Bijlage 1 - Jaarstukken 2024

Inhoudsopgave Jaarverslag ....................................................................................................... 4 Leeswijzer......................................................................................................... 5 Hoofdlijn ........................................................................................................... 7 2. Programma's .............................................................................................. 13 1. Klimaat en weer ...........................................................................................................13 2a. Ondernemende stad ..................................................................................................24 2b. Onderwijs ...................................................................................................................34 2c. Sociale stad ...............................................................................................................40 3a. Woningbouw en fijne wijken .......................................................................................67 3b. Bereikbaarheid ...........................................................................................................75 4. Veilige wijken ...............................................................................................................83 5.

Levendige stad ............................................................................................................87 6. Organisatie ..................................................................................................................99

3. Paragrafen ................................................................................................ 111 3a. Lokale heffingen.......................................................................................................112 3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................117 3c. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................123 3d. Financiering .............................................................................................................127 3e. Bedrijfsvoering .........................................................................................................131 3f. Verbonden partijen....................................................................................................135 3g. Grondbeleid .............................................................................................................147 3h. Investeringen ...........................................................................................................154 3i. Openbaarheidsparagraaf ..........................................................................................156

Jaarrekening ................................................................................................ 157 4. Jaarrekening ............................................................................................ 158 4.1 Algemene grondslagen van waardering en resultaatbepaling ..................................159 4.2 Balans en toelichting ................................................................................................168 4.3 Overzicht baten en lasten ........................................................................................202 4.4 Gebeurtenissen na balansdatum .............................................................................219 4.5 Rechtmatigheidsverantwoording ..............................................................................220 4.6 SiSa .........................................................................................................................222 4.7 Subsidieregeling Bereikbaarheidsakkoord ...............................................................284

5. Overig ....................................................................................................... 289 5.1 Controleverklaring onafhankelijke accountant ..........................................................290

Bijlagen ......................................................................................................... 291 Bijlage 1. Samenstelling van bestuur .............................................................................292 Bijlage 2. Kerngegevens ................................................................................................296 Bijlage 3. Financieel overzicht ........................................................................................297 Bijlage 4. EMU saldo......................................................................................................301 Bijlage 5. Meerjarig verloop reserves .............................................................................302 Bijlage 6. Subsidies........................................................................................................304 Bijlage 7. Afkortingen .....................................................................................................306

Jaarverslag

4

Leeswijzer De jaarstukken 2024 zijn opgebouwd uit de volgende onderdelen. Hoofdlijn Ieder jaar legt het college via de jaarstukken verantwoording af over de behaalde resultaten van het afgelopen jaar. In de hoofdlijn is te zien wat we hebben bereikt en gedaan. Daarnaast wordt het resultaat over 2024 en de financiële positie gepresenteerd. Ook worden de grootste afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting kort toegelicht. Programma's We presenteren de volgende voorgeschreven (BBV) onderdelen in de programmaverantwoording: 1. De realisatie per programma, die inzicht geeft in de mate waarin de doelstellingen gerealiseerd zijn, wat we daarvoor gedaan hebben, welke verbonden partijen daarbij betrokken zijn en wat dit heeft gekost. 2. Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen (programma 6: inleiding) 3. Het overzicht van de overheadkosten (programma 6: taakveld 0.4) 4. Een toelichting op het bedrag 'onvoorzien' (programma 6: taakveld 0.8) 5. Het bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting (programma 6: taakveld 0.9) De raad heeft bij de kadernota 2024 een indeling van de programma’s vastgesteld die aansluit op onze opgaven. Ook de jaarrekening 2024 is opgesteld volgens deze indeling: elk programma bestaat uit één of meerdere thema’s met daarbinnen de taakvelden volgens het BBV. Programma 1. Klimaat en weer

Rapportageniveau hoofdlijn Klimaat en weer

2a. Ondernemende stad 2b. Onderwijs 2c. Sociale stad

Ondernemende stad Onderwijs Sociale basis en wijkteams Werk en inkomen Wmo Jeugd

3a. Woningbouw en fijne wijken 3b. Bereikbaarheid 4. Veilige wijken 5. Levendige stad

Woningbouw en fijne wijken

6. Organisatie

Organisatie

Bereikbaarheid Veilige wijken Levendige stad

Thema (Taakveld) Groen (TV 5.7) Water (TV 7.2) Milieu (TV 7.3 t/m 7.5) Ondernemende stad (TV 3.1 t/m 3.4) Onderwijs (TV 4.1 t/m 4.3) Sociale basis en wijkteams (TV 6.1, 6.2, 7.1) Werk en inkomen (TV 6.3 t/m 6.5) Wmo (TV 6.6, 6.71, 6.81) Jeugd (TV 6.72 t/m 6.74, 6.82) Woningbouw en fijne wijken (TV 8.1 t/m 8.3) Bereikbaarheid (TV 2.1 t/m 2.5) Veilige wijken (TV 1.1, 1.2) Sport (TV 5.1, 5.2) Cultuur (TV 5.3 t/m 5.6) Bestuur en Dienstverlening (TV 0.1, 0.2) Bedrijfsvoering (TV 0.3 t/m 0.5, 0.7 t/m 0.11) Belastingen (TV 0.61 t/m 0.64)

De programma’s zijn als volgt uitgewerkt: Bestuurlijke samenvatting per programma: In de samenvatting staat per programma een toelichting op de thema’s, de doelen, de highlights uit het uitvoeringsprogramma bestuursakkoord, financiële kerngegevens, verplichte BBV-indicatoren (vergelijking met andere gemeenten in Nederland via www.waarstaatjegemeente.nl) en verbonden partijen (waarover extra informatie te vinden is in de paragraaf verbonden partijen). Per thema en taakveld: Vervolgens presenteren we per thema de taakvelden met een uitwerking van de 3-W-vragen: Wat hebben we bereikt Hier staan de doelen (genummerd) met bijbehorende effectindicatoren.

5

Wat hebben we daarvoor gedaan De prestaties staan onder 'Wat hebben we daarvoor gedaan' (nummer verwijst naar de doelen). Ook zijn hier de belangrijkste speerpunten van 2024 opgenomen. De te bereiken doelen en prestaties zijn meetbaar gemaakt met door de raad vastgestelde effect- en prestatieindicatoren. Bij de indicatoren wordt met een kleur aangegeven of de uitvoering conform de raming is verlopen. Streefwaarde is precies behaald of overtroffen De streefwaarde is (net) niet behaald maar de ontwikkeling lijkt mee te vallen De streefwaarde is (ruimschoots) niet behaald Gegeven is niet bekend Naar aanleiding van een verworpen amendement bij de jaarstukken 2023 over de objectiviteit van de indicatorkleuren zijn in de auditcommissie van december 2024 een aantal scenario's besproken om de kleurkeuze te verduidelijken. Als gevolg hiervan is een aangescherpte instructie opgesteld, waarbij keuze voor de kleur geel gemotiveerd moet worden om de kleurkeuze te verduidelijken. Daarnaast is de definitie van de kleuren gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. In de digitale jaarstukken (https://eindhoven.jaarverslag-2024.nl/) is bij de doelen, prestaties en indicatoren achtergrondinformatie raadpleegbaar. Dit betreft een nadere inhoudelijke toelichting, de motivatie van de keuze voor deze indicator, de bron en bijbehorende beleidsdocumenten.

Wat heeft het gekost Bij 'Wat heeft het gekost' lichten we de financiële resultaten in de exploitatie toe met een toelichting op de afwijkingen. De begrote en gerealiseerde lasten zijn positief gepresenteerd. De begrote en gerealiseerde baten negatief (-/-). Bij de afwijkingen geldt dat een -/- een nadeel en een + een voordeel is. We geven aan of de afwijking structureel is of niet. Als uitgangspunt hanteren we dat afwijkingen groter dan € 500.000 en afwijkingen op een politiek gevoelig onderwerp apart worden toegelicht. In totaliteit nemen we in ogenschouw dat ongeveer 80% van de afwijkingen wordt toegelicht. Paragrafen In de paragrafen staat informatie over de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. Er zijn 8 wettelijke voorgeschreven paragrafen (Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen, Grondbeleid (art. 9 BBV) en Openbaarheidsparagraaf (art. 3.5. Wet Open Overheid)), daarnaast is een extra paragraaf aanwezig over de investeringen. Jaarrekening De jaarrekening geeft inzicht in het behaalde financiële resultaat. Ook wordt hier een toelichting op de incidentele baten en lasten gegeven. Inzicht hierin in belangrijk voor de structurele financiële houdbaarheid.

