Bijlage 1a - Bp VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk)
Tekst van het document
Vastgesteld bestemmingsplan
VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk)
Januari 2021
VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk)
Inhoudsopgave Toelichting
5
Hoofdstuk 1 Inleiding
7
1.1
Aanleiding
7
1.2
Het plangebied
8
1.3
Voorgaande plannen
8
1.4
Leeswijzer
9
Hoofdstuk 2 Beschrijving plangebied
11
2.1
Projectgebied
11
2.2
Historisch perspectief
28
2.3
Stedenbouwkundige structuur
29
Hoofdstuk 3 Uitgangspunten, randvoorwaarden en beleidskader
31
3.1
Inleiding
31
3.2
Rijksbeleid
31
3.3
Provinciaal beleid
38
3.4
Gemeentelijk beleid
41
3.5
Volkshuisvesting
43
3.6
Archeologische en cultuurhistorische waarden
46
3.7
Verkeer en parkeren
52
3.8
Groen
56
3.9
Kabels, leidingen en straalpaden
61
Hoofdstuk 4 Milieuparagraaf
63
4.1
Milieueffectrapportage
63
4.2
Bedrijven en milieuzonering
64
4.3
Geluid
66
4.4
Luchtkwaliteit
69
4.5
Externe veiligheid
72
4.6
Duurzaamheid
76
4.7
Bodem
80
4.8
Natuur
81
Hoofdstuk 5 Waterparagraaf
87
5.1
Inleiding
87
5.2
Beleid
87
5.3
Beschrijving watersysteem plangebied
90
5.4
Toekomstige situatie van het watersysteem
91
Hoofdstuk 6 Juridische vormgeving
95
6.1
Algemeen
95
6.2
Planmethodiek
95
6.3
Verbeelding
95
2
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
6.4
Planregels
95
Hoofdstuk 7 Handhaving
97
7.1
97
Handhavingsnota Leefomgeving 2018-2021
Hoofdstuk 8 Financiële aspecten
99
Hoofdstuk 9 Procedure en maatschappelijke uitvoerbaarheid
101
9.1
Bekendmaking ex artikel 1.3.1 Bro
101
9.2
Overleg ex artikel 3.1.1 Bro
101
9.3
Samenspraak
101
9.4
Zienswijzen
101
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
3
4
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Toelichting
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
5
6
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Hoofdstuk 1
1.1
Inleiding
Aanleiding
Initiatiefnemer is voornemens om in de bestaande Fatimakerk 18 appartementen en een grondgebonden woning te realiseren. Rondom de kerk worden 12 grondgebonden woningen, 3 appartementen en een parkeergarage gerealiseerd aan de Sint Servaasweg te Eindhoven. Het toevoegen van huurwoningen (laag, midden en duur) is zeer wenselijk in combinatie met de overige dure koopwoningen. Het ter plaatse geldende bestemmingsplan 'Stratum binnen de Ring 2007 ' biedt geen ruimte voor de realisatie van voornoemd planvoornemen binnen het plangebied. Om het woningbouwplan te realiseren, dient een nieuw bestemmingsplan te worden opgesteld voor de locatie. Het nieuwe bestemmingsplan is genaamd 'VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk)'.
Het bestemmingsplan "VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk)" bestaat uit een digitale en analoge verbeelding (plankaart) met de daarbij behorende regels. Bij het bestemmingsplan is een toelichting gevoegd. In de toelichting wordt aangegeven waarom het bestemmingsplan is opgesteld en welke afwegingen hebben plaatsgevonden in het kader van een goede ruimtelijke ordening. Naast de digitale versie is er tevens een papieren versie vanrestaurant tilb het bestemmingsplan beschikbaar. De digitale versie is juridisch bindend.
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
7
1.2
Het plangebied
Het plangebied ligt in de Eindhovense wijk Stratum, kadastraal bekend Stratum, sectie E, nr. 6500, 6497 en 6498 en wordt in grote lijnen begrensd door de Sint Servaasweg, het Servaasplein en de Sint Adrianusstraat.
Figuur 1.1: Luchtfoto met aanduiding plangebied (bron: kadastralekaart.com)
1.3
Voorgaande plannen
Het bestemmingsplan "VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk)" vervangt deels het bestemmingsplan 'Stratum binnen de Ring 2007, vastgesteld door de raad op 18 maart 2008 en onherroepelijk geworden op 1 juli 2009.
8
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Figuur 1.2: Uitsnede plankaart bestemmingsplan Stratum buiten de ring 2007 (bron: ruimtelijkeplannen.nl)
Het plangebied heeft deels de bestemming 'Maatschappelijke doeleinden' en deels de bestemming 'Woondoeleinden'. De als 'Maatschappelijke doeleinden' bestemde gronden zijn bestemd voor gebouwen ten behoeve van maatschappelijke voorzieningen. De als 'Woondoeleinden' bestemde gronden zijn bestemd voor woongebouwen. De voormalige O.L. Vrouw van Fatimakerk aan het Servaasplein 3 heeft een aanduiding als 'cultuurhistorisch waardevol pand'. Zowel binnen de bestemming 'Maatschappelijke doeleinden' als de bestemming 'Woondoeleinden' is een aanlegvergunningenstelsel opgenomen met voorwaarden voor sloop en/of verbouw.
1.4
Leeswijzer
Deze toelichting bestaat uit 9 hoofdstukken. Na deze inleiding volgt hoofdstuk 2. Hierin is een beschrijving van het plangebied gegeven. Hoofdstuk 3 bevat de uitgangspunten bij, de randvoorwaarden en de beleidskaders voor het opstellen van het bestemmingsplan. Hoofdstuk 4 geeft inzicht in en een verantwoording van alle relevante milieuaspecten. Hoofdstuk 5 bevat de waterparagraaf. In deze paragraaf is beschreven op welke wijze rekening wordt gehouden met de gevolgen van het bestemmingsplan voor de waterhuishouding. De juridische vormgeving van het bestemmingsplan is verwoord in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de handhaving van het bestemmingsplan. De financiële uitvoerbaarheid is verantwoord in hoofdstuk 8. Hoofdstuk 9 gaat ten slotte in op de gevolgde procedure, inclusief een paragraaf over de maatschappelijke uitvoerbaarheid.
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
9
10
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Hoofdstuk 2
Beschrijving plangebied
2.1
Projectgebied
2.1.1
Het planvoornemen
In het plangebied worden in de bestaande kerk 18 appartementen en een grondgebonden woning gerealiseerd. Rondom de kerk worden 12 grondgebonden woningen, 3 appartementen en een parkeergarage gerealiseerd.
Figuur 2.16: Ontwerp april 2021
Het stedenbouwkundig ensemble voegt een nieuwe laag toe aan het groene hart van het tuindorp. Het nieuwe ensemble is ontworpen op basis van de volgende uitgangspunten: ontsluiting vanaf het Servaasplein; ondergronds parkeren; ontsluiting van nieuwe woningen en appartementen via het hof op het dak van de parkeerkelder; het hof ligt op vloerpeil van de kerk; rond openbaar toegankelijk groen; behoud van zoveel mogelijk bestaande bomen; beplanting biodivers; infiltratie van dakwater; speelvoorzieningen. Aan de kerk wordt een openbaar toegankelijk groen hof toegevoegd waaraan gewoond wordt. vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
11
De 12 grondgebonden woningen en 3 appartementen rondom de kerk, hebben hun voordeur aan het gemeenschappelijk hof en de inrichting van dit hof is, net als de architectuur, geïnspireerd op de Bossche School Stijl van de jaren ‘50 en de kloostertuinen uit die tijd van o.a. Jan de Jong. De privé terrassen bij de voordeuren worden geaccentueerd door middel van een met klimplanten begroeide pergola, die tevens privacy kan leveren.
Figuur 2.17: Impressie Fatimakerk en nieuwbouw
Figuur 2.18: Impressie nieuwbouw grondgebonden woningen en appartementen
De hoofdentree van de appartementen in de kerk is ook gesitueerd aan het hof. De entree wordt, net als bij de woningen, geaccentueerd met een pergolaconstructie.
