Bijlage 1D - Ontwerpboek Voorkeursalternatief MMK
Tekst van het document
28 november, 2025
ONTWERPVERANTWOORDING VOORKEURSALTERNATIEF (v5.0) BESLUITVORMINGSFASE MIRT-VERKENNING MULTIMODALE KNOOP EINDHOVEN
Movares Jaarbeursboulevard 280 3521 BC Utrecht The Netherlands +31 (0)30 265 5555 info@movares.nl KCAP Piekstraat 27 3071 EL Rotterdam The Netherlands +31 (0)10 7890 300 rotterdam@kcap.eu
28 november, 2025
ONTWERPVERANTWOORDING VOORKEURSALTERNATIEF (v5.0) BESLUITVORMINGSFASE MIRT-VERKENNING MULTIMODALE KNOOP EINDHOVEN
TEAM V Asterweg 15L 1031 HL Amsterdam The Netherlands +31 (0)20 344 95 00 info@teamv.nl
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Definitief Inpassingsontwerp
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
4
Inhoudsopgave
5
INHOUD 1. INLEIDING 2. ONTWIKKELING VOORKEURSALTERNATIEF 3. INTEGRAAL ONTWERP 4. DEELASPECTEN 5. AANDACHTSPUNTEN 6. ONTWERPAANBEVELINGEN
BIJLAGEN: 20250905 MMK_Techniek_concept_v5.0 20251009 MMK Brandveiligheid en compartimentering VKA v1.0 20251009 MMK Optimalisatie Constructie Busstation VKA v1.0 20251009 MMK Tunnelveiligheid VKA v1.0 20251128 MMK Fasering VKA v3.0 (incl bijlagen) 20251022 MMK Logistiek in de optimalisaties VKA v2.0 20251114 MMK Wegontwerp Verkeerskundige Uitgangspunten VKA v3.0 20251205 MMK Simulatie VKA v3.0
6 10 16 72 136 140
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
6
1. INLEIDING
7
Ontwerpverantwoording inpassingsontwerp voorkeursalternatief voor de Multimodale Knoop Eindhoven
1.1 Aanleiding en doel document In het kader van de MIRT-verkenning Multimodale Knoop Eindhoven (MMK) is in een grondig onderzoekstraject via een aantal stappen verkend wat de beste oplossing is voor de MMK. In de beoordelingsfase is gewerkt aan verschillende alternatieven; vanaf het begin alternatief A en B en vervolgens A’ en C (budgetvariant). Deze alternatieven zijn ontworpen o.b.v. het vastgestelde programma van eisen. In de besluitvormingsfase wegen de bestuurders van de opdrachtgevende partijen de kansrijke alternatieven af, waarna een keuze wordt gemaakt voor het voorkeursalternatief. Het resultaat hiervan wordt beschreven in de Notitie Voorkeursalternatief. De verkenning eindigt met een voorkeursbeslissing, op basis van een voorkeursalternatief dat binnen de randvoorwaarden optimaal bijdraagt aan de doelstellingen. Als positief wordt besloten, wordt het voorkeursalternatief vervolgens verder uitgewerkt in de MIRT - planning en studiefase. De alternatieven A, A’, B en C zijn in zeef 2 beoordeeld op doelbereik, externe effecten en haalbaarheid. In de beoordeling scoorde alternatief B als meest positief en is door bestuurders als voorkeursrichting aangewezen. Alternatief B scoorde het best op kwaliteit en uitvoerbaarheid, maar overschrijdt ook het budget. Daarom is na de effectfase een onderzoek naar besparingsopties gedaan.
Dit onderzoek heeft de benodigde beslisinformatie verschaft voor de besluitvorming voor het voorkeursalternatief, waarna het VKA verder is uitgewerkt. De afwegingen en beschrijving van de besparingsstudie t.b.v. het VKA is beschreven in de Notitie Voorkeursalternatief. De voorliggende Ontwerpverantwoording van het inpassingsontwerp voor het VKA van de MMK in Eindhoven beschrijft het ontwerp dat is gemaakt als vervolg op alternatief B, en dient als input voor de Voorkeursbeslissing t.b.v. de MIRT - planning en studiefase. Doel van het document is om het ontwerp weer te geven en de onderdelen te beschrijven. Eerst volgt een tijdlijn en samenvatting van het VKA, gedetailleerdere ontwerpbeschrijvingen en aandachtspunten met aanbevelingen volgen daarna. 1.2 Totstandkoming alternatieven Er zijn verschillende documenten van de MIRT-verkenning die de grondslag vormen voor de uitgewerkte alternatieven: • Het vastgestelde Plan van Aanpak (d.d. 27-09-2023, definitief) vanuit de startfase vormt het kader voor verschillende documenten die richting en invulling geven aan het onderzoek en aan de uitwerking en beoordeling van oplossingsrichtingen. • In de Uitgangspuntennotitie (d.d. 24-1-2024 versie 1.0) worden diverse uitgangspunten benoemd en nader Scope & constraints voor de MMK
•
•
•
•
•
• •
gespecificeerd. Ook is hierin een aantal veelgebruikte begrippen gedefinieerd. Ambitiedocument Duurzaamheid (d.d. 6-3-2024 versie 2.0), hiermee is uitwerking gegeven aan de doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en in het bijzonder de speerpunten daarin. Rapportage zeef 0, incl. lange lijst, (d.d. 11-6-2024 versie 3.0), waarin alle bedachte oplossingen (ook wel lange lijst oplossingsrichtingen) beoordeeld en getrechterd zijn. Dit document bevat het resultaat van de eerste trechterstap: zeef 0. Rapportage Notitie Kansrijke Oplossingen (NKO) incl. ontwerpverantwoording korte lijst en bijlage bouwstenenboek, (d.d. 10-12-2024 versie 7.0), waarin vijf oplossingen (ook wel korte lijst oplossingsrichtingen) beoordeeld en getrechterd zijn. Dit document bevat het resultaat van de tweede trechterstap: zeef 1. Het Functioneel Programma van Eisen (FPvE) dat is opgesteld in de beoordelingsfase bevat een complete set van wensen en eisen waaraan een oplossingsrichting in meer of mindere mate moet voldoen. Voor de beoordelingsfase hanteren we het FPvE versie 3.0 (d.d. 12-02-2025), waarmee een verificatie doorlopen kan worden die volstaat ten behoeve van het VKA. Verkenningenrapport versie 3.0 (d.d. 29-6-2025), incl. Ontwerpverantwoording Inpassingsontwerp (d.d.
6-6-2025, versie 4.0) Integraal Ontwerp Stationsomgeving Eindhoven (Definitieve ontwerptoelichting 19-6-2025) Als bijlage en input van dit document dienen de volgende rapportages: • 20250905 MMK_Techniek_concept_v5.0 • 20251009 MMK Brandveiligheid en compartimentering VKA v1.0 • 20251009 MMK Optimalisatie Constructie Busstation VKA v1.0 • 20251009 MMK Tunnelveiligheid VKA v1.0 • 20251128 MMK Fasering VKA v3.0 (incl bijlagen) • 20251022 MMK Logistiek in de optimalisaties VKA v2.0 • 20251114 MMK Wegontwerp Verkeerskundige Uitgangspunten VKA v3.0 • 20251205 MMK Simulatie VKA v3.0
De Verkenning Fasering (d.d. 28-11-2025 v3.0) is een separate rapportage die beschrijft hoe het voorkeursalternatief in hoofdstappen zou kunnen worden gerealiseerd. Het grotere stedenbouwkundig kader voor deze studie wordt bepaald door de “Ontwikkelvisie & ontwikkelkader Fellenoord Internationale Knoop XL”, ontwikkeld door KCAP, Rebel, APPM, en Goudappel in opdracht van de
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
8
1. INLEIDING
9
Ontwerpverantwoording inpassingsontwerp voorkeursalternatief voor de Multimodale Knoop Eindhoven
Gemeente Eindhoven en de Provincie Noord-Brabant in februari 2021. Aanvullend hierop is het Kader Ruimtelijke Kwaliteit OV-Knoop Eindhoven (d.d. 18-03-2024, definitief) opgesteld. Dit kader geeft richting aan de integrale samenhang, structuur en ruimtelijke kwaliteit van de OV-Knoop, en fungeert als kwalitatief toetsingskader voor het Q-team.
•
In een parallelstudie voor de ‘bovenwereld’ van de MMK (genaamd “Integraal Ontwerp Stationsgebied Eindhoven”) is gedurende de beoordelingsfase gewerkt aan kansrijke schetsen die vervolgens input zijn geweest voor het uitgewerkte VKA na zeef 2.