De balans geeft de bezittingen en schulden van de gemeente weer per einde van het jaar ten opzichte van het begin van het jaar. De verschillende onderdelen zijn verder gespecificeerd in de toelichting per balanspost. Bijlagen In de bijlagen wordt overige verplichte of relevante informatie gegeven (samenstelling van bestuur, kerngegevens, financieel overzicht, EMU-saldo, meerjarig verloop reserves, begrotingssubsidies, afkortingen). Afrondingsverschillen In de gepresenteerde tabellen kunnen afrondingsverschillen voorkomen. Dit komt doordat de gegevens in de jaarrekening, ter bevordering van de leesbaarheid, op duizendtallen gepresenteerd worden terwijl de automatisch vanuit de administratie ingelezen gegevens op centen nauwkeurig zijn.

6

Hoofdlijn Voor u ligt de jaarrekening 2024. Hierin geven we een overzicht van de financiële resultaten en de voortgang van de belangrijkste projecten en ambities die we in de begroting voor dit jaar hebben geformuleerd. In de begroting van 2024 richtten we ons op de grote uitdagingen waar onze stad en regio voor staan: het vinden van een goede balans in een groeiende stad met kansen en uitdagingen, en dit alles in de context van de klimaatopgave. Dankzij onze solide financiële positie en met vertrouwen in onze eigen kracht en samenwerking konden we stevig investeren in belangrijke projecten, zoals de vergroening van de stad, de oprichting van ons energiebedrijf, de Brainport-deal, versnelling van de woningbouw, demping van prijsstijgingen, verduurzaming van ons vastgoed, het aanpakken van mobiliteitsopgaven en mobiliteitsopgaven en het versterken van onze dienstverlening voor Jeugd, WMO en werk. Onze regio speelt een belangrijke rol in de mondiale hightechsector, wat ons de verantwoordelijkheid geeft om actief bij te dragen aan een duurzame en toekomstbestendige ontwikkeling. Dat betekent groot denken en klein doen: het vertalen van ambities naar concrete stappen die we samen met onze inwoners en partners kunnen realiseren.

Het kabinet heeft samen met provincie en regio gewerkt aan een impuls om de groei van Brainport Eindhoven mogelijk te maken onder de naam ‘Project Beethoven'. Dat resulteerde in 2024 in een plan om gezamenlijk ruim € 2,5 miljard euro te investeren in onze toekomst, waarvan € 1,7 miljard vanuit het Rijk. Het Beethoven convenant bestrijkt niet alleen financiële afspraken over talent, infrastructuur en woningbouw, maar ook een gezamenlijk onderzoek naar het verbeteren van onze regionale sociaal-maatschappelijke voorzieningen. In deze jaarrekening blikken we terug op deze belangrijke ontwikkelingen en de financiële resultaten die daarmee samenhangen. Speerpunten 2024 Klimaat en weer In 2024 hebben we gezorgd voor vergroening van centrum en wijken, met aandacht voor het onderhouden van groen, vergroening van pleinen en het verbeteren van het landschap. Er werd extra groen toegevoegd in groenarme wijken en het onderhoud van bestaande groengebieden werd geïntensiveerd. Verschillende projecten, zoals de Genneper parken, werden afgerond of zijn in uitvoering. Het Landgoed De Wielewaal is verder ontwikkeld, met focus op biodiversiteit en natuurbehoud. We hebben ook geïnvesteerd in speellocaties en groenbeheer, met extra middelen voor het onderhoud van de stad. Het integraal onderhoudsprogramma breidde het groen uit, verbeterde boomgroeiplaatsen en vergroende 21 straten.

We hebben waterstructuren verbeterd, hemelwater afgekoppeld en de waterhuishouding van de stad versterkt. Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. Om schade te voorkomen zijn er bij meerdere projecten regenwaterstructuren aangelegd en waterbergingen door bv wadi's zoals op de Ruysdaelbaan en de Boschdijk. Daarnaast betekent de grote hoeveelheid neerslag een stijging van het grondwater en zijn zwakke plekken in riolering zichtbaar geworden en zijn sinkholes ontstaan. Op veel plekken is het riool gerepareerd, gerelined of deels vervangen. Op het gebied van duurzaamheid werd CO2-uitstoot verminderd en hebben we milieuvriendelijke maatregelen genomen, zoals het gebruik van elektrisch materieel bij rioleringsprojecten. We hebben verder gewerkt aan afvalstrategie, nascheiding, en circulaire initiatieven, waaronder een nieuwe milieustraat. De inzameling van bedrijfsafval is aangescherpt en we hebben ons gericht op het verbeteren van de leefomgeving en gezondheid via verschillende programma's en ruimtelijke projecten. Als onderdeel van een bredere, integrale aanpak om het bijzetprobleem structureel en effectiever aan te pakken is eind 2024 besloten de handhavingstaken bijzet vanaf 2025 over te dragen aan de GR Cure.

Tot slot is in 2024 aandacht besteed aan het verminderen van overlast door bedrijven en het verbeteren van ondergrondse infrastructuur, evenals het intensiveren van de dierplaagbestrijding.

7

Sociale stad In 2024 stelden we onze langetermijn visie Koers Sociaal (2)040 vast met daarin het versterken van de sociale basis als fundament met een plus voor de inwoners en buurten met een samenloop van problemen. In 2024 is door ons ingezet op het versterken van de sociale basis, met nadruk op inclusie en samenleven in verscheidenheid. Er werden diverse initiatieven ondernomen, zoals het programma ‘Vrijwillig voor Elkaar’ en de ‘Inclusief Samenleven’ agenda. Op gezondheidsgebied legden we de focus gelegd op preventie en samenwerking met zorgpartners, en er werd verder gewerkt aan het verminderen van gezondheidsverschillen. In het kader van transformatie hebben we projecten opgezet, zoals initiatieven voor jongeren in de bijstand en verbeteringen in jeugdhulp. De vereenvoudiging van het sociaal domein is in gang gezet, met verdere samenwerking tussen gemeenteafdelingen, wijkteams en Ergon. Daarnaast hebben we ons gericht op de opvang van asielzoekers en statushouders, met een pilot ‘Welkom in Eindhoven’. Ook hebben we in Bouwdepot wederom een groep jongeren ondersteund en zijn we gestart met een bredere doelgroep. Wat betreft werk en inkomen is ingezet op maatwerk bij het aanvragen van uitkeringen, evenals een project tegen jeugdwerkloosheid.

We hebben ons gericht op verbeteringen in de werk- en inkomensnetwerken en aandacht besteed aan de verbinding tussen werk en sociale ondersteuning. Bij de minimaregelingen wordt ingezet op vereenvoudiging, bereik en de implementatie van de amendementen. Ook zijn de schuldregelingen gehalveerd naar 18 maanden. De Wmo kende verschillende succesvolle pilots, zoals de ketenaanpak valpreventie voor ouderen en verbeterde hulpmiddelen. We hebben ons ingezet voor de integratie van de woonzorgvisie in het volkshuisvestingsprogramma. In maatschappelijke opvang werden nieuwe locaties geopend, en bij beschermd wonen is geïnvesteerd in samenwerking en innovatie. Op het gebied van jeugd is voortgang geboekt met het Deltaplan Jeugd, en ingezet op duurzame jeugdhulp en verbetering van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. De jeugdhulp kent echter financiële tekorten, die door de toegenomen vraag en cao-lonen zijn verergerd. We hebben maatregelen genomen om de tekorten te beperken. Woningbouw, fijne en veilige wijken De woningbouwproductie was dit jaar hoog. De recente Beethoven-deal heeft extra impulsen gegeven aan de woningbouwbehoefte, wat leidde tot een hogere druk op de woningbouwproductie. In dit kader boden de evaluatie van het EBD, het Woonbehoefteonderzoek en het rekenkamerrapport waardevolle inzichten.

