Bijlage 1 - Gebiedsvisie Eindhoven Noordwest

EINDHOVEN NOORDWEST Gebiedsvisie 2040 juni 2023

eindhoven.nl/noordwestgebiedsontwikkeling

van kip tot chip

van vliegen tot landen

Eindhoven Noordwest is een gebied waar ongebreidelde innovatiedrift samenkomt met de nuchterheid van het Brabantse platteland. Hier kruist een drukke verkeersader met een bosrijk wandelpad. Hier vind je een boerenkip naast een hypermoderne microchip.

Eindhoven Noordwest is een gebied waar ongebreidelde innovatiedrift samenkomt met de nuchterheid van het Brabantse platteland. Hier kruist een drukke verkeersader met een bosrijk wandelpad. Hier vind je rust in de natuur naast een hypermoderne airport.

2 | Juni 2023

Afbeeldingen:‘Contrasten zorgen voor zichtbaarheid en onderscheid, het is de samenkracht van het gebied’.

De kracht van Brainport kun je beleven in Eindhoven Noordwest Eindhoven barst van de energie: een stad van denken en doen. Het onmogelijke verzinnen en vervolgens maken. Een economische wereldspeler, waar iedereen meedoet en met een Brabantse aanpak. Deze mentaliteit, innovatieve historie en geloof in de toekomst hebben Eindhoven een wereldwijde toppositie opgeleverd in technologie, design en kennis. Door elkaar te stimuleren en samen te werken is Eindhoven in staat de wereld te inspireren en de stad en Brainportregio te transformeren.

west. Een toegangspoort voor de stad, de regio en Nederland door de bereikbaarheid via land, lucht en water. Maar ook een uitgang om te ontsnappen aan de drukte van de stad. Met nauwelijks inwoners ligt de focus in dit gebied in eerste instantie niet op wonen, maar op belangrijke stedelijke functies en landschappelijke kwaliteiten die noodzakelijk zijn voor het accommoderen van de groei van de stad. Om de beschikbare ruimte optimaal te benutten met complementaire functies is het van belang om duidelijk keuzes te maken.

Ook in het noordwesten van Eindhoven is deze ontwikkeling volop merkbaar. De tweede lucht­ haven van Nederland, de showcase voor hightech maakindustrie op de Brainport Industries Campus, prachtige stadsparken, bossen en landgoederen… ze liggen allemaal in Eindhoven Noordwest. Stuk voor stuk dragen ze bij aan de aantrekkingskracht van de Brainportregio. Dat is niet toevallig. Ze liggen letterlijk in het Groene Raamwerk dat Noordwest zo kenmerkt. Deze groene basisstructuur, in combinatie met de nabijheid van belang­ rijke partners, campussen en bestemmingen, maakt Noordwest van groot belang voor het leef- en werkklimaat in Eindhoven en daarbuiten.

Met de vorige visie ‘Landelijk Strijp’ uit 2008 is de lijn uitgezet om de belangrijke waarden van Noordwest in samenhang met elkaar te ontwikkelen. De eerste fase van de Brainport Industries Campus is zonder meer succesvol te noemen. Met de aankoop van Landgoed De Wielewaal is de mogelijkheid gecreëerd om de groene wig Noordwest te ontwikkelen tot een waardig en samenhangend stadsbos. De Groene Corridor heeft stad en buitengebied veel beter met elkaar verbonden. De fietsbrug Tegenbosch over de A2/N2 is een echt icoon. De duurzame door­ ontwikkeling van Eindhoven Airport is met de Proefcasus Opnieuw Verbonden in gang gezet. De aanleg van de wegenstructuur Eindhoven Noordwest geeft een impuls aan de bereikbaarheid over de weg van de Brainportregio, Eindhoven en Noordwest zelf, zowel per auto als per fiets. Het afgelopen decennium heeft gemeente Eindhoven, samen met haar partners, hard

Eindhoven Noordwest kenmerkt zich door ogen­schijnlijke contrasten die elkaar juist kunnen versterken. High tech en high green. Een economische toplocatie in een landschappelijke, groene omgeving. Dat is de kern van Eindhoven Noord-

gewerkt aan deze kwaliteitsslag. Nu de contouren zichtbaar worden is het tijd voor verdere invulling. Een gebied is immers meer dan de wegen, structuren en voorzieningen en gaat alleen floreren als het behoeftes van gebruikers adequaat vervult. Er zijn volop kansen en ontwikkelingen. Meer dan ooit blijkt dat de lokale kwaliteiten van de omgeving een sterke identiteit geven aan grote en krachtige ontwikkelingen. In Eindhoven Noordwest is de menselijke maat voelbaar ondanks de dynamiek van mondiaal verkeer en internationale bedrijvigheid. In deze gebiedsvisie zetten we het streefbeeld neer voor 2040 en zoomen we in op de verschillende deelgebieden. Zie het als een stip op de horizon, een richting waar we met de partners in het gebied aan willen werken. Het is geen dichtgetimmerde projectenlijst, maar een groeidocument wat rekening blijft houden met ontwikkelingen en zich verhoudt tot de omgeving. We willen samen optrekken om Noordwest verder inhoud en uitstraling te geven. De kracht van Eindhoven Noordwest zijn de complementaire contrasten. Eindhoven Noordwest is een onmisbare schakel om Brainport Eindhoven duurzaam te laten groeien en bloeien. Stijn Steenbakkers Wethouder Brainport, economie, onderwijs, KnoopXL en Eindhoven Noordwest

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 3

Colofon Vragen? Neem gerust contact op met Jorie Mulder, gebiedsmanager van Eindhoven Noordwest: j.mulder@eindhoven.nl Beeldrechten Foto’s en kaarten: DONA Stedenbouw / LAP Landscape & Urban Design en gemeente Eindhoven.

4 | Juni 2023

Foto: Slowlane langs het Beatrixkanaal.

inhoudsopgave De kracht van Brainport kun je beleven in Eindhoven Noordwest

3

Introductie gebiedsvisie Noordwest 

7

Streefbeeld Eindhoven Noordwest in 2040

13

Deelgebieden van Noordwest

17

Strategische keuzes voor Noordwest

25

Hoe verder?

37

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 5

Eindhoven Noordwest, onderdeel ecosysteem Brainport. een stad van denken en doen.

Economische hotspots van de Brainport regio. In Eindhoven Noordwest liggen belangrijke functies voor de regio.

6 | juni 2023

1

Introductie gebiedsvisie Noordwest 1.1 Welkom in Noordwest! Eindhoven Noordwest is een gebied van ruim 1600 hectare – eenvijfde deel van de stad – in het noordwesten van de gemeente Eindhoven. Noordwest bestaat uit verschillende deelgebieden, ieder met een eigen gebruik en karakter. In veel situaties zijn die deelgebieden begrensd door grootschalige infrastructuur zoals de snel­weg A2/N2, het Beatrixkanaal en het spoor. Vanuit de overtuiging dat verschillen en contrasten kunnen inspireren en leiden tot nieuwe ontmoetingen, werkt de gemeente Eindhoven samen met haar partners in het gebied aan samen­hang en verbinding tussen de verschillende deel­gebieden. Bedrijven en onderwijs op de Brainport Industries Campus (BIC), Eindhoven Airport District (EAD) en het Goederen Distributie Centrum (GDC) dragen bij aan het regionale ecosysteem van het high tech cluster. Het uitgestrekte stadsbos met Landgoed De Wielewaal tussen de Anthony Fokkerweg en Elburglaan biedt de broodnodige ruimte voor rust, frisse lucht en ontspanning in het groen in het snel groeiende Eindhoven. Ook andere aantrekkelijke bestemmingen voor de stad, zoals de Internationale

1

School Eindhoven (ISE), De Philips Fruittuin, PSV-trainingscomplex De Herdgang, de Mispelhoef en BioArt Labora­tories zijn onderdeel van het stadsbos. Aan de oostzijde vormt Landgoed De Grote Beek met GGzE de toegang tot Noordwest. In Noordwest wordt gewerkt aan een betere wegenstructuur, verbetering van economische clusters en versterking van de hoogwaardige groene omgeving, natuur en biodiversiteit1. De eerste resultaten zijn zichtbaar en de komende jaren krijgt het gebied een verdere impuls. Noordwest vormt zo meer en meer een krachtig economisch gebied waarin het goed toeven is. Naast wereldspelers in de high tech, een stadsbos van formaat en een vliegveld voor internationale connectiviteit van Brainport Eindhoven vind je in Noordwest ook hele lokale activiteiten die het leefklimaat van Eindhoven versterken: scouting en sport, parken, fiets- en wandelroutes en horeca. Juist die combinatie kenmerkt het karakter van Noordwest.

