Bijlage 1 - Masterplan Mobiliteit 2050 - Wij gaan vooruit 19 december 2023

Wij gaan vooruit Masterplan mobiliteit 2050

Concept 19 december 2023

2

MOBILITEIT IN 2050 In Eindhoven geven wij samen de toekomst vorm. Maar hoe deze toekomst eruit ziet, daar kunnen we alleen maar van dromen. De schrijver Mark Twain stelde al: “History never repeats itself, but it often rhymes”. En dat belooft voor Eindhoven veel goeds. Want Eindhoven is een stad die bewezen heeft continue in ontwikkeling te zijn: de stad is uitgegroeid tot het kloppend hart van de ­high-tech Brainport Regio en wordt genoemd in de meest ­gerenommeerde (­internationale) lijstjes als het gaat om bedrijvigheid, innovatie, ontwikkeling en toekomst­perspectief. Wie had dit ooit durven dromen? Mobiliteit heeft altijd een belangrijke rol gehad in de ontwikkeling van de stad. Dit begon al met de verbinding van de dorpen Woensel, Tongelre, Stratum, Gestel en Strijp, maar ook in het ontstaan van Eindhoven als bruisend hart van de Brainport regio, waarbij de internationale verbindingen natuurlijk ook van wezenlijk belang zijn. Eindhoven is ook nu nog volop in ontwikkeling. Eindhoven is en blijft een magneet voor nieuwe inwoners, bezoekers en bedrijven. Om al die ontwikkelingen in goede banen te leiden is mobiliteit van onmisbare waarde. Met mobiliteit gaat Eindhoven vooruit en draagt het bij aan het bereiken van de toekomst dromen voor onze stad.

Alle wegen leiden naar dromen

Wij gaan vooruit, onze dromen achterna Een verhaal over mobiliteit dat ons gezamenlijk richting geeft; dat is waar we naar op zoek zijn gegaan. Door verder in de toekomst te kijken - tot 2050 hebben wij letterlijk de ruimte genomen om breder te kunnen kijken naar mobiliteit. Wij zijn gaan dromen. In een intensief participatietraject is met honderden inwoners, bezoekers en experts gesproken. Om uiteindelijk te komen tot een samenhangend en evenwichtig plan voor en door de stad. Er zijn zeven dromen naar voren gekomen: verbinding, vrijheid voor iedereen, ruimte maken, schoon, veilig, gezond en ontspannen. Het zijn dromen over een positieve toekomst, waarin de mens centraal staat. En ook dromen over de bijdrage die mobiliteit levert aan de belangrijke uitdagingen van deze tijd, zoals de groei van onze stad, verstedelijking en klimaatverandering. In dit document zijn in deel I onze dromen voor 2050 verfilmd en beschreven. In deel II, de actieagenda 2030 zijn voor de komende jaren de keuzes gemaakt en stappen bepaald om deze dromen dichterbij te halen. Er is een balans gezocht in de verschillende dromen en deze concrete stappen zijn geland in een samenhangend pakket. Ik kijk er naar uit om deze plannen samen met de stad uit te voeren in de komende jaren. Wij gaan vooruit, ga je mee?

Merel Morre

Monique Esselbrugge Wethouder Mobiliteit

3

Wij willen onze dromen waarmaken Waar de groei van Eindhoven een gegeven is… Door economisch succes groeit Eindhoven sterk. In 2050 telt Eindhoven meer dan 300.000 inwoners, ongeveer 70.000 mensen meer dan de stad nu telt. Deze groei zorgt voor een forse toename van het aantal bewegingen. Het faciliteren hiervan brengt grote uitdagingen met zich mee. Er is minder ruimte beschikbaar voor mobiliteit, terwijl meer mensen, ook meer bewegingen betekenen. Zoals ook in de startnotitie is aangegeven is alleen aandacht voor het verduurzamen van mobiliteit geen oplossing voor het ruimtetekort waarmee met name steden – en dus ook Eindhoven – kampen. Niets doen is geen optie. Om onze dromen te behalen zijn keuzes nodig en een andere, nieuwe kijk op mobiliteit.

…is de bloei een keuze Niemand weet hoe Eindhoven er in 2050 precies uitziet. De toekomst maken is immers de betrouwbaarste manier van voorspellen. Hoe Eindhoven bloeit, bepalen wij zelf. Mobiliteit kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. We zullen de uitdagingen aan moeten gaan en kansen moeten verzilveren. Want één ding is duidelijk: mobiliteit is meer dan alleen vervoermiddelen, techniek en data. Het is een belangrijk onderdeel van het leven van iedere inwoner, bezoeker én van onze stad. In onze kijk op mobiliteit staat dan ook de mens centraal. In de komende jaren geven wij de ruimte van onze stad en het mobiliteitssysteem vorm om Eindhoven te laten bloeien en onze dromen dichterbij te halen.

4

INHOUD VAN DIT DOCUMENT Dit document geeft een beeld van onze dromen voor 2050 en welke waarde mobiliteit daarin heeft. Het document bestaat uit de volgende onderdelen:

Het proces

ƒ Van, voor en door de stad ƒ Een uitgebreid (participatie)proces

Deel I. De dromen voor 2050 ƒ Een verfilming van onze dromen ƒ De dromen voor 2050 beschreven

Deel II. Actie-agenda 2030 ƒ Uitwerking van de dromen ƒ Actiepakket per droom ƒ Uitvoering en organisatie

het proces

5

6

Van, voor en door de stad Aandacht voor verschillende doelgroepen Inwoners, ondernemers en deskundigen hebben input gegeven en meegedacht over de toekomst van mobiliteit in onze stad. Hierbij is aandacht geweest voor verschillende doelgroepen: jong en oud, inwoner en bezoeker, ondernemer en ambtenaar, mensen die zich makkelijk kunnen verplaatsen in de stad, maar juist ook mensen die daar iets meer moeite mee hebben.

Stap voor stap naar een gezamenlijk beeld Zoals ook is aangegeven in de startnotitie was het participatieproces niet in beton gegoten. Zowel het proces als de uitkomst stonden in het begin nog niet vast. Gaandeweg zijn de stappen gezet die aansluit bij de stad om te komen tot de uitwerking die er nu ligt. Wij hebben inspiratie gevraagd uit de wetenschap voor een externe blik, tientallen bijeenkomsten georganiseerd en met honderden inwoners het gesprek gevoerd. Wij hebben niet alleen inwoners uitgenodigd om te komen, maar zijn ook de stad ingegaan om het gesprek op straat te voeren met inwoners, bezoekers en ondernemers. Inhoudelijke thema’s zijn uitgewerkt en er is geëxperimenteerd op straat. Dit alles om één gezamenlijk beeld te vormen op mobiliteit in 2050.

EEN UITGEBREID (PARTICIPATIE)PROCES

7

Inspiratie uit de wetenschap

Inhoudelijke uitwerkingen

Experiment Dutch Design Week

Drie vooraanstaande deskundigen hebben in een essay hun beeld gegeven van de toekomst van mobiliteit in Eindhoven.

Verschillende thema’s zijn inhoudelijk uitgewerkt in een studie of plan. Deze vormen de inhoudelijke achtergrond op dit plan.

In samenwerking met de Dutch Embassy of Mobility en Studio 1:1 is geëxperimenteerd met het anders invullen van parkeerruimte.

Intensief Participatietraject

Fontys Cross-Over Lab Mobile City

Visualiseren en beschrijven

Tijdens dromenlabs, kennislabs en straatlabs is het gesprek gevoerd met inwoners, bezoekers, ondernemers en (ervarings)deskundigen. Daarnaast is middels digipanels input gevraagd op lopen en deelmobiliteit

Samen met Fontys Hogeschool hebben wij een lesmodule genaamd Mobility Lab georganiseerd. Studenten hebben in tien weken tijd concepten uitgewerkt voor mobiliteit 2050.

Alle input is verzameld, gevisualiseerd en beschreven.

8

INSPIRATIE UIT DE WETENSCHAP Het proces is gestart met inspiratie van buiten. Hoe denken deskundigen over de toekomst van mobiliteit in onze stad? Wij hebben drie vooraanstaande deskundigen gevraagd na te denken over mobiliteit van de toekomst in Eindhoven. Dit heeft geresulteerd in drie inspirerende essays. Klik op de rode knoppen om de essays in te zien.

Dr. Ir. Carlo van de Weijer Carlo van de Weijer is directeur smart mobility aan de TU Eindhoven en richt zich op (technologische) ontwikkelingen van mobiliteit. De toekomst maken is de betrouwbaarste manier van voorspellen, zo stelt Carlo van de Weijer. Hij probeert de zin van de onzin van alle ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit te scheiden. Hier gaat hij in op het menselijk gedrag, op het mobiliteitssysteem van de toekomst, gaat in op de digitale (on)mogelijkheden en de kansen specifiek voor Eindhoven.