•
In dit proces is door de betrokken partijen (Gemeente Eindhoven, de Provincie Noord-Brabant, ProRail, de Nederlandse Spoorwegen en Bureau Spoorbouwmeester, Ontwikkelingsmaatschappij gebiedsontwikkeling Fellenoord B.V. (Fellenoord 2040) samengewerkt met een multidisciplinair team van adviseurs van Movares, KCAP en Team V. Gedurende het proces zijn stedenbouwkundige, mobiliteits-, haalbaarheids- en technische aspecten met betrekking tot de ontwikkeling van de MMK en de integratie met het bestaande treinstation en Cluster 6 integraal onderzocht. 1.3 Detailniveau De uitwerking van het voorkeursalternatief bevat een ruimtelijk functioneel ontwerp op verschillende niveau’s, een set principedoorsneden, een functionele axonometrie, toelichtende diagrammen en 3D-impressies. Het VKA voldoet in meer of mindere mate aan het FPvE. De verificatie van eisen is een bijlage van deze notitie. Het VKA bevat de bouwstenen die zijn opgenomen in het eerder ontwikkelde bouwstenenboek, dat meegeleverd is met de NKO. De bouwstenen zijn in het ontwerpproces van de beoordelingsfase nader uitgewerkt na enkele verdiepende onderzoeken m.b.t. brandveiligheid, logistiek en constructie. De ontwerpverantwoording VKA bevat visualisaties met voorgestelde volumes, materialisering en vormgeving.
Deze zijn te beschouwen als indicatief en dienen om een indruk te geven van de mogelijkheden hoe het eruit zou kunnen zien. 1.4 Scope De scope van de MMK beperkt zich tot bepaalde onderdelen met hun eigen (reizigers)functies, ook wel bouwstenen genoemd. Deze bouwstenen zijn: • Busstation • Busbuffer • Bustunnels • Fietsenstalling Indicatieve spelregelkaart als uitgangspunt voor de inrichting van de bovenwereld van de MMK, met input vanuit FPvE, VCP, Ruimtelijk Raamwerk en Integraal Ontwerp Stationsomgeving Eindhoven. Deze spelregelkaart heeft geen formele status en dient als input voor de uitwerking van het VKA.
• • • •
•
Stationshal noordzijde (incl. ruimte voor transfer en commercie) K+R, taxi en deelvervoer Logistieke voorzieningen Constructieve voorzieningen in het busstation voor bovengelegen vastgoed Locatie voor treinvervangend busvervoer en internationale bussen Voorzieningen voor de transfer tussen alle bovengenoemde voorzieningen Mogelijkheid tot het crëeren van een kwalitatief goede interwijkverbinding via de Vestdijktunnel
1.5 Samenhang VKA met Verkeerscirculatieplan en Ruimtelijk Raamwerk Fellenoord Het voorkeursalternatief is uitgewerkt tegen de achtergrond van verschillende ontwikkelingen in hetzelfde gebied of op een hoger schaalniveau. Gemeente Eindhoven heeft in mei 2025 het verkeerscirculatieplan binnen de Ring vastgesteld. Daarbij is bepaald dat de exacte locatie van een filter op de Fellenoord nog bepaald dient te worden (ergens tussen Boschdijk en John F. Kennedylaan). Het voorgestelde voorkeursalternatief houdt de nog af te wegen locaties voor het filter op de Fellenoord open. Het Voorkeursalternatief is geen inrichtingsvoorstel voor de openbare ruimte van het Stationsplein Noord, de Fellenoord of andere wegen. Met het vaststellen van het VKA voor de MMK worden geen besluiten genomen over de maaiveldinrichting hier. Het profiel van de Fellenoord heeft ruimte om voetgangers, fietsers en auto’s te accommoderen, maar vanwege alle ruimteclaims en met het oog op de ruimtelijke kwaliteit is de druk op het ruimtelijk profiel van de Fellenoord groot. Omdat ergens op de Fellenoord een filter zal worden gerealiseerd, is in de ontwerpverantwoording VKA een advies gegeven om het filter in te passen ter hoogte van Neckerspoel. De exacte locatie van het filter wordt op een later moment bepaald bij de herijking van het ruimtelijk raamwerk Fellenoord.
Om de locatie van het filter te bepalen vindt er afstemming plaats tussen het ruimtelijk raamwerk Fellenoord, het verdere ontwerp van de MMK en de uitwerking van het VCP. 1.6 Leeswijzer Dit document bestaat uit de volgende onderdelen: Het begint in hoofdstuk 2 met een toelichting op de totstandkoming van de alternatieven vanaf de NKO. In hoofdstuk 3 volgt eerst een overzicht van het VKA en de belangrijke elementen. Vervolgens wordt het VKA op alle deelaspecten nader toegelicht in hoofdstuk 4. De aandachtspunten en ontwerpaanbevelingen volgen in respectievelijk hoofdstuk 5 en 6.
p
2. ONTWIKKELING VOORKEURSALTERNATIEF
10
11
Van kansrijke oplossingsrichtingen naar alternatieven A + A’ + B + C en het Voorkeursalternatief Dit hoofdstuk beschrijft op hoofdlijnen de ontwikkeling van de kansrijke oplossingsrichtingen uit de korte lijst van deModel NKO die zijn uitgewerkt 2 (2024) naar alternatieven Model 11 Model 15 in de Ondergronds busstation (niveau -1) Meerlaags busstation (niveau -1 en +1) Ondergronds busstation (niveau-1) beoordelingsfase van de MIRT-verkenning, resulterend in op Neckerspoel (haaks) volledig op Neckerspoel onder Fellenoord en Neckerspoel het voorkeursalternatief. Algemene beschrijving oplossingsrichting Algemene beschrijving oplossingsrichting Algemene beschrijving oplossingsrichting
+ e
e
n de
n n/ en
ng, t
Dit model omvat een volledig ondergronds busstation (niveau -1) op Neckerspoel, deels onder de Fellenoord, 2.5m dieper dan model 0+ waardoor het transferdomein gelijkvloers is. De busperrons liggen haaks op het spoor. Reizigers kunnen aan beide uiteindes van de perrons omhoog naar de stationshal (zuidzijde) of de Fellenoord (noordzijde). Bussen rijden via tunnels naar en van het station, met een ondergrondse busbuffer aan de noordkant van cluster 5 onder de Fellenoord. De tweelaagse fietsenstalling ligt ondergronds naast het busstation (oostzijde). De stationshal is deels boven het busstation en deels boven de fietsenstalling geplaatst. Bovenop het busstation kunnen functies zoals een groen stationsplein en vastgoed (met kernen naast het busstation) gerealiseerd worden. Het busstation en de fietsenstalling beslaan bijna het gehele cluster 6. De dakparkroute langs het spoor eindigt in een zonneweide op het dak van de stationshal, ontsloten via een trap naar het stationsplein.
Tijdlijn
Korte lijst (concept 2 juli 2024)
Dit model omdat een ondergronds, langgerekt busstation (niveau -1) deels noordzijde Neckerspoel en voor een groot deel onder de Fellenoord. Het busstation overlapt met de bustunnel onder de Fellenoord. De busperrons strekken zich uit tot de John F. Kennedylaan. De hoofdtoegangen van het busstation bevinden zich onder een grote stationsluifel die verbonden is met de stationshal. Bussen rijden via tunnels naar en van het station, met een ondergrondse busbuffer aan de noordkant van cluster 5 onder de Fellenoord. De fietsenstalling bevindt zich ondergronds (niveau -1) tussen het busstation en het spoor, met ruimte voor uitbreiding. De stationshal op de begane grond (niveau 0) ligt dwars op het spoor en sluit via de luifel aan op het ondergrondse busstation. Er is ruimte voor vastgoed op de fietsenstalling en deels in de volle grond. Op het busstation komt een stationsplein dat in dit model onderdeel wordt van het raamwerk openbare ruimte. De dakparkroute langs het spoor kan worden ontsloten via een trap naar het stationsplein.
september 2024
Aanvullende onderzoeken optimalisatieronde (juli-aug 2024)
Input voor optimalisatieronde
+ Stedenbouwkundige inpassing + Compacte OV-knoop + Connectie dakpark + Levendige plinten + Stationspark aan Fellenoord + Geintegreerde busbuffer + 1-laags fietsenstalling + Fasering + Vastgoedmogelijkheden C6
•
• • • • •
5.700
17.100
• • • • • •
m2
m2
5.400
m2 P
m2
ALTERNATIEF A A1 5.700
17.100
5.400
1.