1.2 Doel van de gebiedsvisie Noordwest Aan de basis van de gebiedsontwikkeling van Noordwest ligt de Ontwikkelvisie Landelijk Strijp (Gemeente Eindhoven, 2008). Eén van de belang­ rijkste ambities van die visie was om Noordwest meer als één gebied te kunnen beleven, door het slechten van de barrières van zware infrastructuur en door verbetering van het onder­ liggende stelsel van paden en lanen voor lang­zaam verkeer. De meest prominente uiting van die ambitie is de realisatie van de Groene Corridor maar ook de gerealiseerde fietsbrug over de A2/N2, de ecologische verbindingszone Ekkersrijt en tal van kleine verbeteringen voor langzaam verkeer hebben afgelopen jaren bijgedragen aan het beter en prettiger toegankelijk worden van Noordwest voor fietsers en voetgangers. Afgelopen 15 jaar hebben bovendien veel nieuwe functies deze kwaliteit ontdekt of uitgebouwd. De Internationale School, Philips Fruittuin en de Brainport Industries Campus zijn geïnitieerd en/of doorgegroeid met een sterke inzet op een relatie met de groene omgeving. De recente transformatie van het voorterrein van Eindhoven Airport draagt bij aan een aangename ontvangst van reizigers in Noordwest.

I n Noordwest verenigen we schijnbare tegenstellingen. Met de ontwikkeling van de Brainport Industries Campus stimuleren we naast de gebouw ontwikkeling ook natuurontwikkeling. We realiseren als onderdeel van de campus de Ecologische Verbindingszone Ekkersrijt en realiseren tuinen en natuur rondom de gebouwen die aantrekkelijk zijn voor mens en dier. Kort na de inrichting van het landschap met poelen en beplanting op BIC 1 zijn bijvoorbeeld de vogels Groenpootruiter en de Plevier waargenomen. EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 7

Eeuwenoude cultuurhistorische landschaps­ elementen vormen de contramal voor de snel ontwikkelende hoogwaardige technologie waar Brainport Eindhoven zo bekend van is. Het recent aangekochte Landgoed de Wielewaal is daarvan een goed voorbeeld. Eens gesloten privébezit, in de toekomst een toegankelijke ontsnapping naar rust en natuur voor alle Eindhovenaren en andere bezoekers; een echte buitenplaats midden in de dynamiek van de Brainportregio. Met de Ontwikkelingsvisie Landelijk Strijp is in 2008 een ontwikkeling ingezet waarin Noordwest groeit naar een krachtig economisch gebied waar de inrichting van het landschap een onlosmakelijke bijdrage aan levert. De aan­ gekondigde ontwikkelingen uit de visie Landelijk Strijp zijn grotendeels gerealiseerd (denk aan BIC, de Groene Corridor en de nieuwe wegenstructuur). Bovendien wordt Noordwest daardoor in toenemende mate ontdekt als prettig uitloopgebied van de stad met steeds meer stedelijke functies. De ontwikkeling van ­Noordwest komt daarmee in een nieuwe fase waarin de betekenis van Noordwest voor de stad en de Brainportregio verder wordt uitgebouwd. Ieder deelgebied binnen Noordwest kent zijn eigen ontwikkeling. Op deelgebiedniveau vindt concrete uitwerking plaats met projecten.

Denk aan de gebiedsvisie en uitvoerings­ programma Eindhoven Airport District, het Kwaliteitsboek BIC en de nog te realiseren ontwikkelvisie stadsbos en Wielewaal.

8 | juni 2023

Foto: De Mispelhoef.

Deze (overkoepelende) gebiedsvisie voor Noordwest is de kapstok voor de verschillende ontwikkelingen in de deelgebieden. Het schetst de positie en kansen van Noordwest in de schaalsprong van Brainport. In hoofdstuk 2 wordt het streefbeeld met een aantal kernwaarden neergezet. In hoofdstuk 3 worden de deel­gebieden beschreven en in hoofdstuk 4 worden de strategische keuzes voor Eindhoven Noordwest toegelicht. Tot slot wordt in ­hoofdstuk 5 beschreven hoe we verder gaan.

1.3 De positionering van Noordwest Noordwest ontwikkelt zich in rap tempo, is van nationale betekenis met haar (economische) functies en infrastructuur en is van groot belang voor de uitvoering van de vier ambities richting 2030 uit de Strategische Agenda Brainport van Rijk en regio (april 2023). Noordwest draagt bij aan de ruimtelijke schaalsprong, is aantrekkelijk voor talent en stimuleert het technologische ­concurrentievermogen en veerkrachtige toe­leverende ketens. Eindhoven Noordwest speelt daarnaast een belangrijke rol het ­oplossen van in een aantal urgente opgaven uit de Strategische Agenda Brainport, zoals het verbeteren van de bereikbaarheid, het behouden, meegroeien en versterken van leefbaarheid en voorzieningen en het doorprogrammeren van economische werklocaties. Het borgen van de fundamentele campusstructuren (zoals BIC) is belangrijk voor een toekomstbestendige groei van de Brainportregio.

Noordwest heeft bovendien een strategische geografische positie binnen de Brainportregio. Het grenst aan de randgemeenten Best, ­Oirschot en Eersel. Binnen de stadsgrenzen van ­Eindhoven wordt Noordwest omsloten door belangrijke stedelijke gebieden/wijken, namelijk Meerhoven, Woensel en Strijp S, T en R. ­Eindhoven Noordwest biedt belangrijke functies voor deze gebieden en draagt daarmee bij aan de brede welvaart. Denk aan de ruim 660 hectare stadsbos vol potentie voor ontmoeting en groene ruimte, de vele arbeidsplaatsen op de werk­locaties en de hybride leeromgevingen van Summa College voor MBO-studenten op BIC en Eindhoven Airport. De potentiële Brainportlijn kan grote impact hebben op Noordwest en tegelijkertijd kan Noordwest hierin ook grote betekenis hebben voor de regio. De Brainportlijn verbetert de bereikbaarheid van, naar en tussen de eco­ nomische toplocaties, campussen en (te ontwikkelen) woonlocaties in de Brainportregio. Vanaf de kerncorridor (van Veldhoven De Run t/m Westfields in Oirschot) waaiert de Brainportlijn aan de noordzijde (vanaf Eindhoven Airport en BIC) en de zuidzijde (vanaf ASML en High Tech Campus) op bestaande infrastructuur breed uit de regio in. Noordwest heeft een centrale ligging in dit gebied en vormt de verbinding met plekken waar verdichting plaatsvindt, zoals (plannen voor) verdichting rondom station Best.

Met BIC en Eindhoven Airport als toplocaties in dit netwerk is Noordwest essentieel voor de realisatie van de Brainportlijn.