12
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Figuur 2.19: Impressie hof met de Fatimakerk (links) en de nieuwbouw (rechts)
Figuur 2.20: Entree van het hof voor voetgangers vanuit de Sint Adrianusstraat
Dit hof is gesitueerd op een halfverdiepte parkeergarage die ontsloten is vanaf het Servaasplein. Er wordt gebruik gemaakt van het aanwezige hoogteverschil van de kerk ten opzichte van het omringende maaiveld van ongeveer 80 cm en het peil van het hof ligt op het vloerplein van de kerk. De verharding van het hof refereert aan het patroon op het Servaasplein. De maat en schaal is echter aangepast op het stramien van de bebouwing. Het diagonale lijnenspel met hier en daar een verhoogd plantvak met vaste planten en meerstammige bomen zijn uitnodigend om binnen te komen en leiden op natuurlijke wijze naar de entree’s. De drie entree’s naar het hof kennen ieder hun eigen karakteristiek. De entree aan het Servaasplein naar het hof valt samen met de entree van de Chineese kerk. De trappenpartij is verbreed en het hof opent zich vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
13
naar het parkje rondom de kerk. De entree aan de noordoost zijde bestaat uit een flauwe hellingbaan vanaf de Sint Adrianusstaat tot op het hof. Aan de zuidzijde is een informele entree via een hellingbaan naar het parkje en het appartenmentencomplex aan de Sint Hubertusstraat. Rondom het ensemble wordt een openbaar toegankelijk groene parkruimte ingericht met struinpaden en beplanting die bijdraagt aan de biobiodiversiteit in de wijk.
2.1.2
De historie van de plek
In onderstaande figuren wordt de ontwikkeling van het plangebied door de jaren heen geduid.
1920
1960
14
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
1970
1980
De Fatimakerk ligt in het deel dat gebouwd is vanaf de jaren ‘50. De kerk is niet gebouwd zoals op de tekening van Dudok maar gedraaid ten opzichte van het stramien. De bebouwing rondom de Fatimakerk bestaat uit baksteenarchitectuur met rijke details.
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
15
Figuur 2.2: Fatimakerk aan het Servaasplein (1953)
Op de historische foto is het plein voor de kerk, met het karakteristieke blokvormige bestratingspatroon goed zichtbaar. De huidige situatie is nog precies zoals de aanleg in de jaren ‘50. De grote bomen rondom de kerk zijn grotendeels ook uit die tijd en de gebieden rondom de kerk zijn in de loop der tijd steeds meer verdicht. Tot 2011 heeft naast de kerk een boerderij gestaan, ‘Het Vossenhool’. Deze heeft dienstgedaan als feestruimte en vestigingslocatie voor de scouting. Ook heeft er aan de Sint Adriannusstraat een kleuterschool gestaan. Beide gebouwen zijn nu verdwenen, waardoor er meer ruimte is ontstaan rondom de kerk. Het terrein is echter nooit opnieuw ingericht waardoor er een verwilderd stukje groen is ontstaan.
Figuur 2.3: Voormalige boerderij 'Het Vossenhool' rechts naast de Fatimakerk
16
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Figuur 2.4: Voormalige kleuterschool achter de boerderij
2.1.3
De bestaande situatie
De kerk ligt hoofdzakelijk in een bestaande woonbuurt. Ten zuiden van het plangebied ligt een kinderdagverblijf, een basisschool en een kantoorbouw.
Figuur 2.5: Luchtfoto met de omgeving rondom de Fatimakerk
Het voorste deel van het bestaande kerkgebouw is in gebruik als kerk (Stichting Eindhoven vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
17
Chinese Christian Church) en maakt geen onderdeel uit van de transformatie.
Figuur 2.6: Fatimakerk met de zij ingang naar de Chinese kerk
Het achterste deel staat leeg en is bestemd voor omvorming tot appartementen. De omgeving rondom de Fatimakerk in zijn huidige situatie kenmerkt zich vooral door het groene karakter. Het groen is, na de sloop van de boerderij en kleuterschool niet meer hersteld en slecht onderhouden waardoor het een informeel karakter heeft door de aanwezigheid van veel bomen en uitgegroeide heesterbeplanting. De omgeving van de Fatimakerk is in te delen in vier verschillende 'ruimtes'. De grote entree naar de kerk en de tuin is het Servaasplein, aan de voorzijde van de Fatimakerk. Dit plein wordt gekenmerkt door een origineel diagonaal blokken bestratingspatroon van klinkers. De functie van het plein is door de jaren heen veranderd van entreeplein naar parkeerplaats.
18
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Figuur 2.7 Bovenaanzicht plangebied met vier verschillende 'ruimtes'
Ten zuiden van dit plein is een open veld met verschillende verspreid staande bomen. Deze gronden hebben een woonbestemming maar zijn niet voorzien van een bouwvlak. Tussen de school en de Fatimakerk bevindt zich een groene 'restruimte' waar voorheen boerderij 'Het Vossenhool' en de kleuterschool stond. Hier bevindt zich onder andere een groep grote Abelen en andere beplanting dat door achterstallig onderhoud en gesloten en donker karakter heeft. De laatste 'ruimte' bevindt zich aan de noordzijde van de Fatimakerk, dit is een smallere ruimte dat tuinachtiger is ingericht en waar op de kop van de kerk vier grote beuken staan. De reeks aan groene plekken rondom de kerk wordt gebruikt door omwonenden om een ommetje te maken. vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
19
Figuur 2.8 Laan richting de hoofdentree van de Fatimakerk aan het Servaasplein
Figuur 2.9: Servaasplein met oorspronkelijke bestratingpatroon
20
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Figuur 2.10: Hoofdentree Fatimakerk
Figuur 2.11: Zijgevel Fatimakerk (zuidzijde)
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
21
Figuur 2.12: Fatimakerk (noorzijde)
Figuur 2.13: Groene restruimte aan de zuidzijde van de Fatimakerk
22
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Figuur 2.14: Groep bestaande Abelen
Figuur 2.15: Oude beuken aan de achterzijde van de Fatimakerk
2.1.4
Achtergrond planvoornemen
Het planvoornemen is tot stand gekomen in het kader van de uitgangspuntennotitie 'Drie Stratumse Kerken' (d.d. 1 maart 2002). Deze notitie is opgesteld naar aanleiding van het onttrekken van een drietal Stratumse kerken (de Fatimakerk, de Sint Jozefkerk en de Don Boscokerk) aan de eredienst. Hierin is benoemd dat de karakteristieke gebouwen een kwalitatief onderdeel vormen van de cultuur en identiteit van Stratum en dat ze daarnaast in het sociaal-maatschappelijke netwerk een rol van betekenis spelen. Verder volgt uit deze notitie dat het Bisdom haar gebouwenbestand wenste te reduceren en hierbij opteerde voor sloop en herontwikkeling. In samenwerking met de gemeente Eindhoven is vervolgens een studie uitgevoerd naar de randvoorwaarden voor herbestemming en herontwikkeling. Daarbij gold het behoud van de kerk als uitgangspunt.
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
23
Uit de studie in de uitgangspuntennotitie is echter gebleken dat het behoud van alle drie de kerken niet mogelijk en wenselijk is. De volgende overwegingen speelden daarbij een rol: een inventarisatie leverde onvoldoende initiatieven op om drie kerken rendabel te bestemmen; herbestemming van drie kerken brengt onvoldoende geld op. Het parochiebestuur Stratum stelde als voorwaarde dat de verkoop voldoende middelen moet genereren om het parochiaal werk in Stratum voor langere tijd te continueren en de overige (kerk)gebouwen op peil te houden; de monumentcommissie typeerde één kerk als bijzonder waardevol voor de stad: de Don Boscokerk. Op basis van voorgaande, is in voornoemde notitie het volgende doel gesteld: Een bescheiden ruimtelijke ontwikkeling rond de Fatimakerk met behoud van het middenschip (de ruimte en openbaarheid. De Fatimakerk wordt in de notitie overigens beschreven als "een voorbeeld van naoorlogse kerk engebouw geiïnspireerd door de vroeg-christelijke basilica met tradionele kenmerken. De kerk straalt echter in meer dan één opzicht een compromis uit en is als zodanig niet waardevol voor de stad."