m2 P
Model 15
Meerlaags busstation (niveau -1 en +1) volledig op Neckerspoel
Ondergronds busstation (niveau-1) onder Fellenoord en Neckerspoel
m2
2. A1
Algemene beschrijving oplossingsrichting Algemene beschrijving van oplossingsrichting kansrijk element model Dit model omvat een meerlaags busstation op Dit model omvat een volledig ondergronds Neckerspoel, verdeeld over een gebouw van drie busstation (niveaukansrijk -1) op Neckerspoel, deels toe te voegen element vanuit verdiepingen, met de busperrons op niveau -1 en onder de Fellenoord, 2.5m dieper dan model 0+ ander model +1 en daartussen het transferdomein. Boven op waardoor het transferdomein gelijkvloers is. De
Algemene beschrijving oplossingsrichting Dit model omdat een ondergronds, langgerekt busstation (niveau -1) deels noordzijde Neckerspoel en voor een groot deel onder de Fellenoord. Het busstation overlapt met de het busstation is een groot dakpark. De bustunnel onder de Fellenoord. De busperrons busperrons liggen haaks op het spoor. Reizigers busperrons liggen dwars op het spoor, en strekken zich uit tot de John F. Kennedylaan. De kunnen aan beide uiteindes van de perrons reizigers kunnen aan beide uiteinden omlaag of hoofdtoegangen van het busstation bevinden zich omhoog naar de stationshal (zuidzijde) of de onder een grote stationsluifel die verbonden is Fellenoord (noordzijde). Bussen rijden via tunnels omhoog naar de stationshal. Bussen rijden via tunnels naar en van het busstation, via een met de stationshal. Bussen rijden via tunnels naar en van het station, met een ondergrondse hellingbaan naar de verschillende niveau’s. De naar en van het station, met een ondergrondse busbuffer aan de noordkant van cluster 5 onder busbuffer is geïntegreerd in het busstation. busbuffer aan de noordkant van cluster 5 onder de Fellenoord. De fietsenstalling is naast het busstation de Fellenoord. De fietsenstalling bevindt zich De tweelaagse fietsenstalling ligt ondergronds ondergronds (niveau -1) tussen het busstation en naast het busstation (oostzijde).
De stationshal is ondergronds (niveau -1) onder het stationsplein, met ruimte voor uitbreiding. De stationshal ligt op het spoor, met ruimte voor uitbreiding. De deels boven het busstation en deels boven de stationshal op de begane grond (niveau 0) ligt fietsenstalling geplaatst. Bovenop het busstation de begane grond (niveau 0) tussen de twee dwars op het spoor en sluit via de luifel aan op kunnen functies zoals een groen stationsplein en niveau’s van het busstation. Er is ruimte voor vastgoed op de fietsenstalling en op het het ondergrondse busstation. Er is ruimte voor vastgoed (met kernen naast het busstation) busstation. De dakparkroute langs het spoor vastgoed op de fietsenstalling en deels in de volle gerealiseerd worden. Het busstation en de fietsenstalling beslaan bijna het gehele cluster 6. eindigt in het park op het dak van het busstation, grond. Op het busstation komt een stationsplein ontsloten via een trap naar het stationsplein. dat in dit model onderdeel wordt van het De dakparkroute langs het spoor eindigt in een raamwerk openbare ruimte. De dakparkroute zonneweide op het dak van de stationshal, langs het spoor kan worden ontsloten via een ontsloten via een trap naar het stationsplein. trap naar het stationsplein.
•
19.200
met vides
n
groe
/e TU
al
na
go Dia
• • • • •
m2
0 m2
ALTERNATIEF B
P
B2 19.200
5.700
m2
19.200
brandveiligheid: busstation, buffer, tunnels logistiek: bevoorrading en afval constructie hemelwater en drainage nieuwe constraints voor het ontwerp
m2
Belangrijkste conclusies/oplossingen:
m2
m2 5.800
9.60
0 m2 P
9.60
0 m2 P
Model 15
1. B2
kansrijk element van model toe te voegen kansrijk element vanuit ander model
n en groe met vides appen vluchttr
rk
m2
9.60
Taxi/K+
2.
3.
4.
ijk
/e TU
ijk
k/Vestd
Interwij
k/Vestd
Interwij
in)
hal (tre
in)
hal (tre
stations
stations
ling
ling
stal Fietsen
stal Fietsen
B1. Voorkeur: Optie decentrale ontsluiting onder luifel • kleine bajonet-beweging vanuit spoortunnel • spreiding reizigersstroom richting spoortunnel en interwijk Vestdijktunnel
B2. Optie centrale passage onder luifel • te grote bajonet-beweging vanuit spoortunnel • tweedeling plein • te grote reizigersstroom richting spoortunnel
R
Taxi/K+
n en groe met vides appen vluchttr
rk
spa Station
al
na
go Dia
ijk
k/Vestd
Interwij
ineerde gecomb hal stations
ling
stal Fietsen
tion nsta
* bron: Memo fietsenstalling in KBC (v3.0 d.d. 6-6-2025) ** bron: Verkenning Techniek (v5.0, d.d. 5-9-2025) *** bron: Verdiepend onderzoek Logistiek MMK (d.d. 20-11-2024)
al
na
go Dia
rk
spa Station
nel trei stun Reiziger
Conclusie: Twee onderscheidende alternatieven op de opties/ locaties voor zowel buffer als busstation als fietsenstalling en stationshal. Alternatief A en B zijn vastgelegd/ opgenomen in de NKO (dd. 10-12-2024).
Nieuwe afstanden tot constructies levert een kleiner bouwveld op** Veilige zones op perrons: vraagt meer ruimte busstation, ander constructieprincipe benodigd** Fietsenstalling op -1 wordt kleiner door groter wordend busstation: fietsenstalling in 3 lagen nodig Bevoorrading station op -1 naast het busstation. Afvalophaal via zuidzijde KBC.
spa Station
tion nsta
P
5.700
R
R
Taxi/K+
nel trei
0 m2
ALTERNATIEF B
A2.2 Busstation opschuiven naar de Vestdijk • te grote impact op gebiedsontwikkeling
stun Reiziger
9.60
Knelpunten B (start vd onderzoeken) met een focus op:
A2.1 • 4e perron • fietsenstalling bovenop busstation
tion nsta
• • •
m2
5.
bus
) (bus shal Station
19.200
m2 5.800
4.
A1.2 6 haltes minder • onvoldoende capaciteit
nel trei stun Reiziger
•
3.
Fietsenstalling in KBC valt af: o.a. niet efficiënt vanwege beperkte hoogte en geen logische vulling* Nieuwe afstanden tot constructies levert een kleiner bouwveld op** Veilige zones op perrons: vraagt meer ruimte busstation, ander constructie-principe benodigd** In A door kleiner bouwveld een 4e perron nodig: daardoor past fietsenstalling niet meer naast busstation maar er bovenop. Bevoorrading station op -1 naast het busstation. Afvalophaal via zuidzijde KBC.
A1.1 Opschuiven naar Rabobank • buiten scope
) (bus shal Station
•
Brandveiligheid irt ondergrondse busbuffer Varianten op eenlaagse, tweelaagse of drielaagse fietsenstallingen Verdeling van type fietsen conform topeisen Onderzoek gebruik KBC-garage Logistiek Onderzoek auto-ontsluitingsweg Fellenoord versus knip
Ontwerpfase 1 (november 2024)
brandveiligheid: busstation, buffer, tunnels logistiek: bevoorrading en afval constructie fietsenstalling KBC garage hemelwater en drainage nieuwe constraints voor het ontwerp
m2
m2
P
Model 11
+ Stationspark aan Fellenoord + 1-laags fietsenstalling + Fasering + Vastgoedmogelijkheden C6 + Stedenbouwkundige inpassing + Connectie dakpark + Levendige plinten + Geintegreerde busbuffer
Atelier 1 (31 oktober 2024)
Belangrijkste conclusies/oplossingen: 5.800
Ondergronds busstation (niveau -1) op Neckerspoel (haaks)
Model 1
Onderzoeken tbv ontwerpfase (sept-okt 2024)
P
5.800
Model 2
Model 1/15
Besluitvormingsfase Start onderzoeksfase
ALTERNATIEF A
Ondergronds busstation (niveau -1) op Neckerspoel (evenwijdig)
Model 15
november 2024
Knelpunten A (start vd onderzoeken) met een focus op:
Brandveiligheid irt ondergrondse busbuffer Varianten op tweelaagse fietsenstallingen Verdeling van type fietsen conform topeisen Onderzoek gebruik KBC-garage Logistiek Grondwater/drainage Koppeling met bovengrondse configuratie plein en vastgoed cluster 6
•
beginnen met de ontwerpfase. In de ontwerpfase zijn de alternatieven A en B, zoals deze vastgesteld zijn in de NKO (vastgesteld december 2024), verder uitgewerkt en geoptimaliseerd.
september 2024
Resultaat optimalisatieronde (5 sep 2024)
Model 1
Algemene beschrijving oplossingsrichting Dit model omvat een volledig ondergronds busstation (niveau -1) op Neckerspoel, deels onder de Fellenoord, 2.5m dieper dan model 0+ waardoor het transferdomein gelijkvloers is. De busperrons liggen in de lengterichting van het spoor. Reizigers kunnen aan het uiteinde van de perrons omhoog naar de stationshal aan de oostzijde van cluster 6, die in het verlengde van de stationspassage is gepositioneerd, en aan de westzijde via het stationsplein de Ondergronds busstationnaar (niveau-1) Vestdijktunnel. Bovenop het busstation kunnen spoel onder Fellenoord envergroend Neckerspoel functies zoals een sterk stationsplein/ stationspark worden gerealiseerd. Bussen rijden alling ligt ondergronds plossingsrichting Algemene tunnelsbeschrijving naar en van oplossingsrichting het station, met een stzijde). De stationshal is via erlaags busstation op Dit model omdat een ondergronds, langgerekt ondergrondse busbuffer aan de noordkant van on en deels boven de ver een gebouw van drie cluster busstation (niveau -1) deels noordzijde 5 onder de Fellenoord. De fietsenstalling, Bovenop het busstation sperrons op stationsplein niveau -1 en met Neckerspoel en voor eenbevindt groot deel twee verdiepingen, zichonder tussendehet n verhoogd nsferdomein. Boven op Fellenoord.en Het busstation overlapt met de busstation het spoor.