Prof. Dr. Ellen van Bueren Ellen van Bueren is hoogleraar Management van Stedelijke Ontwikkeling bij de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Haar onderwijs en onderzoek is gericht op het management van stedelijke ontwikkeling. De afweging van belangen staat daarin centraal. Mobiliteit is van onmisbare waarde, zo stelt Ellen van Buren. Mobiliteit gaat in essentie over de verbinding tussen mensen. Ze kijkt naar de toekomst van een groeiende stad als Eindhoven en heeft 10 condities beschreven, hoe de stedelijke groei die Eindhoven doormaakt in goede banen te leiden. Het vereist balanceer­kunst om in samenwerking met elkaar mobiliteit vorm te geven.

Drs. Kris Peeters De Vlaamse mobiliteitsdeskundige Kris Peeters heeft een indrukwekkende staat van dienst. Hij was in 1996 de eerste fietsambtenaar van Antwerpen, schreef hij meerdere succesvolle boeken over mobiliteit en is hij lector aan de opleiding verkeerskunde van de Hogeschool PXL in Hasselt. Kris Peeters neemt ons in zijn essay mee in nieuwe én oude inzichten over de verre toekomst, maar geeft ook zijn verwonderingen mee tijdens een bezoek aan het Eindhoven van nu.

INWONERSPARTICIPATE - LABS

9

4 Dromenlabs Inwoners zijn uitgenodigd om samen met wetenschappers en experts te dromen over de toekomst en welke rol mobiliteit daarin speelt. De dromenlabs zijn door (ruim) 250 inwoners bezocht. Dromenlab 1: systeem perspectief In het eerste dromenlab is nagedacht over het toekomstig mobiliteitssysteem. Hoe verplaatsen wij ons in 2050 en welke vervoermiddelen worden gebruikt? Welke innovaties zijn er en hoe gaan we om met data? Dromenlab 2: ruimtelijk perspectief In het tweede dromenlab keken we naar de ruimte die mobiliteit inneemt in de stad. Hoe willen we met deze ruimte omgaan in de toekomst? En hoe willen we dat onze stad eruit ziet?

6 Straatlabs 9 Kennislabs Samen met experts, ondernemers en ervaringsdeskundigen is er tijdens negen kennislabs verdiepend nagedacht over verschillende mobiliteitsthema’s. Hoe zouden we dit thema in Eindhoven vorm kunnen geven? Experts, (ervarings) deskundigen en ambtenaren binnen en buiten de gemeente namen ons mee in de belangrijkste opgaven, uitdagingen en kansen voor de komende jaren. Ongeveer 120 deelnemers waren op één van de kennislabs aanwezig. Er zijn kennislabs georganiseerd over de volgende thema’s:

Dromenlab 4: van dromen naar doen Tijdens het laatste dromenlab zijn we samen met inwoners op zoek gegaan naar concrete stappen in de uitwerking van onze dromen;

1. Verkeersveiligheid 2. Schone mobiliteit 3. Toegankelijkheid 4. Actieve mobiliteit 5. Hubs/parkeren 6. Duurzame/gastvrije binnenstad 7. Verkeerscirculatie 8. Verkeersmanagement 9. Deelmobiliteit

Klik hier voor meer informatie over de dromenlabs inclusief presentaties en het verslag.

Klik hier voor meer informatie over de kennislabs inclusief alle verslagen.

Dromenlab 3: menselijk perspectief In het derde dromenlab hebben we naar mobiliteit gekeken vanuit menselijk perspectief. Wat is voor mensen een prettige reis en kan mobiliteit ook gelukkig maken?

Niet iedereen komt naar een bijeenkomst over mobiliteit. Wij zijn ook de straat opgegaan om inwoners en bezoekers te spreken die zich niet altijd laten horen in een participatietraject. Op zes locaties in Eindhoven is met inwoners, bezoekers en ondernemers gesproken over hun dromen voor de toekomst en welke rol mobiliteit daarin speelt, maar ook over positieve zaken en irritaties over de stad van nu. In totaal zijn er 450 voorbijgangers gesproken op verschillende locaties. Er zijn straatlabs georganiseerd op de volgende locaties: 1. Ir. Ottenbad 2. Het Ketelhuisplein 3. Het Trudoplein 4. Het Kastelenplein 5. Het 18 Septemberplein 6. Het Klein Tongelreplein Klik hier voor drie verschillende video’s waarin inwoners hun mening en ervaringen delen over mobiliteit in Eindhoven. Klik hier voor meer informatie over de straatlabs inclusief het participatieverslag.

10

INWONERSPARTICIPATE ­DIGIPANELS In het afgelopen jaar zijn via digipanels de meningen en ervaringen van inwoners gevraagd. De digipanels hebben de focus gelegd bij de thema’s deelvervoer en lopen.

Digipanel deelvervoer Sinds enkele jaren is er deelvervoer beschikbaar in Eindhoven. In maart/april 2021 en december 2022 is via het digipanel, en aangevuld via sociale media, onderzoek uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in het gebruik van deelvervoer in de stad, hoe dit ervaren wordt en waar de behoefte ligt. December 2022 hebben ca 3.700 personen meegedaan aan het onderzoek. Een ruime meerderheid van de ondervraagden vindt deelvervoer een goede ontwikkeling en ongeveer een kwart vindt dat er nog wel meer deelvervoer bij mag komen. De helft van de ondervraagden ervaart wel eens hinder van deelvoertuigen, maar meestal wordt daar geen melding van gemaakt. Bijna tweederde ziet het liefst dat deelvoertuigen in hubs worden geparkeerd. Meer info: https://infogram.com/1pn09g90gpzp0wczdwlgz6pd3psm9v5xg3q

Digipanel lopen Sinds 2020 is Eindhoven partner in het landelijk Platform Ruimte voor lopen, waarin koploper steden en andere betrokken maatschappelijke organisatie zijn verenigd om lopen en de voetganger vanuit een breed perspectief beter op de agenda te krijgen. Voor die Eindhovense agendavorming is in januari 2023 een onderzoek via het digipanel, en aangevuld via social media, uitgevoerd naar de ervaringen en behoeften van lopen in Eindhoven. De respons bedroeg bijna 3.400 deelnemers. 1 op de 3 ondervraagden loopt bijna dagelijks of enkele keren per week een ommetje en bijna 1 op 2 loopt dagelijks of enkele keren per week minstens 10 minuten naar een bestemming. De ervaring met lopen in Eindhoven is in de basis positief. De belangrijkste redenen om te lopen zijn omdat de bestemming dichtbij ligt en lopen gezond is. Om nog meer te lopen moet het vooral prettiger (groener, netter, gezelliger) worden. Meer info: DigiPanel - Agenda ruimte voor lopen 2023 by BiO_DigiPanel Infogram

11

FONTYS CROSS-OVER LAB ­MOBILE CITY Ook de jongeren zijn betrokken; zij zijn immers de toekomst! In samenwerking met Fontys Academy for Creative Economy (ACE) zijn studenten gestart met het ‘Cross-over Lab’. In tien weken tijd worden studenten opgeleid om vanuit creativiteit een bijdrage te leveren aan maatschappelijke transities. Er waren zes labs met ieder een eigen thema. Het overkoepelende thema was ‘New Urban Purpose’ en Mobile City was één van deze thema’s. Studenten zijn aan de slag gegaan met verschillende concepten en vraagstukken voor mobiliteit in 2050. Hoe kan mobiliteit toegankelijker gemaakt worden? Hoe kan de veiligheid in tunnels verhoogd worden? Of hoe kan er anders worden omgegaan met parkeerruimte? De uitkomsten zijn te vinden via deze link.

EXPERIMENT DUTCH DESIGN WEEK Om de dromen tastbaar te maken is er ruimte gemaakt voor een experiment op straat. Tijdens de Dutch Design Week is in samenwerking met de Dutch Embassy of Mobility en Studio 1:1 een tijdelijke opstelling gemaakt voor het anders invullen van parkeerruimte. Wat is er allemaal mogelijk met de ruimte van één parkeerplaats? Zo zijn er parkeerplaatsen tijdelijk ingericht als plekken voor bijvoorbeeld ontmoeting, wateropslag, vergroening of deelvervoer. Meer informatie is te vinden via deze link.