Voorts zijn drie criteria opgesteld die van toepassing zijn voor de herbestemming van de kerken: het gebouw mag niet herkenbaar zijn als kerk. Alle religieuze verwijzingen aan in- en exterieur moeten verwijderd worden; er wordt uitgegaan van een waardig programma. Activiteiten die niet verenigbaar zijn met het rooms-katholieke geloof zijn niet toegestaan. Wel mag een programma dat een sociaal-maatschappelijke of culturele meerwaarde heeft voor de buurt; het programma dient voor een termijn van circa 25 jaar te worden bestendigd. Specifiek voor de Onze Lieve vrouwenkerk Fatima is het volgende waardige en complementaire programma voorgesteld: "groen, OBG-functies, gecombineerd met wonen" (verzorgd wonen voor senioren). Aanvullend geldt dat het interieur van de kerk integraal wordt opgenomen in een bescheiden, niet dominante maar bijzondere uitbreiding, vast aan de kerk. De volgende suggesties worden daarbij benoemd: toevoeging van 800 m² beganegrondoppervlak; aansprekende architectuur passend in de omgeving; een maximale hoogte van 2 lagen; Gebruik de orientatie van de kerk, Middenschip als atrium; nieuwe entree, transformatie zijbeuken.
De overige aanvullende kaders zijn: De directe omgeving van de kerk wordt in zijn groene uitstraling verstrekt, inherent aan de bijzonder groene uitstraling van dit deel van Stratum binnen de Ring; Het Vossenhol (de scouting) wordt gesloopt; Het verharde speelveld kan worden ingezet voor woningbouw; De nieuwbouw van Hhvl aan het Sint Servaasplein wordt opgenomen in de groenimpuls in het gebied; De parkeerplaats kan op zijn omvang worden herzien, afhankelijk van zijn uiteindelijke programma; Optioneel wordt een langszaamverkeersroute voorgesteld dwars door het pangebied. 24
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Op basis van voorgaande uitgangspunten is onderhavig planvoornemen tot stand gekomen. In paragraaf 2.1.1 wordt nader ingegaan op het beoogde programma, de bouwkundige en architectonische uitstraling en de ruimtelijke inpasbaarheid. Verder is voor het plangebied een inrichtingsplan gemaakt (zie Bijlage 1) dat voorziet in de versterkinng van de groene uitstraling. Beoogd wordt het plangebied her in te richten als het groene hart van Tuindorp. De nieuwe inrichting voorziet daarbij ook in de realisatie van langszaamverkeersroutes en uitgemaaide wandelpaden. Het verharde speelveld maakt onderdeel uit van het her in te richten gebied. Het Vossenhol in inmiddels gesloopt. Het planvoornemen voorziet verder in haar eigen mobiliteit en er wordt voldaan aan de parkeernrom (zie ook paragraaf 2.1.5).
2.1.5
Mobiliteit
De te realiseren parkeergarage wordt ontsloten via het Servaasplein. In de parkeergarage worden, conform de parkeernorm (zie ook Bijlage 5), 33 parkeerplaatsen gerealiseerd voor bewoners en bezoekers. In de parkeergarage worden voor de grondgebonden woningen en de appartementen bergingen gerealiseerd. In deze bergingen is ruimte voor het plaatsen van fietsen. Daarnaast worden in de openbare ruimte fietsenstallingen gerealiseerd.
Figuur 2.21: Ontsluiting parkeergarage via het Servaasplein
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
25
Figuur 2.22: Plattegrond beoogde parkeergarage met 33 parkeerplaatsen³
2.1.6
Inrichting openbare ruimte
De nieuwe groene buitenruimte gaat uit van het versterken van het groene hart van het tuindorp. Al het verwilderd groen zal plaatsmaken voor bloemrijk grasland met bomen, heester- en vasteplantenborders en uitgemaaide wandelpaden zodat omwonenden hun ommetjes kunnen blijven maken. In het kader van de ontwikkeling rondom de Fatimakerk is de groene ruimte tussen de Fatimakerk en de scholen aan de zuidzijde onderzocht. Vanuit de buurt is er behoefte aan speelruimte voor oudere kinderen, vanuit de scholen is een groen speelplein gewenst. Tusen de scholen ligt nu een volledig verhard voetbalveld. Gezocht is naar ruimte voor de te verplaatsen haagbeuken i.v.m. de Fatimakerkontwikkeling, waterberging, 3 nieuwe bomen en een groen schoolplein. Definitief ontwerp groen speelplein: 1. Waterberging: De waterberging van 35 m³ iwordt gerealiseerd in een ondiepe greppel rondom het speelveld. De wadi heeft een dubbelfunctie, het is tevens een speel element. Het grootste deel van het jaar zal er geen water instaan. Het plan is zo gedimensioneerd dat bij extreme situaties ook het voetbalveld als waterberging kan functioneren. 2. Verblijf- en speelplek voor iedereen: De groene speelplek is zowel voor school- als buurtkinderen. Er zijn twee aparte verharde locaties voor sport namelijk een voetbalveld omzoomd met grondwallen tot 1.2 meter boven maaiveld en een basketbalveld.
Rondom het voetbalveld is een speelpad gemaakt die langs de wadie en heuveltjes loopt. Er zijn diverse natuurlijke speelobjecten geplaatst van robiniahout die gebruik maken van de hoogteverschillen. De speeltoestellen vormen samen een parcours. 3. Groener en duurzamere buitenruimte:
26
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Het hele terrein wordt groener en duurzamer door de aanplant van drie nieuwe lindebomen en het verplaatsen van twee bestaande haagbeuken naar deze locatie. Het noordelijke bestaande hek wordt verwijderd en het is de ambitie om de hekken tussen de schoolpleinen te vervangen door groene hagen.De sportvelden worden aangelegd met de bestaande stelconplaten, de wandelpaden en het speelpad in halfverharding.
Figuur 2.23: Definitief ontwerp openbare ruimte
Het hof voegt een nieuw openbaar toegankelijk milieu aan het groene hart toe. Een beschutte en verstilde groene plek om even op een bankje te zitten, een praatje te maken met de buren of om er diagonaal doorheen te lopen. Het bijzondere karakter van het groene hart van de wijk en de hoger gelegen kerk blijft beleefbaar vanaf de openbare straten. Een robuuste heesterrand met toegangen vanuit de Sint Jansweg en de Sint Adrianusstraat accentueerd het groene hart. Ook zal deze heesterrand, in combinatie met de aanwezige en nieuw te maken hoogteverschillen en beplanting zorgen voor meer privacy van de appartementen die zich in de achterzijde van de kerk bevinden. De open ruimte tussen de school, appartementen en het kerkensemble zal zijn groene karakter behouden. De ambitie is om het schoolplein wat enkel uit verharding bestaat, om te vormen tot een natuurlijke speelplek waar ook water geïnfiltreerd kan worden. Hierdoor sla je drie vliegen in een klap; een doorgaand groen hart, capaciteit voor waterberging en een groen en gezond speelplein. Het inrichtingsplan is opgenomen in bijlage 1 bij deze toelichting. Deze is in overleg tot stand gekomen met Stichting Korein (school).