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 9

1.4 Noordwest in de schaalsprong van Brainport Eindhoven is afgelopen jaren gegroeid en dat gaat de komende jaren hard door. De stad wordt niet alleen groter maar vooral ook intensiever gebruikt. Eindhoven maakt een stap naar een hoogstedelijk milieu. Dat heeft impact op de positie en betekenis van Noordwest voor de stad. In juni 2022 is het Verstedelijkingsakkoord SGE gesloten tussen het Stedelijk Gebied Eindhoven (9 gemeenten), de Provincie NoordBrabant en het Rijk. Het akkoord beschrijft een gezamenlijke visie op de regionale verstede­ lijking richting 2040. Centraal in de visie staat het toewerken naar één slim, groen en inclusief stedelijk gebied Eindhoven met een groei van 62.000 woningen. Naar verwachting komen er ook 70.000 arbeidsplaatsen bij, waarvan een groot deel in Eindhoven Noordwest. In het najaar van 2022 hebben rijk en regio afgesproken gezamenlijk 1,6 miljard euro te investeren in een breed mobiliteits- en verstedelijkingspakket voor de hele Brainportregio. De ontwikkeling van Noordwest is randvoorwaardelijk voor de schaalsprong van Eindhoven en biedt ruimte aan de volgende functies:

10 | juni 2023

▪ De verdichting van de stad vraagt om groene uitloopgebieden met rust en ruimte voor ontspanning, sport en recreatie. Noordwest ligt op het snijvlak van stad en land. Het is één van de drie groene wiggen van de stad en is de toegangspoort naar het Van Gogh ­Nationaal Park; ▪ De landschappelijke en natuurkwaliteiten van Noordwest leveren naast een bijdrage aan de ruimtelijke beleving ook kansen voor energie en klimaat, voor het bestrijden van hittestress in de stad en het aanpakken van de water­ opgave (bufferen tegen verdroging, drink­ watervoorziening). ▪ In Noordwest bevinden zich een aantal grootverbruikers met betrekking tot energie. De luchthaven en industrie verbruiken meer energie dan er (op dit moment) lokaal opgewekt kan worden. Op het gebied van de energieopgave kan Noordwest een belang­ rijke rol spelen. Door dat te bekijken op het grotere gebied van Noordwest in plaats van op de verschillende deelgebieden afzonderlijk, kunnen we inzetten op een gebieds­ ontwikkeling waar duurzame opwekking en verdeling van energie in de ruimste zin van het woord plaatsvindt en waar verduur­ zamingsinitiatieven van onze gebiedspartners elkaar vinden en onderling versterken.

▪ Een groot deel van de groei van het aantal (extra) arbeidsplaatsen zal plaatsvinden in Noordwest (Brainport Industries Campus, Eindhoven Airport District, GDC). De kwaliteit van een goed bereikbare omgeving met een aantrekkelijke landschappelijke inbedding levert een fundamentele bijdrage aan de duurzame economische groei. ▪ Noordwest heeft een belangrijke functie in de mobiliteitstransitie voor de Brainportregio, met onder andere het realiseren van hoogwaardige fietsinfrastructuur en OV (en het uitwerken van het regionale hub-netwerk) en het stimuleren van openbaar vervoer en fiets op de werklocaties. ▪ Eindhoven Airport is als tweede luchthaven van Nederland een belangrijke landelijke voorziening en daarmee van betekenis voor de Brainportregio.

Het netwerk van Noordwest

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 11

Noordwest: verschillen in de spotlights

12 | juni 2023

Foto: Internationale School Eindhoven aan de Groene Corridor.

2

Streefbeeld Eindhoven Noordwest in 2040 In 2040 is Noordwest, nog meer dan het nu al is, een economische toplocatie van Brainport Eindhoven in een groene omgeving. Die omgevingskwaliteiten worden gewaardeerd door de inwoners en werknemers in de stad die voor rust, ruimte en ontspanning Noordwest bezoeken. Ook voor inkomende reizigers vanaf Eindhoven Airport en de toegangswegen en -paden tot de stad is dat bruisende klimaat op de overgang van stad en landschap beleefbaar. Noordwest is representatief voor het onderscheidende vestigingsklimaat van Brainport Eindhoven waarbij lokale kwaliteiten van landschap en historie, aandacht voor individuele talenten en persoonlijke ontmoeting worden gewaardeerd en een basis leggen voor prestaties van wereldformaat. Noordwest is een plek voor knappe denkers, vakkundige doeners, verzorgers en ondernemers in een diversiteit aan functies. Noordwest geeft ruimte voor functies die broodnodig zijn voor de verstedelijkingsopgave van de regio. Om dit streefbeeld vast te houden en te realiseren sturen we op een aantal kernwaarden:

Open en zichtbaar In Noordwest nodigt de inrichting uit tot onder­ linge ontmoeting, uitwisseling en inspiratie. Door het open karakter van de verschillende plekken is het hier vanzelfsprekend om ‘bij elkaar te kunnen kijken’ en makkelijk om samen initiatief te nemen. Mensen weten waar en bij wie ze moeten zijn dankzij een fijnmazige en toeganke­ lijke structuur van paden en lanen, goede communicatie en sterke presentatie. Contrast is daarbij onze samenkracht: we gaan verschillen niet uit de weg, maar zetten dit in de spotlights. Contrasten lijken op het eerste gezicht tegen­ stellingen maar in de praktijk blijken het in Noordwest vaak waardevolle, complementaire activiteiten: hightech bedrijven vergaderen op de historische plek van de Philips Fruittuin of De Mispelhoef, GGzE werkt samen met bedrijven aan mentale gezondheid van werknemers en het Brabantse landschap is een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale en lokale werknemers en geeft ruimte en rust in de drukte van de stad. Het leidt tot een gebied waar initiatieven niet op zichzelf staan maar altijd kracht ontlenen aan de verbondenheid met anderen en de kwaliteiten van de plek. Dat vraagt ook een

zorgvuldige afweging bij nieuwe initiatieven. Er is veel mogelijk in Noordwest maar de terug­kerende vraag luidt: hoe wordt een bijdrage geleverd aan het totaalaanbod van Noordwest? Op die vraag kan alleen een antwoord gegeven worden als men open staat voor verbinding en zichtbaar is. Dat is de mentaliteit van Noordwest.

Aantrekkelijk verblijven en ontspannen in het landschap van Noordwest Het stadsbos met haar stadsparken en het groene, landschappelijke netwerk maken Noordwest tot een unieke plek. Noordwest geeft ruimte aan rust, groen en natuur maar is ook aantrekkelijk voor mensen die er verblijven en voor hen die er doorheen reizen. Voor werk en ontspanning. Denkers en doeners voelen zich geïnspireerd dankzij het eigenzinnige en diverse aanbod aan voorzieningen; er is volop ruimte en voldoende te doen. De menselijke maat is er voelbaar ondanks de dynamiek van mondiaal verkeer en internationale bedrijvigheid. Zo wordt het de werknemer, stedeling of reiziger makkelijk gemaakt om er even uit te gaan, ergens te eten, te bewegen of te bezinnen op de alledaagse momenten.

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 13

BIC = Brainport Industries Campus GDC = Goederen Distributie Centrum GGzE = Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven HET GROENE WOUD

ijk

hd

sc

Bo

RECREATIETERREIN DE LANDSARD

HERDGANG (PSV) PHILIPS DE JONGHPARK

STRIJP S, T EN R

14 | juni 2023

Goed verbonden, toegankelijk en vindbaar Eindhoven Noordwest ligt op een uitstekend bereikbare plek in de stad. Afgelopen periode is er flink geïnvesteerd in de autobereikbaarheid en doorstroming in Noordwest. Door de wegen­ structuur op een andere manier in te richten is daarmee juist ook ruimte ontstaan voor aantrekkelijke fietsroutes en autoluwe plekken. Bereikbaarheid van bestemmingen is essentieel, doorgaand verkeer wordt gebundeld op enkele plekken. De komende jaren wordt er flink geïn­ vesteerd in de bereikbaarheid met Hoogwaardig Openbaar Vervoer, met onder andere de HOV3 verbinding. Deze verbinding tussen het centrum van Eindhoven en het vliegveld via Winkelcentrum Woensel is ook een impuls voor belangrijke economische clusters zoals BIC en GDC. Een ­bijzondere kwaliteit van Noordwest is een aantrekkelijke, comfortabele fietsstructuur. Routes voor de fiets zijn royaal en grote kruisingen worden voorkomen door het gebruik van fietsbruggen over de snelweg en Anthony Fokkerweg. Samen met de fietsroute langs het Beatrixkanaal ontstaat zo een aangenaam fietsnetwerk dat bovendien verbonden is met de binnenstad (via de Groene Corridor) en het landschap, de andere campussen van Brainport (via de Slowlane) en de omliggende stadswijken en regio.

Naast een goede functionele structuur is de beleving van het fietsen door Noordwest aantrekkelijk; de inrichting is afgestemd op de beleving van fietsers en voetgangers.

Verbinding is in Noordwest een gedeelde en gezamenlijke kwaliteit: Noordwest is onderdeel van het netwerk van campussen in de regio. Je hier vestigen betekent nabijheid van ontwikkelingen en partners én goed verbonden zijn met de rest van de wereld.