Deel I. Onze dromen voor 2050

12

13

DROMEN OVER 2050 Uit al deze inspirerende bijeenkomsten, gesprekken, onderzoeken en experimenten zijn zeven dromen gedestilleerd over de toekomst van Eindhoven en de rol en waarde van mobiliteit daarin. Deze dromen over 2050 dienen als basis voor het vormgeven van mobiliteit in Eindhoven. De dromen zijn geen gestolde werkelijkheid, maar dienen als input voor de dialoog in de komende jaren over het vormgeven van mobiliteit in Eindhoven. De dromen zijn hierna beschreven, gevisualiseerd en nader toegelicht. Veel leesplezier!

13

14

Wij dromen over een toekomst waarin wij in verbinding zijn met elkaar, waarin er vrijheid is voor iedereen om te gaan en staan waar ze willen en op welke manier ze dat willen, waarin we ruimte maken voor elkaar en de veelzijdigheid van de stad, waar het veilig is voor jong en oud. Een stad waar de lucht schoon is en waar we gezond oud kunnen worden. Een stad waar het fijn is om te zijn en waar we kunnen ontspannen.

15

Een verfilming van onze ­dromen Klik om de film te zien. Dromen zijn beter in beelden te vatten. Daarom hebben wij onze dromen gevisualiseerd in een korte film. De film geeft een beeld van onze toekomst­ voorstelling voor mobiliteit in 2050. Veel kijkplezier!

16

ONZE DROMEN BESCHREVEN

In deze stad waar alles beweegt... Staan wij even stil… …om groots te dromen

17

ONZE DROOM VOOR 2050: VERBINDING Mobiliteit draait in essentie om verbinding. Mobiliteit faciliteert onze ontmoetingen, het brengt mensen bij elkaar, familie, relaties, werkgevers en werknemers, docenten en leerlingen, artiesten en bezoekers, teams bij de wekelijkse trainingen en wedstrijden, etc. De stad is een gigantische vertaalmachine die van onbekenden bekenden maakt en van vreemdelingen vrienden. Eindhoven als

In verbinding met elkaar en de wereld om ons heen

bruisende stad met centrale ontmoetingsplekken en dorpse kernen, waar inwoners en bezoekers elkaar al dan niet toevallig tegen het lijf kunnen lopen. Mobiliteit is daarin de smeerolie, of, in schonere en positievere termen, de wonderolie voor een stad en haar inwoners. Eindhoven is een stad waar alles dichtbij is; een 15-minuten stad; met alles wat je nodig hebt dichtbij de voordeur. Mobiliteit verbindt niet alleen mensen met elkaar, maar ook hele stadsdelen. Waar het Centrum, Gestel, Stratum, Strijp, Tongelre en Woensel met elkaar verbonden zijn en samen één stromende en bewegende stad vormen. En Eindhoven is natuurlijk geen eiland, we zijn verbonden met de Brainport regio, de rest van Nederland en verder.

Waar we ­zonder zorgen samenkomen

18

UITLEG VAN ONZE DROOM: VERBINDING Iedereen heeft verbinding nodig. Mensen die regelmatig contact hebben met anderen, zijn over het algemeen gelukkiger. Hoe meer betekenisvolle sociale relaties mensen hebben, hoe meer kwaliteitsvolle jaren ze op de teller krijgen. Een goed uitgebouwd sociaal netwerk is fijn, maakt je sterk en weerbaar en voorkomt bijvoorbeeld de kansenongelijkheid onder jongeren. Verbinding is voor ieder mens van onschatbare waarde, maar ook essentieel voor het functioneren en bedrijvigheid van de hele stad en de Brainport regio.

Het verbinden van mensen Het faciliteren van fysieke ontmoetingen is in 2050 belangrijker dan ooit. Door de digitalisering is bijna alles mogelijk achter een beeldscherm en werken mensen bijvoorbeeld steeds vaker thuis. Uiteraard helpt de digitalisering ons ook in het onderhouden van onze sociale contacten, maar aan de andere kant wordt steeds duidelijker hoe groot de menselijke behoefte aan verbinding is en hoe waardevol het is om elkaar te kunnen

ontmoeten in de fysieke wereld; digitaal contact kan het persoonlijk contact nooit volledig vervangen. Het versterken van de verbinding biedt tegenwicht tegen de individualisering van de samenleving, de stijgende eenzaamheid of de anonimiteit van een steeds groter wordende stad. Door de groei van de stad verandert de bevolkingssamenstelling richting 2050 flink en worden de verschillen tussen inwoners ook steeds groter. Ontmoeting is in een stad met zoveel verschillende mensen van wezenlijk belang.

Het verbinden van de stad Verbinding is niet alleen belangrijk voor het individu, maar ook voor de stad als geheel. Voor de groei van de stad is de concentratie van mensen, activiteiten, contactmogelijkheden en ideeën essentieel. Goede verbindingen binnen en buiten de stad dragen bij aan de economische en maatschappelijke dynamiek van bedrijven en voorzieningen in Eindhoven. Het verbinden van mensen én goederen is essentieel voor de ontwikkeling van onze stad en de Brainport regio, maar ook voor lokale voorzieningen en de buurteconomie. Het laat de stad bruisen door de bereikbaarheid van een grote variatie aan plekken voor initiatieven, ontmoetingen en kennisuitwisseling. Zoals het Rijk ook stelt; bereikbaarheid voor iedereen! Als je ervoor open staat, is voor iedereen de ontmoeting dichtbij.

19

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN Verbinding Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Verbinding. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. Alles is dichtbij Wij zetten in op een stad waar alles dichtbij is: Eindhoven als 15-minutenstad, waar alle dagelijkste voorzieningen binnen 15 minuten fietsend of lopend te bereiken zijn. 2. Een passend netwerk voor elke vervoerswijze Ons netwerk verbindt binnen Eindhoven en sluit aan op verbindingen met de regio en de rest van Nederland. Om de stad in de toekomst goed verbonden te houden, zullen we de kracht van alle vervoerwijzen in on netwerk benutten. 3. Hubs als verbindende schakels Multimodale overstappunten vormen de verbindende schakel. Wij hebben aandacht voor de routes naar hubs, het gemakkelijk overstappen op andere vervoerwijzen en het verbeteren en ontwikkelen van hubs op alle schaalniveaus.

Iedereen Iedereen een een betaalbaar betaalbaar duurzaam duurzaam vervoersalternatief vervoersalternatief Iedereen een betaalbaar duurzaam vervoersalternatief 2. 2. Vervoer Vervoer is is toegankelijk toegankelijk 2. Vervoer is toegankelijk 3. 3. Vervoer Vervoer is is beschikbaar beschikbaar en en betrouwbaar betrouwbaar 3. Vervoer is beschikbaar en betrouwbaar

20

ONZE DROOM VOOR 2050: VRIJHEID VOOR IEDEREEN Iedereen heeft het recht om te gaan en staan waar je wilt. Eindhoven is een stad die kansen biedt voor iedereen. Wie zich goed kan verplaatsen, kan naar school, naar werk, naar de stad en daadwerkelijk deelnemen aan de maatschappij. Deze vrijheid willen wij alle ca. 300.000 inwoners

én ook alle bezoekers bieden in 2050. Wij willen dat de grootmoeder die slecht ter been is zonder beperkingen haar kleinkinderen kan opzoeken, dat iedereen met of zonder hulpmiddelen zich door de stad kan verplaatsen, dat men geen beperking ervaart tijdens het verplaatsen door de stad, dat ieder kind zonder angst door de stad kan fietsen. Dat de TU/e, Fontys en Summa-studenten zich overal in de stad kunnen ontwikkelen, dat de winkelier altijd op tijd producten kan krijgen en dat bedrijven kunnen blijven groeien. Een stad waar iedereen alle mogelijkheden heeft om zich door de stad te bewegen, te ondernemen of zich te ontplooien. Een stad met een omgeving zonder beperkingen.

Waar we ons vervoer kunnen kiezen… en delen

Een stad die echt toegankelijk is voor iedereen

21

UITLEG VAN ONZE DROOM: ­ VRIJHEID VOOR IEDEREEN Iedereen heeft behoefte aan vrijheid. Zoals de Universele verklaring van de rechten van de mens stelt; ‘Je hebt het recht om te gaan en te staan waar je wilt’. Iedereen moet in 2050 de vrijheid hebben om mee te kunnen doen, te ondernemen, te zorgen en te recreëren. Omgekeerd is ook waar; mensen die zich minder gemakkelijk of niet kunnen verplaatsen hebben een stuk minder kansen en mogelijkheden in onze maatschappij. Uit de cijfers zien we hoe belangrijk dit is voor mensen: we besteden meer dan een uur per dag aan onze verplaatsingen en ongeveer 13 tot 15% van ons geld. Dit lijkt al een eeuw een constante en in 2050 zal dit ook nog zo zijn. Door de ontwikkelingen van de afgelopen eeuw verplaatsen we ons niet minder, maar juist steeds sneller en dus verder. Hiermee wordt onze wereld vergroot en worden letterlijk onze grenzen verlegd.