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
27
2.2
Historisch perspectief
2.2.1
Eindhoven
Eindhoven ontstond op een hoger gelegen terrein tussen de riviertjes de Dommel en de Gender. Daarnaast stroomde vroeger nog de Laak vanuit het oosten de Dommel in, terwijl stroomopwaarts, binnen het huidige stadsgebied, de Tongelreep in de Dommel stroomt. Er zijn in de omgeving van Eindhoven weliswaar veel archeologische voorwerpen opgegraven uit de steentijd, de bronstijd en de Romeinse tijd, maar permanente bewoning trad waarschijnlijk pas sinds de 8e eeuw op. Er ontstond een knooppunt van wegen dat zowel militair als economisch van belang was. Eindhoven lag op het knooppunt van belangrijke handelswegen: van 's-Hertogenbosch naar Luik en van Antwerpen naar Duitsland. De Demer, Rechtestraat en het Stratumseind zijn een deel van de enige verharde weg, die van 's Hertogenbosch naar Eindhoven. Rond 1820 wordt deze verharde weg doorgetrokken tot onder Valkenswaard en aangesloten op de straatweg naar Luik. In 1866 kreeg Eindhoven een station en werd geleidelijk aan een spoorwegknooppunt. De eerste lijn liep naar Boxtel, in 1870 kwam de verbinding met Utrecht gereed en in 1877 die met Rotterdam. De IJzeren Rijn, de verbinding van Antwerpen, kwam ten zuiden van Eindhoven te lopen. De verbinding van Eindhoven met Weert kwam in 1913 gereed.
Op 1 januari 1920 vond de annexatie plaats van de omliggende gemeenten Gestel en Blaarthem, Stratum, Strijp, Tongelre en Woensel met Eindhoven en ontstond een stad van betekenis. Het plangebied is gelegen in de wijk Stratum.
2.2.2
Stratum
Stratum wordt voor het eerst vermeld in het jaar 1325. Over het algemeen wordt aangenomen dat de naam duidt op een woonplaats aan de straat. Als we kijken op de oudste stadsplattegrond (omstreeks 1560), zien we veel bebouwing langs de Stratumsedijk en de Leenderweg. Het bebouwde deel van het oude Stratum lag vrijwel geheel binnen de huidige ringweg. Afgezien van enkele landgoederen (De Burgh, Eikenburg en later Kortonjo), bestond het deel daarbuiten vrijwel alleen uit bossen en heidevelden. Door dit weidse gebied liepen enkele zandwegen naar het zuiden (Leenderweg en Heezerweg). In het eerste kwart van de 19e eeuw kwam ook de Aalsterweg gereed. De Geldropseweg was een zandweg die ophield bij de Voorterweg. Het verkeer ging toen via laatst genoemde weg verder richting Geldrop en Tongelre. In de tweede helft van de 19e eeuw werd de Geldropseweg aangelegd als onderdeel van de nieuwe provinciale weg van Stratum naar Weert en later ook de Tongelresestraat als verbinding naar Lieshout. De Tongelresestraat was nieuw en sloot aan op het bestaande tracé bij de Kievitlaan in Tongelre. Belangrijk voor de structuur van het dorp was ook de aanleg van het Eindhovensch Kanaal, dat in 1846 gereed kwam. De Stratumse bevolking leefde aanvankelijk hoofdzakelijk van wat het land opbracht. Toen in de 19e eeuw de industrie tot ontwikkeling kwam, had dat directe gevolgen.
Rond de aanlegplaats van het Eindhovensch Kanaal en elders aan bestaande wegen in de buurt van Eindhoven vestigden zich textiel- en sigaarfabrieken en later ook andere bedrijven. De arbeidskrachten werden voor het grootste gedeelte van buiten aangetrokken. De bevolking groeide van ruim 1400 in 1850 tot ruim 7500 in 1920. Met name aan de Stratumsedijk en Aalsterweg verrezen villa's en buitens voor beter gesitueerden. Daar en elders werden aan bestaande wegen ook woningen gebouwd voor middenstanders en minder gesitueerden. In Stratum concentreerde de dorpsbebouwing zich aan de kop van de Aalsterweg, Heezerweg, Leenderweg, Gasthuisstraat, Schalmstraat en ten noorden van de St. Jorislaan. Een gevolg van de bevolkingsgroei was ook dat de oude dorpskerk plaats moest maken voor de huidige St. Joriskerk. Ook in andere randgemeenten van het oude Eindhoven vond de bebouwing hoofdzakelijk langs de oude uitvalswegen plaats, waar uiteindelijk onvoldoende ruimte was. Kort voor 1920 ontwierpen de architect en Cuypers en Kooken een uitbreidingsplan voor 28
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Eindhoven, waarbij zij aandacht schonken aan het open gebied tussen de radialen. Onder meer door een stelsel van rondwegen trachtten zij de verbindingen tussen de latere stadsdelen te verbeteren en de verkeersproblemen op te lossen. Ook schiepen zij ruimte voor stedelijke voorzieningen als parken en zwembaden. Latere gemeentelijke uitbreidingsplannen bouwden op hun plannen voort. Het Stratumse gemeentebestuur haakte al vóór 1920 op de plannen in, door nieuwe buurten te projecteren binnen de huidige ring die in 1966 werd opgeleverd. Een deel van de ringweg werd dus rond 1920 aangelegd. Dit is nog goed te zien aan de Leostraat met aan weerszijden de Bloemenbuurt. Als onderdeel van het uitbreidingsplan kwam vanaf 1920 villapark Den Elzent tot stand. Een villa aan de Stratumsedijk, op de plaats waar in 1963 de Stadsschouwburg (tegenwoordig Parktheater) verrees, werd gemeentehuis. De daarachter gelegen tuin werd Stadswandelpark. Ook de Dommeloevers kregen een parkaanleg. Eind jaren dertig kwam het Witte Dorp tot stand, maar de uitbreiding van Tuindorp tot aan de Ring werd pas na de Tweede Wereldoorlog gerealiseerd. Tegelijkertijd werd ook de Ringweg voltooid, die een goede verbinding gaf met zowel Tongelre als Gestel. In paragraaf 2.1.2 wordt nader ingegaan op de geschiedenis van het plangebied zelf.
2.3
Stedenbouwkundige structuur
Stratum is een voormalige dorp dat rond het centrum van Eindhoven is ontstaan. Samen met de andere wijken rondom Eindhoven, is de stedenbouwkundige structuur te vergelijken met de blaadjes (lobben) van een bloem die rondom het hart zijn geformeerd. De scheiding tussen de dorpen/lobben is duidelijk waarneembaar en wordt gevormd door groengebieden of bedrijfsterreinen. De structuur van het stadsdeel Stratum wordt bepaald door de radialen- en tangentstructuur van Eindhoven. De radialen verdelen Stratum als het ware in 'taartpunten' en worden gevormd door de toegangswegen naar het centrum van Eindhoven zoals de Geldropseweg, de Heezerweg, de Leenderweg en de Aalsterweg. De door de wegen gevormde taartpunten worden op hun beurt weer doorsneden door De Ring en door de doorgaande verbinding Anton Coolenlaan- Floralaan- Tivolilaan- Sint Petrus Canisiuslaan. Opvallend in het gebied 'Stratum binnen de Ring' zijn de grote en hoogwaardige groengebieden die in dit stadsdeel liggen zoals: het parkgebied waarbinnen de Dommel en de Tongelreep samenkomen, het Stadswandelpark en landgoed De Burgh. De woonbuurt en die tegen deze groengebieden aanliggen zoals Den Elzent, Looiakkers en Tuindorp zijn dan ook van bijzondere allure door de verwevenheid die de buurt en hebben met het aanliggende groen.
Ook in architectonische zin zijn de vaak vooroorlogse woningen geïnspireerd door de tuinstadgedachte. Dat past uitstekend bij de hoogwaardige groengebieden.Meer specifiek geldt voor het plangebied dat de Fatimakerk het hart vormt van de buurt 'Tuindorp' in het voormalige dorp Stratum. Deze buurt is na realisatie van de kerk in de jaren '50 opgebouwd. De kerk is tot stand gekomen volgens het principe van de parochiegedachte. Hierbij werden nieuwe woonwijken in combinatie met jongens- en meisjesscholen rondom de kerk gepland. Deze wijze van invulling van nieuwe woonwijken is tot ver in de jaren '60 van de twintigste eeuw toegepast. Tuindorp kent een gemêleerde bevolkingssamenstelling en een hoge architectonische waarde met cultuurhistorische betekenis. Karakteristiek in Tuindorp De Burgh zijn de noordelijk gelegen 316 woningen die ontworpen zijn door architect J.J.W. Franswa in opdracht van Bouw - en handelsmaatschappij Heikant II. Deze woningen in de directe nabijheid van het plangebied zijn gerealiseerd tussen 1950 en 1954. Deze buurt ademt in hoge mate de sfeer uit van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Dit heeft niet alleen te maken met de toepassing van industrieel geprefabriceerde elementen, zoals betonnen luifels, lateien, sierstenen, raamomlijstingen en borstweringen. Maar ook de typologie van de woningen getuigd van deze door woningnood gekenmerkte periode.
