Bijlage 1 - Visie op de sociale basis Eindhoven Goed voor Elkaar

Integraal (samen)werken aan de sociale basis Om optimaal in te spelen op wat nodig is en aan te sluiten bij wat er als is, is informatiegestuurd, integraal (gebiedsgericht) (samen)werken binnen en vanuit de gemeente een must. Dat is een hele mond vol, maar betekent dat je op basis van de informatie die je hebt over de stad en wijken daarbinnen (uit ervaringen en 45 46

Motivaction (2023). Vrijwilligerswerk in Nederland 2023. Platform31 (2023). Versterken van de sociale basis. Rollen voor gemeenten.

Visie op de sociale basis 2023 | 22

cijfers), samen met andere domeinen dan het sociaal domein, werkt aan de juiste voorwaarden voor een krachtige sociale basis op wijk- en stedelijk niveau. Daar is onze organisatie nog niet altijd even goed op ingericht. Beter gebiedsgericht (samen)werken is al een prioriteit, o.a. vanuit de bestuursopdracht Integraal Gebiedsgericht werken. Deze werkwijze is ook van belang voor de sociale basis want de (sterkte van de) sociale basis verschilt sterk van wijk tot wijk en vraagt dus een andere aanpak per wijk. De sociale basis kent een belangrijke ruimtelijke component. Mensen hebben immers plekken nodig om elkaar tegen te komen (zie prioriteit 1.1.). Zowel in de bestaande wijken als in nieuwe stadsontwikkelingen moet aandacht zijn voor de vraag hoe je ruimte faciliterend maakt aan ontmoeting en informele ondersteuning. Dit vraagt niet alleen om voldoende ruimte (vastgoed/ buiten) en/of het slim multifunctioneel delen van ruimtes (bijv. vanuit sport-/ onderwijslocaties), maar raakt ook de thema’s mobiliteit en toegankelijkheid (om op plekken en bij accommodaties te komen), veiligheid (verbeteren sociale veiligheidsbeleving), en economie & cultuur (bedrijfsleven/winkels/horeca/ culturele instellingen kunnen een positieve rol spelen in de sociale basis).

Vanuit het Sociaal domein zal vanuit de trends en ontwikkelingen die op ons afkomen steeds worden meegedacht hoe we ervoor zorgen dat de Eindhovense samenleving een samenleving blijft met oog en zorg voor elkaar.

Verwevenheid met ander beleid/lopende activiteiten ƒ Nieuw subsidiesysteem Easyfunders ƒ Bestuursopdracht Integraal Gebiedsgericht Werken - Pact Woensel Zuid (Preventief) jeugdbeleid 2022-2026 ‘Geen Kinderspel’ – ambitie 4 een nieuwe visie op opdrachtgeverschap & Koersdocument Jeugdwerk ƒ Ontwikkelplan Ambulantisering GGZ | Mentale Gezondheid Eindhoven ‘Mentale Gezondheid is van ons allemaal’ – lerend netwerk mentale gezondheid ƒ Woonzorgvisie 2023-2030 ƒ Stadsdeelbibliotheken ƒ KnoopXL

Visie op de sociale basis 2023 | 23

5 hebben Output – Welke informatie we nodig? De derde stap in de Eindhovense transformatietool is het bepalen van de Output: welke data hebben we nodig om te weten of we onze beoogde resultaten (outcome) behaald hebben? Een sterke sociale basis is van onmeetbare waarde. Letterlijk: het kwantificeren ervan is haast onmogelijk47. Meten van resultaten in de sociale basis kent, meer dan in andere onderdelen van het sociaal domein uitdagingen en beperkingen. Dit komt o.a. omdat het zo’n complex systeem is vol verschillende inwoners(initiatieven), professionals, accommodaties en vrijwilligers met verschillende onderlinge interacties. Er gebeurt veel meer in de sociale basis dan datgeen waarin de gemeente investeert en veranderingen vinden geleidelijk plaats. Het is dan moeilijk om bepaalde resultaten of ontwikkelingen aan investeringen in de sociale basis toe te rekenen48.