Deze documenten dragen bij aan de herziening van het woonprogramma, zodat er effectief kan worden ingespeeld op de groeiende vraag naar woningen. Onze focus ligt op het versnellen van de bouw en het optimaliseren van de woningvoorraad om aan de behoeften van de toekomst te voldoen. We hebben aan de uitwerking van belangrijke projecten zoals de MIRT-verkenning OV-knoop, de gebiedsvisie Groots Gestel en de Omgevingsvisie gewerkt. Er is actief gezocht naar verdichtingskansen voor woningbouw, en het woonprogramma is gemoderniseerd op basis van een nieuw woonbehoefteonderzoek. De samenwerking met woningcorporaties heeft geleid tot de oplevering van veel sociale woningen, met name voor studenten. Daarnaast hebben we ons gericht op het verbeteren van de leefbaarheid en sociale cohesie door integraal gebiedsgericht werken, met investeringen in veiligheid, gezondheid en groen in wijken. In de wijken wordt intensief samengewerkt aan de aanpak van sociale overlast en veiligheid, en er zijn nieuwe initiatieven gestart in Woensel Zuid. Ondernemende en levendige stad In 2024 hebben we verschillende initiatieven en projecten uitgevoerd in Eindhoven op het gebied van werk, cultuur, sport en stadsontwikkeling. Dit omvatte onder andere het versterken van de arbeidsmarktpositie van kandidaten via "Huis naar Werk", het opstellen van plannen voor talentontwikkeling in de chipindustrie, en het

8

aanpakken van kraptesectoren zoals zorg en welzijn. Het ondernemersloket en diverse bedrijventerreinen zijn verder ontwikkeld. In 2024 werd gestart met de nieuwe Cultuurbrief 2025-2028 door toekenning van de meerjarensubsidies, de uitvoering van impuls jongerencultuur en werd het meerjarenbeleidsplan voor het Van Abbemuseum vastgesteld. Ook werd gestart met de versterking van het designecosysteem, en zorgden we voor het behoud van de Design Academy Eindhoven in de Kanaalzone. We hebben gewerkt aan het verbeteren van het sportklimaat, de verduurzaming van sportaccommodaties en de organisatie van evenementen zoals het EK Waterpolo. Tot slot werd het huisvestingsplan voor sportaccommodaties afgerond en zijn drie nieuwe zwembaden in de Tongelreep geopend. Organisatie In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet in de verbetering van de organisatie en de groei van de stad. Er is geïnvesteerd in de kwaliteit van de sectoren, zoals de inrichting van kleinere teams en de benoeming van nieuwe leidinggevenden. Daarnaast zijn initiatieven genomen om de werkplek inclusiever te maken, zoals diversiteit & inclusie en het verbeteren van arbeidsvoorwaarden. Het nieuwe IT-programma GIVE werd gelanceerd voor een betere informatievoorziening, terwijl er ook gewerkt is aan digitale weerbaarheid en compliance.

We hebben stappen gezet in de verduurzaming van de werkomgeving en de overgang naar een nieuw financieel systeem is voorbereid voor 2025. De zichtbaarheid van Eindhoven is vergroot door betere communicatie en mediainspanningen. We hebben in 2024 klantreizen ingezet om de dienstverlening klantgerichter te maken, met de focus op processen zoals dienstverlening aan ondernemers, het Inwonersplein, huwelijken en belastingen. Dit heeft geleid tot verbeterde processen en communicatie. Ook is de klanttevredenheid periodiek gemeten. Het systeem "Signalen" is geïntroduceerd om meldingen over overlast efficiënter te verwerken, en er is een digitaal portaal, "MijnEindhoven", beschikbaar gesteld voor gemakkelijkere toegang tot gemeentelijke diensten. Daarnaast hebben we de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) geïmplementeerd en een omnichannelstrategie uitgerold om de dienstverlening via verschillende kanalen op elkaar af te stemmen. Resultaat 2024 Het resultaat over 2024 bedraagt € 20,6 miljoen positief. Zie onderstaande cirkeldiagrammen voor een overzicht van het soort inkomsten en uitgaven op hoofdlijnen. Per saldo zien we een voordelig resultaat voor mutaties in reserves van € 46,7 miljoen. Daarnaast heeft er, zoals in de tabel hieronder is te zien, per saldo een toevoeging aan de reserves plaatsgevonden van € 26,1 miljoen.

Het resultaat voor mutaties in reserves en de dotatie aan de reserves resulteren in het voordelig resultaat van € 20,6 miljoen.

9

Totaal baten Totaal lasten Saldo lasten en baten Mutaties reserves Stortingen Onttrekkingen Totaal mutaties reserves Resultaat

2024 1.268,9 1.222,3 46,7 168,2 142,1 26,1 20,6

Onderstaand een overzicht van het resultaat 2024 per programma gevolgd door een toelichting op de grote afwijkingen ten opzichte van de begroting 2024. saldo saldo saldo realisatie afwijking begroting begroting incl. realisatie tov primair bijstelling na wijziging mutaties begroting (nov '23) begroting (dec '24) reserves na wijziging % ( x € 1 miljoen) (1) (2) (3=1+2) (4) (5=4-3) afwijking 1 Klimaat en weer 29,0 -0,8 28,2 31,5 3,3 N -11,7% 2a Ondernemende stad 10,2 -0,6 9,6 9,6 0,1 N -0,8% 2b Onderwijs 39,1 0,7 39,8 38,8 1,0 V 2,4% 2c Sociale stad - Sociale basis en 93,6 -6,6 87,0 79,9 7,1 V 8,2% wijkteams 2c Sociale stad - Werk en inkomen 89,1 5,8 94,8 88,8 6,0 V 6,3% 2c Sociale stad - Wmo 106,1 6,8 112,9 116,3 3,3 N -3,0% 2c Sociale stad - Jeugd 81,2 2,1 83,2 96,2 13,0 N -15,6% 3a Woningbouw en fijne wijken 49,8 -3,9 45,9 52,2 6,3 N -13,7% 3b Bereikbaarheid 63,1 -10,6 52,5 49,9 2,6 V 4,9% 4 Veilige wijken 35,4 5,5 40,9 42,3 1,4 N -3,4% 5 Levendige stad 67,0 -0,2 66,8 66,4 0,4 V 0,6% 6 Organisatie -663,5 -7,0 -670,5 -692,5 22,0 V -3,3% Resultaat 0,0 -8,8 -8,8 -20,6 11,7 V Toelichting afwijkingen exploitatie 2024 op hoofdlijn De grootste afwijkingen zijn te zien op de programma's 1, 3a en 6. Daarnaast zien we op de thema's binnen programma 2c grote afwijkingen. In onderstaande tabel zijn de afwijkingen op deze programma's groter dan € 1 miljoen kort toegelicht.

In hoofdstuk 2 Programma's worden de afwijkingen per programma toegelicht. In hoofdstuk 4.3 Overzicht baten en lasten zijn de resultaten per programma en taakveld in één overzicht weergegeven. Hier lichten we ook de algemene dekkingsmiddelen nader toe en zijn de incidentele resultaten toegelicht. Daarnaast is een analyse opgenomen van de begrotingsrechtmatigheid van de lasten en mutaties in reserves. Uit onderstaande tabel is af te leiden dat het merendeel van de afwijkingen bij Turap-1 en Turap-2 in beeld en gemeld is, maar dat de hoogte van de afwijking naarmate het jaar vordert beter in te schatten is. Conform bestendige gedragslijn wordt de begroting tussentijds niet aangepast op basis van de prognoses.