Ruimtelijke ontwikkeling met het Groene Raamwerk als basis Uitgangspunt voor de ruimtelijke ontwikkeling van Noordwest zijn de bestaande laan- en bos­structuren en (ecologische) verbindingen langs het Beatrixkanaal, de Groene Corridor en de beekloop de Ekkersrijt. Het stelsel van paden en lanen is vooral in het zuidelijk deel, rondom De Wielewaal en Fruittuin, fijnmazig en goed intact. Weggetjes als de Tegenboschweg of de structuren tussen de Groene Corridor en de A2/N2 ter hoogte van Dela / Mispelhoef zijn onderdeel van waardevolle historische patronen. Ondanks de doorsnijding door de snelweg en het spoor zijn deze nog goed zichtbaar in het landschap. De opgave is om deze structuren op te nemen in inrichting en gebruik zodat nieuwe betekenis wordt gegeven aan de gebiedseigen kwaliteit van Noordwest. We noemen dat rijke stelsel van paden en lanen het Groene Raamwerk. Naast een netwerk voor fietsen en lopen draagt het Groene Raamwerk ook bij aan de klimaat- en natuurdoelstellingen. De ecologische structuur van de NNB (Natuurnetwerk Brabant) en de waterstructuur worden verbeterd met het uitbouwen van het Groene Raamwerk.

De groene structuur, doorwaadbaarheid en de publieke bestemmingen vormen samen de basiskwaliteit van het gebied. Deze plekken kunnen bestaande functies zijn, zoals bijvoorbeeld de jachthaven aan het Beatrixkanaal die kan uitgroeien tot een recreatieve hotspot, maar het kan nadrukkelijk ook gaan over nieuwe initiatieven. Een doorslaggevende rol in deze ontwikkeling is de komende jaren weggelegd voor Landgoed De Wielewaal als onderdeel van het stadsbos in Noordwest. In het op te stellen ontwikkelplan worden zowel de nieuwe kansen voor het uitbreiden van het (publieke) netwerk als de programmering van het landgoed in relatie tot het stadsbos verkend.

Foto: De luchtvaarobservatieligbank van Studio Marco Vermeulen aan de Groene Corridor.

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 15

WIST U DAT? ▪ Op de BIC de toeleveranciers van de high tech industrie samen werken aan een gedeeld innovatieprogramma? ▪ Er meer dan 2000 mensen werken in het eerste cluster van BIC? ▪ Er drie scholen zijn gevestigd tussen de fabrieken? ▪ De bedrijven samen één logistieke ingang delen?

16 | juni 2023

Foto: Entree Brainport Industries Campus.

3

Deelgebieden van Noordwest 3.1 Brainport Industries Campus De Brainport Industries Campus (BIC) is een recente gebiedsontwikkeling tussen de snelweg A2/N2 en het Beatrixkanaal. Het doel van BIC is om een specifieke plek voor de hightech maak­ industrie te realiseren. De maakindustrie is een essentieel onderdeel van de keten van bedrijven die hightech producten ontwikkelen, produceren en verkopen. De grote groep bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de productie van zeer hoogwaardige onderdelen hebben behoefte aan een sterkere nabijheid bij elkaar en grotere zichtbaarheid naar de buitenwereld. Voor deze toeleverindustrie is onderlinge samenwerking, het delen van faciliteiten en een stimulerende omgeving voor het aantrekken en behouden van personeel cruciaal voor hun toekomst in Brainport Eindhoven. BIC is een plek die met haar ontwerp en inrichting bijdraagt aan het realiseren van die toekomststrategie van de bedrijven. Kenmerkend is de openheid en toegankelijkheid van de campus en de landschappelijke inrichting rondom de geclusterde bedrijven.

fase gerealiseerd, de campus wordt nu al op vele plekken als referentie gebruikt om aan te tonen hoe de fabriek van de toekomst er uit kan zien en hoe samenwerking wordt gestimuleerd. De totale Brainport Industries Campus heeft een omvang van 200 hectare. Op lange termijn kan hier maximaal 60 hectare van bebouwd worden. Dat betekent dat de overige 140 hectare voor­ namelijk worden ingericht als een hoogwaardige natuurlijke omgeving. Voor een groot gedeelte bestaat die omgeving uit natuur die onderdeel is van het Natuur Netwerk Brabant. Op specifieke plekken wordt deze structuur versterkt, zoals de ecologische verbindingszone Ekkersrijt, de kanaalzone en langs de Landsard. Andere grote delen van de campus worden ingericht als een landschap waar droge en natte natuur zorgen voor biodiversiteit en waar bovendien water­ bekkens regenwater opvangen. Dat landschap is onderdeel van de grote groene wig die tot die in de stad Eindhoven verbindt met het buitengebied.

BIC

Er ontstaat daarmee een krachtig open ecosysteem in een nieuwe typologie voor huisvesting van maakbedrijven dat op deze schaal en deze doelgroep zijn weerga in Nederland en ver daar buiten niet kent. En ook al is nog maar de eerste

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 17

WIST U DAT? ▪ Eindhoven Airport de tweede luchthaven van Nederland is met circa 85 bestemmingen verspreid over 32 landen? ▪ Er iets minder dan 10.000 werknemers werken op bedrijventerrein Eindhoven Airport en Flight Forum (peildatum 2020)? ▪ In het initiatief E-Force bedrijven op Flight Forum samenwerken aan de opzet van een innovatief energienetwerk waarbij duurzame energie wordt opgewekt en aan elkaar wordt verhandeld?

18 | juni 2023

Foto: Eindhoven Airport.

3.2 Eindhoven Airport District Het luchthavengebied ‘Eindhoven Airport District’ (EAD) bestaat uit Eindhoven Airport, het naast­ gelegen bedrijventerrein Eindhoven Airport, kantoren- en bedrijvencluster Flight Forum en de vliegbasis Eindhoven. De uitdaging is om van deze deelgebieden één duurzaam samenhangend cluster te maken. Er liggen een aantal urgente kansen en opgaven die in samenhang opgepakt moeten worden. Om verbinder met de wereld en waardige entree voor de regio te kunnen zijn, is de luchthaven niet alleen zelf bezig met een kwalitatieve, duurzame ontwikkelslag, maar heeft zij een sterk belang bij een samenhangend en goed functionerend luchthavengebied. Dit sluit aan op de Proefcasus Eindhoven Airport (van Geel 2019). Het bedrijventerrein Eindhoven Airport is een klassiek gemengd bedrijventerrein met bijbehorende uitstraling: veel verharding, hekwerken en weinig ruimte voor voetgangers en fietsers. Flight Forum kent een uitgesproken architec­ tonische opzet met ovale velden voor bedrijven en kantoren. Het terrein stamt uit de tijd dat functiescheiding het adagium was. Voor zowel het bedrijventerrein als Flight Forum geldt dat er een inhaalslag gemaakt moet worden op het gebied van economische positionering, verblijfskwaliteit voor werknemers en bezoekers, mobiliteit (transitie) en samenhang met elkaar en in combinatie met de luchthaven.

De Luchthavenweg is de centrale as tussen de terminal en Flight Forum. De inzet is om deze as te transformeren naar een Brainportwaardige entree en aantrekkelijk verblijfsgebied. De Luchthavenweg heeft daarmee de potentie van stedelijke as

met gemengde functies, waarbij de inzet in eerste instantie is op (clustering van) voorzieningen (zoals horeca, sport, ontspanning en vergadering).

De Proefcasus Eindhoven Airport Leefbaarheid, gezondheid en milieu zijn thema’s die onlosmakelijk verbonden zijn met de luchthaven. Zij vormen ook onderdeel van de Omgevingsvisie zoals in juni 2020 door de gemeenteraad van Eindhoven is vastgesteld. Daarin zijn de ambities opgenomen voor “een gezonde groei van de stad”. Eindhoven Airport en de Vliegbasis Eindhoven willen als ‘goede buur’ de relatie met de omgeving versterken en omgevingseffecten van het vliegen op hun omgeving verminderen, om te zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving. Zo werken Eindhoven Airport en de Vliegbasis binnen de Proefcasus ‘Eindhoven Airport’ met vele partijen op (inter)nationaal en regionaal niveau hard aan de verduurzaming van zowel de luchtzijdige als landzijdige activiteiten. Daarnaast wordt er gewerkt aan het verminderen van geluidsoverlast en uitstoot van schadelijke stoffen. Tenslotte wordt er ingezet op het verbeteren van de gezondheid door inzet van duurzame mobiliteit en stimulering van bewegen. Het luchthavengebied biedt mogelijkheden om de doelen uit de Proefcasus – waaronder verduurzaming en vergroting van de meerwaarde van de luchthaven voor de regio – te realiseren en de relatie met omwonenden en inwoners uit de regio te versterken.