Belangrijke uitgangspunten bij het vormgeven van het monitoringsplan zijn dat we de administratieve lasten voor betrokken partners en inwoners zoveel mogelijk willen beperken en dat we creatief op zoek gaan naar meetmethoden waarin ruimte is voor ‘tellen’ en ‘vertellen’. We gaan niet uit van grip op, maar van begrip van de sociale basis.

Dat wil niet zeggen dat er geen passende vormen en mogelijkheden bestaan om (bij benadering) de waarde van de sociale basis te laten zien. In aanloop naar, en vooruitlopend op, deze visie zijn we reeds aan de slag gegaan met het vormgeven aan een passend monitoringsplan voor de sociale basis in Eindhoven. Samen met (subsidie)partners en de gemeenteraad komen we tot een monitoringsvoorstel dat we in 2024 aan het college voorleggen ter besluitvorming. De afbakening van de sociale basis, zoals we die in deze visie hebben gepresenteerd, vormt het startpunt. Op basis van het monitoringsplan willen we beter inzichtelijk maken wat de gemeentelijke betrokkenheid of investeringen in de sociale basis oplevert. Leidt dit daadwerkelijk tot een sterkere sociale basis?

47 48

Platform31 (2023). Versterken van de sociale basis. Rollen voor gemeenten. Kwakernaak, M. & Deuten, J. (2023). Cijfers en de sociale basis.

Foto: Jong en oud zorgen voor elkaar in de Meerpaal.

Visie op de sociale basis 2023 | 24

6 Activiteiten & Input – Wat gaan we anders doen en wat hebben we daarvoor nodig? Wat we anders gaan doen en wat we daarvoor nodig hebben zijn de volgende vragen in de transformatietool. Daarmee gaan we richting de praktische uitvoering en dus concrete vertaling van dit visiedocument. Alleen met die praktische uitwerking wordt pas echt duidelijk wat de betekenis en kracht van de sociale basis is en wat er meer of minder moet gebeuren om dat zo goed mogelijk te ondersteunen.

Resultaten

Prioriteiten

Activiteiten/dossiers

Samenkracht (sociale cohesie)

Faciliteren van (buurt) ontmoeting

Beleid op buurtontmoeting (2024)

Toekomstbestendig Vrijwilligersbeleid (2024)

In hoofdstuk 4 hebben we per resultaatgebied stil gestaan bij de prioriteiten voor de komende jaren. Daarin hebben we ook steeds de verwevenheid met andere dossiers en plannen benoemd. Het mag duidelijk zijn dat we vanuit de gemeente (al) op tal van manieren, vanuit diverse domeinen en beleidsthema’s activiteiten oppakken die bijdragen aan de sociale basis van Eindhoven. Steeds vanuit een ander perspectief, maar met een gemeenschappelijk doel. Zoals aan de start van dit document is uitgelegd, sluiten we aan bij- en bouwen we voort op wat er al is in de stad en wat er al loopt vanuit de gemeente. De sociale basis is niet nieuw. De sociale basis is er altijd geweest en het versterken van de sociale basis is een continu proces dat nooit af is. Over de concrete activiteiten die opgepakt worden zal de gemeenteraad middels diverse separate dossiers geïnformeerd worden (of al geïnformeerd zijn). Het overzicht hiernaast geeft een eerste overzicht met een aantal concrete voorbeelden van diverse lopende activiteiten en (beleids)dossiers. Voor meer voorbeelden verwijzen we terug naar de kopjes ‘verwevenheid met ander beleid en lopende activiteiten’ die in hoofdstuk 4 voorbijkomen. Een aantal prioriteiten (met een sterretje (*) aangeduid) vragen meer praktische en financiële uitwerking in een plan van aanpak.

Dit zal samen met betrokken stakeholders worden opgepakt in navolging van deze visie. Deze visie vormt een inhoudelijke, en verbindende, onderlegger. Het is aan alle betrokkenen (binnen en buiten de gemeente), inclusief de gemeenteraad, om te sturen op het gebruik van dezelfde taal, om te sturen op de resultaten en prioriteiten zoals die zijn gepresenteerd, en op de ondersteunende rol van de gemeente daarin. Alleen dan krijgen we het samen voor elkaar.