10

(x € 1 miljoen) Afwijking tov bijgestelde begroting 2024 (negatief = nadeel; positief = voordeel) Turap-1 Turap-2 Rekening Toelichting jaarrekening Programma 1 Klimaat en weer Water -3,0 -5,5 -3,1 Reparatie van sinkholes in de stad Programma 2c Sociale stad Voordelen op o.a. gemeentebrede subsidieverantwoording (€ 2,6 miljoen), migratie (€ 1,7 miljoen) en energietoeslag (€ 0,5 miljoen). We zien dat het verwachte overschot is toegenomen gedurende het Sociale basis en wijkteams 0,5 2,1 7,1 jaar. Na Turap-2 is meer inzicht gekomen over de daadwerkelijke uitgaven op migratie, daarnaast is er over een terugbetaling van een subsidie over voorgaande jaren eind 2024 een uitspraak gedaan. Voordeel door hoger definitief BUIG budget 2024 (€ 7,8 miljoen) en minder uitgaven op arbeidsparticipatie (€ 2,0 Werk en inkomen -5,5 4,3 6,0 miljoen), nadeel op participatiewet uitkeringen door gestegen gemiddelde uitkering en groei bijstandsgerechtigden (- € 4 miljoen). Beschermd wonen (- € 2,1 miljoen) en hulp bij het huishouden (- € 1 miljoen) laten een tekort zien. Doordat Wmo 1,8 3,8 -3,3 indicaties met terugwerkende kracht worden afgegeven blijft het lastig om een goede prognose af te geven. Nadelen op begeleiding (- € 4,5 miljoen), behandeling (€ 2,5 miljoen), verblijf (- € 1 miljoen), GGZ hulp (- € 1,6 miljoen), crisishulp (- € 2,2 miljoen) en landelijk ingekochte hulp (- € 1,7 miljoen).

Dit kan deels gedekt Jeugd -0,5 -6,0 -13,0 worden door een voordeel op multi trajecten (€ 2,5 miljoen). Net als bij Wmo zien we dat de prognose verslechtert gedurende het jaar, mede doordat indicaties met terugwerkende kracht worden afgegeven. Programma 3a Woningbouw en fijne wijken Tekort wordt met name veroorzaakt doordat we minder uren hebben kunnen dekken dan vooraf verwacht (Woningbouw en fijne wijken -0,6 -1,7 -6,3 € 5,9 miljoen). Er zijn minder uren geschreven op de projecten dan was geraamd. Programma 6 Organisatie Actualisatie op basis van mei- september- en Gemeentefonds 12,0 13,1 14,1 decembercirculaire. Meeropbrengst, met name parkeerbelasting (€ 2,8 Belastingen 1,0 3,1 3,3 miljoen) en OZB niet-woningen (€ 1,0 miljoen). Voordeel schatkistbankieren (€ 1,6 miljoen), lagere Rente 2,5 2,5 2,7 rente- en afschrijvingslasten door minder investeringen in de afgelopen jaren (€ 1,1 miljoen). Overige afwijkingen Overige afwijkingen < € 1 miljoen -7,5 1,9 4,3 Totale afwijking 0,8 17,7 11,7

Financiële positie en balansbeeld De financiële positie begin 2024 is gezond. De ontwikkeling van de kengetallen in 2024 laat zien dat de algemene financiële positie in 2024 nagenoeg ongewijzigd is ten opzichte van vorig jaar. De solvabiliteitsratio, de mate waarin de gemeente in staat is aan haar verplichtingen te blijven voldoen, ligt al een aantal jaar boven het landelijk gemiddelde en de signaalwaarde die op ongeveer 20% ligt. Dit geldt ook voor de structurele exploitatieruimte. Kengetal (realisatie)

2020

2021

2022

2023

2024

Rekeningresultaat in % van lasten (incl. mutatie reserves) Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte

4,0% 37,6% 8,5%

3,0% 39,4% 8,3%

4,0% 43,8% 11,3%

1,7% 43,0% 8,6%

1,5% 43,9% 5,3%

11

bedragen x € 1 miljoen

Balans Activa Vaste activa Immateriele vaste activa (1) Materiele vaste activa (1) Financiële vaste activa (2)

Vlottende activa Voorraden (3) Uitzettingen (< 1jr) Liquide middelen Overlopende Activa

TOTAAL

31-12-2023 904,0 227,8 654,5 21,7 263,3 42,6 176,7 0,1 44,0 1.167,3

31-12-2024 Balans Passiva 1.047,2 Vaste Passiva 260,1 Eigen vermogen (4) 763,1 Voorzieningen 24,0 Vaste schulden (> 1 jr) 201,3 Vlottende Passiva Netto vlottende schulden

21,0 (< 1jr) (2)

126,4 Overlopende passiva 9,6 44,3 1.248,5

31-12-2023 838,1 501,4 29,7 307,0 329,2

31-12-2024 894,1 548,0 39,5 306,5 354,5

66,9

58,4

262,3

296,1

1.167,3

1.248,5

(1) De investeringen zijn toegelicht in paragraaf 3h. Investeringen. Het onderhoud van onze kapitaalgoederen (activa) staat toegelicht in paragraaf 3c. Onderhoud kapitaalgoederen. De begrotingsrechtmatigheid van de investeringskredieten is toegelicht in de jaarrekening onder 4.3.4 Analyse begrotingsrechtmatigheid. We zien dat de activa als gevolg van investeringen zijn toegenomen en de vaste schulden nagenoeg gelijk zijn gebleven. (2) In de paragraaf 3d. Financiering wordt meer toelichting gegeven op onze verstrekte en aangetrokken leningen, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. (3) De voorraden betreft met name onze eigen bouwgronden in exploitaties. Daarover kunt u meer lezen in de paragraaf 3g. Grondbeleid. De voorraden bouwgrond zijn gedaald en daarmee ook de risico’s terwijl we zien dat de solvabiliteit ongeveer gelijk is gebleven. (4) Het eigen vermogen vormt de beschikbare weerstandscapaciteit. In paragraaf 3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing gaan we nader in op de weerstandscapaciteit in relatie tot de optredende risico’s en zijn de wettelijk verplichte kengetallen opgenomen. De risico's omtrent grond zijn in paragraaf 3g. Grondbeleid nader uitgewerkt. Het eigen vermogen is toegenomen door het toevoegen van het rekeningresultaat en door de toename van onze bestemmingsreserves.

De vermogenstoename van onze bestemmingsreserves in de afgelopen jaren wordt onder andere verklaard doordat we zijn gaan sparen voor strategische investeringen, we meer incidentele middelen ontvangen vanuit het Rijk die we over jaargrenzen heen inzetten, de raad nieuwe reserves heeft ingesteld om de financiën te borgen en omdat door verschillende redenen een gedeelte van onze geplande opgaven doorschuift en we deze middelen reserveren om de opgaven later te kunnen uit te voeren. De voorzieningen zijn toegenomen als gevolg van de wettelijke verplichting om voorzieningen in te stellen voor de restant middelen inzake facilitaire projecten die van ontwikkelaars vooruit zijn ontvangen en waarvan we als gemeente de eindafrekening moeten opstellen en voor de Regeling Vervroegd Uittreden. In de jaarrekening onder 4.2 Balans en toelichting zijn de balansposten nader uitgesplitst conform BBV en leest u meer over de mutaties per balanspost in 2024.

12

2. Programma's 1. Klimaat en weer

Klimaat en energie De laatste jaren zetten we stappen om ons klimaatdoel van 2030 te realiseren. De jarenlange trend van een als maar groeiende uitstoot van broeikasgassen is omgebogen naar een daling. Al is de daling na de coronapandemie wel minder snel. In 2022 (de meest recente uitstootcijfers lopen 2 jaar achter op het huidige boekjaar) is de totale CO₂-uitstoot ten opzichte van 2021 afgenomen met 52 kiloton, waardoor de hoeveelheid CO₂-uitstoot in Eindhoven op 83% zit ten opzichte van de uitstoot in 1990. Dit is 4% minder dan in 2021. Versnellen is nodig om het klimaatdoel van 55% CO₂-reductie in 2030 ten opzichte van 1990 te halen (Klimaatverordening 2016). Met de autonome ontwikkelingen, het huidige beleid en ingezette maatregelen bereiken we in 2030 een jaarlijkse uitstoot van zo’n 700 CO₂ en komen we zo’n 80 kton tekort om de doelstellingen te halen. De eerste inschattingen betreffende de uitstoot in 2023 zijn dat er opnieuw een forse reductie wordt voorzien. Het verduurzamen van de mobiliteit en de overgang van aardgas naar meer duurzame warmte zijn de grootste uitdagingen. Een noodzakelijke randvoorwaarde voor deze transities is de versnelde bouw van een toekomstbestendig energiesysteem. Woningen Het energieverbruik daalt snel in 2022.