EAD

Recreatieterrein De Landsard Naast Eindhoven Airport ligt Recreatieterrein De Landsard, met onder andere een buiten-kartbaan en motorcross. Op deze locatie worden diverse ‘lawaaisporten’ uitgeoefend.

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 19

WIST U DAT? ▪ Gemeente Eindhoven begin 2022 Landgoed de Wielewaal (142 ha) heeft aangekocht? ▪ Leerlingen op de Internationale School Eindhoven uit meer dan 55 verschillende landen komen? ▪ Er een jachthaven aan het Beatrixkanaal ligt? ▪ De Philips Fruittuin is opgericht door Anton Philips als werk­ verschaffingsproject? ▪ De Groene Corridor 13 km lang is en het centrum van Eindhoven verbindt met de historische markt in Oirschot?

20 | juni 2023

Foto: Meertje op Landgoed de Wielewaal.

3.3 Het stadsbos: groene long voor de stad Het gebied ten noordwesten van de Bezuidenhoutseweg, tussen de Boschdijk en Beatrixkanaal en min of meer begrensd door de Anthony Fokkerweg aan de noordzijde bestaat voornamelijk uit een samengesteld landschap van parken en landgoederen. Het bestaat uit onder andere de voormalige golfbaan Welschap, het Philips van Lenneppark, Landgoed de Mispelhoef, Landgoed De Wielewaal, het Philips de Jonghpark, de Philips Fruittuin, de Internationale School Eindhoven (ISE), de Herdgang PSV en het landgoed De Grote Beek van GGZe. Dit grote bosrijke gebied bevat diverse ‘stedelijke’ voorzieningen die juist in de overgang tussen stad en landschap een goede plek hebben en een waardevolle bijdragen leveren aan de kwaliteit van leven in de stad en levendigheid van de groene stadsrandzone. Het gebied is waardevol cultuurlandschap bevat belangrijke cultuur-historische waarden (zie ook de ­Cultuur-Historische Waardenkaart van de provincie Noord-Brabant). In die betekenis – in ruimte, lucht en activiteiten – schuilt de kwaliteit van dit stadsbos in Noordwest.

De kracht van het stadsbos is in de eerste plaats de omvang, het is groot en aaneengesloten. Dat maakt dat je er kunt ontsnappen aan de stad, op steenworp afstand van huis. In de tweede plaats is dat de hoogwaardige natuur, afgewisseld met toegankelijke groene plekken. Bedrijven en voorzieningen in het stadsbos hebben veelal een open en publiekelijk karakter: de Philips Fruittuin is naast een fruitteler ook een restaurant en winkel, op de Herdgang staat publiek bij het trainingsveld van PSV, de Internationale School is naast onderwijslocatie ook een ontmoetingsplek voor internationals. En ook voor de GGzE is het een speerpunt om publiek op het terrein uit te nodigen. Horeca en fietsroutes, sportevenementen en een kinderboerderij worden daar ingezet om de kwaliteiten van het gebied te delen met bezoekers. Daarmee is niet alleen de groene omgeving een deelbare kwaliteit van het stadsbos, ook de functies die er een plek in hebben zijn in meer of mindere mate bestemmingen voor alle Eindhovenaren. Het versterken van dit publieke karakter maakt het stadsbos nog aantrekkelijker en betekenisvoller in de toekomst.

Het stadsbos

Het stadsbos is de ultieme collectieve buitentuin voor de stedeling. De parken (Philips de Jongh Wandelpark en Philips van Lenneppark) bieden het klassieke decor voor rust, sport (o.a. hardlopen, fietsen, tennisbaan, skatepark, yoga, work-out en Urban Sportpark Eindhoven) en plezier (kinderboerderij, kleine horeca) in de natuur. Juist die contrasten en diversiteit in gebruik en beleving zijn kenmerkend voor het gebied.

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 21

WIST U DAT? ▪ Het Goederen Distributie Centrum (GDC) Acht een voormalig terrein van Philips is met een omvang van 124 ha? ▪ De gemeente Eindhoven ter hoogte van het GDC een tunnel onder de Randweg A2/N2 bouwt, als onderdeel van de aanpak van de wegenstructuur in Eindhoven Noordwest om de bereikbaarheid te verbeteren? ▪ Pal naast het GDC aan de ­Groene Corridor horeca­ gelegenheid De Mispelhoef ligt, waarbij de historische boerderij uit 1774 is en de functie van herberg vervulde?

22 | juni 2023

Foto: GDC Acht.

3.4 Goederen Distributie Centrum Het Goederen Distributie Centrum (GDC) wordt begrensd door grootschalige infrastructuur zoals A2, spoorweg en Anthony Fokkerweg en voor een klein gedeelte door de Oirschotsedijk (Groene Corridor). Door deze zware barrières is het GDC een geïsoleerd gebied. Met de realisatie van de nieuwe onderdoorgang onder de A2/N2 ontstaat een directe verbinding via BIC met de A58. Het GDC is een bedrijventerrein dat is ingericht op grootschalige logistiek en distributie: brede wegen, veel verharding en hekwerken, groot­ schalige gebouwen, weinig aandacht voor een aangenaam verblijf in de buitenruimte. Met uitzondering van een truckercafé zijn er bovendien geen andere functies dan bedrijven. Het terrein is multimodaal ontsloten door de aanwezige railterminal. Met name aan de noorden oostzijde zijn grote distributiebedrijven gevestigd zoals Van Rooijen, UPS en DHL. In de noordoostelijke hoek van het terrein bevinden zich bovendien bedrijven die zijn gericht op verwerking van afval en recycling. Er zijn ook enkele hightech bedrijven zoals Thermo Fisher, VDL-ETG en Malvern Panalytical gevestigd op het GDC. Zij zijn belangrijke spelers in het Brainport ecosysteem en een atypische verschijning op het GDC. Deze bedrijven zijn voormalige Philipsbedrijven, waarbij productie en logistiek bij elkaar gevestigd waren.

Deze hightech bedrijven die niet primair logistiek zijn georiënteerd, worden gefaciliteerd op hun huidige locatie.

Eindhoven heeft de ambitie om in te zetten op een circulaire samenleving waarbij reststromen worden hergebruikt. Dat geldt zowel voor stede­ lijke activiteiten als voor de bedrijven op de campussen en bedrijventerreinen. Daarnaast zijn GDC en Westfields de enige logistieke bedrijventerreinen binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven. Die logistieke sector is een belangrijke schakel in de Brainport economie. In de positionering van het GDC richten we ons daarom met name op Brainport gelieerde logistiek en circulariteit. Als de gevestigde hightech bedrijven op het GDC ervoor zouden kiezen om te verplaatsen naar één van de hoogwaardige campussen elders in de regio, dan is de inzet om de vrijgekomen ruimte in te vullen volgens dit profiel, passend binnen de programmeringsafspraken in het SGE.

GDC

De toegevoegde waarde van het GDC met duide­ lijke profilering voor de regio zal toenemen en de bedrijfsprocessen vragen ook hier meer innovatie en dus talent op uiteenlopende kwalificaties. Daar stemmen we de inrichting van de openbare ruimte op af: meer ruimte voor comfortabele fietsroutes, lunchwandelingen en ontmoeting. HOV3 verbetert de OV-verbinding op GDC met het centrum van Eindhoven en omliggende gebieden. De ondernemersvereniging van het GDC, OV8, onderzoekt de mogelijkheid om te komen tot een Bedrijven Investerings Zone (BIZ). Daarbij ligt de focus op het verduurzamen en vergroenen, het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid en het ver­ beteren van het verblijfsklimaat voor werknemers.

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 23

Noordwest is een plek voor knappe ­denkers, vakkundige doeners, verzorgers en ondernemers.

24 | juni 2023

Foto: BIC, studenten van het Summacollege.