Ontwikkeling stadsdeelbibliotheken

Vrijwilligers en vrijwillige energie

Subsidieregeling VSB voor vrijwilligers

Samen de sociale basis versterken*

Voorgestelde programmalijn ‘Samenleven in Brainport’ als onderdeel van de Sociale Brainport Agenda in ontwikkeling (Bestuursopdracht Brainport voor elkaar) Woonzorgvisie Gezamenlijke uitwerking IZA en GALA op o.a. de thema’s eenzaamheid, mentale gezondheid, leefomgeving en mantelzorg.

Laagdrempelige ondersteuning dichtbij

Sterkere positie voor de sociale basis*

Leerlijn WIJeindhoven ‘Sociale basis versterken doe je zo’(in wording)

Zicht op de sociale basis

Verkenning sociale kaart

Nieuwe vormen van laagdrempelige ondersteuning*

Deltaplan Jeugd

Visie op de sociale basis 2023 | 25

Resultaten

Prioriteiten

Activiteiten/dossiers

Gemeente als partner

Vereenvoudiging subsidies

Diverse subsidieregelingen, waaronder de regeling Versterken Sociale Basis. Monitoringsplan Sociale basis (2024)

Integraal samenwerken aan de sociale basis

Pact Woensel Zuid en Bestuursopdracht Integraal Gebiedsgericht Werken

Verbinding sociaal domein & zorgdomein Met het IZA en het GALA wordt het ondersteunen van de sociale basis nadrukkelijker neergezet als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten, zorgverleners en zorgverzekeraars. Juist voor verzekeraars (en WLZ aanbieders) is het interessant om voor langere tijd te investeren in collectieve activiteiten (ter preventie van zwaardere zorgvragen). Samen investeren, vraagt om afstemming en samenwerking om dubbelingen of tegenstrijdigheden te voorkomen. Dit wordt vanuit de lokale uitwerking van het IZA en GALA opgepakt.

Het is belangrijk om te benoemen dat de gemeente niet de enige organisatie is die een (faciliterende) rol heeft in de sociale basis.

Brainport voor Elkaar Zoals bekend, verkennen we vanuit Brainport voor Elkaar op welke manier we samen met maatschappelijke partners, het bedrijfsleven en kennisinstellingen gezamenlijk verantwoordelijkheid kunnen nemen voor sociaal-maatschappelijke opgaven. Één van de voorgestelde programmalijnen in de, in ontwikkeling zijnde, Sociale Brainport Agenda is Samenleven in Brainport. Vanuit die programmalijn wordt met het bedrijfsleven en kennisinstellingen verkend welke rol ieder kan spelen in gemeenschapsvorming en het versterken van sociale cohesie.

Stichting Present Er zijn mooie voorbeelden waarbij werknemers van bijv. ASML inwoners helpen bij het opknappen van een verwaarloosd huis.

Foto: Bedrijfsvrijwilligers aan de slag via Stichting Present.

Visie op de sociale basis 2023 | 26

Bronnenlist ƒ SCP (2023) - Notities Sociale en Culturele Ontwikkelingen – stand van Nederland 2023.

ƒ Gezond en Actief Leven Akkoord (2023).

ƒ Van Pelt, M. & Repetur, L. (2018). De sociale basis: terug van weggeweest.

ƒ Kennisplatform Inclusief Samenleven (2023) Kennen is het niet, maar we komen elkaar hier wel tegen. Publieke familiariteit in superdiverse wijken.

ƒ Rotmans, J. (2023). Omarm de Chaos – wat betekent dat voor het sociaal domein. Presentatie in Eindhoven, 28 februari.

ƒ Van Pelt, M. & Rocak, M. (2023) Sociaal werken aan Veerkracht (lectorale rede). Lectoraat Sociale veerkracht, Fontys Sociale Studies.