Een zeer zachte winter, hoge energieprijzen en de resultaten van verschillende acties onder het energiebesparingsprogramma hebben zeker bijgedragen aan deze daling. Ook zien we een langzame stijging van het aantal woningen met duurzame warmte. Hierdoor daalt de CO₂-uitstoot in 2022 aanzienlijk naar 283 kton, waar 276 kton is begroot. Slechts 7 kton boven de begrote maximum uitstoot. De afgelopen 5 jaren komt de realisatie steeds dichter bij de begrote maximale uitstoot. Mobiliteit De CO₂-uitstoot van het verkeer in 2022 stijgt. Dit komt zeer waarschijnlijk doordat de stad groeit en daarmee ook het aantal verkeersbewegingen groeit. Deze groei is hoger dan de ook zichtbare groei van het aandeel duurzame vervoersbewegingen op het totale verkeer. Alleen als we erin slagen om de mobiliteit versneld om te buigen naar meer duurzame vervoerswijzen en het wagenpark sneller verschonen, kunnen we de uitstoot voldoende terugdringen. In het vastgestelde Masterplan Mobiliteit wordt hieraan richting gegeven. Industrie en bedrijven De uitstoot van industrie en bedrijven is het meest van alle sectoren gedaald sinds 1990. Ondanks een lichte stijging van het totale energieverbruik in de industrie en bedrijven in 2022 is de CO₂-uitstoot verder gedaald, met name door het verduurzamen van de energiemix.

Voor industrie en bedrijven is ruimte voor innovatie uitbreiding van de netcapaciteit snel nodig om verdere stappen in verduurzaming te zetten. Publieke dienstverlening Ook in de CO₂-uitstoot van de publieke dienstverlening is in 2022 een lichte daling te zien. Door de voorbeeldrol die deze instellingen hebben, is er al eerder dan in andere sectoren ruim geïnvesteerd in verduurzaming. Dit heeft ertoe geleid dat de totale uitstoot al een aantal jaren ruim onder de doelstelling ligt.

13

Toekomstbestendig energiesysteem Het slim, efficiënt en eerlijk de schaars beschikbare duurzame energiebronnen verdelen en gebruiken kan niet zonder een toekomstbestendig energiesysteem. Dit vraagt snel veel ruimte en middelen voor nieuwe energie infrastructuur, want het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid, nieuwe warmtenetten moeten zorgen voor duurzame warmte in de gebouwde omgeving en waar zeer hoge temperatuur noodzakelijk is in productieprocessen wordt gekeken naar de mogelijkheden die waterstof biedt. Versnellen We zien de gevolgen van klimaatverandering meer en vaker om ons heen. Vanwege deze urgentie zetten EU en ook nationale overheden steeds meer in op versnelling in het tegengaan van klimaat verandering. Eindhoven heeft in 2022 besloten om zich samen met Helmond kandidaat te stellen als één van de 100 voorloper steden die een significante extra ambitie neerzet, klimaatneutraal in 2030. In februari 2024 besloten de colleges een pas op de plaats te maken ten aanzien van deelname aan de EU-Missie Klimaatneutrale en Slimme Steden, omdat vanuit de EU onvoldoende duidelijkheid werd gegeven over de beschikbare middelen en faciliteiten ter ondersteuning van de missie. Sindsdien is het een en ander in beweging gekomen. Er is nu zicht op beschikbare fondsen, de ondersteuning voor missiesteden is geïntensiveerd en er zijn specifieke faciliteiten in het leven geroepen.

In de ogen van de colleges kunnen onze klimaatdoelen hiermee aanzienlijk sneller worden gerealiseerd, maar zal het nog onvoldoende zijn om reeds in 2030 klimaatneutraal te zijn. Het commitment om in 2030 volledig klimaatneutraal te zijn, is daarom bij de nieuwe indiening losgelaten. Klimaatrapportage De Klimaatrapportage 2024 geeft een verdieping op de data rondom de energietransitie en CO₂-uitstoot. Daarnaast geeft de rapportage een samenvatting van de te verwachten ontwikkeling van de broeikasgasemissies en de effecten van lokale en inspanningen gericht op de energietransitie en circulariteit. De volledige Klimaatrapportage 2024 is ook online te raadplegen.

Groen Het thema Groen en Recreatie heeft zich gericht op de ontwikkeling en het beheer van de groene inrichting van de stad als (speel)gazons, gevelgroen, kruidenrijke grasstroken, plantsoenen, bomen, speelvoorzieningen, parken en natuurgebieden. Door brede inzet op de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, identiteit en gezondheid is bijgedragen aan een gezonde en leefbare stad. De ruimtelijke structuur, aantrekkelijkheid en vestigingsklimaat van de stad is hierdoor versterkt. Qua beheer is nauw samengewerkt met de taakvelden Openbare Ruimte en Water. Samen is het beheer van de gehele openbare ruimte gerealiseerd. Bij de ontwikkeling van de stad speelt het thema Groen in toenemende mate een rol in samenhang met thema's als Wonen, Economie, Verkeer, Milieu en Duurzaamheid. Deze hebben allemaal invloed op de leefbaarheid, klimaatrobuustheid en gezondheid van de stad.

Water Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. In alle KNMI-scenario’s nemen de buien toe. Het traditionele rioolstelsel is niet ontworpen om deze grote hoeveelheden neerslag te verwerken. De riolering is bedoeld om bij normale regen het water van wegen en daken af te voeren. Om bij grote hoosbuien schade te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Dat kan door infiltratie in de bodem, afvoer naar open water en kortdurende berging op straat of in de openbare ruimte. Er zijn in diverse projecten regenwaterstructuren aangelegd en waterbergingen door bv wadi's. Daarnaast heeft de grote hoeveelheid neerslag tot gevolg gehad dat het grondwater extreem gestegen is. Hierdoor zijn riolen die eerst boven het grondwater lagen, onder het grondwater komen te liggen. Hierdoor zijn zwakke plekken gaan lekken, die eerst niet zichtbaar waren. De riolen die al onder het grondwater lagen hebben een veel hogere druk gekregen waardoor de zwakste plekken zijn bezweken. Er loopt dan water met zand het riool in, waardoor sinkholes ontstaan. Er op heel veel plekken het riool gerepareerd, gerelined of deels vervangen. Doordat hier veel tijd aan is besteed door zowel ambtenaren als aannemers, is een deel van het gepland onderhoud uitgesteld. Deze achterstand zal in 2025 moeten worden ingelopen.

Met de waterprojecten is in 2024 het groen uitgebreid en zijn boomgroeiplaatsen verbeterd. Vanuit het thema Water is bijgedragen aan het vergroenen van 8 straten.

Milieu Het thema Milieu en Duurzaamheid draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Dat doen we door de milieurisico’s en -belasting te beperken en de CO₂-uitstoot stadsbreed te verminderen. Bij milieu betreft het de onderwerpen afval, bodem, geluid, lucht, geur, gevaarlijke stoffen en elektromagnetische straling. Het huidige kabinet maakt water en bodem sturend bij ruimtelijke ontwikkelingen. Met beleid, maatregelen en handhaving draagt Milieu bij aan de integrale gezonde en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad. Het thema Milieu heeft daarmee ook directe raakvlakken met uitwerking van ruimtelijke projecten en de Omgevingsvisie 2.0. We werken aan het bereiken van minder huishoudelijk restafval en hergebruik van bruikbare materialen uit afvalstoffen. We maken de bodem schoon en benutten het potentieel van aardwarmte optimaal. 14

We maken de lucht in de stad schoner (bidbook Schone Lucht Akkoord) en verminderen de geluidsbelasting door middel van (sanerings-)regelingen van het rijk voor weg, spoor en luchtvaart. We beperken risico’s van gevaarlijke stoffen bij gebruik binnen bedrijven en tijdens transport en houden rekening met de elektromagnetische velden rond antennes en hoogspanningslijnen. We houden bedrijven aan wettelijke emissieeisen (Vergunningen, Toezicht, Handhaving). We monitoren de milieubelasting en -beleving in de stad aan de hand van rekenmodellen, meetsystemen, inwonersbeleving en rapporteren daarover.

