoger dan de norm weerstandcapaciteit van € 93,0 miljoen. In dit licht adviseren wij het college in 2021 de ontwikkeling van de maximale risico’s en de benodigde norm weerstandscapaciteit te blijven monitoren en waar nodig de norm bij te stellen. Voor meer gedetailleerde informatie over (de ontwikkeling van) uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf ‘3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ in het jaarverslag 2020. Weerstandscapaciteit (in miljoen) € 180 € 160 € 140 € 120 € 100 € 80 € 60 € 40

2017

2018

2019

2020

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit (max. risico) Norm weerstandscapaciteit (10% x begroting)

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/18

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/19

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Algemeen

•

Grondslagen jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente staan in paragraaf ‘4.1 Algemene grondslagen van waardering en resultaatbepaling’ van de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces voor significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en gegevensgerichte controles uitgevoerd. Jaarverslag is verenigbaar met jaarrekening De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit het jaarverslag (programmaverantwoording en verplichte paragrafen) en de jaarrekening (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting, de SiSa-bijlage en de bijlage Subsidieregeling bereikbaarheidsakkoord). In de programmaverantwoording van het jaarverslag dient u informatie op te nemen over de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 moet de accountant werkzaamheden uitvoeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen. Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Effecten corona Wij sommen hier de belangrijkste effecten van corona op de jaarrekening van de gemeente Eindhoven op: •

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steunen coulancemaatregelen (door het rijk dan wel door de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.

•

Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat ondanks gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee rechtmatig kunnen worden beschouwd.

•

Tozo: Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente is ondanks een snelle invoering van deze regeling en de wijzigingen ervan gedurende 2020 en 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. Zowel uw interne controlewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf en hoe u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/21

Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s, ter egalisering van kosten (groot onderhoud), voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven en voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is. Deze voorzieningen zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect bijvoorbeeld de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management deze schattingen ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Dit in de context van de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Wij zijn van mening dat de verslaggeving en de toegepaste schattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt.

Bestemmingsreserve groot onderhoud Bij de jaarrekeningcontrole 2018 is geconcludeerd dat de plannen voor het groot onderhoud niet voldoende actueel waren en daarom geen voldoende grondslag meer zijn om de voorzieningen voor groot onderhoud in stand te houden. De gemeenteraad heeft bij het besluit tot resultaatbestemming 2018 besloten de betreffende middelen op te nemen in een bestemmingsreserve groot onderhoud (saldo ultimo 2019: € 18,7 miljoen). Naar aanleiding van het raadsbesluit over het Wegenbeheerplan 2021-2024 is een bedrag van € 7,5 miljoen vrijgevallen uit deze reserve. De reserve kent mede door deze mutatie ultimo 2020 nog een saldo van circa € 8,8 miljoen. Daarbij merken wij nogmaals op dat het egaliseren van de kosten van groot onderhoud via een reserve geen structureel karakter mag hebben. Immers, het BBV biedt alleen de mogelijkheid om onderhoudslasten structureel te egaliseren via een voorziening (artikel 44 lid 1c BBV). Indien het college voor het resterende saldo nog steeds de ambitie heeft de toekomstige kosten van groot onderhoud structureel te egaliseren, dan adviseren wij het college een plan van aanpak met een expliciete deadline op te stellen wanneer de onderhoudsplannen zijn geactualiseerd. De raad kan vervolgens besluiten over het al dan niet opnieuw instellen van de onderhoudsegalisatievoorzieningen.

Vervolgens is het noodzakelijk jaarlijks zichtbaar te maken en te onderbouwen dat de stand en de toekomstige mutaties in deze voorzieningen aansluiten met de onderliggende onderhoudsplannen.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/22

Grondexploitaties

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de door uw raad vastgestelde plannen en besluiten.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn geactualiseerd De veruit grootste balanspost met betrekking tot de onderhanden projecten betreft de post ‘voorraden’ (grondexploitatie). De risico’s voor deze post zijn in essentie terug te brengen tot de zogenaamde 3 P’s: •

•

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen tot wijzigingen geleid in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, etc.) binnen projecten in relatie tot de actuele marktvraag? Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen?

De 3 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties als opgenomen in de jaarrekening 2020 en vermeld in de paragraaf ‘Grondbeleid’ van het jaarverslag 2020. Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

Uitkomsten beoordeling schattingsproces Als onderdeel van de controle hebben wij – in de context van de jaarrekening als geheel – per project een risicoanalyse opgesteld op basis van de ontwikkeling in de boekwaarde, raming van nog te realiseren kosten/opbrengsten en de verwachte resultaten bij afsluiting. Als uitkomst ervan hebben wij de projecten Meerhoven en Stationsdistrict ‘in scope’ gehad en hebben wij voor de projecten VDMA, Strijp S, Tongelresche Akkers, Blixembosch Buiten en Emmasingelkwadrant volstaan met een meer gedetailleerde cijferanalyse inclusief afstemming met onderliggende documentatie. Bij de controle hebben wij onder andere onderzoek gedaan naar de realisatie in en de schattingen ultimo 2020 ten opzichte van de schattingen ultimo 2019 (‘backtesting’). Hierbij hebben wij gebruikgemaakt van de beoordeling van (de systematiek van totstandkoming van) het prijzenboek door een door het Ruimtelijk Domein ingeschakelde deskundige. Uit onze werkzaamheden zijn wat betreft de waardering van de grondexploitatie geen bijzonderheden gebleken. Wij zijn daarom van mening dat de waardering van de grondexploitatie ultimo 2020 juist is.