Verplaatsen op welke manier, tijd en plek dan ook In een snelgroeiende stad als Eindhoven is mobiliteit van cruciaal belang voor mensen, goederen en diensten om (zich) te kunnen blijven verplaatsen. Deze vrijheid om te gaan en staan waar je wilt, willen wij bieden aan alle 300.000 inwoners van Eindhoven in 2050, alle werkenden en alle bezoekers. We willen dan ook dat mobiliteit beschikbaar is voor iedereen, op welke manier, welke tijd en welke plek dan ook.

Juist voor mensen die extra hulp nodig hebben Dit willen wij ook en misschien wel juist voor mensen die zich minder makkelijk kunnen verplaatsen en een verhoogde drempel ervaren om op pad te gaan. Mensen die bijvoorbeeld slechtziend zijn, hulpmiddelen nodig hebben bij hun verplaatsing, of mensen die digitaal minder vaardig zijn. Door ontwikkelingen als de vergrijzing zullen meer mensen een barrière ervaren en een extra steuntje in de rug nodig hebben. Ook geld kan een barrière zijn. Het leven in de stad kan duur zijn, we willen er dan ook zijn voor mensen met

onvoldoende financiële middelen11. Mensen die lijden aan vervoersarmoede dreigen geïsoleerd te raken en dat willen we voorkomen12. En een groeiende stad biedt hiervoor ook juist kansen! Hoe groter een stad, hoe meer massa en dus hoe groter de mogelijkheden om mobiliteit goed, toegankelijk en betaalbaar te organiseren. En dat niet alleen, maar ook overal en altijd beschikbaar voor iedereen.

22

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN Vrijheid voor iedereen Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Vrijheid voor iedereen. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. Vervoer is beschikbaar en betrouwbaar We willen dat vervoer overal in onze stad beschikbaar is, op welke manier, tijd en plek dan ook. Daarnaast zetten wij in op mobiliteit die betrouwbaar is. 2. Iedereen een betaalbaar duurzaam vervoersalternatief Wij werken aan de betaalbaarheid, vooral van de meer duurzame vervoersalternatieven. 3. Vervoer is toegankelijk Wij willen dat vervoer toegankelijk is en halen fysieke barrières weg.

Iedereen een betaalbaar duurzaam Iedereen Iedereen een een betaalbaar betaalbaar duurzaam duurzaam vervoersalternatief vervoersalternatief vervoersalternatief 2. Vervoer is toegankelijk 2. 2. Vervoer Vervoer is is toegankelijk toegankelijk 3. Vervoer is beschikbaar en betrouwbaar 3. 3. Vervoer Vervoer is is beschikbaar beschikbaar en en betrouwbaar betrouwbaar

23

ONZE DROOM VOOR 2050: RUIMTE MAKEN In 2050 is er voldoende ruimte voor de groei van de stad en alles wat daarin nodig is. Er is genoeg ruimte om te wonen en te werken. “De ruimte tussen gebouwen” is ruimte om ons vrij te verplaatsen, maar ook om ons te verbinden, om gezond te zijn en om te ontspannen. Ieder gebied heeft zijn eigen plek en functie in onze stad. Een ‘hoogstedelijk’ centrum, omgeven door dorpse kernen met ieder een eigen identiteit. Eindhoven heeft in 2050 een goede balans tussen wonen, ondernemen en ontspannen: Eindhoven is een stad waar men prettig woont en werkt,

waar aangename, afwisselende wegen je leiden langs levendige pleinen, groene straten en open pleinen. Oases van rust waar men prettig kan verblijven worden afgewisseld met levendige pleinen en groene straten. In 2050 is kunst en design een (nog) belangrijker onderdeel van het straatbeeld. Eindhoven groeit niet alleen, het bloeit ook steeds meer. Straten en wegen zijn verweven met groene elementen; overal perkjes met planten en bloemen en grote bomen. Aangename, groene routes verbinden de parken met elkaar. Dit maakt een stad niet alleen mooi, levendig en aangenaam, het zorgt ook voor meer biodiversiteit, wateropvang en een koele stad. We gebruiken in 2050 alle ruimte, niet alleen op het maaiveld, maar ook onder en boven: Eindhoven is een stad in 3D. Het mooie van stad is zichtbaar, het minder mooie wordt zoveel mogelijk verborgen onder de stad.

Vullen groen en grootstedelijkheid elkaar ­natuurlijk aan

Waar de groei van Eindhoven een gegeven is, is de bloei een keuze

24

UITLEG VAN ONZE DROOM: ­Ruimte maken Onze stad groeit, maar het aantal vierkante meters blijft gelijk. Op weg naar 2050 telt elke vierkante meter! Voor een toekomstbestendige stad zullen we ruimte moeten maken voor de vele functies en ambities van onze stad. We zullen anders moeten omgaan met onze ruimte en een nieuwe balans zoeken tussen wonen, ondernemen en ontspannen. Om zo ook met de groei van de stad een prettige en aangename stad te zijn én te blijven. Hamvraag hier is: hoe willen wij in Eindhoven met onze kostbare ruimte omgaan?

We winnen ruimte! Op dit moment heeft mobiliteit een soort monopolie op de straat. Kijk maar naar buiten, je ziet een weg, een fietspad en de overgebleven ruimte is voor de voetganger. Mobiliteit is één van de domeinen die ruimte kan winnen voor de stad. In de toekomst zullen grote ruimtegebruikers, als de auto, uiteraard welkom blijven, maar meer en meer te gast zijn. Vervoerswijzen die relatief weinig ruimte gebruiken, zullen in 2050 als hoofdvervoerswijzen behandeld moeten worden. Daarnaast is het delen van vervoer één van de oplossingen. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) schat een afname van 61% bij mensen die een deelauto 5-30 keer per jaar gebruiken tot een afname van 70% bij mensen die een deelauto meer dan 30 keer per jaar gebruiken13. We zullen daarbij meer moeten denken in 3D. Gebruik maken ondergrondse garages en de Ring gaat onder- en bovenlangs om de doorstroming te waarborgen. En misschien ook wel in 4D: we kunnen tijdelijk de ruimte anders gebruiken of indelen.

We maken ruimte voor de stad Om de groei op te vangen is er ruimte nodig voor woningen en werkplekken. Alleen al in de periode tot 2040 is het de ambtitie om 72.000 arbeidsplaatsen en 62.000 woningen toe te voegen. In een steeds drukker wordende stad is het ook belangrijk om plekken toe te voegen waar we kunnen ontspannen, bijvoorbeeld pleinen. En dit is in de afgelopen jaren al gedaan: waar de markt jaren geleden een parkeerplaats is, is het nu een plek waar mensen kunnen wonen, verblijven en ontspannen. Voor een prettige stad is het ook belangrijk om ruimte te maken voor vergroening en klimaatadaptatie. Want het wordt warmer, droger en natter. Een versteende straat kan warm en onprettig zijn, terwijl het met een boom erbij aangenaam en koel is. En als je het goed doet, heeft ook andere voordelen, zoals een toename de biodiversiteit. Ook hier zijn al goede voorbeelden van, zoals de Vestdijk, waar stevige vergroening heeft plaatsgevonden. Of het Clausplein: wat ooit een betonnen woestenij was, is recent omgevormd naar een koele ontmoetingsplek die ons vanzelf naar de ingang van de bibliotheek zuigt. Daarbij maken we ook ruimte om duurzame en gezonde manieren van verplaatsen te faciliteren.

25

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN Ruimte maken Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Ruimte maken. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. We winnen ruimte! Wij winnen ruimte door grote ruimtegebruikers een minder zichtbare plek in de stad te geven. Dit doen wij door proactief parkeerbeleid, minder parkeerruimte op de straat en inpandig fietsparkeren.​ 2. We maken ruimte voor kwaliteit in de stad We zetten in op meer ruimte voor wonen, ondernemen en ontspanning. We voegen pleinen, groen en water toe. 3. We maken ruimte voor de mobiliteitstransitie We zetten in op hoogwaardige loop, fiets en OV routes. En daarbij op de ontwikkeling van hubs en deelmobiliteit.

en eenbetaalbaar betaalbaarduurzaam duurzaam n een en een betaalbaar duurzaam rsalternatief salternatief rsalternatief

voer toegankelijk oer isistoegankelijk voer is toegankelijk

voer beschikbaaren enbetrouwbaar betrouwbaar oer isisbeschikbaar voer is beschikbaar en betrouwbaar

26

ONZE DROOM VOOR 2050: SCHOON Inwoners en bezoekers ademen tijdens hun verplaatsing in Eindhoven heerlijke schone lucht. In 2050 is het vervoer schoon, zonder uitstoot van CO2 en andere vieze stoffen. In 2050 is Eindhoven een stad in balans

met de wereld om haar heen. Energie is duurzaam en in de stad op verschillende manieren te verkrijgen. Hiervoor worden de nieuwste innovaties benut. Daarbij werken we circulair: we denken goed na over de materialen die gebruikt worden, in het besef dat de grondstoffen van de aarde eindig zijn.