4

Strategische keuzes voor Noordwest Om de verschillende complementaire kwali­ teiten van Noordwest volledig tot wasdom te laten komen en het streefbeeld Noordwest 2040 te bereiken is een integrale aanpak van de gebiedsontwikkeling cruciaal. Het is echter minstens even belangrijk om scherpe keuzes te maken en van daaruit heldere kaders te hanteren bij nieuwe ontwikkelingen. Alleen zo blijft Noordwest een gebied in balans. De strategische keuzes voor Noordwest passen in de Eindhovense Omgevingsvisie en zijn van cruciaal belang voor het realiseren van de verstedelijkingsopgaven van de regio. De volledige Omgevingsvisie is te vinden op eindhoven.nl/omgevingsvisie

Eindhoven: Kloppend hart van brainport Integrale visie voor de fysieke leefomgeving van Eindhoven

Om het streefbeeld voor Noordwest te bereiken en bij te dragen aan de opgaven en uitdagingen van de stad Eindhoven en de economie van Brainport staan drie strategische opgaven in Noordwest centraal: A. Ruimte voor werklocaties van de toekomst B. Ruimte voor rust en reuring in het groen C. Ruimte voor duurzame verbindingen

Speerpunten: 1. Sturen op scherpe profilering 2. Realiseren van duurzame en aantrekkelijke werkgebieden 3. Inzetten op energiezekerheid 4. Bijdragen aan circulaire economie van Brainport 5. Samenwerken met partners

A. Ruimte voor werklocaties van de toekomst

1. Sturen op scherpe profilering Door scherpe sturing op type bedrijvigheid en door de gerichte toevoeging van functies of voorzieningen willen we bereiken dat de werk­ gebieden ieder hun eigen sterke, onderscheidende profilering en meerwaarde hebben binnen de Brainportregio. BIC is binnen Noordwest hét voorbeeld van hoe zo’n duidelijk profiel kan bijdragen aan de groei van het regionale Brainport ecosysteem. De campus biedt de komende jaren veel ruimte voor toeleverende bedrijven die actief zijn binnen het cluster van de high tech systems and materials (HTSM-cluster). Ook voor bestaande werkgebieden wordt de komende jaren de profil­ering aangescherpt. Voor het Eindhoven Airport District is in 2022 met vijf partners een gebieds­ visie vastgesteld. Hierin is onder andere gekozen voor een scherpe sturing op enerzijds internationaal georiënteerde bedrijvigheid, passend bij de aanwezigheid van onder meer de luchthaven en de veelal al in het gebied aanwezige handels­

Succesvolle werklocaties die inspelen op de toekomststrategie van de markt zijn fundamenteel voor het behoud van de kracht van de Brainport­ regio. Met de Brainport Industries Campus (BIC), Eindhoven Airport District (EAD) en het Goederen Distributie Centrum (GDC) Acht beschikt ­Noordwest over verschillende werkgebieden die ieder een specifieke bijdrage leveren aan het ecosysteem van Brainport. De realisatie van BIC is een lange termijn ontwikkeling waarvan het eerste cluster is gerealiseerd. EAD en GDC zijn bestaande werkgebieden die de komende jaren doorontwikkeld of getransformeerd worden om beter aan te sluiten bij de vragen van deze tijd.

Gemeente Eindhoven

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 25 Omgevingsvisie gemeente Eindhoven | 1

bedrijven. De ambitie van de komst van een World Trade Center (WTC) naar Eindhoven Airport past binnen deze strategie. Anderzijds profileert het Airport District zich richting 2040 steeds meer als faciliterende hub binnen Brainport. Een multi­functioneel, levendig gebied voor aangenaam werken en verblijven met voorzieningen waar andere gebieden in Brainport van kunnen profiteren (bijvoorbeeld via de pilot met shortstay huisvesting op Flight Forum voor diverse groepen internationals). Voor het GDC bouwen we de positionering uit rondom vooral de thema’s circulariteit en Brainport gelieerde distributie. Nieuwe bedrijvigheid moet ook hier passen binnen het genoemde profiel en daarom is het toevoegen van reguliere logistieke bedrijvigheid bijvoorbeeld niet passend. 2. Realiseren van duurzame en aantrekkelijke werkgebieden Naast de juiste economische positionering en programmering maken we ook ruimtelijk gezien hoogwaardige en aantrekkelijke werkgebieden voor bedrijven en werknemers. Hiermee spelen we in op de veranderende behoeften van markt en maatschappij én verbeteren we het verblijfs­ klimaat van Eindhoven Noordwest en daarmee de hele regio. We zetten in op vergroenen, verduur­ zamen, veelzijdig en levendig: plekken waar je graag wil zijn. Er komt meer ruimte voor wande­ laars, fietsers, voor ontmoeten, beleving en voorzieningen.

Met de volgende clusters van BIC wordt de ‘fabriek van de toekomst’ door­ontwikkeld in een groene, duurzame ­campusomgeving als aantrekkelijk werk- en r­ ecreatielandschap waar kennisuitwisseling centraal staat.

26 | juni 2023

We verbinden die kwaliteiten met EAD en met het Van Gogh Nationaal Park. Op die manier versterken we de verbinding tussen stad en omliggend landschap en tussen werklocaties onderling. Met ingrepen in bestaande gebieden wordt volop geïnvesteerd in vergroening van de buitenruimte, met meer gemengde functies (bedrijven, onderwijs en tijdelijk wonen) en voorzieningen. Daarbij wordt onderlinge ­samenwerking tussen de verschillende deel­ gebieden gestimuleerd zodat zij elkaar zoveel mogelijk versterken. 3. Inzetten op energiezekerheid Randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van een duurzame en aantrekkelijke werkomgeving is de energiezekerheid. Vanuit de netbeheerders wordt het signaal gegeven dat de netcapaciteit de komende jaren in (vrijwel) de hele regio onder druk kan komen te staan. Net als in de rest van de stad, streven we in Noordwest naar de ambitie om al in 2030 zo veel mogelijk klimaatneutraal te zijn (met als minimale ondergrens de in 2016 vastgestelde Klimaatverordening, waarin staat dat in 2030 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met ten minste 55% gereduceerd moet zijn en in 2050 met ten minste 95%). In Noordwest is die transitie gericht op drie aspecten: ▪ Energieverbruik beperken en bedrijfsprocessen verduurzamen om de energiebehoefte te beperken. We gaan daarom samen met partijen in Noordwest aan de slag met energiereductie.

Daarvoor wordt, waar mogelijk, aangesloten bij landelijke en regionale trajecten.

▪ Energie duurzaam en lokaal opwekken: veel dakoppervlak van bedrijven en kantoren wordt nu nog niet benut voor energieopwekking. Hetzelfde geldt voor het gebruik van duurzame warmtebronnen, zoals warmtepompen en WKO (warmte-koude opslag) installaties. Hier willen we de komende jaren verandering in brengen met een gebiedsgerichte, collectieve actie richting bedrijven en pandeigenaren. Hierbij wordt samengewerkt met onder meer onderne­ mersverenigingen en enkele voortrekkers uit het gebied. Daarnaast wordt op enkele speci­ fieke plekken (die daar geschikt voor zijn) gezocht naar de mogelijkheden voor groot­ schalige energieopwekking, zoals (tijdelijke) zonnevelden, windenergie en aquathermie. ▪ Uitwisseling van (lokaal opgewekte) energie: samenwerking op het gebied van energie kan voor ondernemers voordelig zijn en samen kunnen zij ook beter inspelen op de energie­ markt van de toekomst. Binnen het Eindhoven Airport District zijn op kantoren- en bedrijven­ park Flight Forum daarom verschillende bedrijven gestart met een innovatief lokaal energiehandelsplatform: E-Force. Lokaal opgewekte energie wordt onderling uitgewis­ seld, waarmee deze energie in het gebied blijft en de afhankelijkheid van het reguliere elektriciteitsnet wordt verminderd.

Eindhoven Airport en de gemeente hebben zich inmiddels aangesloten bij deze samenwerking vol potentie, welke de komende jaren wordt uitgebouwd met meer bedrijven in Noordwest.