Doelen • Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties . • Optimale riolering • Geen wateroverlast en/of verstoring van de oppervlakte-waterkwaliteit . • Afval wordt goed aangeboden, gescheiden en verwerkt • Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving • Totale CO2-reductie gemeente Eindhoven . Highlights 2024 uitvoeringsprogramma bestuursakkoord •

•

• • •

• •

Het verder vergroenen van de stad heeft invulling gekregen door het vergroenen van straten (in totaal 21 straten). Bij de herinrichting van de binnenstad kregen de Rechtestraat, De Kleine Berg en het Stratumseind een groene impuls/uitstraling met de invulling van de plantvakken met bomen en onderbeplanting. Bij het Wilhelminaplein, onderdeel van het groenplancentrum, is de planvorming afgerond voor herinrichting en een stevige groene impuls. Intensiveren van het groenbeheer: extra middelen zijn ingezet voor een inhaalslag van het regulier groenbeheer. Ze zijn ingezet bij uitbreiding en het intensiever gebruik van groen. Tevens is gestart met extensiever onderhoud en het opstellen van strategisch beheerplan groen. De 8m2-norm groen, inclusief wateropgave, bij ontwikkelingen in de stad is vastgesteld met een handzame rekentool voor ontwikkelaars. De ontwikkelingsvisie Stadsbos en Landgoed De Wielewaal is vastgesteld. We versterken daarmee de unieke groen/natuur van Landgoed De Wielewaal en het landgoed wordt gefaseerd openbaar toegankelijk voor het publiek en onder een nieuwe naam: het Lichtbos. De gebiedsontwikkeling Stadhuisplein krijgt met de vaststelling van het bestemmingsplan binnenstad (WalStadhuisplein-Begijnenhof) vorm. Met de oprichting van het gemeentelijk Energiebedrijf is een belangrijke stap gezet naar een rechtvaardige (betaalbare) en duurzame energietransitie.

De benodigde voorbereidende stappen voor het aardgasvrij maken van de volgende wijken zijn gezet, waaronder Eindhoven Noordoost (einddoel 8000 woningen aardgasvrij). Aanpak energiebesparing is een blijvend parallel spoor waarbij is ingezet op continuering van de klusbus en energiecoaches. Ter bevordering van een gezonde fysieke leefomgeving werd o.a. de sloopregeling voor vervuilende scooters gestart(gecontinueerd voor 2025) en het plan van aanpak Circulariteit werd afgerond. We planten voor elke nieuwe Eindhovenaar een nieuwe boom conform het bestuursakkoord. Het aantal inwoners is in 2024 met totaal 2.691 toegenomen. In 2024 zijn totaal 5.177 bomen geplant en op gemeentelijke gronden 2.301 bomen gekapt, per saldo een aanwas van 2.876 bomen.

Financiële kerngegevens Thema Taakveld Groen Openb. groen en (openlucht)recreatie

Lasten 22.163

Baten -7

Mut.res. -1.417

Saldo 20.739

Water

Riolering

28.109

-25.862

-663

1.585

Milieu

Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

30.680 22.829 1.085

-32.447 -13.659 -600

-73 1.382 0

-1.840 10.552 485

104.865

-72.574

-770

31.521

Klimaat en weer BBV-indicatoren Indicator Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

peiljaar 2023 2022

Hernieuwbare elektriciteit

15

NL 100-300 150 146

> 300 Eindhoven 243 210

41,3

geen data

geen data

12,6

Verbonden partijen GR Centrum Uitvoering Reinigingstaken Eindhoven en omgeving (CURE) Cure behartigt de belangen van en de samenwerking tussen Eindhoven, Geldrop-Mierlo en Valkenswaard voor het beheer van huishoudelijke afvalstoffen en daarmee samenhangende taken. Dit, in lijn met de Wet milieubeheer en het door de overheid gevoerde afvalstoffenbeleid. Cure doet dit door de focus te leggen op 4 kernwaarden, zijnde 100% hergebruik van de huishoudelijke afvalstromen, het optimaliseren van het serviceniveau voor de burgers, het beheersen en optimaliseren van de kosten en de inzet van mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Hierdoor kan het product afval verder ontwikkeld worden tot nieuwe grondstoffen en kan onder andere de werkgelegenheid en de circulaire regionale economie worden gestimuleerd. GR Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) De ODZOB voert ten behoeve van de deelnemers taken uit op het gebied van het omgevingsrecht. Als uitvoeringsdienst van het lokaal en provinciaal bestuur levert de Odzob een bijdrage aan het realiseren en borgen van de door de verantwoordelijke overheden in de regio Zuidoost-Brabant aangegeven kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De opdrachtportefeuille van de ODZOB is voor circa 30% landelijk opgelegd als verplichte basistaak, de rest van de taken zijn verzoektaken.

En door de deelnemers ingebrachte budgetten voor collectieve taken en intensivering van taken.

Thema: Groen Openb. groen en (openlucht)recreatie (tv 5.7) Wat hebben we bereikt 1 Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties Voor de ontwikkeling richting een klimaatbestendige, biodiverse, aantrekkelijke en herkenbare stad zijn investeringen in groen en beheer gedaan, zijn de bomenverordening, de rekentool en plannen voor groenplan centrum, Bod B5 en Wielewaal opgesteld. Effectindicatoren % inwoners tevreden over inrichting van het groen in de woonomgeving (1) De tevredenheid over de inrichting van het groen is stabiel. Helaas is de doelstelling nog niet bereikt. % inwoners tevreden over onderhoud van het groen in de woonomgeving (1) Mogelijk dat het intensiever gebruik van groen (schaalsprong) met beperkt stijgende middelen en het extensiever onderhoud (beeldkwaliteit C = laag) van parken en buitengebied geleid heeft tot een daling van 4 procentpunt tegenover 2023. Biodiversiteit soortgroepen (1)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

71%

>75%

71%

70%

>75%

66%

-

kl: +/-

+/-

93%

≥ 90%

91%

De biodiversiteit is nagenoeg gelijk gebleven en waar die achteruit gaat (bij dagvlinders), volgt het de landelijke trend. Nieuwe faunavoorzieningen en landschapselementen zijn aangelegd en het ecologisch beheer van groen is verder uitgebreid. % inwoners dat jaarlijks een van de grote stadsparken bezoekt (1) Percentage vanuit de inwonersenquête. De streefwaarde is behaald.

Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Preventie en ruimen van zwerfvuil in groen We hebben de stad schoon, heel en netjes gehouden. Het zwerfvuil in beplanting is periodiek (op beeldnorm) verwijderd. Dit is gedaan in samenhang met het verwijderen van zwerfvuil op verharding en het beheersen van onkruid. 1.2 Beperkt houden onkruid in groen We hebben onkruid uit het groen verwijderd (voornamelijk beeldkwaliteit basis). In de zomerpiek is de beeldkwaliteit basis niet overal behaald. We hebben proeven met groene boomspiegels (niet schoffelen) gedaan.

16

1.3 Vitaal houden beplanting Onderhoud is ingelopen door groen te renoveren en paden, en elzensingels en stedelijke bossen extra te onderhouden. Echter voldoet het groen niet aan de doelstelling (90% vitaal) en de trend is dat in 2029 80% van de beplanting vitaal is. Prestatie-indicatoren Zwerfvuilarme beplanting (1.1)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

97%

>90%

96%

78%

>90%

71%

87%

>90%

87%

De streefwaarde is behaald. 96% van de maandelijks bekeken plantvakken en boomspiegels voldoet aan het gestelde niveau op basis van landelijke normen. Onkruidarm groen (1.2) Door extensiever onderhoud (niveau C) van parken en buitengebied, beperkte capaciteit bij aannemers en onkruid in boomspiegels te maaien i.p.v. verwijderen is het cijfer gedaald. Ook worden kruiden minder als ongewenst gezien vanwege biodiversiteit. Technische staat beplanting (1.3) De technische staat van beplanting ten opzichte van vorige twee jaren is stabiel door incidenteel inlopen van onderhoud in 2024. Structureel investeren in groen in nodig om de trend (80% vitale beplanting in 2029) te keren.