Boven op de naast het busstation) dakpark. De bustunnel onder demogelijkheden Fellenoord. Devoor busperrons fietsenstalling zijn de tot busstation en de op het strekken zichvan uit tot de JohnDe F. dakparkroute Kennedylaan. De vastgoed. ijna hetspoor, geheleen cluster 6. ontwikkeling de uiteinden omlaag of hoofdtoegangen vanworden het busstation bevinden langs het spoor kan ontsloten via een zich et spoor eindigt in een hal.de Bussen rijden via onder eenhet grote stationsluifel die verbonden is trap naar stationsplein. an stationshal, busstation, via een met de stationshal. Bussen rijden via tunnels ar het stationsplein. chillende niveau’s. De naar en van het station, met een ondergrondse d in het busstation. busbuffer aan de noordkant van cluster 5 onder st het busstation de Fellenoord. De fietsenstalling bevindt zich onder het stationsplein, ondergronds (niveau -1) tussen het busstation en ng. De stationshal ligt op het spoor, met ruimte voor uitbreiding. De 0) tussen de twee stationshal op de begane grond (niveau 0) ligt on. Er is ruimte voor dwars op het spoor en sluit via de luifel aan op alling en op het het ondergrondse busstation. Er is ruimte voor oute langs het spoor vastgoed op de fietsenstalling en deels in de volle t dak van het busstation, grond. Op het busstation komt een stationsplein ar het stationsplein.
dat in dit model onderdeel wordt van het raamwerk openbare ruimte. De dakparkroute langs het spoor kan worden ontsloten via een trap naar het stationsplein.
plossingsrichting fondergronds, volledig eau -0,5) op Neckerspoel, d, minder diep dan perrons liggen haaks op uverschil van 3 meter eizigers kunnen aan errons omhoog naar de de Fellenoord en via tunnels naar en onder-grondse on (niveau -1busbuffer en +1) uster 5 onder de
juli 2024
Model 2
GSRICHTINGEN
usstation (niveau el
Dit model omvat een meerlaags busstation op Neckerspoel, verdeeld over een gebouw van drie verdiepingen, met de busperrons op niveau -1 en +1 en daartussen het transferdomein. Boven op het busstation is een groot dakpark. De busperrons liggen dwars op het spoor, en reizigers kunnen aan beide uiteinden omlaag of omhoog naar de stationshal. Bussen rijden via tunnels naar en van het busstation, via een hellingbaan naar de verschillende niveau’s. De busbuffer is geïntegreerd in het busstation. De fietsenstalling is naast het busstation ondergronds (niveau -1) onder het stationsplein, met ruimte voor uitbreiding. De stationshal ligt op de begane grond (niveau 0) tussen de twee niveau’s van het busstation. Er is ruimte voor vastgoed op de fietsenstalling en op het busstation. De dakparkroute langs het spoor eindigt in het park op het dak van het busstation, ontsloten via een trap naar het stationsplein.
De tijdlijn van de ontwikkeling voorkeursalternatief gaat over het deel van de MIRT-verkenning waarin van de kansrijke oplossingsrichtingen uit de NKO naar één voorkeursalternatief gewerkt wordt, de beoordelingsfase. Dat proces is onderverdeeld in een aantal fases, te
/e TU
B3. Optie verlengde stationshal tegen KBC aan • geen open verbinding meer vanuit diagonaal • (te) groot raakvlak met KBC (zie constraints) • (te) grote stationshal
2. ONTWIKKELING VOORKEURSALTERNATIEF
Daarna is uit de verschillende optimalisatieopgaven de vraag ontstaan naar twee varianten op deze alternatieven. Deze varianten zijn uitgewerkt tot alternatief A’ en C. Alternatief A en A’ positioneren het busstation haaks op het spoor, met varianten in de ligging van de fietsenstalling en het ontvangstdomein. A’ werd geintroduceerd om
Tijdlijn
12
13
enkele nadelen van A te mitigeren (zoals een verhoogd stationsplein). Alternatief B legt de hoofdonderdelen (busstation, stationshal, fietsenstalling) meer gescheiden en evenwijdig aan het spoor, terwijl alternatief C als budgetvariant met een deels bovengronds busstation is toegevoegd om kosten te besparen.
november 2024
Uit de beoordeling in zeef 2 bleek dat geen van de alternatieven in oorspronkelijke vorm geschikt was: A en A’ scoren minder goed op reizigerskwaliteit en maakbaarheid en overschrijden het budget, C voldoet niet aan
december 2024
Ontwerpfase 1 november-december 2024
Atelier 2 12/12/2024
Alternatief A2.1 optie noord
ALTERNATIEF A
functionele eisen ondanks dat het binnen budget blijft, en B scoort het best op kwaliteit en uitvoerbaarheid, maar overschrijdt ook het budget.
januari 2025
mei 2025
Ontwerpfase 1 januari-februari 2025
Atelier 3 27/2/2025
ALTERNATIEF A - OPTIMALISATIES
(A2.1 optie midden)
fietspad clustergrens
fietspad clustergrens
plein hoog = 6.100 m2
plein = 2.020m2
fietspad clustergrens
fietspad clustergrens
plein hoog = 6.100 plein m2 = 4.800 m2
plein hoog = 3.880 m2
fietsenstalling A = ca 8.070 m2
plein = 5.650m2
sloop KBC gebouw 1
stationshal A = 8.270 m2 stationshal A = 8.270 m2
A conform inpassingsontwerp 24/12 - negatieve beoordeling op Alternatief A stationsplein en zichtbaarheid conform inpassingsontwerp 24/12
stationshal A = 8.270 m2
A1 •
Door kleinere fietsenstalling onstaat groter stationsplein
Alternatief A optie 1A optie sloop KBC Alternatief - door kleinere ontstaat groter stationsplein - sloop fietsenstalling KBC, alternatief kan ongewijzigd blijven - minder- capaciteit fietsen mogelijkheid om stationshal groter te maken KBC-zijde
Alternatief A2.1 optie zuid (is later alsnog uitgewerkt als Alternatief A’) fietspad clustergrens
plein = 6.040 m2
fietsenstalling = ca 4.400 m2 x2
fietsenstalling A = ca 8.070 m2 fietsenstalling A = ca 5.300 m2
stationshal A = 8.270 m2
Optie éénlaagse fietsenstalling onder Fellenoord • Niet mogelijk ivm maaiveldhoogtes raamwerk openbare ruimte
ALTERNATIEF A'
fietspad clustergrens
fietspad clustergrens
Alternatief A optie 2 - door stapeling fietsenstalling ontstaat groter stationsplein - mogelijk niet volledige capaciteit mogelijk in 2 lagen fietspad clustergrens
plein = 5.930 m2 plein hoog = 3.880 m2
plein = 4.800 m2
fietsenstalling = ca 4.400 m2 x2
plein = 6.000-9.000 m2
plein = 6.040 m2
sloop KBC gebouw 1 stationshal A = 8.270 m2
stationshal A = 8.270 m2
fietsenstalling A = ca 5.300 m2
•
• Optie tweelaagse fietsenstalling tegen het spoor aan • Fietsenstalling haalt in deze vorm niet de volledige capaciteit • Fietsenstalling niet op onderscheidende positie t.o.v. B
• •
stationshal A = 8.270 m2
Fietsenstalling in 1 laag bovenop busstation, direct ontsloten vanaf maaiveld Fellenoord, daardoor erboven een deels verhoogd stationsplein (ca 4m) Veilige zones op busperrons met 4e/uitstapperron, haaks op het spoor Alternatief A optie 1 - door kleinere Stationshal trein en bus gecombineerd, geïntegreerd boven op fietsenstalling ontstaat groter stationsplein - minder capaciteit fietsen busstation, onafhankelijk van KBC Vastgoedkernen naast het busstation, constructieve afhankelijkheid busstation
ALTERNATIEF B
fietsenstalling = ca 5.700 m2 x2
stationshal A = 8.270 m2
A2 •
Door stapeling fietsenstalling ontstaat Alternatief A optie 2 - door stapeling fietsenstalling groter pleinontstaat groter
stationsplein - mogelijk niet volledige capaciteit mogelijk in 2 lagen
fietsenstalling = ca 5.700 m2 x2
Toegevoegd alternatief n.a.v. review op A • Fietsenstalling tegen het spoor in 2 lagen bovenop busstation • Vooruitgeschoven ontvangstdomein bus • Stationsplein op maaiveld aan Fellenoord • Centrale ontsluiting busperrons in een /\-configuratie • Ontvangstdomein onder een luifel, verweving met openbare ruimte
A3 Voorkeur: Door stapeling fietsenstalling tegen spoor met vooruitgeschoven ontvangstdomein Alternatief A optie 3 groter goed -ontstaat fietsenstalling met 2 lagen en aan het spoor toegankelijk - stationshal naar voren enaangoede -plein groot plein Fellenoordzichtbaarheid. mogelijk (evt geïntegreerd Dit met is raamwerk) een terugkerende variant die in december afviel (zie vorige pagina).