De hier veel voorkomende woningtypes te weten duplex en triplex, zijn karakteristiek voor deze tijd en vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
29
komen in deze omvang alleen voor in Tuindorp de Burgh. Buiten de woningen van Franswa wordt de sfeer in de buurt voor een groot deel bepaald door door middel van dit bestemmingsplan te herontwikkelen O.L. Vrouw van Fatimakerk, ontworpen door architect B. Clement. Ook de scholen aan de St. Adrianusstraat, St. Hubertusstraat en de Piuslaan welke direct aan het plangebied grenzen zijn beeldbepalend voor deze buurt. Overigens maakt de buurt ook deel uit van het gebied dat door de provincie is aangewezen als cultuurhistorisch waardevol.
30
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Hoofdstuk 3 beleidskader
3.1
Uitgangspunten, randvoorwaarden en
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ruimtelijke beleidskaders op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. Verantwoord wordt dat de voorgenomen ontwikkeling past in het (toekomstig) ruimtelijk beleid. Er wordt geen complete samenvatting gegeven van alle beleidsaspecten. Uitsluitend de relevante beleidskaders voor het plangebied zijn in dit hoofdstuk weergegeven en verantwoord.
3.2
Rijksbeleid
3.2.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
De Nationale Omgevingsvisie, kortweg NOVI, loopt vooruit op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en vervangt op rijksniveau de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes worden gemaakt. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie van het Rijk in beeld. In wat voor Nederland willen we graag leven in 2050 Als we alle wensen naast elkaar leggen, ontstaat het volgende beeld. We willen een land: dat gezond en klimaatbestendig is, met schone lucht, schoon water en een schone bodem en veel ruimte voor groen en water; met een uitstekend functionerende economie, die duurzaam en circulair is. Nauw verbonden met onze buurlanden en de rest van de wereld, als onderdeel van de internationale gemeenschap; waar het goed wonen en werken is. Met aangename en vitale steden en dorpen, en een productief en aantrekkelijk platteland; met uitstekende bereikbaarheid, waar iedereen snel en gemakkelijk van A naar B komt, met zo min mogelijk schadelijke uitstoot en overlast; waar we voldoende ruimte hebben om te kunnen bewegen, ontspannen en tot onszelf te komen; zowel in de stad als daarbuiten.
dat veilig is en ons beschermt tegen overstromingen en andere gevaren; waar een goede balans is tussen gebouwde omgeving en open landschap, tussen natuur en cultuur, tussen land en water; dat openstaat voor verandering, en waar de kracht van zijn traditie, cultuur en identiteit wordt weerspiegeld in de inrichting van de leefomgeving. Nationale belangen Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk zijn samen verantwoordelijk voor de fysieke leefomgeving. Sommige belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale aandacht. Dit noemen we 'nationale belangen'. Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeemverantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
31
meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen.
Eindhoven De grootste concentratie van economische activiteiten met de daaraan verbonden werkgelegenheid vindt vooral plaats in het gebied van de rechthoek van stedelijke regio’s in het Stedelijk Netwerk Nederland (Amsterdam - Utrecht - Amersfoort - Zwolle Arnhem/Nijmegen - Eindhoven - Brabantse stedenrij - Rotterdam - Den Haag). Hier is ook de grootste verstedelijkingsopgave. De Metropoolregio Eindhoven (MRE) heeft een gespannen woningmarkt: Spoorzone Eindhoven (waaronder Eindhoven Internationale Knoop XL, Strijp S en Strijp T) is aangemerkt als zoekgebied voor grootschalige woningbouwontwikkeling. De beoogde ontwikkeling voorziet zowel in transformatie van een bestaand gebouw als nieuwbouw van woningen op een inbreidingslocatie. In dit bestemmingsplan zijn geen strijdigheden met de uitgangspunten uit de NOVI opgenomen.
3.2.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) bevat regels ter borging van een aantal nationale belangen. Het gaat onder meer over rijksbelangen zoals rijksvaarwegen, zones buisleidingen, zones van hoogspanningsleidingen en militaire objecten. Voor Eindhoven is de 380 Kv hoogspanningsleiding van belang. Deze is gelegen in Eindhoven Noord en (deels) Oost. Verder is in het Barro opgenomen dat de provinciale begrenzing van het Nationaal NatuurNetwerk (NNN) direct doorwerkt naar het bestemmingsplan. De gebieden die het NNN vormen worden bij provinciale Interim Omgevingsverordening aangewezen (zie ook paragraaf 3.3.2) waarmee het NNN een provinciaal belang is geworden. Tot slot worden de belangen van luchthaven Eindhoven via het Barro geborgd.
3.2.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
De ladder is als procesvereiste opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). In de Ladder voor duurzame verstedelijking is opgenomen dat de toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving bevat van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, moet in de toelichting worden gemotiveerd waarom niet binnenstedelijk in de behoefte kan worden voorzien.
Toetsing Het toevoegen van meer dan 11 woningen wordt gezien als stedelijke ontwikkeling. Het geldende bestemmingsplan is vertrekpunt bij de beoordeling of sprake is van een stedelijke ontwikkeling. In dit geval geldt er voor het plangebied deels de bestemming 'Maatschappelijke doeleinden' en deels de bestemming 'Woondoeleinden' ten behoeve van woongebouwen. Het programma van de beoogde ontwikkeling bestaat uit:
Nieuw bouw
Oppervlakte
Categorie
Prijssegment
12 grondgebonden w oningen
> 120 m²
koop
duur
3 appartementen
< 60 m²
koop
goedkoop
Kerk
32
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
10 appartementen
< 60 m²
huur
3 goedkoop, 7 middelduur
4 appartementen
60-120 m²
huur
middelduur
4 appartementen
> 120 m²
huur
duur
1 grondgebonden w oning
> 120 m²
huur
duur
Het toevoegen van 34 woningen wordt op deze plek gezien als stedelijke ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied.
Beschrijving behoefte De relevante regio voor wonen is Stedelijk gebied Eindhoven binnen de regio Zuidoost-Brabant.
Figuur 3.1: Woonregio's (Bron: Brabantse Agenda Wonen, september 2017)
De provincie verwacht in haar Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant (Actualisering 2020) dat het aantal inwoners in Eindhoven van 234.460 in 2020 zal toenemen naar 264.625 in 2030, een toename met ruim 30.000 inwoners. Doordat ook het aantal huishoudens de komende jaren nog sterk toeneemt, zijn er ook meer huizen nodig. Naar verwachting is in 2050 zo'n 43% van alle huishoudens een éénpersoonshuishouden. Vooral het aantal oudere alleenstaanden van 75 jaar en ouder neemt sterk toe. Vergeleken met de vorige prognose uit 2017 ligt de groei van de Brabantse bevolking duidelijk hoger. De indicatie voor de gemeente Eindhoven is ruim 19.000 woningen in de periode 2020-2030. Onderstaande tabel is richtinggevend voor het maken van nieuwe vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
33
regionale afspraken. Versnelling van de woningbouw en (vervolgens) vasthouden van het bouwtempo is een belangrijke doelstelling van de Brabantse Agenda Wonen.
Figuur 3.2: Indicatie toename woningvoorraad per gemeente, 2020 –2040
Brabantse Agenda Wonen Voortgangsrapportage 2019/2020 In 2016 zijn in regionaal verband afspraken gemaakt over de woningproductie op basis van de destijds beschikbare prognose. In 2020 is er een nieuwe prognose beschikbaar gekomen. In de Brabantse Agenda Wonen Voortgangsrapportage 2019/2020 staat dat er in de regio Zuidoost Brabant in de periode 2019-2028 nog 31.000 woningen nodig zijn en er slechts harde plancapaciteit is voor 26.550 woningen.