Waar het soms ook anders kan

Waar we oud worden in een schone toekomst

27

UITLEG VAN ONZE DROOM: Schoon Iedere vier seconden haal je adem, meer dan 20.000 keer per dag. Schone lucht is van levensbelang, voor iedereen. Daarnaast is schone lucht essentieel voor onze gezondheid. Gelukkig is de lucht in Nederland steeds schoner. Uit de cijfers blijkt dat Nederlanders die leven in schonere lucht ook drie maanden langer kunnen leven. Daarbij is het verminderen van broeikasgassen van cruciaal belang om de opwarming van de aarde en de negatieve gevolgen van klimaatverandering te verminderen.

Mobiliteit draagt bij aan een schone stad Van de totale directe CO2-uitstoot (excl snelwegen) is 23% afkomstig van mobiliteit. Mobiliteit kan daarom een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van de uitstoot. Eindhoven wil het klimaatakkoord van Parijs volgen en heeft zich gecommitteerd aan het Schone Lucht Akkoord (SLA). Ook hierin heeft mobiliteit een belangrijke bijdrage te leveren.

Dit willen wij voor iedereen De transitie naar duurzaam energiegebruik, weg van fossiele energiebronnen, is een dwingende mondiale en Europese opdracht. Duurzame mobiliteit de laatste jaren in een stroomversnelling gekomen; batterijen met een langere levensduur, steeds meer laadpalen en de groeiende populariteit van (tweedehands) elektrische auto’s. Als we onze ambities willen halen, zal richting 2050 alles uit de kast moeten, inclusief stevig reguleren. CE Delft geeft in haar rapport aan dat Zero Emissie belangrijk zijn om stappen te zetten richting de klimaatdoelen. En dit brengt ook uitdagingen met zich mee: voor veel huishoudens is een elektrische auto te duur en ook in 2050 lijkt dit niet zomaar opgelost. Als stad wil Eindhoven zorg dragen voor haar inwoners, zodat iedereen mee kan komen. Om de doelen te behalen hebben we de bijdrage en steun van alle inwoners nodig. Een voor iedereen eerlijke transitie vraagt, meer dan ooit, om urgente aandacht.

28

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN Schoon Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Schoon. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. Mobiliteit zonder uitlaatgassen Wij voeren het stappenplan uit voor zero emissiezones gericht op alle motorvoertuigen binnen Eindhoven logistiek. We bieden een duidelijk handelingsperspectief, doen het samen met de stad en hebben oog voor draagvlak en draagkracht. Daarnaast richten we ons erop om proactief laadvoorzieningen te organiseren in de stad. 2. Circulaire materialen Wij zetten in op het verminderen, hergebruik en recyclen van materialen die gebruikt worden voor mobiliteit.

aalbaar duurzaam ief aalbaar duurzaam ief egankelijk

egankelijk schikbaar en betrouwbaar

schikbaar en betrouwbaar

29

ONZE DROOM VOOR 2050: VEILIG In Eindhoven willen wij dat iedereen veilig is en zich ook veilig voelt in het verkeer. In 2050 is Eindhoven zo veilig dat een kind zonder zorgen door de stad kan fietsen. Waar kinderen zelfstandig kunnen fietsen en

waar gespeeld wordt in de openbare ruimte. Een stad waar ouderen deelnemen aan verkeer en veilig de straat kunnen oversteken. Waar bewuste, vriendelijke en ontspannen verkeersdeelnemers naar elkaar omkijken in het verkeer. Een stad waar iedereen het vertrouwen heeft dat er geen schade wordt toegebracht. Een stad zonder verkeersslachtoffers. Want ieder slachtoffer is er één te veel. Hoe mooi zou dat zijn?

Waar we zonder zorgen samenkomen

Waar het veilig is, ook voor de allerkleinsten

30

UITLEG VAN ONZE DROOM: veilig Iedereen heeft het recht om zich veilig te voelen en veilig thuis te komen. Zoals een inwoner van Eindhoven tijdens het participatietraject zei; “Gezondheid en veiligheid zijn de basis van alles”. Verkeersveiligheid wordt primair geassocieerd met het voorkomen van verkeersslachtoffers en hieraan verbonden leed en kosten (gezondheidszorg, verloren arbeidsjaren, menselijk leed bij slachtoffers en nabestaanden). Maar ook de perceptie van verkeersveiligheid heeft grote gevolgen voor mensen. Vooral op kwetsbare groepen als kinderen en ouderen evenals voor voetgangers en fietsers heeft verkeersveiligheid grote impact. Het kan het reisgedrag en het welzijn beïnvloeden en daarmee het sociale leven, het vermogen om in het eigen levensonderhoud te voorzien of zelfstandig te zijn. Verkeersveiligheid is een belangrijke randvoorwaarde voor ons welzijn en het meedoen in de maatschappij.

Veilig zijn en veilig voelen In de afgelopen vijf jaar kwamen er 29 mensen om in het Eindhovense verkeer. Kinderen, ouders, broers, zussen, opa’s, oma’s, vrienden en vriendinnen. 29 mensen die nooit meer thuis komen. We vinden het onacceptabel dat mensen ernstig gewond raken of zelfs sterven in het verkeer. Daarom heeft Eindhoven de ambitie om toe te werken naar nul verkeersslachtoffers. Ook in de komende jaren lijkt het aantal slachtoffers volgens de prognose niet af te nemen. Richting 2050 is het lastig te zeggen welke ontwikkelingen grote impact hebben op de verkeersveiligheid. Trends als de steeds groter wordende groep oudere verkeersdeelnemers door vergrijzing, hogere snelheden van bijvoorbeeld de elektrische fiets en andere voertuigtypes én afleiding door media-apparatuur zullen richting 2050 voor toenemende onveiligheid kunnen zorgen. Tegelijkertijd kunnen nieuwe vervoermiddelen, (digitale) systemen en (big) data de veiligheid enorm verhogen. Wij gaan voor NUL verkeersslachtoffers en sluiten daarmee aan op de ambities van de provincie Noord-Brabant en het Rijk. Maar ook is het belangrijk dat iedereen zich veilig voelt onderweg.

31

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN veilig Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Veilig. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. Veiliger gedrag Wij gaan voor NUL verkeersslachtoffers en sluiten daarmee aan op de ambities van de provincie Noord-Brabant en het Rijk. 2. Geen verkeersonveilige plekken meer, lagere snelheden Wij pakken de aandachtslocaties qua verkeeronveiligheid aan. Zowel op basis van data als vanuit de beleving. In situaties waar onveiligheid ontstaat tussen verschillende vervoerswijzen, maken we deze veiliger. We zorgen voor veilige schoolzones. Snelheid is de belangrijkste factor in de ernst van ongelukken (slachtoffers, doden). We zetten daarom in op snelheidsverlaging op zoveel mogelijk wegen. 3. Doorontwikkeling datagedreven werken Betere registratie en data kan meer inzicht geven in de risico’s. Wij verrijken de data door samenwerking voor een preventieve aanpak.

uurzaam uurzaam

uurzaam

en en betrouwbaar betrouwbaar

en betrouwbaar

32

ONZE DROOM VOOR 2050: GEZOND Bewegen maakt mensen gezond. In Eindhoven worden mensen gefaciliteerd, gestimuleerd en uitgedaagd om te bewegen. In Eindhoven hebben mensen een actieve levenshouding in een beweegvriendelijke omgeving. Een stad waar voetgangers en fietsers zich prettig kunnen verplaatsen. Een stad vol met mooie afwisselende (hard)loop- en

fietsroutes en een groene, levendige omgeving en grote parken als de Genneper Parken en het Landgoed de Wielewaal die dichtbij zijn. Een stad waar weinig hindernissen zijn, zoals drukke wegen, verkeerslichten of tegels die uitsteken. En omdat in Eindhoven alles dichtbij is, is lopen en fietsen wel zo makkelijk. In Eindhoven hoef je je geen zorgen te maken over de lucht, want die is schoon. En kan je in alle rust door de stad lopen, zonder last te hebben van bijvoorbeeld het lawaai van het verkeer.