Alternatief A optie 4 sloop KBC - sloop KBC, alternatief kan ongewijzigd blijven - mogelijkheid om stationshal groter te maken KBC-zijde
ALTERNATIEF C
ALTERNATIEF B
+
• •
• • • • •
Gescheiden ontvangstdomeinen bus en trein Hoofdentrees busstation onder luifel, nevenentrees aan Vestdijktunnel ivm ontlasting spoortunnel en kwaliteit stationsplein Stationshal trein deels over KBC-garage heen, raakvlak gebouw west KBC Fietsenstalling in 3 lagen los van busstation Veilige zones op 3 busperrons Groen en daglicht mogelijk op busstation dmv vides Vastgoedkernen in de fietsenstalling geïntegreerd
Belangrijkste wijzigingen tov atelier 2: • Terugliggende rooilijn stationshal t.h.v. KBC, daardoor geen raakvlak gebouw west KBC (resteert nog het raakvlak met de parkeergarage) • Fietsenstalling in 2 lagen i.p.v. 3 lagen n.a.v. efficiëntere indeling
Toegevoegd alternatief (budgetvariant) • Uitgeklede versie van B om binnen budget te komen* • Busstation met 2 perrons, 24 haltes (-10), compensatie 10 haltes op maaiveld (bussen rijden deels op maaiveld) • Kortere bustunnels, busbuffer op maaiveld J.F. Kennedylaan • Stationshal kleiner en daardoor geheel onafhankelijk van KBC • Stationsplein kleiner dan B • Kiss&Ride+taxi+MiVa verder verspreid over Fellenoord en Vestdijktunnel
* op basis van: Notitie Definitie alternatief C (d.d. 5-12-2024)
2. ONTWIKKELING VOORKEURSALTERNATIEF Omdat alternatief B de beste basis bood, is onderzocht hoe dit binnen budget kon worden gebracht. Verschillende besparingsopties zijn bekeken, zoals een bovengrondse busbuffer, kortere tunnels en constructieve optimalisaties. Combinaties van maatregelen zijn beoordeeld op doelbereik en kosten. Grote besparingen bleken alleen mogelijk met concessies aan eisen of projectdoelen. Bestuurlijk is vervolgens besloten niet te bezuinigen op de
Tijdlijn
14
15
capaciteit van het busstation, de fietsenstalling en de stationshal. Er zijn verschillende aanpassingen aan alternatief B voorzien om te komen tot het voorkeursalternatief. Het voorkeursalternatief bestaat uit een ondergronds busstation met drie perrons, een bovengrondse busbuffer aan de J.F. Kennedylaan, kortere bustunnels en een overdekte droogloop tussen de treinen busstationshal. Daarnaast komt er een tweelaagse
juni 2025
fietsenstalling langs het spoor en blijft vastgoedontwikkeling boven de stalling mogelijk. Dit ontwerp verbetert de capaciteit en kwaliteit van de OV-knoop, maar heeft ruimtelijke nadelen door de bovengrondse buffer en kortere tunnels. De kosten blijven boven budget, maar liggen wel lager dan bij alternatief B. Voor de vervolgfase wordt aanbevolen om de scope te verbreden, eisen te versoepelen waar mogelijk,
juli 2025
constructieve optimalisaties verder uit te werken, de fietsenstalling en stationslogistiek te verbeteren en alternatieven voor de busbuffer te onderzoeken. Ook wordt geadviseerd de kwaliteit van de trein–busoverstap te verhogen en de integratie met gebiedsontwikkeling, zoals het Kennedy Business Center, verder te verkennen. Ontwerpaanbevelingen hierbij zijn beschreven in hoofdstuk 6.
augustus 2025
november 2025
Ontwerpfase 2 juni-november 2025
ALTERNATIEF B ALS BASIS VOOR VOORKEURSALTERNATIEF
BESPARINGSOPTIES DE ONDERZOCHTE COMBINATIES Combinatie A BASISPAKKET - Uitwerken Basis optimalisaties vereist vanuit BKG Besparing ca. € 35 mio Inkorten westunnel + optimaliseren bussysteem (opstelruimten en oprij- stopzicht) + versmallen luifel en droogloop + terugleggen rooilijn fietsenstalling aan Vestdijktunnel. • Meenemen in andere combinaties
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3980 m2 (- 870m2)
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 680m2 groter naar 20990 m2
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5970 m2 (- 1800 m2) kruising aangepast
Buffer ondergronds 6950 m2
platforms schuiven 3m op naar westen
voetgangersbrug overkant
Pompkelder 750 m2
Logistiek 1.710 m2
naar
Fietsenstalling -1 6.330 m2
A Combinatie A Basis optimalisaties concept VKA
bufferplek
niveau kelder
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 1800m2 groter naar 22110 m2
7770 m2 wordt 5955 m2 (-1815 m2)
platforms schuiven 3m op naar westen
Pompkelder 750 m2
Splitbuffer ca 15 plekken in busstation besparing ca 5400 m2 (1500m2 extra in busstation nodig) voetgangersbrug overkant
naar
Fietsenstalling -1 5500 m2 (-830m2 kleiner)
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
B4 Combinatie B4
erblijf 150 m2
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
B6
Combinatie B6 Uitwerken B1 + optimalisatie constructie + logistiek bovengronds Besparing ca. € 260 mio • Behoeft nader onderzoek logistieke oplossing maaiveld
Combinatie B6.1
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 4700 m2 (-150m2)
Buffer 1/3 kleiner besparing ca 2300 m2
Pompkelder 750 m2
Busstation 1/3 kleiner
naar
Fietsenstalling -1 4240 m2 (-2100m2 kleiner)
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2 - inleveren op capaciteit en kwaliteit knoop - inleveren op kwaliteit K+R, taxi voor KBC - inleveren op kwaliteit entree gebied Kennedylaan
C
Combinatie C Valt af Hakmesvariant: grote bouwstenen 1/3 kleiner Besparing ca. € 310 mio • Geen functionerend bussysteem, vereist grootschalige aanpassing netwerk • Capaciteitsdoelstelling niet behaald
Combinatie C Hakmesvariant 2a. Kleiner busstation: 1/3 kleiner 9. Kleinere busbuffer: 1/3 kleiner 21. Kleinere fietsenstalling: 1/3 kleiner 24. Kleinere stationshal: 1/3 kleiner 25. Minder commercie: 1/3 minder
16x
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 4150 m2 (-700m2)
bufferplek 18.75m bussen
niveau kelder
17 plekken (-3) 3 dienstparke
chauffeursv
erplaatsen
erblijf 150 m2
kruising aangepast platforms schuiven 3m op naar westen
Splitbuffer 3 plekken voetgangersbrug overkant
Buffer op maaiveld Kennedylaan 3500m2
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 740m2 groter naar 21050 m2
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 6135 m2 (- 1635 m2)
naar
Fietsenstalling -1 6.330 m2
Pompkelder 750 m2
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2 - inleveren op kwaliteit maaiveld voor KBC door inpassing tunnelmond naast K+R, taxi - inleveren op kwaliteit maaiveld entree gebied Kennedylaan door inpassing bovengrondse buffer
D Combinatie E Faseringsmodel A: Basis optimalisaties concept VKA 6. Capaciteit o.b.v. prognose 2040 (3 haltes minder) 10. Busbuffer (overig) bovengronds 17. Inkorten tunnel oostzijde 15. Inkorten tunnel westzijde 20. Smallere bustunnel (combineren vlucht- en installatietunnel) 22. Geen fietsen in kelder 28. Geen raakvlak met parkeergarage KBC 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen niveau kelder
Combinatie D Valt af Faseringsmodel: capaciteit o.b.v. prognoses 2040 Besparing ca. € 300 mio • Capaciteitsdoelstelling niet behaald • Verminderen haltes busstation is variatie op model B2/B3
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
3 Combinatie B6.2 (ondergrondse buffer) A: Basis optimalisaties concept VKA 1b. Mogelijke optimalisaties constructie busstation 20. Smallere bustunnel (combineren vlucht- en installatietunnel) 21. Kleinere fietsenstalling: 1/8 kleiner 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen 28. Stationshal 210m2 kleiner
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3705 m2 (-1145m2)
Buffer op maaiveld Kennedylaan ca 4000m2
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 1160m2 groter naar 21470 m2