De eerstkomende tijd zal de feitelijke realisatie van woonruimte in het betaalbare segment extra inspanningen (blijven) vragen. Hierbij zal ook de middenhuur, met huurprijzen net boven de liberalisatiegrens (> € 720,-), moeten worden betrokken. Voor de gemeentelijke en (sub)regionale woningbouwplanning en -programmering en de mogelijkheden hier ook daadwerkelijk – bijvoorbeeld via volkshuisvestelijke en/of ruimtelijke instrumenten) op te sturen - zijn dit belangrijke onderwerpen.
3.3. Woningbouwcapaciteit en opgaven
Visie op wonen Stedelijk gebied Eindhoven (2019) In het Stedelijk Gebied Eindhoven wonen op dit moment zo'n 521.000 mensen. Komende jaren zal dit aantal fors toenemen, als gevolg van de (economische) groei van bedrijven en de hieraan gerelateerde groei van het aantal werknemers. Ook een toename van het aantal studenten (nationaal en internationaal) draagt hier aan bij.
Naast gezinsverdunning is de groei van huishoudens in de regio de komende jaren vooral 34
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
afkomstig van (buitenlandse) migratie. Dit is grotendeels te verklaren door de aantrekkende economie en werkgelegenheid. Zowel laagopgeleide arbeidsmigranten als hoger opgeleide kenniswerkers (expats) trekken naar de regio om zich (tijdelijk) te vestigen. Veelal zijn dit 1en 2 persoonshuishoudens in de leeftijdsklasse 18 tot circa 55 jaar, belangrijke groepen die de regio nodig heeft om de economische groei vast te houden. Ook de samenstelling van de bestaande inwoners verandert. Steeds meer mensen wonen (langer) alleen. Dit kan een eigen keuze zijn: jongeren gaan later samenwonen, mensen die zich niet willen binden of tijdelijke arbeidskrachten. Maar ook als gevolg van echtscheiding en de vergrijzing; mensen blijven alleen achter nadat de partner overlijdt. Het aantal personen per huishouden loopt terug. Dit betekent dat voor een gelijk aantal mensen meer woningen nodig zijn. En aangezien komende jaren de regio flink groeit in inwoneraantal zullen er nog meer woningen nodig zijn om iedereen te kunnen huisvesten. Deze wijziging in de demografie vraagt wat van de woningvoorraad.
Er is veel aandacht nodig voor het behoud van sociale huurwoningen voor de primaire doelgroep. Daarnaast voor voldoende middensegment huur- en koopwoningen, mede om de doorstroming op gang te houden. Voor de sociale huursector geldt dat de bestaande voorraad beter afgestemd kan worden op de veranderende woonwensen. Hierbij is aandacht voor huishoudens met een zorgvraag en de groeiend aantal 1-2 persoons huishoudens. In wijken met een overschot aan grote gezinswoningen in de sociale huur kan gedacht worden om deze woningen om te zetten naar meerdere kleinere woningen. Hiermee kunnen tekorten in andere segmenten binnen de sociale huursector ingevuld worden. Gezien de huidige druk op de woningmarkt is het van belang om de bestaande woningbouwplannen snel te realiseren. Innovatie in bouwprocessen en tijdelijkheid kunnen hieraan ook bijdragen.
Woondeal Op 7 maart 2020 heeft wethouder Torunoglu namens de gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven een Woondeal ondertekend met minister Ollongren van Binnenlandse Zaken. Deze Woondeal is gesloten tussen de gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE), het ministerie van Binnenlandse Zaken en de provincie Noord-Brabant. Met de ondertekening van de Woondeal zetten partijen zich langjarig in om de woonopgave in deze regio aan te pakken. Het biedt in de regio de mogelijkheid te gaan versnellen. In de regio moeten er de komende vijf jaar 27.000 woningen bijkomen, plus zo'n 1.000 tijdelijke woningen.
Kwalitatieve behoefte Om de woningbehoefte afdoende te faciliteren wil de gemeente Eindhoven tot 2030 zoveel mogelijk woningen binnen de rondweg realiseren met respect voor de bestaande woonomgeving en verbetering van de kwaliteit van gebieden. Het initiatief geeft invulling aan de versterking van het centrumstedelijke woonmilieu.
De toevoeging van woningen past binnen de regionale kwalitatieve behoefte, aangezien de woningtypen en het woonmilieu aansluiten op het doel en de ambitie om de groeiende jonge bevolkingsgroep met eenpersoons- en tweepersoonshuishoudens, expats en studenten, maar ook senioren (in het kader van de demografische ontwikkeling) binnen Eindhoven te kunnen huisvesten in een dynamisch onderscheidend hoogstedelijk woonmilieu met internationale uitstraling binnen Zuid-Nederland.
Het plangebied ligt bovendien op een zeer aantrekkelijke locatie binnen de ring. De marktbehoefte aan het type woningen dat binnen het plangebied wordt gerealiseerd is bovendien groot, temeer het woningtype in een hoogstedelijk woonmilieu op andere plekken in vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
35
de regio niet of nauwelijks aangeboden wordt.
Conclusie woningbehoefte In de komende 10 jaar moeten er nog zo’n 19.000 woningen in Eindhoven bij komen om in de behoefte te kunnen voorzien. De combinatie van sociale huur, goedkopere koop en duurdere koop- en huurwoningen geeft invulling aan de behoefte en maakt plannen haalbaar voor ontwikkelaars. Dit plan is daar een goed voorbeeld van.
3.2.4
Luchthavenbesluit
In 2009 is de Wet luchtvaart gewijzigd. Naar aanleiding hiervan is een nieuw luchthavenbesluit voor Eindhoven vastgesteld. Dit is op 26 september 2014 vastgesteld en met ingang van 1 november 2014 in werking getreden. In het luchthavenbesluit is het luchthavengebied, de gebruiksmogelijkheden en het beperkingengebied vastgelegd. Voor het bestemmingsplan is vooral het beperkingengebied van belang. Het beperkingengebied bestaat uit: 1. de geluidszone: dit is de weergave van de geluidsbelasting van het gezamenlijke luchtverkeer (hier wordt in paragraaf 4.2.5 op ingegaan). Binnen deze zone gelden regels voor het bouwen van woningen en andere geluidsgevoelige gebouwen. 2. de obstakelbeheergebieden: hier gelden maximaal toelaatbare hoogtes voor objecten. 3. het vogelbeheersgebied: binnen dit gebied gelden regels voor een bestemming of gebruik dat vogels aantrekt. Hieronder wordt nader ingegaan op het obstakelbeheergebied en het vogelbeheersgebied.
Figuur 3.4: Kaart beperkingengebied Luchthaven Eindhoven
Zoals uit bovenstaande kaart blijkt, ligt dit plangebied niet binnen het beperkingengebied behorende bij het luchthavenbesluit. De beperkingen die voortvloeien uit het luchthavenbesluit zijn dan ook niet van toepassing voor onderhavige ontwikkeling.
36
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
3.2.5
Bakens luchthaven Eindhoven en radarverstoringsgebied vliegbasis Volkel
Bij het bepalen van de maximaal toegestane bouwhoogte in het bestemmingsplan moet rekening worden gehouden met de bakens van luchthaven Eindhoven en het radarverstoringsgebied van vliegbasis Volkel. Bakens luchthaven Eindhoven Op en nabij de luchthaven Eindhoven zijn bakens aanwezig om de richting van het vliegverkeer (zowel horizontaal als verticaal) te kunnen volgen: een VDF baken: Vertical Directional Finder. Dit is een hulpmiddel voor de luchtverkeersleiding om de richting te kunnen bepalen van het vliegtuig waarmee op dat moment wordt gecommuniceerd. een NDB; Non Directional Beacon. Dit wordt door vliegtuigen gebruikt als navigatiehulpmiddel op luchtroutes. Het is een bakenzender die een radiosignaal uitzendt dat door een peilontvanger in het vliegtuig wordt opgevangen. Hierdoor wordt de richting van het signaal ten opzichte van het vliegtuig bepaald. Door de richting van twee verschillende bakens te peilen kan de piloot zijn/haar positie bepalen.