In 2023 wordt een gebiedsbrede energievisie uitgewerkt, met uitwerkingen voor de verschillende deelgebieden zoals BIC, EAD en GDC. We zoeken in Noordwest specifiek naar innovatieve combinaties tussen groenblauwe omgeving (bijv. kanaal als energiebron) en technologie. De ontwikkeling van waterstofnetten en (een aantakking op) de Delta Corridor zijn potentiële kansen voor Noordwest. 4. Bijdragen aan de circulaire economie van Brainport Eindhoven heeft in haar omgevingsvisie de opgave opgenomen om werklocaties in de stad te verduurzamen, zodat de impact op het klimaat vermindert en de werklocaties bijdragen aan onze ambities voor circulaire economie (een systeem waarin geen eindige grondstofvoorraden worden uitgeput en waarin reststoffen volledig opnieuw worden ingezet in het systeem). We onderschrijven de landelijke doelstellingen om in 2050 een circulaire economie te hebben, net als de ambitie om in 2030 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken. Nieuwe ontwikkelingen in Eindhoven Noordwest houden hier zoveel mogelijk rekening mee: ▪ Nieuwe gebouwen en infrastructuur worden volgens circulaire principes aangelegd. Waar mogelijk werken bedrijven in het gebied samen om de ecologische footprint van product of dienst te verkleinen.

▪ Circulaire economie is een belangrijk onderdeel van de toekomstige positionering van het GDC binnen de regio. We zien voor een aantal afvalverwerkende bedrijven op het GDC een rol weggelegd in de stedelijke opgaven op het gebied van circulariteit. Bijvoorbeeld als materialenbank, gericht op het hergebruiken en opwaarderen van zowel huishoudelijke goederenstromen als ook industrieel ­beheer en distributie van materialen voor de Brainportregio.

realiseren van de toekomststrategie van de Brainport bedrijven. Ook houden we scherp oog voor ontwikkelingen elders in het regionale Brainport ecosysteem en zorgen we dat nieuwe ontwikkelingen in Noordwest passen binnen dat geheel.

5. Samen werken met partners Dat investeren in de omgeving doen we niet alleen: we werken samen met ondernemers (collectieven), gebruikers, vastgoedpartijen, onderwijsinstellingen en andere overheden. De (door)ontwikkeling van de werkgebieden in Eindhoven Noordwest komt zoveel mogelijk samen met partners tot stand waarbij de gemeente een regisserende rol heeft. We houden samen met onze partners scherp zicht op de trends en ontwikkelingen in de markt: door continu in contact te zijn met marktpartijen sluiten we blijvend aan op de nieuwste behoeften aan bijvoorbeeld huisvesting en samen­ werkingsvormen die bedrijven hebben. Die partners zijn uiteraard voor een belangrijke mate de stakeholders die in het gebied actief zijn maar ook met partijen als Brainport Development en Brainport Industries trekken wij samen op. Het stelt ons in staat om met de ontwikkeling van Eindhoven Noordwest bij te dragen aan het

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 27

De groene wiggen van de Brainport regio. Dit toont Noordwest als belangrijke stad-landverbinding voor de leefkwaliteit van de Brainport regio Eindhoven.

28 | juni 2023

B. Ruimte voor rust en reuring in het groen Noordwest is met zijn parken, bossen en landgoederen één van de drie groene wiggen van Eindhoven die de overgang vormen van de stad naar het buitengebied. Als gevolg van de groei en verdichting van Eindhoven wordt dit groengebied steeds belangrijker, als plek waar inwoners de rust, ruimte en ontspanning kunnen opzoeken. In Noordwest willen we stimuleren dat mensen blijven sporten en bewegen, en dat ze ‘mentaal gezond’ blijven. Ambitie is om de openbare ruimte in Noordwest zodanig te ontwerpen, dat deze uitnodigt tot actief bewegen, ontmoeten, spelen en ontspannen. Zo kan de leefomgeving bijdragen aan vermindering van overgewicht, verlaging van de bloeddruk en verbetering van de mentale gezondheid en kan het gezondheids­potentieel van kwetsbare groepen worden vergroot. Bij de inrichting van Noordwest wordt, om zowel de fysieke als de mentale gezondheid te stimuleren, samenwerking gezocht met partners en functies wiens aanwezigheid in het gebied een unieke kans vormen – zoals de GGzE, PSV, Defensie en het naastgelegen Urban Sport Park in Strijp. Zij werken al samen aan projecten waarbij de inrichting van de omgeving bijdraagt aan mentale begeleidingstrajecten.

Met aandacht voor de kwaliteit van de fysieke omgeving en het welbevinden van de mens wordt Noordwest een aantrekkelijke omgeving voor economische activiteiten van wereldklasse en

voor het leefklimaat in een dynamische stad. Het Groene Raamwerk biedt daarvoor een robuust en toekomstbestendig houvast. Speerpunten: 1. Uitbouwen van het Groene Raamwerk van Noordwest 2. Ontwikkelen van het stadsbos met als kern Landgoed De Wielewaal 3. Inzetten op gezondheid en klimaatadaptatie 1. Uitbouwen Groene Raamwerk van Noordwest Snelweg, spoor en waterweg ‘verknippen’ het onderliggende landschap met haar cultuur­ historische patronen. Juist die lokale structuren geven identiteit en eigenheid aan het gebied en bieden houvast in een wereld waar ontwikkelingen letterlijk groot en van mondiaal niveau zijn. De opgave voor de komende jaren is om deze dragende structuur van het gebied – het Groene Raamwerk van Noordwest – te herstellen en te versterken. Zo ontstaat een logisch en comfor­ tabel onderliggend netwerk dat zorgt voor de samenhang tussen de ontwikkelingen in de afzonderlijke deelgebieden. Met de fietsbrug Tegenbosch, de Groene Corridor, de realisatie van de ecologische verbindingszone Ekkersrijt en andere kleinschaligere ingrepen op het gebied van natuurherstel en/of aanleg van routes voor fiets en voetganger in het gebied is afgelopen jaren een grote stap gemaakt met de versterking van het Groene Raamwerk. Het fietsnetwerk van Noordwest, gekoppeld aan de stad en regio middels de slowlane en Groene Corridor,

is verbeterd en draagt zo bij aan de mobiliteits­ transitie van Eindhoven. De komende jaren worden nog enkele barrières opgeheven en wordt het Groene Raamwerk verstevigd. Met de realisatie van de fietsbrug over de Anthony Fokkerweg (2025/2026 gereed) voor de Groene Corridor, een directe aansluiting van de Tegenbosch fietsbrug op de Groene Corridor, het herstel van de ecologische structuren als onderdeel van de gebiedsontwikkeling BIC en de herinrichting van de buitenruimte van het Eindhoven Airport District (meer groen en meer ruimte voor fiets en voetganger) wordt de kwaliteit van het raamwerkverbeterd. Het raamwerk is nodig om de bereikbaarheid en vindbaarheid voor fietsers in heel Noordwest te verbeteren. Naast het versterken van het Groene Raamwerk in het gebied hebben we de komende jaren ook specifiek aandacht voor de verbindingen van het gebied met haar omgeving. Als de betekenis van het gebied voor de omliggende stad zal toenemen dan zullen ook de toegangen vanuit Meerhoven en Woensel moeten worden verbeterd. Aan de andere kant is er op dit moment juist weinig groen te vinden in twee van de belangrijkste werkgebieden van Noordwest: het Eindhoven Airport District en het GDC. Deze gebieden hebben daardoor een weinig aantrekkelijke uitstraling, zo blijkt ook uit gesprekken met partners, voor werken, verblijf of een lunchwandeling.