Waar we bewegen… en de buitenlucht ons goed doet Waar we gezond oud worden

33

UITLEG VAN ONZE DROOM: gezond Nederlanders vinden gezondheid het allerbelangrijkste in het leven. Beweging is een van de belangrijkste voorwaarde voor een gezond leven. Door het stimuleren van lopen en fietsen is mobiliteitsbeleid in essentie ook gezondheidsbeleid. Beweging zorgt voor minder overgewicht en daarmee ook voor minder chronische ziekten, het verbetert de mentale gezondheid en stimuleert de ontwikkeling van kinderen. Mensen die wandelen of fietsen naar hun werk, scoren in vele opzichten hoger dan de auto- en treinreizigers en OV-gebruikers. Treinforenzen zijn weer meer tevreden met hun gezondheid dan autoforenzen. Forenzen, met name die met de auto reizen, slapen slechter en zijn vermoeider. Ook heeft het invloed op de levensverwachting. Zo blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek dat wanneer bij 12,5% van de korte-afstandsritjes (onder de 7,5 km) de fiets wordt gebruikt in plaats van de auto, dat deze toename aan lichamelijke activiteit leidt tot 3-14 maanden toename in levensverwachting.

Gezond door beweging 71% van de Eindhovenaren voldoet aan de nationale beweegrichtlijn. Dit is best goed, maar dit aantal dreigt te dalen. Op dit moment voldoen steeds minder Nederlanders aan de beweegrichtlijnen, blijkt uit onderzoek van het RIVM. Door ontwikkelingen als thuiswerken en digitalisering zitten we te veel en bewegen te weinig, met alle gezondheidsproblemen in onze samenleving van dien. Als we niets doen zet deze trend zich in de toekomst door. Eindhoven wil inzetten op een beweegvriendelijke omgeving, zodat mensen zich actief verplaatsen van A naar B, kunnen sporten en buitenspelen. Zo verklaart een groene, levendige omgeving en een prettige ondergrond bijvoorbeeld voor een groot deel hoe aantrekkelijk hardlopers de omgeving ervaren waarin zij hardlopen. En Eindhoven als stad heeft goede papieren: een verweving met het prachtige Brabantse landschap, goede, hoogwaardige sportvoorzieningen verspreid over de stad en groene wiggen die tot ver de stad indringen. Iedereen heeft in de directe omgeving van de woning toegang tot een groene plek. in de komende jaren wordt er veel

gebouwd op een klein oppervlakte in het centrum van Eindhoven. Wij willen dat mensen rustig een rondje kunnen hardlopen, een ommetje kunnen maken. Van de volwassen Nederlanders maakt ongeveer 70% maandelijks gebruik van de openbare ruimte om te sporten of (recreatief) te bewegen. Buitenspelen is wel populair, maar daar is begin deze eeuw wel een daling waar te nemen in de tijdsduur per dag. Nieuwe mobiliteitsontwikkelingen als de elektrische fiets bieden veel kansen om mensen meer te laten bewegen, vooral op de middellange afstanden, maar hebben tegelijkertijd het risico het aantal gewone fietsers te verlagen.

Gezond door andere aspecten Daarnaast heeft mobiliteit ook op andere manieren impact op de gezondheid. Zo zorgt het wegverkeer tot luchtwegklachten, verminderde longfunctie, hart- en vaatziekten, hinder en slaapverstoring, letsel bij verkeersongevallen en sterfte. Maatregelen zijn daarom blijvend nodig om de gezondheidseffecten van wegverkeer te verminderen.

baar baar

34

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN Gezond Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Gezond. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. Meer lopen en fietsen Meer lopen en fietsen is gezond én essentieel voor het slagen van de mobiliteitstransitie. Daarnaast is het belangrijk dat de bereikbaarheid van parken, bos en sportvoorzieningen op peil blijft. 2. Minder overlast Wij zetten in op het verbeteren van de luchtkwaliteit en verminderen de trillingen en het geluid van het verkeer.

35

ONZE DROOM VOOR 2050: ONTSPANNEN In 2050 is mobiliteit niet alleen een noodzaak, maar ook een lust; een manier om te ontspannen. Eindhoven staat bekend als fijne, stressvrije stad waar iedereen welkom is. Mensen kunnen zich hier prettig verplaatsen. Met het stationsgebied als gastvrij startpunt nodigen wij inwoners en bezoekers uit voor een comfortabele reis met een hoge smile-, hoge fun- en lage gedoe-factor. Mensen kunnen

ontspannen, want het is duidelijk waar ze naar toe moeten. Verplaatsen is in Eindhoven gemakkelijk; routes zijn herkenbaar, inwoners en bezoekers zijn goed geïnformeerd en verplaatsen is zonder gedoe. Verplaatsen in Eindhoven is een beleving, een ontdekkingstocht met afwisselende creatieve routes vol met design, waar iedereen zich prettig kan verplaatsen. Verplaatsen in Eindhoven is een beleving, een ontdekkingstocht met afwisselende creatieve routes vol met design, waar iedereen zich prettig kan verplaatsen. Lekker ontspannen verplaatsen kijkend naar onze stad, want er valt wat te zien in Eindhoven!

Hier zien we stadse reuring en dorpse rust

Waar we kunnen ontspannen

36

UITLEG VAN ONZE DROOM: ­ontspannen Iedereen heeft ontspanning nodig. Ontspanning is goed voor lichaam en geest en maakt ons beter opgewassen tegen stress. We willen aan de ene kant de gedoe-factoren verlagen, dat wil zeggen het elimineren van geestelijke inspanning, de mentale belasting. Aan de andere kant willen we de ‘smile-factoren’ verhogen, door beleving toe te voegen. Niet alleen sober, veilig en doelmatig, maar de verplaatsing zo organiseren dat inwoners en bezoekers zich welkom voelen, controle hebben en ontspannen zijn. Hoe mooi zou het zijn als iedere verplaatsing in Eindhoven ook een positieve, ontspannen ervaring is?

Goed geïnformeerd en prettig verplaatsen Mobiliteit is niet alleen zo snel mogelijk van A naar B komen, maar kan ook ontspannen zijn. Het gevoel van controle en de voorspelbaarheid van de verplaatsing spelen een belangrijke rol bij het ervaren van stress. In een groeiende stad kunnen de drukte, vertraging en onvoorspelbaarheid stress geven tijdens onze verplaatsingen. Zo blijkt uit onderzoek dat het woonwerkverkeer gemiddeld gezien het minst prettige moment van de dag is. Altijd de juiste informatie voorhanden, gemakkelijk en snel kunnen overstappen en het wachten aangenaam maken kunnen bijdragen aan een ontspannen verplaatsing. Zeker als we steeds meer verschillende vervoermiddelen gebruiken is het belang van duidelijkheid, een prettige overstap en fijn wachten belangrijk. Ontwikkelingen als de digitalisering, autonome voertuigen en big data kunnen in 2050 kunnen bijdragen aan een ontspannen verplaatsing. Ook hier zit de uitdaging: voor mensen die daar goed mee om kunnen gaan, een zegen. Voor de minder digitaal vaardigen kan dit stress geven. En ook daar willen we rekening mee houden.

37

BIJDRAGE MOBILITEIT AAN Ontspannen Mobiliteit kan bijdragen aan het dichterbij halen van de droom Ontspannen. Dit doen wij door in de komende jaren in te zetten op: 1. Prettig verplaatsen, geen gedoe Wij zetten in op gemakkelijk oriënteren, plannen van onze verplaatsingen en gemakkelijk gebruik van vervoerwijze. 2. Gastvrij Wij zetten in op goed vindbare reis- en vervoersinformatie voor iedereen, ook in tijdelijke situaties.

DEEL II. ACTIE-AGENDA 2030

38

39

VAN DROMEN NAAR DOEN Het is nu zaak om concrete stappen te zetten richting onze dromen. Dit deel II – Actieagenda beschrijft hoe we met mobiliteit stappen zetten richting onze dromen. Er is een balans gezocht in de verschillende dromen en we hebben keuzes gemaakt. De concrete stappen zijn per droom uitgewerkt en geland in een samenhangend pakket. De pakketten zijn het startpunt voor concrete realisatie, maar niet in beton gegoten. Het geeft een beeld van waar wij nu staan in ons denken en doen. In de komende jaren worden deze stappen uitgevoerd, samen met de stad. En daarbij volgen we als innovatieve stad nauwgezet de trends en ontwikkelingen. En zo onze dromen dichterbij te halen. Wij gaan vooruit, ga je mee?