Figuur 3.5: Hoogtebelemmeringen bakens nabij luchthaven Eindhoven. Blauwe lijnen= VDF. Rode lijnen= NDB
De toetsingsgebieden liggen voor VDF geheel over het plangebied, maar hebben gezien de maximaal toegestane bouwhoogte geen consequenties.
Radarverstoringsgebied Volkel vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
37
Om het ongestoord functioneren van radar- en communicatie-apparatuur op de vliegbasis Volkel te waarborgen ligt er rond deze vliegbasis een cirkel met een straal van 50 nautische mijl (=27,8 km), gemeten vanaf de positie van de radar. Binnen dit radarverstoringsgebied moet voor ieder obstakel hoger dan 65 meter worden berekend of er verstoring van de radar optreedt. Onderhavig plangebied ligt niet binnen dit radarverstoringsgebied.
Figuur 3.6: Uitsnede uit kaart hoogtebelemmeringen als gevolg van luchthaven Eindhoven. Blauwe lijnen- arcering = radarverstoringsgebied van vliegbasis Volkel
3.3
Provinciaal beleid
3.3.1
Omgevingsvisie
In de Omgevingsvisie Noord-Brabant (december 2018) is het provinciaal beleid ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkelingen in de provincie Noord-Brabant op hoofdlijnen uiteengezet voor de periode tot 2050. Naast een beeld van het Noord-Brabant van nu is een beeld geschetst van het welvarend, verbonden, klimaatproof en vernieuwend Noord-Brabant van 2050. De provincie heeft de volgende kernwaarden geformuleerd die leidend zijn: we gaan voor meerwaarde-creatie; we gaan voor technische en sociale innovatie; we gaan kwaliteit boven kwantiteit; we gaan voor steeds beter; we gaan voor proactief en preventief boven gevolgbeperking en herstel. Naast de basisopgave, werken aan veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit, worden vier hoofdopgaven onderscheiden die nauw met elkaar samenhangen: Werken aan de Brabantse energietransitie; Werken aan een klimaatproof Brabant; Werken aan de slimme netwerkstad; Werken aan een concurrerende, duurzame economie. Samen met andere partijen zoals gemeenten en bedrijven wil de provincie uitvoering geven aan projecten die passen binnen deze opgaven. Van belang is dat het in de toekomst ook goed wonen, werken en verblijven blijft. Werken aan een goede omgevingskwaliteit zowel in de 38
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
bebouwde als in de onbebouwde omgeving is het uitgangspunt.
Toetsing De beoogde ontwikkeling gaat uit van transformatie en daarmee het behoud van een bestaande kerk en nieuwbouw in bestaand stedelijk gebied. Deze stedelijke woonfunctie in combinatie met het vergroenen van de omgeving verbetert de kwaliteit van de leefomgeving van dit deel van de wijk. Een verdere uitbreiding van het stedelijk gebied wordt voorkomen en er is sprake van duurzame verstedelijking uitgaande van meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik. De omgevingskwaliteit verbetert en er wordt een bijdrage geleverd aan de duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen van de provincie. De beoogde ontwikkeling is daarmee in overeenstemming met Omgevingsvisie Noord-Brabant.
3.3.2
Interim omgevingsverordening (geconsolideerd 2020)
De Interim omgevingsverordening is vastgesteld door Provinciale Staten op 25 oktober 2019 en vervangt een aantal provinciale verordeningen: provinciale milieuverordening; verordening natuurbescherming; verordening ontgrondingen; verordening ruimte; verordening water; verordening wegen. Om straks klaar te zijn als de Omgevingswet in werking treedt, heeft de provincie eerst een Interim omgevingsverordening vastgesteld. Het is een ‘Interim’ omgevingsverordening om zo te benadrukken dat dit een tussenstap is naar de ‘definitieve’ omgevingsverordening gebaseerd op de Omgevingswet. De Interim omgevingsverordening is gebaseerd op de huidige wetgeving en moet aan de wettelijke bepalingen van die wetgeving voldoen. Dat betekent dat nieuwe mogelijkheden uit de Omgevingswet nog niet zijn verwerkt. Er is wel zo veel als mogelijk aansluiting gezocht bij de Omgevingswet en de voorwaarden voor een omgevingsverordening (bijvoorbeeld bij de opbouw en de digitale vormgeving). Deze Interim omgevingsverordening voegt de bestaande regels over de fysieke leefomgeving zoveel mogelijk samen in één verordening en is beleidsneutraal. Alleen aanpassingen die nodig zijn vanwege de samenvoeging of vanwege al vastgesteld beleid, zoals de omgevingsvisie, worden meegenomen.
In de Interim omgevingsverordening staan regels voor: Burgers en bedrijven: dit zijn zogenaamde rechtstreeks werkende regels voor activiteiten. Deze regels bevatten voorwaarden om zo’n activiteit te verrichten en geven ook aan of je bijvoorbeeld eerst een melding moet doen voordat je mag beginnen. Bestuursorganen van de overheid: dit zijn zogenaamde instructieregels. Met deze regels kan de provincie een opdracht geven aan gemeenten over onderwerpen die zij in het bestemmingsplan moeten opnemen of aan het waterschap over de manier waarop ze hun taken uitvoeren. Rechtstreeks werkende regels voor burgers en bedrijven Het gaat hier om regels die naast een eventuele vergunningplicht gelden. Er zijn in de Interim Omgevingsverordening voor de volgende thema’s rechtsreekse regels opgenomen: grondwaterbescherming, grondwateronttrekking, bodemsanering, stortplaatsen, ontgrondingen, varend ontgassen, stiltegebied, wegen, natuur en landbouw. De meeste van vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
39
deze regels waren eerst opgenomen in de Provinciale milieuverordening, de Verordening wegen, de Verordening ontgrondingen en de Verordening natuurbescherming. Binnen het plangebied zijn voor het werkingsgebied "Stedelijk gebied" rechtstreekse regels van toepassing.
Figuur 3.7: Uitsnede plankaart Interim Omgevingsverordening: instructieregels gemeenten: stedelijke gebied en erfgoed
Het plangebied is aangeduid als 'Stedelijk gebied'. Het provinciale beleid is er al decennia lang op gericht om stedelijke ontwikkeling in stedelijke concentratiegebieden te bundelen. Het doel daarvan is om voldoende draagvlak voor de steden als economische en culturele motor te creëren en om het dichtslibben van het landelijk gebied tegen te gaan. Op provinciale schaal betekent dit dat het merendeel van de woningbouw, de bedrijventerreinen, voorzieningen en bijbehorende infrastructuur moet plaatsvinden in of aansluitend op de stedelijke concentratiegebieden. Binnen het bestaand stedelijke gebied is de gemeente in het algemeen vrij om te voorzien in stedelijke ontwikkeling. Op basis van artikel 3.42 duurzame stedelijke ontwikkeling dient een bestemmingsplan dat voorziet in de ontwikkeling van een locatie voor wonen, werken of voorzieningen binnen het Stedelijk gebied te liggen. Het bestemmingsplan dient daarbij te zijn voorzien van een onderbouwing dat: a. de ontwikkeling past binnen de regionale afspraken, bedoeld in afdeling 5.4 Regionaal samenwerken; b. het een duurzame stedelijke ontwikkeling is. Voor wat betreft de regionale afspraken en de onderbouwing van een duurzame stedelijke ontwikkeling wordt verwezen naar paragraaf 3.2.3 (ladder voor duurzame verstedelijking) en paragraaf 3.5 (volkshuisvesting) .
Toetsing 40
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
Uit de toelichting op de diverse functionele ontwikkelingen blijkt dat sprake is van een zorgvuldige belangenafweging en van een duurzame ruimtelijke verstedelijking die past binnen de hoofdlijnen van het provinciaal beleid.