In 2019 en 2020 zijn bij diverse projecten planwijzigingen doorgevoerd. De toename van de geraamde plankosten is hierdoor circa € 9 miljoen. Wij hebben vastgesteld dat de ter zake genomen collegebesluiten binnen de formele bevoegdheden passen zoals deze in de financiële verordening zijn vastgelegd. Bovendien heeft het de college de gemeenteraad hierover (achteraf) geïnformeerd en laten besluiten bij het vaststellen van het MPG 2020 respectievelijk 2021. De planwijzigingen en het hieruit voortvloeiende effect op de geraamde plankosten zijn zodoende rechtmatig. Gezien de omvang van het effect op de plankosten is het naar onze mening logisch(er) dergelijke planwijzigingen en de financiële effecten ervan vooraf met de gemeenteraad af te stemmen, zodat de gemeenteraad in positie is hierover vooraf een politiek-bestuurlijk debat te voeren en besluit te nemen. Voorziening verliesgevende grondexploitaties De grondexploitaties zijn door de organisatie voor het MPG 2021 geactualiseerd. Waar nodig zijn schattingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening juist is gewaardeerd en of mogelijk een (aanvulling van de) verliesvoorziening nodig is. Ultimo 2020 is op basis hiervan € 6,2 miljoen opgenomen in de voorziening negatieve plannen (2019: € 5,9 miljoen), om de naar verwachting niet meer met verkopen goed te maken kosten te dekken.

De ontwikkeling van de voorziening ter dekking van ‘negatieve plannen’ (verliezen) in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven: Voorziening grondbedrijf (in miljoen) € 6,5 € 6,0 € 5,5 € 5,0 € 4,5

2017

2018

2019

2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/23

Voor een nadere onderbouwing van en toelichting op de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar paragraaf ’3g. Grondbeleid’ van het jaarverslag 2020, waar het college de belangrijkste complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s heeft toegelicht. De ontwikkeling in de boekwaarde van de totale grondexploitatie alsook de op basis van onze risicoanalyse voor de jaarrekening belangrijkste projecten is als volgt weer te geven: Totaal projecten (boekwaarde in miljoen) € 110 € 100 € 90 € 80 € 70

2017

2018

2019

2020

Projecten ‘in scope’ (boekwaarde in miljoen) € 55 € 45 € 35 € 25 € 15 €5 -€ 5

2017

2018

2019

2020

Nog te maken kosten (in miljoen)

Uit de figuren rechts op deze pagina blijkt ten opzichte van 2019 een afname van de nog te maken kosten en een toenemend volume aan te realiseren opbrengsten.

€ 170

De afname van de verwachte nog te maken kosten is vooral te verklaren door de in 2020 uitgevoerde werkzaamheden aan in uitvoering zijnde projecten. De toename van de verwachte nog te realiseren opbrengsten en het verwachte resultaat op eindewaarde is vooral te verklaren door het geactualiseerde resultaat van het project Emmasingelkwadrant en het in 2020 nieuw in exploitatie genomen project VDMA.

€ 160 € 150 € 140 € 130

2017

2018

2019

2020

Te realiseren opbrengsten (in miljoen) € 290

Het college verwacht in totaliteit een voordelig resultaat van circa € 54,9 miljoen op eindwaarde (2019: € 41,0 miljoen voordelig). In paragraaf ‘3g. Grondbeleid’ van het jaarverslag 2020 is per project een nadere toelichting op en specificatie van de ontwikkeling van de boekwaarden en verwachte resultaten opgenomen. Kortheidshalve verwijzen wij hiernaar.

€ 285 € 280 € 275 € 270

2017 2018 2019 2020

De rekenrente voor actualisatie grondexploitaties

Resultaat op eindwaarde (in miljoen)

De bij de actualisatie van de grondexploitaties gehanteerde rekenrente is berekend op basis van de voorschriften van de Commissie BBV. Op grond van de BBV-voorschriften geldt voor de komende jaren een bandbreedte van 0,5% ten opzichte van de voor 2020 gehanteerde rente (1,08%), waarbinnen bijstelling niet verplicht hoeft plaats te vinden. In het MPG 2021 is voor 2021 respectievelijk 2022 en volgende jaren een verwachte rekenrente van 1,13% respectievelijk 1,3% gehanteerd.