ƒ Britt, A., Kwakernaak, M. Meere, F. de, Reches, L, Schell-Kiel, I., Wit, N. de, Rensen, P. & Engbersen (2022). Leren, sturen en verantwoorden in de sociale basis. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut/Movisie.

ƒ MantelzorgNL (2022) Samen geven we kleur: cultuursensitief werken met vrijwilligers bij mantelzorgondersteuning. ƒ Volkskrant (mei 2023). Wij-Zij maatschappij. Weg met die gemiddelde burger.

ƒ Kwakernaak, M. & Deuten, J. (2023). Cijfers en de sociale basis. Een verkenning naar de mogelijkheden van kwantificeren en monetariseren in de sociale basis. Utrecht: Movisie.

ƒ SCP (2023) Eigentijdse Ongelijkheid. De postindustriële klassenstructuur op basis van vier typen kapitaal. Verschil in Nederland 2023.

ƒ Zwart, O. & Britt, A. (redactie) (2023). Kernboodschap en position paper Sociale Basis. Den Haag/Utrecht: Ministerie van VWS/Verwey-Jonker Instituut.

ƒ Visie op duurzaam partnerschap en uitvoering in de Wmo (april 2022, VWS, VNG, Sociaal Werk Nederland, VGN, ZorgthuisNL, Actiz).

ƒ Engbersen, R. & Sprinkhuizen, A. (2022). Sociale basis (in Lexicon nabijheid en sociaal werk).

ƒ Raad Volksgezondheid en Samenleving (2022). Passende zorg is inclusieve zorg. Een verkennend essay over wat ervoor nodig is om de zorg inclusiever te maken.

ƒ Movisie (2023). Terug naar de basis.

ƒ Motivaction (2023). Vrijwilligerswerk in Nederland 2023.

ƒ De Kracht van de Stad. Kadernotitie – De sociale basis van WIJeindhoven (2014).

ƒ Platform31 (2023). Versterken van de sociale basis. Rollen voor gemeenten.

ƒ Kwakernaak, M. & Deuten, J. (2023). Gespreksmodel Sociale Basis. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut/Movisie. ƒ Kwakernaak, M., Brock, A. & Vermaas, A. (2023) Afbakening van de Sociale Basis Eindhoven & de rol van de gemeente.

Bijlagen 1. Transformatietool 2. Resultaten toets-bijeenkomst 12 september 2023 3. Overzicht betrokken partners

ƒ Movisie (2022). Werken aan bestaanszekerheid: gemeenten aan de slag vanuit het perspectief van inwoners.

Verslag bijeenkomsten afbakening sociale basis 1 en 12 juni Visuele weergave afbakening sociale basis Eindhoven 1 en 12 juni

ƒ Integraal zorgakkoord: samen werken aan gezonde zorg (2022).

Visie op de sociale basis 2023 | 27

Bilagen B1.

Transformatietool

29

B2. Resultaten toets-bijeenkomst 12 september

30

B3. Overzicht betrokken

32

Visie op de sociale basis 2023 | 28

outcome

output

activiteiten

Input

Wat willen we bereiken voor de mensen in onze stad?

Hoe weten we of dat gelukt is?

Welke data hebben we daarvoor nodig?

Wat gaan we ‘anders’ doen? (ook als raad)

Wat hebben we daarvoor nodig?

→

→

→

• Kun je die outcome meten?

• Wat is er nodig om dat te bereiken?

• Waar wil je in 2025 staan?

• Welke kwalitatieve outcome indicatoren horen daarbij?

• Welke data is daarvoor nodig?

• Wat gaat de gemeente daarvoor concreet doen? (inkopen/faciliteren/ organiseren)

• Meet je dan echt wat je wilt meten? • Beschikt de gemeente (of andere partij) over die data?

• Op welke termijn is dat mogelijk?

→

→

• Wat gaat er anders als dat gelukt is?

• In welke zin drukken die outcome indicatoren de impact uit?

→

• Wat wil je veranderen in de samenleving?