40 40

INHOUD VAN DIT DOCUMENT Dit document geeft een beeld van onze dromen voor 2050 en welke waarde mobiliteit daarin heeft. Dit document bestaat uit de volgende onderdelen:

1. UITWERKING PER DROOM In dit onderdeel is per droom beschreven welke stappen in de komende jaren worden gezet richting onze toekomstdromen en welke keuzes hiervoor zijn gemaakt.

2. ACTIEPAKKET PER DROOM In dit onderdeel worden samenhangende pakketten per droom gepresenteerd. Er zijn drie pakketten uitgewerkt: ƒ Actiepakket I: 2024-2026 ƒ Actiepakket II: 2027-2030 ƒ Actiepakket III: 2030 en verder

3. UITVOERING EN ORGANISATIE In dit onderdeel worden een aantal uitgangspunten benoemd in de uitvoering en organisatie van de stappen die in de komende jaren worden uitgevoerd.

41

UITWERKING PER DROOM

42

UITWERKING VAN DE DROOM VERBINDING Mobiliteit draait in essentie om verbinding. Mobiliteit faciliteert onze ontmoetingen, het brengt mensen bij elkaar, familie, relaties, werkgevers en werknemers, docenten en leerlingen, artiesten en bezoekers, teams bij de wekelijkse trainingen en wedstrijden, etc. Mobiliteit verbindt niet alleen mensen met elkaar, maar ook hele stadsdelen. En Eindhoven is natuurlijk geen eiland, we zijn verbonden met de Brainport regio, de rest van Nederland en verder. Wij werken in de komende jaren aan verbinding door in te zetten op:

1. Alles is dichtbij 2. Een passend netwerk voor elke vervoerwijze 3. Hubs als verbindende schakels

Iedereen Iedereen een een betaalbaar betaalbaar duurzaam duurzaam Iedereen een betaalbaar duurzaam vervoersalternatief vervoersalternatief

43

1. ALLES IS DICHTBIJ Verbinding begint bij een stad waar alles dichtbij is. Een stad waar alles op loop- of fietsafstand is en waar het leven zich afspeelt in de buurt, in de wijk. Eindhoven als ‘15-minutenstad’: waar de basisvoorzieningen (huisarts, supermarkt, basisschool) en ontmoetings- en verblijfsplekken bij wijze van spreken binnen een kwartier lopen bereikbaar zijn. Grotere voorzieningen die je niet elke dag bezoekt zijn binnen een kwartier fietsen te bereiken.

ontspanningsgebieden; de onderwijsclusters, ziekenhuizen, de oude dorpskernen en de vervoersknooppunten binnen 15 minuten fietsen bereikbaar. In de tweede afbeelding is met kleuren de afstand weergegeven tot groene plekken met ontmoetings- en verblijfskwaliteit.

Eindhoven heeft een uitstekende basis voor een 15-minutenstad Eindhoven is al goed op weg! Voor heel veel Eindhovenaren zijn de dagelijkse voorzieningen binnen 15 minuten lopen te bereiken. Op wijk- en buurtniveau zijn dit vooral de dagelijkse voorzieningen (huisarts, supermarkt en de basisschool), Op de eerste afbeelding is in groen weergegeven waar de dagelijkse voorzieningen binnen 15 minuten te bereiken zijn. Op stedelijk niveau zijn dit bijvoorbeeld de belangrijke werk-, centrum-, groen- en

De groei van de stad zet zich de komende jaren door. Inzetten op een stad waar alles dichtbij is, draagt niet alleen bij aan een beter verbonden stad, maar is ook essentieel voor gezonde verstedelijking en de mobiliteitstransitie. Want als alles dichtbij is, lopen en fietsen mensen meer. Vervoer wordt hiermee duurzamer, gezonder en neemt minder ruimte in beslag. In de komende jaren zal gemeente Eindhoven de nabijheid van voorzieningen versterken en wordt lopen en fietsen nog beter gefaciliteerd. Niet alleen kwalitatieve routes, maar ook veilig, toegankelijk, comfortabel en aantrekkelijk.

Afbeelding 1. afstand tot basisvoorzieningen

Afbeelding 2. afstand tot groene ontmoetings- en verblijfsplekken

Voor gezonde verstedelijking is het versterken van lopen en fietsen essentieel

44

Wij maken de volgende keuzes: Het fiets- en loopnetwerk verbindt de inwoners met de dichtstbijzijnde dagelijkse voorzieningen en OV-halten We zetten in op wijkgerichte uitwerkingsplannen met meer focus op lopen en fietsen (o.a. door het oplossen van barrières en invullen van missing links). De grote (her)ontwikkelingslocaties worden voorbeeldwijken voor lopen en fietsen. Uitbreiden van voetgangersgebieden. Te beginnen met het centrum (o.a. Begijnenhof, Stadhuisplein, De Bergen), maar mogelijk ook andere stadsdeelcentra of (her)ontwikkelgebieden.

45

2. EEN PASSEND NETWERK VOOR ELKE VERVOERWIJZE Eindhoven is verbonden via het netwerk. Zo kunnen inwoners en bezoekers overal in de stad komen en zich op verschillende manieren verplaatsen. Om Eindhoven goed te blijven verbinden zal het netwerk versterkt moeten worden en de kracht van alle vervoerwijzen gebruikt moeten worden.

Het netwerk van alle vervoerwijzen binnen Eindhoven Het netwerk van Eindhoven wordt goed gebruikt. In de afbeelding hiernaast is per vervoerwijze weergegeven waar inwoners en bezoekers zich verplaatsen. Hier is te zien in welke mate men loopt, fietst en het OV gebruikt. Vooral binnen de Ring heeft lopen en fietsen – al dan niet in combinatie met het OV – een hoofdrol. Het autoverkeer verloopt vooral via de hoofdwegen (Randweg, Ring en radialen daartussen). Tegelijkertijd zien we in onderstaande afbeelding dat ten opzichte van andere steden, zeker in het centrum, de auto nog veel wordt gebruikt.

Afbeelding 4. De veelgebruikte routes in Eindhoven per vervoerwijze

Afbeelding 3. In het centrum wordt relatief veel auto gereden op alle afstanden

46

Aansluiten op het netwerk buiten Eindhoven Eindhoven is het centrum van de Brainport regio. Voor Eindhoven en de hele Brainport regio is het van groot belang dat Eindhoven goed verbonden is met de regio, de rest van Nederland én het buitenland. Regionale verbindingen worden veelvuldig gebruikt voor woon-werk verkeer, maar ook educatieve én recreatieve verplaatsingen. Het aantal woon-werk verplaatsingen vormt het grootste deel van het totaal aantal verplaatsingen. Naast de omliggende kernen is er ook een groot aantal woon-werk verplaatsingen tussen Brabantse steden en Weert. Verplaatsingen voor onderwijs zijn er behalve binnen de stadsregio ook sterk over langere afstanden. De recreatieve verplaatsingen gaan voornamelijk over iets kortere afstanden. Hier vormen Eindhoven en Helmond de belangrijke centra.

Afbeelding 5. Verplaatsingen buiten Eindhoven: werk, educatie en recreatie

47

Voor gezonde stedelijke verdichting is de kracht van alle vervoerwijzen nodig Om de toekomstige groei in het aantal verplaatsingen te faciliteren zullen we de netwerken voor alle vervoerwijzen moeten versterken. Iedere vervoerwijze heeft daarin een eigen plek in de stad.

bezoekgebieden in en om de stad en vanuit de kernen in de regio. Het HOVnetwerk wordt versterkt. Een netwerk van overstappunten (P+R’s, hubs) maakt dat ieder zijn eigen duurzame en meest geschikte keuze kan maken om zich te verplaatsen. Zodra de bestemming in zicht is, wordt elke reiziger voetganger** en dient die veilig, comfortabel en aantrekkelijk te kunnen lopen.

Lopen, fietsen en HOV stadsbreed, maar vooral in woon- en verblijfsgebieden De kracht van lopen en fietsen zullen we nóg beter moeten benutten, stadsbreed, maar vooral in de woon en verblijfsgebieden. Voor de toekomst hebben lopen en fietsen vooral binnen de Ring en in verblijfsgebieden prioriteit. Het HOV-netwerk behoudt ook in de toekomst een belangrijke functie om grote groepen mensen te vervoeren naar de belangrijke werk- en

Auto op hoofdwegen (Randweg, Radialen en Ring) De Ring zien wij als de belangrijke verdeler voor autoverkeer binnen de stad. Om de kwaliteit voor langzaam verkeer en openbaar vervoer te versterken, is het nodig dat doorgaand autoverkeer zich vooral verplaatst via de hoofdwegen (Randweg, Radialen en Ring) en niet door het centrum en andere verblijfsgebieden. Via de Randweg, Radialen en de Ring zijn de diverse gebieden in de hele stad voor de automobilist te bereiken.