Bovendien zijn dit versteende gebieden waarin extremer (heter, natter) weer vaker voor

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 29

30 | juni 2023

Foto: Landgoed de Wielewaal.

gaat komen. Vergroening is daarmee één van de noodzakelijke manieren om het EAD en het GDC toekomstbestendig te maken. Als gemeente willen we hier samen met onze partners aan bijdragen. In de doorontwikkeling van het EAD zetten we ruimte voor parkeren en infrastructuur daar waar het kan om in ruimte voor groen en ontmoeting. Ook op het GDC zoeken we de mogelijkheden hiervoor. Bij de vergroeningsopgave sluiten we zoveel mogelijk aan op de (groen)structuren die door heel Eindhoven Noordwest lopen. Deze overlappen vaak ook met fietsstructuren die door Noordwest lopen; een dubbelslag. 2. Ontwikkelen van het stadsbos met als kern Landgoed De Wielewaal De groene wig in Noordwest, het stadsbos, is een gebied dat in de ontwikkeling van Eindhoven gevrijwaard is gebleven van grootschalige bebouwing en industrie. Een plek dus waar inwoners en bezoekers de mogelijkheid hebben om ademruimte en ontspanning te vinden. Het stadsbos bestaat uit meerdere deelgebieden met de Groene Corridor als iconische ruggengraat. Centraal in dat groene gebied ligt Landgoed De Wielewaal. Een landgoed dat al meer dan 100 jaar gesloten is voor publiek.

fauna, een unieke plek binnen de stadsgrenzen van Eindhoven. De historie van het landgoed is onlosmakelijk verbonden aan Eindhoven, met Frits Philips als boegbeeld. Met de aankoop wordt het landgoed van en voor iedereen in Eindhoven. Het streven is om het landgoed (gedeeltelijk en gefaseerd) open te stellen voor iedereen. Daarmee draagt het landgoed bij aan een gezonde en duurzame verstedelijking van Eindhoven en aan het zichtbaar en toegankelijk maken van het cultureel erfgoed van Eindhoven.

Bij de inzet op een vitale bodem is onder meer klimaatadaptatie van belang. Om binnen Noordwest in te spelen op de veranderende weersomstandigheden versterken we het bodem- en watersysteem in het gebied. Hiermee wordt de sponswerking van de bodem beter benut bij heftige regenbuien. Bij nieuwe ontwikkelingen in Noordwest vragen we meer ruimte voor het vasthouden van water. Daarnaast passen we de keuze van de beplanting aan op het veranderende klimaat. Zo ontstaat een klimaatadaptieve leefomgeving.

3. Inzetten op gezondheid en klimaat­adaptatie Een belangrijke opgave voor een gezonde leefomgeving is om de basis op orde te houden. Dat betekent: inzetten op schone lucht, schoon water en op een vitale bodem. Uitgangspunt is dat negatieve effecten van activiteiten in Noordwest (bedrijfsactiviteiten, weg- en vliegverkeer) zo min mogelijk afgewenteld worden op de omgeving. We werken met onze partners samen aan het verminderen van de milieubelasting en verminderde uitstoot van CO2, stikstof en andere schadelijke stoffen – o.a. via de Proefcasus Eindhoven Airport – ten gunste van onze leefomgeving en omliggende natuur­ gebieden. We monitoren de luchtkwaliteit via het Innovatief Luchtmeetsysteem en stellen deze informatie overzichtelijk en werkbaar beschikbaar voor de stad.

In 2022 heeft de raad ingestemd met de aankoop van Landgoed De Wielewaal. Het landgoed is met ± 142 hectare met hoofdzakelijk natuur/bos en bijzonder erfgoed met haar monumentale bomen, rododendrons, vijvers en rijke flora en

EINDHOVEN NOORDWEST 2040 | 31

C. Ruimte voor duurzame verbindingen Een goede bereikbaarheid is randvoorwaardelijk voor een succesvolle Brainportregio. Noordwest faciliteert die bereikbaarheid op verschillende schaalniveaus: met de tweede luchthaven van Nederland is het gebied de internationale poort van Brainport Eindhoven, het nationale spooren snelwegennet doorsnijdt Noordwest en op stedelijk niveau zijn de routes in en door Noordwest belangrijk voor werk, voorzieningen en recreatie. Om de bereikbaarheid van de werklocaties en de stad ook in de toekomst te garanderen is een mobiliteitstransitie van auto naar fiets en openbaar vervoer onontkoombaar. De Brainportregio zet daar met het MIRT maatregelenpakket vol op in. In Noordwest streven we naar een optimale bereikbaarheid. Zowel per auto, met de fiets als het openbaar vervoer. Het autoverkeer clusteren we zoveel mogelijk aan de randen. GDC is voor vracht­ verkeer uitstekend bereikbaar. In de gebieden is fietsen en lopen de vanzelfsprekende keuze. Speerpunten: 1. Snelle en prettige verbindingen met Eindhoven Airport 2. Innovatie en verduurzaming Eindhoven Airport 3. Multimodale bereikbaarheid op lange termijn

32 | juni 2023

1. S  nelle en prettige verbinding met de luchthaven Eindhoven Airport is een belangrijke landelijke voorziening en moet ook ten dienste staan van de Brainportregio. De ontwikkelingen van en rondom Eindhoven Airport brengen de nodige druk op de infrastructuur met zich mee. Om deze druk op te vangen zetten we samen met Eindho­ ven Airport en andere samenwerkingspartners in het EAD in op het verbeteren van de hoog­ waardige OV-verbinding met Eindhoven Centraal en met belangrijke OV-knooppunten in de omgeving, zoals station Best. Daarnaast werken wij aan het efficiënter maken van het parkeren op loopafstand van de terminal. Deze locaties liggen logisch op de aanrijroutes en hebben goede loopverbindingen naar de terminal. 2. Innovatie en verduurzaming Eindhoven Airport We streven ernaar om Eindhoven Airport koploper op het gebied van duurzame lucht­ havens te laten zijn en het goede voorbeeld te geven door zich te richten op een significante reductie van emissies van CO2 en overige broeikasgassen. Eindhoven Airport is een belangrijke landelijke voorziening en verbindt Brainport Eindhoven met Europa en de rest van de wereld. Dit biedt kansen voor innovatieve bedrijven en nieuwe startups uit onze regio.

We steunen de inzet van Eindhoven Airport om met behulp van innovaties en slimme oplossingen te werken aan de optimalisatie van operationele luchthavenprocessen, de energietransitie en elektrificatie van de luchtvaart. Eindhoven

Airport zou daarin een toonaangevende rol kunnen spelen, bijvoorbeeld met de inzet op slimme energieopslag en laadinfrastructuur om elektrisch vliegen mogelijk te maken en ten behoeve van een toekomstbestendig energienetwerk in het Eindhoven Airport District. 3. Multimodale bereikbaarheid op ­lange ­termijn Met de geplande ruimtelijke ontwikkelingen neemt de aantrekkingskracht van Eindhoven Noordwest toe. De bereikbaarheid van Noord­ west leunt op dit moment primair op de A2/N2 en de in 2023 gereed zijnde wegenstructuur Eindhoven Noordwest. Daarmee is de auto dominant in de woon-werk en zakelijke pendel van en naar het gebied. De capaciteit van de A2/N2 en wegenstructuur is echter niet ­ongelimiteerd. Op het onderliggend hoofd­ wegennet neemt de hinder snel toe en worden capaciteits­knelpunten volgens de nieuwste prognoses eerder bereikt dan verwacht. Inzetten op capaciteitsuitbreiding van het wegennet vormt geen toekomstvaste oplossing en vergt bovendien grote investeringen. In Noordwest zetten we dan ook in op het ­behouden van de goede autobereikbaarheid van het gebied, maar leggen we tegelijkertijd de nadruk op het anders inrichten van de verschillende mobiliteitsstromen die gebruik maken van de infrastructuur.

Daarnaast gaan we aan de slag met het beter benutten van bestaan­de parkeercapaciteit – met waar mogelijk ruimte voor dubbelgebruik – en het clusteren van de ruimte voor auto- en parkeerinfrastructuur.

In het zoeken naar oplossingen zetten we niet langer de auto maar de reis en de reizigers centraal. Deze transitie wordt in de komende jaren verder vormgegeven samen met werk­ gevers en andere partners in en om het gebied (met onder andere het uitvoeren van de Bereikbaarheidsdeal Noordwest). Het gebruik van de (elektrische) fiets en het openbaar vervoer wordt gestimu­leerd en we zetten in op schone, emissievrije (deel)mobiliteit. De auto wordt zoveel mogelijk afgevangen aan de randen van het gebied via nieuw te realiseren mobiliteitshubs en geclusterde parkeervoorzieningen, zoals dat bijvoorbeeld nu al het geval is bij BIC1. Hier zijn voorzieningen (o.a. deelfietsen) om de last-mile naar de eindbestemming in Noordwest makkelijk te overbruggen. Daarmee vangen we grote autostromen af voordat ze de stad of specifiek Noordwest inrijden en bieden we de reizigers van, naar en in Noordwest een ­duurzaam alternatief.