In 2024 hebben we ons vooral gericht op: • Vergroenen Centrum: We zijn gestart met de vergroening van het centrum waaronder het kernwinkelgebied conform groenplan centrum. De vergroening van Wilhelminaplein is voorbereid. We intensiveren het onderhoud (wegens verdichting en intensiever gebruik). • Vergroenen wijken: We realiseerden extra groen in groenarme wijken zoals Gildebuurt, Bloemenplein en Hemelrijken. We hebben het kruidenrijk gras uitgebreid in de wijken. We zijn gestart met de inhaalslag op uitgesteld onderhoud (o.a. in de Kruidenbuurt). • Versterken Groene Wiggen: Landschapsontwikkeling Dommeldal de Hogt is in 2024 afgerond waaronder de amfibieënpoel bij Binckhorst. Vanuit het uitvoeringsprogramma Genneper parken is P4 vergroend. De vergroening van P1 is gestart. • Landgoed De Wielewaal: De ontwikkelvisie Lichtbos is afgerond en op het landgoed versterken we de biodiversiteit en het ven. Landgoed De Wielewaal gaat september 2025 open. • Opzetten speelvoorzieningenprogramma: De realisatie van inclusieve speellocaties op diverse locaties is voorbereid. Van de vervangen toestellen (43 stuks) is ca. 25% vervangen door een houten toestel. • Intensiveren van het groenbeheer: Extra middelen zijn ingezet voor een inhaalslag van het regulier groenbeheer. Ze zijn ingezet bij uitbreiding en het intensiever gebruik van groen.

Tevens is gestart met extensiever onderhoud en het opstellen van strategisch beheerplan groen. • Uitvoeren integraal onderhoudsprogramma: Met het jaarlijks integraal onderhoudsprogramma is het groen uitgebreid en zijn boomgroeiplaatsen verbeterd. Vanuit thema groen is bijgedragen aan het vergroenen van 21 straten door de thema’s openbare ruimte (13 straten) en water (8 straten). Wat heeft het gekost x € 1.000

Begr. prim. 2024 (nov '23) 22.634 -253 -841 21.540

Lasten Baten Mutatie reserves Saldo

17

Begroting 2024 (dec '24) 24.893 924 -4.904 20.913

Realisatie 2024

Afwijking 2024

22.163 -7 -1.417 20.739

2.730 931 -3.487 174

Lasten

Toelichting afwijking exploitatie (x € 1.000) Openbaar Groen Groenplan Centrum structurele middelen - Vanuit het bestuursakkoord 2022 is hiervoor € 500.000 structureel beschikbaar gesteld. Dit wordt ingezet voor de invulling van de uitvoeringsstrategie Groenplan Centrum. In 2024 is er nog geen sprake van kapitaallasten door investeringen. Een deel van de middelen is incidenteel ingezet voor doelen gerelateerd aan de opgave van Groenplan Centrum, zoals bijvoorbeeld biodiversiteit en groenrenovatie in het centrumgebied. De resterende middelen ad € 259.000 zijn gestort in de reserve 'Samen morgen mooier maken'. Verder zijn er voordelen op regionale economische plattelandsontwikkeling en op overig openbaar groen. Projecten Groen en Bomen (geen investeringen) Onderhoudsprojecten waarbij het moment van realisatie afwijkt van de planning waardoor afwijkingen met een gelijke tegenhanger bij de reserve maatschappelijk nut in ontwikkeling ontstaan. Deze afwijkingen leiden niet tot voor- of nadelen per einde van deze projecten. Overig SALDO

493

Baten

Mutatie Afwijking reserve -16 -259 218 incidenteel

2.257

1.179

-3.443

-20 2.730

-232 931

215 -3.487

-7 incidenteel

-37 174

Thema: Water Riolering (tv 7.2) Wat hebben we bereikt 1 Optimale riolering Diverse oude slechte riolen zijn planmatig vervangen of gerelined. Door de sinkholes zijn er veel problemen zichtbaar geworden, welke met spoed middels een relining of reparatie zijn hersteld. 2 Geen wateroverlast en/of verstoring van de oppervlakte-waterkwaliteit Bij diverse projecten is een regenwaterriool met waterberging aangelegd om wateroverlast te voorkomen. Hierdoor gaat er minder schoon water naar de zuivering en wordt er minder gemengd water overgestort op oppervlaktewater. Effectindicatoren % inwoners tevreden over de afvoer van het regenwater als het flink heeft geregend (1) Door twee achtereenvolgende natte neerslagjaren zijn watersystemen en (bodem)waterhuishouding langdurig verzadigd geraakt, dat tot zichtbare problemen en calamiteiten heeft geleid (zoals water in kelders/kruipruimtes en sinkholes in wegen) % inwoners tevreden over de kwaliteit van het ‘openbare water’ (2)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

77%

≥ 70%

62%

90%

≥ 80%

82%

Jaarlijkse schommeling tussen de realisatiecijfers is gering en deels afhankelijk van (extreme) weersituaties die in een jaar wel of juist niet optreden.

Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Vervangen van riool In 2024 is de realisatie van een aantal projecten vertraagd, maar zijn er vanwege de sinkholes heel veel reliningen uitgevoerd. 2.1 Aanpassen waterstructuur Om wateroverlast te beperken zijn er op diverse plekken waterbergingen aangelegd om tijdens piekbuien het water tijdelijk vast te houden, zoals op de Ruysdaelbaan en de Boschdijk. 2.2 Afkoppelen verharding We koppelen verharding af en leiden het schone regenwater naar waterbergingslocaties, d.m.v. het aanleggen van een nieuw regenwaterriool in bv de Alpenroos-, Heggenroos,- en Stokroosstraat en de Aulislaan.

18

Prestatie-indicatoren

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

2.298

5.000

6.421

1.747

500

3.950

3,2

6

8,2

Rioolvervanging meters (1.1) In 2024 is de realisatie van een aantal projecten vertraagd, maar zijn er vanwege de sinkholes heel veel reliningen uitgevoerd. Waterstructuur (in meters) (2.1) In diverse projecten zoals de Boschdijk, Ruysdaelbaan, Gabriel Metsulaan en Alpenroosstraat zijn veel wadi's en regenwaterriolen aangelegd Afkoppelen verharding (in hectare) (2.2) In diverse projecten is een regenwaterstructuur aangelegd waarop de straat en voorzijde van de woningen zijn aangesloten zoals in de Ruysdaelbaan, Boschdijk, en Gabriel Metsulaan.