• Wat is je visie op de lokale verzorgingsstaat van de toekomst?

→

→

hulpvragen

Impact

→

kernvragen

B1. Transformatietool

• Wat heb je daarvoor nodig in termen van geld? • Wat heb je daarvoor nodig in termen van samenwerkingspartners? • Wat heb je daarvoor nodig in termen van wetgeving?

Transformatietool Eindhoven Raadswerkgroep Transformatie sociaal domein

Visie op de sociale basis 2023 | 29

B2. Resultaten toets-bieenkomst 12 september 2023 Wat vindt u top? (+) 1. De manier waarop de informele zorg hierbij betrokken wordt. 2. Samen opnieuw nadenken over de sociale basis. 3. Duidelijke prioritering en beeldweergave (inzichtelijk). 4. Zorgvuldingheid in de uitwerking. 5. Stimuleren samenwerking → krachten bundelen. 6. Ik vind de titel mooi ‘Goed voor Elkaar’. 7. Dat de sociale basis goed is van zichzelf (geen doelen te bereiken).

Welke aanvullingen of aanbevelingen heeft u (*)? 1. Ik was in 1987 blij met 4,5 uur zorg, nu 2,5 uur. 2. In het Pact Woensel Zuid wordt gewerkt aan de mogelijkheid om meer regie en eigenaarschap te creëren bij buurtbewoners. Ik zie overlap met het gemeenschappelijk sociaal domein. 3. Actieve synergie met het Pact Woensel Zuid. 4. Hoe krijgen we mensen mee in deze ontwikkeling? 5. Houdt de focus op wat er al is, sluit daarbij aan, ontwikkel verder vanuit faciliterende rol. 6. Er is geen onbeperkt aanbod van vrijwillige energie. 7. Aandacht voor vraagverlegenheid. 8. Concrete resultaten. 9. Buurtontmoeting is prima, maar is duur als je in een buurthuis moet huren. Graag aandacht. 10. Community is belangrijk, echter er is ook steeds meer vraag naar ‘aanpak op maat’ individuele aanpak. 11. Werkwijze verbinders WIJeindhoven werkt echt goed. 12. Wat is nu de definitie van de sociale basis? 13. Ik mis aandacht voor de fricties, het moeilijke dat je niet […] samen dingen te doen. 14. Een mentaliteits-omdenk-slag in de maatschappij dat het ‘normaal’ wordt om hulp vanuit je omgeving te vragen en aanvaarden. 15. Wanneer mensen in de zorg goed betaald worden hoef ik mij als rolstoelgebruiker niet te schamen 16. Samenleven en goed voor elkaar, door elkaar niet in de weg zitten, elkaar tolereren.

Wat is uw tip? (-) 1. Te weinig zorg. Worden gehandicapten ‘zielig’ gemaakt? 2. Bestaanszekerheid beter uitwerken in de sociale basis. Is nu een vaag begrip. 3. Concreet operationele uitwerking: wat gaat dit betekenen? 4. Aandacht voor taal (A2). 5. De term ‘gebiedsgericht werken’ is niet zo duidelijk. 6. Gebiedsgericht, integraal, ontschot klinkt mooi en is nodig. Echter lopen we net gelijk met de gemeente, lijkt juist meer te versnipperen. 7. Wat ik lastig vind is dat het niet over de basisinfrastructuur gaat, maar wel over de professionele ondersteuning. Maar die professionele ondersteuning valt vaak wel onder de basisinfrastructuur. 8. Meer focus. 9. Is de urgentie wel duidelijk genoeg in deze visie? Dit is een belangrijke ontwikkeling/transformatie. Zijn er wel al voldoende mensen bij betrokken om deze ontwikkeling in te zetten? 10. Waar ligt de grens van vrijwillige inzet? Wat mag je vragen, welke expertise is nodig, welke druk ligt er op de vrijwilliger? 11. Inwoners actief uitnodigen op wederkerigheid. 12. Zorg dat veiligheidsvraagstukken in buurten aangepakt worden, dat is een voorwaarde voor een goede sociale basis.