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5940 m2 (-1830 m2)
m2
chauffeursv
erplaatsen
Fietsenstalling -1 5945 m2 (-385m2 kleiner / -700 reguliere fietsen)
voetgangersbrug overkant
Fietsenstalling -1 5945 m2 (-385m2 kleiner / -700 reguliere fietsen)
150
3 dienstparke
naar
niveau kelder
naar
erblijf
bussen
Pompkelder 750 m2
2x extra kolommenrij
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 6600 m2 (- 1170 m2)
voetgangersbrug overkant
chauffeursv
18.75m
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 1160m2 groter naar 21470 m2
2x extra kolommenrij
Combinatie B5 Valt af A + Splitbuffer in tunnel en op maaiveld Prof Dorgelolaan levert te lange rijtijden naar buffer op Dorgelolaan
Pompkelder 750 m2
2x extra kolommenrij
erplaatsen
bufferplek
Buffer op maaiveld Kennedylaan ca 4000m2
A: Basis optimalisaties concept VKA 10. Busbuffer bovengronds (evt icm bufferen op de halte) 17. Inkorten tunnel oostzijde 1b. Mogelijke optimalisaties constructie busstation 20. Smallere bustunnel (combineren vlucht- en installatietunnel) 21. Kleinere fietsenstalling: 1/8 kleiner 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen 28. Stationshal 210m2 kleiner 29. Lagere gevel in stationshal door minder vrije hoogte
Buffer ondergronds 6950 m2 2x extra kolommenrij
3 dienstparke
16x
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3705 m2 (-1145m2)
kruising vergroot
voetgangersbrug overkant
kruising vergroot
bussen
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
B5
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5940 m2 (-1830 m2)
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 1160m2 groter naar 21470 m2
7770 m2 wordt 5940 m2 (-1830 m2)
Splitbuffer 10 plekken langs rijbaan Dorgelolaan
Combinatie B5 A: Basis optimalisaties concept VKA 13. Splitbuffer, 10 bufferplekken langs de tunnel 10. Busbuffer bovengronds (overige 10 plekken splitbuffer op Dorgelolaan) 21. Kleinere fietsenstalling: 1/4 kleiner 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen 28. Stationshal 880m2 kleiner: Geen raakvlak met parkeergarage KBC 29. Geen gevel stationshal
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3980 m2 (-870m2)
A: Basis optimalisaties concept VKA 10. Busbuffer bovengronds 17. Inkorten tunnel oostzijde 2c. Busstation 6 haltes minder (-2000 m2) 20. Smallere bustunnel (combineren vlucht- en installatietunnel) Toerit gesloten 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen (tunnel)
kruising vergroot
Fietsenstalling -1 4240 m2 (-2100m2 kleiner)
- inleveren op kwaliteit K+R, taxi voor KBC - inleveren op kwaliteit entree gebied Kennedylaan
2
niveau kelder
Pompkelder 750 m2
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
Combinatie B2 / B3 Concept VKA t.b.v. BKG + kleiner busstation 6 haltes minder Door aantal vertrekkende bussen te vergroten op overige haltes of invoering HOV doorstroomstation
kruising wordt aangepast
naar
niveau kelder
Fietsenstalling -1 6.330 m2
18.75m
Splitbuffer 10 plekken langs de tunnel besparing ca 3800 m2 (800m2 extra in busstation nodig)
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 1000m2 groter naar 21340 m2
platforms schuiven 3m op naar westen
voetgangersbrug overkant
naar
bufferplek
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 4700 m2 (-150m2)
niveau kelder
Combinatie B4 Valt af A + Splitbuffer busstation en maaiveld JF Kennedylaan te hoge brandlast in busstation (dedicated buffer plekken in het busstation moeten worden meegeteld in de brandlast)
Pompkelder 750 m2
6 haltes / koppen eraf
voetgangersbrug overkant
16x
A: Basis optimalisaties concept VKA 13. Splitbuffer, 15 bufferplekken in het busstation 10. Busbuffer bovengronds (overige 5 plekken JFK laan) 17. Inkorten tunnel oostzijde 21. Kleinere fietsenstalling: 1/4 kleiner 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen 28. Stationshal 1440m2 kleiner: Geen raakvlak met parkeergarage KBC Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5420 m2 (- 2350 m2)
kruising aangepast
niveau kelder
kruising aangepast
Buffer op maaiveld Kennedylaan ca 4000m2
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 2000m2 kleiner naar 18310 m2
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5930 m2 (- 1840 m2)
m2
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3980 m2 (-870m2)
A: Basis optimalisaties concept VKA 10. Busbuffer bovengronds 17. Inkorten tunnel oostzijde 2c. Busstation 6 haltes minder (-2000 m2) 20. Smallere bustunnel (combineren vlucht- en installatietunnel) Toerit gesloten 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen (tunnel)
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 4000 m2 (-850m2)
niveau kelder
150
Combinatie B2 / B3 Concept VKA t.b.v. BKG + kleiner busstation 6 haltes minder Door aantal vertrekkende bussen te vergroten op overige haltes of invoering HOV doorstroomstation
A: Basis optimalisaties concept VKA 10. Busbuffer bovengronds 17. Inkorten tunnel oostzijde
erblijf
B2/3
1
Combinatie B1 Concept VKA t.b.v. BKG
chauffeursv
m2
- inleveren op kwaliteit K+R, taxi voor KBC - inleveren op kwaliteit entree gebied Kennedylaan
+ capaciteit en functionaliteit blijft hetzelfde - inleveren op kwaliteit maaiveld voor KBC door inpassing tunnelmond naast K+R, taxi - inleveren op kwaliteit maaiveld entree gebied Kennedylaan door inpassing bovengrondse buffer
erplaatsen
150
Fietsenstalling -1 6.330 m2
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
Fietsenstalling -1 6.330 m2
3 dienstparke
erblijf
naar
Logistiek 1.710 m2
naar
bussen
chauffeursv
erplaatsen
voetgangersbrug overkant
Buffer op maaiveld Kennedylaan
Pompkelder 750 m2
platforms schuiven 3m op naar westen
voetgangersbrug overkant
18.75m
3 dienstparke
Pompkelder 750 m2
6 haltes / koppen eraf
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 960m2 groter naar 21270 m2 kruising aangepast
bufferplek
bussen
kruising aangepast
Combinatie B2 / B3 Uitwerken A + Busstation 6 haltes minder + buffer bovengronds (incl. kortere tunnel oost) + logistiek bovengronds - B2: Door aantal vertrekkende bussen te vergroten op overige haltes - B3: Door invoering HOV doorstroomstation Besparing ca. € 250 mio • Behoeft nader onderzoek logistieke oplossing maaiveld
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3700 m2 (-1150m2)
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5970 m2 (- 1800 m2)
16x
18.75m
Buffer op maaiveld Kennedylaan ca 4000m2
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 2000m2 kleiner naar 18310 m2
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5930 m2 (- 1840 m2)
niveau kelder
m2
bufferplek
De conclusies hiervan zijn beschreven in de bijlagen bij deze ontwerpverantwoording. Belangrijkste conclusies voor het ontwerp: • Meer opstelruimte nodig voor bussen en grotere kruisingen t.b.v. oprij- en stopzicht. • Inkorten tunnels zorgt voor steile hellingen van 9% en meer conflicten met overig verkeer wat een risico is voor de doorstroming. • Constructieve optimalisatie is mogelijk, maar meer ruimte benodigd in de breedte. In de hoogte juist ruimtebesparing. • Logistiek kan bovengronds achter KPNgebouw en geïntegreerd onder SKE-zijperron. Nader onderzoek benodigd in vervolg. • Tunnels kunnen versmald worden naar een enkele gecombineerde vluchtgang met installatiegang. • Busstation wordt beschouwd als een gebouw en wordt gecompartimenteerd (geen extra ruimtevraag, maar een inpassingsvraag).