€60 €50 €40 €30 €20

2017 2018 2019 2020

Meerhoven Stationsdistrict

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/24

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/25

Sociaal domein Sociaal domein/PGB-bestedingen

Resultaten sociaal domein

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2020 verstrekt. Het ontbreken van voldoende en geschikte controleinformatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen alsook de geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen, leiden tot een onzekerheid voor de getrouwheid en rechtmatigheid in de jaarrekeningcontrole van uw gemeente van in totaal € 9,2 miljoen.

Ook dit jaar is sprake van een voordeel ten opzichte van de vastgestelde begroting. De gerealiseerde uitgaven sociaal domein bedragen € 440 miljoen waar een bedrag van € 459 miljoen begroot was.

Het college heeft (vooralsnog) vanuit een kostenbaten analyse niet de ambitie c.q. doelstelling de interne beheersing en de interne controle voor zowel de prestatielevering (getrouwheid) als rechtmatige besteding van de PGB’s nader vorm en inhoud te geven en daarmee (mogelijk) de onzekerheden (grotendeels) weg te nemen. Sociaal domein/Jeugdzorgkosten en Wmo In 2020 is de controle soepel verlopen. De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders waren eenvoudig aan te sluiten op de financiële administratie. Wij merken op dat uit de controle van de Jeugdzorg en WMO bestedingen een onzekerheid resteert in de controle van € 0,7 miljoen. Deze onzekerheid is een gevolg van het feit dat er nog niet van alle zorginstellingen de benodigde (goedkeurende) verantwoordingsinformatie is ontvangen waardoor feitelijke levering van zorg niet is vast te stellen. Wij hebben deze onzekerheid meegewogen bij de totstandkoming van ons oordeel.

Deze onderschrijding kan deels verklaard worden door het feit dat de begroting 2020 nog gebaseerd was op 2019. Daarnaast heeft corona de uitgaven in het sociaal domein minder voorspelbaar gemaakt. Als gevolg van de lockdowns is niet altijd in dezelfde mate zorg geleverd. Deze kosten zijn deels door de gemeente vergoed in de vorm van continuïteitsbijdragen maar worden ook gedragen door de zorgaanbieders zelf. Voor 2021 zullen de kosten eveneens moeilijk voorspelbaar zijn doordat ook in de eerste maanden sprake is geweest van een lockdown. Daarnaast is het moeilijk in te schatten in hoeverre zorg is uitgesteld wat leidt tot extra kosten en in hoeverre deze uitstel van zorg invloed heeft op de zorgzwaarte. Tevens is het mogelijk dat door corona een extra zorgvraag ontstaat doordat jongeren langere tijd hun normale leven niet hebben kunnen leiden. Wij adviseren uw college om komend jaar de ontwikkelingen als gevolg van corona binnen het sociaal domein strak te monitoren.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/26

-€ 6

-3

-2

-1

-2

-3

Zoals blijkt uit de hiernaast opgenomen figuur is geen sprake van begrotingsoverschrijding op het niveau van de programma’s. Voor een meer inhoudelijke analyse en toelichting op de begrotingsrechtmatigheid verwijzen wij naar het onderdeel ‘Analyse begrotingsafwijkingen en investeringskredieten’ in de paragraaf ‘4.3.4 Begrotingsafwijkingen en onrechtmatigheid’ zoals opgenomen in de jaarrekening 2020. Hiermee legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over het boekjaar 2020. Uit de voornoemde analyse blijkt dat over het boekjaar 2020 geen sprake is van overschrijdingen van de begrote lasten.

-5

-€ 8 -€ 10 -€ 12 -€ 14 -€ 16 -€ 18 -19

-€ 20

-21

-€ 22

Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Volksgezondheid en milieu

Sociaal domein

-€ 24 Sport, cultuur en recreatie

Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Hieruit blijkt dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen meeweegt in het accountantsoordeel. Dergelijke kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.

-€ 4

Onderwijs

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (in het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige signalering van en melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.

€0 -€ 2

Economie

De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.

Verschil begrote en werkelijke lasten excl. mutaties reserves (in miljoen)

Verkeer, vervoer en waterstaat

Naast de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020 hebben wij ook de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd.

Veiligheid

Begrotingsrechtmatigheid is toegelicht in de jaarrekening

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet de accountant kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Het verschil tussen de begrote en werkelijke lasten per programma is als volgt weer te geven (negatieve bedragen betekenen een onderschrijding van de begrote lasten):

Bestuur en ondersteuning

Begrotingsrechtmatigheid

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Eindhoven

2105744FB2/IM/27

Overige verantwoordings- en rapportageverplichtingen Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien 5 documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de ‘Subsidieregeling Bereikbaarheidsakkoord’ geconstateerd In het kader van de Samenwerkingsovereenkomst Bereikbaarheidsagenda 2017-2030 heeft uw gemeente in 2019 en 2020 via de gemeente Helmond subsidie ontvangen van de provincie Noord-Brabant. © 2021 Deloitte The Netherlands

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11748964/1