Visie op de sociale basis 2023 | 30

Mooie voorbeelden ƒ Urban Sketchers Eindhoven ƒ E-moves Gaming Center in Dynamo. ƒ Stratum Helpt 2x genoemd ƒ Robin Hood ƒ Buurtkastjes en koelkasten in buurten ƒ Fontys ƒ St. Ik wil 2x genoemd ƒ Troep troopers ƒ Edisonstraat – vrijwilligers die met buurt activiteiten doen - kansen voor kinderen ƒ Ervaring die Staat ƒ Buurtgezinnen ƒ Vluchtelingen in de knel ƒ Instagrampagina van inwoners ‘financiële tips voor minima’ ƒ Springplank ƒ Studio Woensel-West - Tante Netty ƒ Heropening nieuwe locatie Buurtwerkkamer 360 ƒ Netwerkpartners (breed) in Woensel West hebben handen ineen geslagen om bewoners breed te bereiken en informeren over meedoenbijdrage. ƒ Werkplaats financiën ƒ Sociaal solidair ƒ Huiskamer voor vluchtelingen 2x genoemd ƒ Inwoners met een beperking zetten zich in voor een ander via MEE (bijv. wandelmaatje)

ƒ Een buurvrouw die kookt voor buutbewoners als het even niet meezit ƒ MEE vriendengroep ƒ Stichting Present - Werknemers van bijv. ASML helpen bij opknappen van een verwaarloosd huis ƒ Spot on ƒ Ervaringsdeskundigen helpen asielzoekers Lumens ƒ Zelfhulpgroepen Stichting Zelfhulpnetwerk ƒ Opvoedondersteuning (community die elkaar helpt) laagdrempelig aanwezig in de wijk. ƒ Ouderondersteuning op de basisschool ƒ Zuid got talent van CKE en Co ƒ AB voor elkaar: ƒ Project Hallo (verbinding) in de wijk ƒ Bloementuin ƒ Klusjesteam ƒ High 5, Low 5

Gemarkeerd = opgenomen in visie-document

Visie op de sociale basis 2023 | 31

B3. betrokken partien bi totstandkoming visie ‘Goed voor Elkaar’ Werkbijeenkomst Impact & Outcome 7 maart 2023 1. WIJeindhoven – Buurt in Bloei 2. Lumens 3. VHE Maatje040 4. St. Ik Wil 5. Recovery College Eindhoven 6. Eindhovense sportraad 7. Stichting Ontmoet en Groet 8. GGD 9. Stichting Ervaring die Staat 10. MEE 11. Omnia Jeugdzorg 12. Expatcenter 13. Stichting Tante Netty 14. Clientenraad Sociaal Domein (CRSD) 15. Instituut voor Publieke Waarden 16. Verwey Jonker Instituut 17. Fontys Lectoraat Sociale Veerkracht Werkbijeenkomst afbakening Sociale Basis 12 juni 2023 (toevoegingen op reeds genoemde partijen): 18. CKE 19. Hark & Co 20. Aut-in-motion

21. Wijkvereniging Blixembosch 22. Huiskamer voor Vluchtelingen 23. Stichting Centrum Fortitudo 24. WIJpanel Toets visie Sociale Basis, toets-bijeenkomst 12 september (toevoegingen op reeds genoemde partijen): 25. Stichting Present 26. Stichting zelfhulpnetwerk 27. Inwonerspanel subsidieregeling inwonersinitiatieven 28. Buurtwerkkamer 360 29. AB voor elkaar Toets via filmpje & mailcontact (breed uitgezet, reacties van deze partijen): 30. Sociaal Solidair 31. Schootsekerk Eindhoven 32. Eindhoven Turkiyeliler Dernegi (ETUD) 33. Straatpastoraat – Rob Kosterman 34. Shri Shiwa stichting & stichting platform Surinaamse organisaties Eindhoven 35. Stichting Woonbedrijf 36. Parochie Sint Joris

Visie op de sociale basis 2023 | 32