In 2024 hebben we ons vooral gericht op: • Basisvoorzieningen in stand houden: De extreme neerslag in 2024 heeft kwetsbare plekken in beeld gebracht. De vele sinkholes zijn gerepareerd door het riool te repareren, deels te vervangen of te relinen. Daarna is de bestrating hersteld. • Zichtbare waterstructuren: Er zijn wadi's aangelegd in zowel de Ruysdaelbaan als de Boschdijk. • Beheersbaar grondwatersysteem: Met drainage proberen we de grondwateroverlast te voorkomen. Met de extreme neerslag die dit jaar gevallen is, is dit helaas niet altijd te voorkomen. • Gedeeld eigenaarschap voor een water- en klimaatrobuuste stad: Met de rekentool verplichten we nieuwbouw om waterberging op eigen terrein te realiseren. Daarnaast hebben we ook in 2024 via subsidieregelingen groene daken en gevels gestimuleerd. • Klimaatbestendig en waterrobuust tot in de haarvaten van de stad: Door tegelwippen en ontharden is hemelwater afgekoppeld, en door het realiseren van (liefst groene) waterberging (zoals Ruysdaelbaan en Boschdijk) voorkomen we hittestress, verdroging (sponswerking van de stad) en (hemel)wateroverlast. • Duurzaamheid: De uitstoot van CO2, stikstof, etc. proberen we te minimaliseren. Bij diverse projecten in 2024, zoals de aanleg van het regenwaterriool in de Aulislaan is alleen met elektrisch materieel gewerkt. Wat heeft het gekost x € 1.000

Begr. prim. 2024 (nov '23) 24.649 -26.555 0 -1.906

Lasten Baten Mutatie reserves Saldo

Lasten

Toelichting afwijking exploitatie (x € 1.000) Exploitatie riolering Het betreft hier voornamelijk voordelen op oppervlaktewaterbeheer (€ + 526.000), onderzoek & innovatie (€ + 575.000), waterhuishouding (€ + 217.000), particuliere regelingen (€ 234.000) en een positief projectresultaat (Unalab) (€+ 606.000). Slotboeking riolering De financiële afwijkingen binnen TV72 Riolering resulteren tezamen in een voordeel op de rioleringsexploitatie ad € 2,1 miljoen (exclusief nadeel sinkholes). Dit bedrag is in de voorziening tariefsegalisatie riolering gestort. Sinkholes in de stad In de stad zijn sinkholes ontstaan door extreem weer. Er hebben inmiddels spoedreparaties plaatsgevonden. Zie ook de risicoparagraaf bij 'Schade als gevolg van extreem weer'. Overig SALDO

19

2.223

Begroting 2024 (dec '24) 25.594 -26.496 -663 -1.565

Realisatie 2024

Afwijking 2024

28.109 -25.862 -663 1.585

-2.515 -634 0 -3.150

Baten

Mutatie Afwijking reserve 56 2.279 incidenteel

-2.052

-

-

-2.052 incidenteel

-3.342

-

-

-3.342 incidenteel

656 -2.515

-690 -634

-

-34 -3.149

Thema: Milieu Afval (tv 7.3) Wat hebben we bereikt 1 Afval wordt goed aangeboden, gescheiden en verwerkt Het terugbrengen van fijn restafval naar 150 Kg per inwoner in 2025, de doelmatige afvalinzameling, de uitwerking Brabantse nascheidingsinitiatief en het toekomstbestendig maken van het inzamelsysteem voor het stadscentrum verloopt conform planning. Effectindicatoren Aandeel restafval (1)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

48%

36%

42%

80%

95%

80%

Met de invoering van nascheiding van PBD-materiaal en de uitrol van de afvalstrategie is het scheidingspercentage in 2024 flink verbeterd, maar nog niet op de streefwaarde. Vandaar de keuze voor de gele indicator. Verwachting is dat dit verder zal verbeteren met nog te nemen maatregelen Afvalstrategie. Behalen basiskwaliteit bijplaatsingen bij ondergrondse containers (1) Bijzet blijft ongeveer op niveau 2022/2023. De constateringen van bijzet, bijzet van bedrijven en/of grof huish. afval nam licht toe. De hoeveelheid bijzet (kg) is wel licht gedaald. Handhaving wordt in 2025 uitgebreid en ondergebracht bij Cure.

Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Verzamelen afval De optimalisatie van de inzameling met minicontainers (Chipproces) is uitgevoerd. De aanpak bijzet, de optimalisatie van inzamelroutes en inzet elektrische inzamelvoertuigen is gecontinueerd. Monitoring van de inzamelgegevens vond plaats. Prestatie-indicatoren Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) (1.1)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

209

180

195

Een substantiële vermindering omvang restafval van ca. 8% is behaald. Dit is vooral het resultaat van nascheiding PBD-materiaal en de uitgevoerde chipactie van containers. We zien een lichte afwijking ten opzichte van de streefwaarde, vandaar de keuze voor de kleur geel.

In 2024 hebben we ons vooral gericht op: • Afvalstrategie: De beleidsregel voor plaatsing papiercontainers is vastgesteld en plaatsingsvoorstellen containers voor diverse wijken zijn voorbereid en uitgevoerd. Op een drietal locaties gestart met pilots voor GFT/e inzameling. • Nascheiding: Nascheiding van PBD is in 2024 volledig doorgevoerd. De hoeveelheid PBD is gestegen van ca. 6 naar ca. 20 Kg/inwoner waarmee ook het scheidingspercentage flink is verhoogd. Het Brabants nascheidingsinitiatief nadert besluitvorming. • Afvalinzameling Centrum: Er is ingezet op onderzoek naar een nieuw inzamelsysteem voor het centrumgebied. Daarnaast werd er extra aandacht gegeven aan de (overlastgevende) papierinzameling: diverse interventies en overleggen met ondernemers vonden plaats. • Milieustraat en circulair ambachtscentrum Lodewijkstraat: Het plan voor de nieuwe milieustraat is nagenoeg gereed en gaat richting de vergunningsfase. In dit ontwerp wordt rekening gehouden met het mogelijk realiseren van een circulair ambachtscentrum. • Bedrijfsafval en reinigingsrecht: Het reinigingsrecht is in 2024 aangepast en de inzameling van bedrijfsafval is aangescherpt (o.a. met de chipoperatie). Bij de Woenselse Markt e.o. loopt een project gericht op het oneigenlijk gebruik van ondergrondse containers door bedrijven.

20

Wat heeft het gekost x € 1.000

Begr. prim. 2024 (nov '23) 31.084 -33.015 0 -1.931

Lasten Baten Mutatie reserves Saldo

Begroting 2024 (dec '24) 31.111 -32.970 -65 -1.924

Lasten

Toelichting afwijking exploitatie (x € 1.000) Reinigingsrecht Het nadeel is voornamelijk ontstaan door teruggaaf van betaalde reinigingsrechten aan bedrijven, ook uit eerdere jaren. Overkoepelende afvaltaken Het betreft hier het ontvangen positief jaarresultaat 2023 GR Cure (€ + 105.000), een voordeel op advieskosten (€ + 165.000) en overig gesaldeerd (€ +147.000). Deze effecten, verrekend met andere afwijkingen binnen TV73 Afval, resulteren in een nadeel op de totale afvalexploitatie ad € -89.000. Dit bedrag is onttrokken aan de egalisatievoorziening afval. Overig SALDO

-

Realisatie 2024

Afwijking 2024

30.680 -32.447 -73 -1.840

432 -523 8 -83

Baten

Mutatie Afwijking reserve -544 -544 incidenteel

417

89

-

506 incidenteel

15 432

-68 -523

8 8

-45 -83

Milieubeheer (tv 7.4) Wat hebben we bereikt 1 Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving Bij vergunningverlening bedrijven is aangestuurd op toepassing Best Beschikbare Technieken en is Risico- en Klacht gestuurd Toezicht vormgegeven. De Monitoringsrapportage Lucht 2023 is afgerond. Milieuthema’s door vertaald in ruimtelijke projecten. 2 Totale CO2-reductie gemeente Eindhoven We reduceren de CO₂-uitstoot ten opzichte van 1990 met minstens 55% in 2030 en 95% in 2050. De ambitie is om in 2035 al zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. We halveren ons primair grondstofgebruik in 2030 en in 2050 zijn we een circulaire stad. Effectindicatoren % inwoners dat zich (zeer) onveilig voelt als gevolg van gevaarlijke stoffen/straling/luchtverontreiniging (1) Na invoering van de Omgevingswet is gestart met het opstellen van programma Externe Veiligheid dat onderdeel wordt van het programma Gezonde Fysieke Leefomgeving. Een intensieve politieke lobby m.b.t. vervoer gevaarlijke stoffen en basisnet is ingezet. % inwoners dat last heeft van minstens één vorm van geluidhinder (1) Net al voorgaande jaren is wegverkeer de belangrijkste veroorzaker van geluidoverlast over heel de stad gezien. Woongebieden rondom de luchthaven ondervinden ook geluidoverlast. Bewoners ervaren geluidoverlast van verschillende bronnen. Directe CO2-uitstoot totaal gemeente Eindhoven cf.