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 4000 m2 (-850m2)
niveau kelder
16x
In de besparingsstudie zijn verdiepende onderzoeken gedaan naar: • Verkeerskundige optimalisaties, incl. doorstroming simulaties • Exploitatie optimalisaties • Constructieve optimalisaties • Logistieke optimalisaties • Brand- en tunnelveiligheid
A: Basis optimalisaties concept VKA 10. Busbuffer bovengronds 17. Inkorten tunnel oostzijde
1. Benodigde optimalisaties busstation 27b. Verlengen luifel tot aan stationshal 26. Versmallen luifel i.v.m. aanpassing stijgpunten 23. Aanpassen fietsentree i.c.m. terugleggen rooilijn 33. Inpassing vastgoed model Groene Stad
150
m2
Alternatief B als basis voor het voorkeursalternatief, met de opdracht voor het nader uitwerken van de volgende punten: • Alternatief B voldoet niet aan het budget, zoektocht naar besparingen in een besparingsstudie. • Noodzakelijke optimalisaties om een functionerend bussysteem te krijgen (voldoende opstelruimte, verruiming kruisingen). • Aanpassen van de busluifel (droogloop naar de stationshal).
0 Combinatie A Basis optimalisaties concept VKA
erblijf
150
B1
Combinatie B1 Concept VKA t.b.v. BKG
Fietsenstalling -1 6.330 m2
chauffeursv
erblijf
+ capaciteit en functionaliteit blijft hetzelfde - inleveren op kwaliteit maaiveld voor KBC door inpassing tunnelmond naast K+R, taxi - inleveren op kwaliteit maaiveld entree gebied Kennedylaan door inpassing bovengrondse buffer
Pompkelder 750 m2
Logistiek 1.710 m2
naar
Pompkelder 750 m2
2x extra kolommenrij
2x extra kolommenrij
voetgangersbrug overkant
naar
Fietsenstalling -1 5945 m2 (-385m2 kleiner / -700 reguliere fietsen)
A: Basis optimalisaties concept VKA 10. Busbuffer bovengronds (evt icm bufferen op de halte) 17. Inkorten tunnel oostzijde 1b. Mogelijke optimalisaties constructie busstation 20. Smallere bustunnel (combineren vlucht- en installatietunnel) 21. Kleinere fietsenstalling: 1/8 kleiner 8. Ondergrondse logistiek bovengronds brengen 28. Stationshal 210m2 kleiner 29. Lagere gevel in stationshal door minder vrije hoogte niveau kelder
Combinatie 1 (B1) UITWERKEN ALS VKA 0 + buffer bovengronds (incl. kortere tunnel oost) + optimalisatie tunnel Besparing ca. € 150 mio Combinatie 2 (B2 / B3) Niet uitwerken 0 + Busstation 6 haltes minder + buffer bovengronds (incl. kortere tunnel oost) + optimalisatie tunnel + logistiek bovengronds • Aanpassing dienstregeling door aansluitingen bus en trein los te laten • Behoeft nader onderzoek logistieke oplossing maaiveld Combinatie 3 Nader onderzoek vervolg 0 + optimalisatie constructie + optimalisatie tunnel + logistiek bovengronds Besparing ca. € 140 mio • Kortere overspanningen en 75cm minder diepteligging • Behoeft nader onderzoek logistieke oplossing maaiveld
Logistiek gaat naar maaiveld besparing 1450 m2
4 Combinatie B6.1
Combinatie 0 (A) BASISPAKKET Basis optimalisaties vereist vanuit BKG Besparing ca. € 35 mio • Inkorten westunnel + optimaliseren bussysteem (opstelruimten en oprijstopzicht) + versmallen luifel en droogloop + terugleggen rooilijn fietsenstalling aan Vestdijktunnel. • Meenemen in andere combinaties
erplaatsen
chauffeursv
erplaatsen
Logistiek 1.710 m2
Fietsenstalling -1 6.330 m2
voetgangersbrug overkant
VOORKEURSALTERNATIEF
3 dienstparke
3 dienstparke
Pompkelder 750 m2
platforms schuiven 3m op naar westen
naar
Combinatie B1 Uitwerken Combinatie A + buffer bovengronds (incl. kortere tunnel oost) Besparing ca. € 150 mio
Buffer ondergronds 6950 m2
platforms schuiven 3m op naar westen
bussen
bussen
kruising aangepast
voetgangersbrug overkant
Buffer op maaiveld Kennedylaan
kruising aangepast
18.75m
18.75m
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 960m2 groter naar 21270 m2
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5970 m2 (- 1800 m2)
Busstation 30+4 20310 m2 wordt ca 680m2 groter naar 20990 m2
bufferplek
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3700 m2 (-1150m2)
16x
niveau kelder
Toeritten open (tunnelmonden) 4850 m2 wordt 3980 m2 (- 870m2)
Toerit gesloten (tunnel) 7770 m2 wordt 5970 m2 (- 1800 m2)
16x
1. Benodigde optimalisaties busstation 27b. Verlengen luifel tot aan stationshal 26. Versmallen luifel i.v.m. aanpassing stijgpunten 23. Aanpassen fietsentree i.c.m. terugleggen rooilijn 33. Inpassing vastgoed model Groene Stad
BESPARINGSOPTIES NADER UITGEWERKTE COMBINATIES
Combinatie 4 (B6) Nader onderzoek vervolg 1 + optimalisatie constructie + optimalisatie tunnel + logistiek bovengronds Besparing ca. € 255 mio • Kortere overspanningen en 75cm minder diepteligging • Behoeft nader onderzoek logistieke oplossing maaiveld
Voorkeursalternatief Voorkeursalternatief o.b.v. Combinatie 1, met een besparing t.o.v. alternatief B van ca. € 150 mio. De keuze voor deze combinatie is het resultaat van een bestuurlijk gemotiveerde keuze om niet te besparen op de capaciteitseisen voor de belangrijkste bouwstenen en de keuze om de logistiek vooralsnog ondergronds te houden. Het VKA bestaat uit o.a. de volgende aangepaste onderdelen t.o.v. alternatief B: • Noodzakelijke optimalisaties om een functionerend bussysteem te krijgen (voldoende opstelruimte, verruiming kruisingen). • Busbuffer op maaiveld J.F. Kennedylaan, inclusief inkorting oosttunnel met 9% helling. • Aanpassing van de busluifel naar een volwaardige (versmalde) stationshal bus met gevel (n.a.v. nieuwe eis vanuit BKG) met droogloop naar stationshal trein. • Nadere detaillering rooilijn stationshal trein om de punt van KBC-westtoren heen. • Inkorting westtunnel met 9% helling. • Teruglegging rooilijn fietsenstalling aan Vestdijktunnel met inpassing fietsprogramma binnen de nieuwe contour. • Inpassing verkeersfilter op de Fellenoord (ergens tussen Boschdijk en John F. Kennedylaan) • Inpassing taxi + Kiss&Ride tussen stationshal bus en KBC-westtoren. Een positie ten noorden van het KBC is een variant. Exacte positionering nader uit te werken in vervolgfase.
• Inpassing treinvervangend vervoer en internationale bussen op de Dorgelolaan voor het KPN gebouw. • Inpassing vastgoedprogramma vanuit variant De Groene stad (conform Integraal Ontwerp Stationsomgeving Eindhoven), met ca. 16.000 m2 bvo minder programma dan alternatief B. Eventuele financiele gevolgen moeten nader worden onderzocht.
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
16
17
3. INTEGRAAL ONTWERP VOORKEURSALTERNATIEF
3. INTEGRAAL ONTWERP
VOORKEURSALTERNATIEF
Vogelvlucht vanuit het noordwesten
18
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
19
3. SAMENVATTING
20
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
21
VOORKEURSALTERNATIEF Niveau 0 en
Voorkeursalternatief - de uitgelegde knoop
hoger
Ondergronds busstation parallel aan het spoor met gescheiden ontvangstdomeinen trein en bus Korte beschrijving Voorkeursalternatief Het voorkeursalternatief kent een ondergronds busstation met drie busperrons (1 in-/uitstap en 2 instap) onder Neckerspoel en Fellenoord evenwijdig gesitueerd ten opzichte van de spoorbaan. Het oversteken van busbanen om de bushaltes te bereiken (zoals in de huidige situatie) is hiermee verleden tijd. Het ondergrondse busstation is voorzien van afgesloten ruimten op de perrons waar een comfortabele wachtruimte voor de busreiziger te realiseren is. Het busstation is aan oostzijde ontsloten middels (rol)trappen en liften die uitkomen in een verlengde hal (ontvangstdomein bus) die verbonden is met de stationshal (ontvangstdomein trein). De hallen zijn aan elkaar gekoppeld middels een droogloop (overkapping), waarmee de oost-/west verbinding ook ’s nachts (als het station dicht is) in stand wordt gehouden. Beide hallen zijn ‘s nachts afsluitbaar. Het ontvangstdomein voor de bus splitst het stationsplein in tweeën, met aan de oostzijde een kleiner gedeelte waar de taxi en Kiss&Ride zich bevinden en aan de westzijde een groot stationsplein waar ook de secundaire toegangen tot het ondergronds busstation gelegen zijn. Het stationsplein is aantrekkelijk in te richten middels bijvoorbeeld groen en een vijver.