Wij maken de volgende keuzes: Lopen en fietsen staan op één en we investeren in een loop- en fietsnetwerk met voldoende comfort en aantrekkelijkheid Weghalen van fysieke barrières en hindernissen voor voetgangers en fietsers op routes Versterking en uitbreiding van het HOV netwerk (o.a. de Brainportlijn)

De Randweg is de belangrijkste verdeler óm de stad; we werken met Rijk en provincie aan een lange termijnpakket en financierings-afspraken voor verbetering van het hoofdwegen- én onderliggend wegennet De Ring is de belangrijkste verdeler ín de stad; we starten de komende jaren met minimaal 3 ongelijkvloerse kruisingen op de Ring en een Nieuwe Fuutlaan met aansluiting op de Ring De Radialen zijn de belangrijkste verbindingen tussen de Randweg en de Ring; we brengen de radialen op orde, goed ingepast in hun stedelijke omgeving (o.a. Karel de Grotelaan)

** waar we spreken over ‘voetgangers’ bedoelen we iedereen die zich lopend of rollend op wandeltempo door de stad beweegt

48

De vastgestelde netwerken per vervoerwijze Voor iedere vervoerwijze zijn streefbeelden op kaart gezet waar in de komende jaren naar toe gewerkt wordt. In onderstaande afbeeldingen zijn deze streefbeelden weergegeven.

Voetgangersnetwerk Wij zetten in op het realiseren van een hoogwaardig voetgangersnetwerk op stadsniveau. Zowel om actief te verplaatsen van A naar B binnen de 15-minuten stad, als voor meer ontspannen bewegen. Ook de verbindingen met het buitengebied en de omliggende gemeenten worden gelegd.

Wij maken de volgende keuzes: Per vervoerwijze stellen we een streefbeeld voor het toekomstige netwerk vast (zie afbeeldingen)

Fietsnetwerk Het fietsnetwerk wordt met doorfietsroutes en stadsroutes verder doorontwikkeld en aangesloten op de regionale F-routes. De Slowlane blijft een bijzondere verbindende route langs alle belangrijke Brainportlocaties. P+R

VOETGANGERSNETWERK Voetgangersgebied binnenstad

FIETSNETWERK

CENTRUM:

FIJNMAZIG NETWERK STRATEN EN STOEPEN

Doorfietsroutes Stadsroutes

Routes om actief te verplaatsen

Routes om ontspannen te bewegen

P+R

Lange afstanden wandelnetwerk Missing links

HUBS

P+R

Park & Ride

P+B

Park & Bike

C

Centrum hub

P+R

Zoekgebied

P+B

LOKALE CENTRA

P+B

Oude dorpen

Wijkcentrum

C

C

Stadsdeelcentrum

P+R

P+B C

STEDELIJKE GROEN EN ONTSPANNINGSLOCATIES

P+B

Groene wiggen Water netwerk Stadspark Sport cluster

P+R

Recreatieve pool

STEDELIJKE GEBIEDEN EN LOCATIES Centrumgebied

Vervoersknoop

Ontwikkellocatie

Belangrijke HOV halte

Campus

Onderwijscluster

Werkgebied

Ziekenhuiscluster

Afbeelding 6. In de komende jaren werken wij aan dit voetgangersnetwerk (zie bijlage 3)

P+R

Afbeelding 7. In de komende jaren werken wij aan dit fietsnetwerk (zie bijlage 3)

49

Versterking en uitbreiding van het HOV-netwerk

De Ring is de belangrijkste verdeler

Wij breiden het HOV-netwerk verder uit. Hieronder weergegeven is het doorontwikkelde HOV-netwerk met HOV3 (WoensXL – Airport), HOV4 (CS – ASML/De Run/HTC), de westelijke tangent met de Brainportlijn Best – Eindhoven Noordwest – De Run – HTCE en HOV5 (Geldrop).

De Randweg is de belangrijkste verdeler van het autoverkeer óm de stad. De Ring is dat ín de stad. Om de Ring als alternatief voor doorgaand autoverkeer door het centrum aantrekkelijker te maken én de veiligheid en oversteekbaarheid van de dwarsverbindingen te verbeteren worden minimaal drie extra ongelijkvloerse kruisingen gerealiseerd om de verbinding te verbeteren.

RS P+R

HOV NETWERK

P+R

AUTO-NETWERK

HOV 1

Ring en regionale bundelroute

HOV 2 HOV 3 in ontwikkeling HOV 4 in ontwikkeling HOV 5 in ontwikkeling

Radialen buiten de ring Radialen binnen de ring

Brainportlijn in ontwikkeling

A2/N2 Randweg

RS

P+R

P+R

Eindbestemming HOV-lijn Trein station / zoekgebied station lange termijn Spoorlijn

HUBS

HUBS

P+R

P+R

Park & Ride

P+R

Park & Ride

P+B

Park & Bike

P+B

Park & Bike

C

Centrum hub

C

Centrum hub Zoekgebied

Zoekgebied

RS

P+R

Regionale smarthub

P+B

LOKALE CENTRA

P+B

P+B

P+B

Oude dorpen

C

Wijkcentrum

C

C

C

Stadsdeelcentrum

P+R

P+B

P+R

P+B C

C

STEDELIJKE GROEN EN ONTSPANNINGSLOCATIES

P+B

P+B

Groene wiggen Water netwerk Stadspark

P+R

P+R

Sport cluster

Recreatieve pool

STEDELIJKE GEBIEDEN EN LOCATIES Centrumgebied

Vervoersknoop

Ontwikkellocatie

HOV halte

Campus

Onderwijscluster

Werkgebied

Ziekenhuiscluster

P+R

Afbeelding 8. In de komende jaren werken wij aan dit HOV netwerk (zie bijlage 3)

P+R

Afbeelding 9. In de komende jaren werken wij aan dit auto-netwerk (zie bijlage 3)

50

We maken afgewogen keuzes op plekken waar routes elkaar kruisen Waar belangrijke prioritaire routes (lopen, fietsen, OV, auto) elkaar onderling kruisen worden afgewogen keuzes gemaakt. Het regionaale opgestelde Multimodaal Netwerkkader is daarvoor een belangrijk hulpmiddel. Binnen de stad voor alle geregelde kruisingen is dat uitgewerkt in de Nota Verkeerslichten. Waar belangrijke fiets- en HOV-routes kruisen met het autoverkeer op de Ring richten we ons op oplossingen die verkeersveilig zijn, de verbindingen voor duurzaam vervoer versterken én tevens de afwikkeling voor het autoverkeer waarborgen of verbeteren. Dat kan door aanpassingen in de verkeerscirculatie, door slimme aanpassingen in de bestaande situatie of door grootschaliger ongelijkvloerse oplossingen, zoals de geplande fietstunnel Beemdstraat/Limburglaan en de ongelijkvloerse kruising HOV4Karel de Groteplein.

51

3. HUBS ALS VERBINDENDE SCHAKELS Hubs vormen de verbindende schakels in onze verplaatsingen. Het zijn de plekken waar verschillende vervoerwijzen samenkomen en mensen kunnen overstappen. Voor de mobiliteitstransitie zijn verplaatsingen met een of meer overstappen essentieel. Om verplaatsingen met verschillende vervoerwijzen mogelijk en aantrekkelijk te maken, zal Eindhoven in de komende jaren inzetten op hubs op alle schaalniveaus.

Hubs met diverse functies en schaalniveaus Mobiliteitshubs in Eindhoven hebben vooral drie functies; het aanbieden van deelmobiliteit, het faciliteren van de overstap van de ene op de andere vervoerwijze en tot slot het (op afstand) parkeren van de (eigen) auto. Hubs hebben in Eindhoven verschillende verschijningsvormen op allerlei schaalniveaus. Om te beginnen bij de grootste: Eindhoven Airport is het internationale entreepunt gekoppeld aan het luchtvaartverkeer. Daarnaast is Eindhoven Centraal dé centrale mobiliteitshub (lokaal, regionaal, (intern) nationaal) voor de stad; de plek waar alles samenkomt en een gastvrije entree vormt voor de stad. Eindhoven heeft daarbij ook belangrijke regionale hubs, P+R, P+Bikes en kleinere wijk en buurthubs voor bijvoorbeeld deelmobiliteit.