3.4
Gemeentelijk beleid
3.4.1
Interimstructuurvisie 2009
In december 2009 is de Interimstructuurvisie 2009 door de gemeenteraad vastgesteld. Met de Interimstructuurvisie 2009 geeft de gemeenteraad invulling aan de ambitie om Eindhoven door te ontwikkelen in zijn kwalitatief hoogwaardige combinatie van wonen, werken en groen. De nadruk ligt daarbij ook op leefbaarheid en bereikbaarheid. Als kerngemeente van Brainport Zuidoost Brabant stuurt Eindhoven aan op het bieden van ruimte aan een krachtige ontwikkeling van deze economische kernzone, een hoge kwaliteit van de leefomgeving en aandacht voor sociale betrokkenheid en ondernemend burgerschap tot op buurtniveau. Op deze wijze geeft de raad invulling aan het begrip duurzame ruimtelijke kwaliteit.
3.4.1.1 Ruimtelijke hoofdstructuur De Interimstructuurvisie is het resultaat van de integratie van de ruimtelijk relevante raadsprogramma's die tot medio 2009 zijn vastgesteld. Dit is onder andere verbeeld in een kaart die inzicht biedt in de ontwikkelingen ten opzichte van de ruimtelijke hoofdstructuur. Met andere woorden de kaart geeft de ontwikkelingen aan binnen de hoofdstructuur.
Figuur 3.8: Ruimtelijke hoofdstructuur Interimstructuurvisie Eindhoven 2009.
Het plangebied is aangeduid als 'bebouwd gebied'.
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
41
3.4.1.2 Gebruik van de ruimte De Interimstructuurvisie is het resultaat van de integratie van de ruimtelijk relevante raadsprogramma's die tot medio 2009 zijn vastgesteld. Dit is onder andere verbeeld in een kaart die inzicht biedt in de verdeling van het actuele en gewenste grondgebruik.
Figuur 3.9: Gebruik van de ruimte Interimstructuurvisie Eindhoven
Onderhavig plangebied is op de kaart 'Gebruik van de ruimte' uit de Interimstructuurvisie aangeduid als 'wonen'.
Wonen Deze gronden zijn voornamelijk bedoeld voor wonen, inclusief alle afgeleide wijk- en buurtgerichte functies op het gebied van onderwijs, zorg, opvang, cultuur, religieuze voorzieningen, ontspanning en vrije tijd, groen, detailhandel en werken. Deze functies zijn noodzakelijk voor het functioneren van een gebied als woongebied. Zij vallen dus onder deze definitie en worden niet afzonderlijk in beeld gebracht, mede omdat hun ruimtebeslag relatief beperkt is.
Toetsing De beoogde ontwikkeling is in overeenstemming met de Interim Structuurvisie Eindhoven.
42
vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
3.5
Volkshuisvesting
3.5.1
Regionaal beleid
Samen staan de negen gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) aan de lat om een woon- en leefklimaat van hoge kwaliteit te realiseren en de veranderende kwalitatieve en kwantitatieve vraag zo goed mogelijk te bedienen. Dit is een voorwaarde voor een aantrekkelijke vestigingsplek voor nieuwe inwoners en om te kunnen blijven concurreren met andere (inter)nationale topregio's. Dit gaat niet alleen. We hebben elkaar maar vooral bewoners en partners, zoals corporaties, ontwikkelaars, beleggers, bouwondernemingen en makelaars, nodig. Die investeren mee in de kwaliteit van de regio en het woonklimaat. Als samenwerkende partners in een creatieve regio zoeken we daarbij ook naar mogelijkheden om innovaties in het bouwproces te realiseren. Het Regionaal Ruimtelijk Overleg (gemeenten, provincie) heeft op 13 december 2017 het 'Afsprakenkader Wonen 2017' bekrachtigd dat door de afzonderlijke negen gemeenteraden is vastgesteld. Hierin zijn o.a. de volgende afspraken over woningbouwontwikkelingen opgenomen: 1. We geven ruim baan aan initiatieven die uitgaan van herstructurering, transformatie en inbreiding. Dit betreft de locaties binnen het bestaand stedelijk gebied zoals dat is aangegeven in de provinciale Verordening ruimte. 2.
Alle overige initiatieven stemmen we op elkaar af, waarbij geldt dat we geen nieuwe uitleglocaties ontwikkelen, tenzij…….Het regionaal portefeuillehoudersoverleg neemt hierover een unanieme beslissing. Uitleglocaties liggen buiten het bestaand stedelijk gebied zoals aangegeven in de provinciale Verordening ruimte. 3. In principe beschouwen we de kwantitatieve provinciale prognoses 2017 als richtinggevend op het niveau van het Stedelijk Gebied. Hierbij maken we zo optimaal mogelijk gebruik van de ruimte die de Brabantse Agenda Wonen biedt. Door de woningbouwontwikkelingen goed te monitoren kunnen we ingrijpen op het moment dat dat nodig is en voorkomen we dat goede plannen voor de korte termijn (2021) worden tegengehouden op basis van de programmering op langere termijn (2030). Hierdoor ontstaat meer ruimte om snel in te kunnen spelen op marktontwikkelingen. In het Afsprakenkader 2017 is aangegeven welke plannen regionaal afgestemd worden. Een nieuw bestemmingsplan dat meer dan 75 woningen in stedelijke kernen of 25 woningen in landelijke kernen mogelijk maakt, dient regionaal afgestemd te worden. Via het coördinatieteam worden deze plannen aan het portefeuillehoudersoverleg voorgelegd. De provincie ziet er op toe dat de plannen regionaal afgestemd worden.
Wanneer bij het vooroverleg blijkt dat dat niet het geval is worden de plannen door de provincie niet in behandeling genomen. Onderhavige ontwikkeling voorziet in de realisatie van 34 woningen. Dit past binnen de kwantitatieve prognose voor Eindhoven (zie ook paragraaf 3.2.3). Bovendien is de locatie gelegen binnen het 'bestaand stedelijk gebied' zoals aangegeven in de provinciale Verordening ruimte Noord-Brabant. Daarmee past het binnen de afspraken voor woningbouwontwikkelingen.
3.5.2
Lokaal beleid
Woonvisie De Woonvisie is op 15 december 2015 vastgesteld. In de woonvisie gaat de gemeente in op haar ambities op het gebied van bouwen en wonen. Daarmee maken we de richting waarin we ons willen ontwikkelen duidelijk aan de stad, haar bewoners en alle partijen die een rol spelen in de verdere ontwikkeling van de stad. vastgesteld VIII Stratum binnen de Ring 2007 (Fatimakerk) Gemeente Eindhoven
43
Ambitieuze stad Eindhoven groeit en dat creëert een nieuwe vraag naar wonen. Eindhoven wil verder verstedelijken. Onder stedelijkheid verstaan we een gemengde en gevarieerde omgeving waar mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. En een stad die tegelijk ook groen en gemoedelijk blijft. We staan voor de unieke kans om de stad als geheel, en het gebied binnen de Rondweg in het bijzonder, de komende jaren te laten groeien. We verwachten dat het inwonersaantal van Eindhoven de komende 10 jaar fors zal toenemen, harder dan de prognoses nu voorspellen. De bijzondere bevolkingsopbouw van Eindhoven (een relatief jonge bevolking) draagt daaraan bij. Die groei moet ook op het vlak van wonen gefaciliteerd worden. Tot 2030 willen we minstens twee derde van de extra woningcapaciteit binnen de Rondweg realiseren. Voor het gebied binnen de Rondweg staan met projecten als Strijp S, Stationsomgeving, NRE en Philips Lighting in deze periode al circa 5.000 nieuwe woningen in de planning. Daarnaast is de wens dat boven winkels wooneenheden worden gerealiseerd en kantoren worden omgebouwd tot woningen. Hierin is de markt aan zet. Eindhoven formuleert in deze Woonvisie geen concreet woningbouwprogramma, gegoten in cijfers en categorieën. Dat zou niet passen bij de rol van een gemeente anno 2015. We willen ruimte geven aan de markt om gewenste ontwikkelingen te realiseren.