Het voorkeursalternatief kenmerkt zich door een bovengrondse busbuffer en korte(re) tunnels. De busbuffer (ca 4.000m2) is gelegen op maaiveld aan de J.F. Kennedylaan en is verbonden met het busstation via een korte bustunnel aan de oostzijde. De overige tunnelmonden zijn gelegen in de Montgomerylaan, Vestdijktunnel, Boschdijktunnel en in de Fellenoord tussen de kruispunten met Boschdijk en Boschdijktunnel.
Gewijzigde onderdelen t.o.v. alternatief B: • Noodzakelijke optimalisaties om een functionerend bussysteem te krijgen (voldoende opstelruimte, verruiming kruisingen). • Busbuffer op maaiveld J.F. Kennedylaan, inclusief inkorting oosttunnel met 9% helling. • Aanpassing van de busluifel naar een volwaardige (versmalde) stationshal bus met gevel (n.a.v. nieuwe eis vanuit BKG) met droogloop naar stationshal trein. • Nadere detaillering rooilijn stationshal trein om de punt van KBC-westtoren heen. • Inkorting westtunnel met 9% helling. • Teruglegging rooilijn fietsenstalling aan Vestdijktunnel met inpassing fietsprogramma binnen de nieuwe contour. • Inpassing verkeersfilter op de Fellenoord (ergens tussen Boschdijk en John F. Kennedylaan) • Inpassing taxi + Kiss&Ride tussen stationshal bus en KBC-westtoren. • Inpassing treinvervangend vervoer en internationale bussen op de Dorgelolaan voor het KPN gebouw. • Inpassing vastgoedprogramma vanuit variant De Groene stad (conform Integraal Ontwerp Stationsomgeving Eindhoven), met ca. 16.000 m2 bvo minder programma dan alternatief B. Eventuele financiele gevolgen moeten nader worden onderzocht.
Niveau maaiveld
Niveau -1
N
Tussen de stationshal en Vestdijktunnel is parallel aan het spoor een tweelaagse fietsenstalling gesitueerd met een entree vanaf de Vestdijk. Fietsers komen binnen op de begane grond, waar bijzondere modellen en deelfietsen staan. De buitenmodel XL fietsen en scooters worden gestald in een apart deel op de begane grond. Reguliere fietsen worden gestald op niveau -1. Aan de stationshalzijde van de stalling is een entree naar de treinstationshal. Het vastgoed (publiek en privaat) is aan de stationszijde onafhankelijk van het busstation te ontwikkelen. Een woonvolume boven op de fietsenstalling en een kantoorvolume boven op de stationshal zijn nu voorzien in het voorkeursalternatief.
Belangrijke elementen • In dit alternatief zijn de hoofdonderdelen van de knoop ‘uit elkaar gelegd’. Daarmee zijn er gescheiden ontvangstdomeinen voor bus en trein. • Evenwijdige positionering van de busplatforms t.o.v. treinsporen. • Het busstation ligt voor een deel onder de Fellenoord en de Vestdijktunnel, maar is onafhankelijk van de stationshal trein en de fietsenstalling te ontwikkelen. • De hoofdontsluiting van de busplatforms is gepositioneerd in een stationshal voor de busreiziger om te zorgen dat reizigers beschutting krijgen, en nevenontsluitingen in vides voor daglicht in het busstation. • De 2-laagse fietsenstalling ligt – deels onder het stationsgebouw – tegen de sporen aan. De entree van de fietsenstalling bevindt zich op maaiveld aan de Vestdijktunnel waar ook de bijzondere fietsen (bakfietsen etc.) worden gestald. • Het vastgoed is aan de stationszijde onafhankelijk van het busstation te ontwikkelen, een volume bovenop de fietsenstalling en een volume bovenop de stationshal (en dus integraal met deze bouwstenen te ontwikkelen). • Voor het station ligt een groot stationsplein van ca. 10.000 m2 op maaiveldhoogte. Dit stationsplein ligt aan de Fellenoord en Vestdijktunnel en wordt onderdeel van het raamwerk openbare ruimte.
Legenda bouwstenen Busstation + bustunnels en toeritten, busbuffer Fietsenstalling Stationshal trein & bus: ontvangstdomein Stationshal trein & bus: commercie Stationshal bus: informatiepunt Ruimte voor logistiek K&R, taxi en deelvervoer Trein vervangend vervoer Internationale bus
Voorkeursalternatief: Functionele axonometrie
Globale oppervlakten bouwstenen Bustunnels (toerit gesloten) -1 Toeritten open (tunnelmonden) Busbuffer op maaiveld Busstation -1 Fietsenstalling -1 Fietsenstalling bg Stationshal trein (transferruimte) bg Stationshal trein commercie bg Stationshal bus (transferruimte) bg Technische ruimtes, logistiek en magazijn -1
m2 6.190 4.000 4.000 21.220 6.330 1.980 2.425 1.250 1.450 1.720
3. SAMENVATTING
22
MIRT-verkenning MMK, Eindhoven
Movares + KCAP + Team V
23
VOORKEURSALTERNATIEF
Beschrijving bouwstenen Deze paragraaf behandelt de belangrijkste onderdelen van de MMK. Een uitgebreidere toelichting en verantwoording per onderdeel volgt in hoofdstuk 4. 1. Ontvangstdomein: • Stationshal trein (met nachtafsluiting) 2425 m2 transferruimte + 1220m2 commercie + 100m2 WC + reservering 130m2 t.b.v. ruimte voor ontsluiting vastgoed boven op de stationshal. • Achter de OVCP-poorten in de transfertunnel is er 450m2 transferruimte “binnen de poorten” tot aan de nieuwe opgangen naar het zijperron van SKE. • Stationshal bus (met nachtafsluiting) 1460 m2 transferruimte + 130m2 commercie + 130m2 infopunt. • Verbinding tussen stationsplein en diagonaal naar TU/e open door separate nachtafsluitingen voor de stationshal trein als stationshal bus. • Beide stationshallen zijn met elkaar verbonden d.m.v. een droogloop in de vorm van overlappende daken. • Stationshal (trein) is deels over KBC-parkeergarage heen gebouwd, een belangrijk raakvlak. Ontsluiting parkeergarage ingepast in stationshal. • Inpassing stationshal trein om de punt van de KBC westtoren heen. • Inpassing vastgoedprogramma vanuit variant De Groene stad (conform Integraal Ontwerp Stationsomgeving Eindhoven), met ca. 16.000 m2 bvo minder programma dan alternatief B. 2.
Busstation • Ondergronds ontsloten via bustunnels, gedeeltelijk onder het stationsplein en onder de Fellenoord en Vestdijktunnel, met drie perrons evenwijdig aan de sporen en de fietsenstalling. • Drie perrons met in totaal 30 instaphaltes en 4 uitstaphaltes. • Veilige zones (met glazen wanden) om comfortabel te wachten op de drie perrons (ca 11m breed, ca 95m lang, ca 1.000 m2 groot per perron). • Reizigersstromen zijn goed te verdelen door toepassing van hoofdontsluitingen in de bushal en nevenontsluitingen aan de Vestdijktunnel. • Nevenontsluitingen aan de Vestdijktunnel in vides voor toetreding daglicht in busstation. • Geen constructieve elementen in de rijbaan busstation. Toepassing van kokerliggers om grotere overspanning te kunnen maken. Contouren veilige zones vallen samen met constructieve elementen, geïntegreerde oplossing.
3. Busbuffer • Buffer op maaiveld op de J.F. Kennedylaan, ca 4.000m2 groot, omzoomd met bomenrijen en ontsloten met het busstation via een hellingbaan in de Fellenoord. • Aan de oostzijde van de busbuffer is voldoende ruimte om zowel een tweerichtingsrijbaan voor autoverkeer als een fietspad te realiseren. Aan de westzijde is de ruimte voor een fietspad beperkt. In de vervolgfase moet dit vraagstuk nader worden uitgewerkt en waar nodig ruimteclaims worden geprioriteerd. 4. Bustunnels • Bustunnels met vijf toegangen via tunnelmonden en hellingbanen, vanuit Fellenoord-oost (9% helling), Fellenoord-west (9% helling), Montgomerylaan (7% helling), Vestdijktunnel (9% helling) en Boschdijktunnel (7% helling). Drie van de vijf hellingbanen voldoen met deze percentages niet aan het FPVE, als gevolg van de gezochte besparingen. • Vluchten in bustunnel via een enkele gecombineerde vlucht- en installatietunnel onder Fellenoord-west en een gedeelte in de Montgomerylaan. • Hellingbaan Fellenoord-west in het midden van het profiel, zodat er voldoende bouwruimte voor cluster 1 is, en er nog een groenstrook mogelijk is ten noorden van de tunnelmond. • Hellingbaan Vestdijktunnel begint onder het spoorviaduct, belangrijk raakvlak. Aandachtspunt is het garanderen van de stabiliteit van het bestaande viaduct (fundering op staal).