Bijlage 1 - Concept Programma Voorzieningen

Dit proces gaat echter gepaard met politieke afwegingen waarin verschillende belangen, financiële mogelijkheden en beleidsdoelen tegen elkaar worden afgewogen.

5.2 knelpunten en uitdagingen We streven ernaar om een leefbare omgeving te creëren waarin voorzieningen met een maatschappelijke impact toegankelijk zijn voor inwoners. Echter, de maakbaarheid van voorzieningen is niet alleen afhankelijk van gemeentelijke besluitvorming, maar ook van de besluitvorming van andere overheden en private partijen. De realisatie van voorzieningen is complex, zeker als er meerdere belanghebbenden bij betrokken zijn. Financierbaarheid De opgave die voor ons ligt is deels financieel voorzien. Er ligt dus nog een aanvullende vraag die verder uitgewerkt moet worden. De exacte kosten kunnen pas in beeld worden gebracht zodra er duidelijkheid is over zowel de soort voorziening als de wijze van exploitatie. Deze twee elementen zijn bepalend voor zowel de eenmalige investeringskosten als de structurele lasten. De soort voorziening bepaalt in grote mate de aard en omvang van de benodigde investeringen. Een sporthal brengt andere eisen en kosten met zich mee dan bijvoorbeeld een buurthuis of speeltuin. Zaken als onder andere bouwvolume, technische voorzieningen, inrichting en locatie spelen hierbij een cruciale rol. Daarnaast is de exploitatie van de voorziening van directe invloed op de structurele kosten. Denk hierbij aan personeelsinzet, energieverbruik, onderhoud, schoonmaak en eventuele inkomsten uit verhuur of gebruik.

Ook de keuze voor gemeentelijke exploitatie of uitbesteding aan een externe partij of vrijwilligersorganisatie maakt een wezenlijk verschil in de exploitatiekosten. Pas wanneer de aard van een voorgenomen voorziening en de invulling van het beheer helder zijn, kan een realistische en onderbouwde kostenraming worden opgesteld. Financiële aspecten, zoals strakke financiële kaders en de concurrentie met andere prioriteiten hebben grote invloed. Sommige voorzieningen zijn maatschappelijk wenselijk maar economisch niet rendabel. Klimaatdoelen vragen om energiezuinige en circulaire bouw, wat aanvankelijk duurder is en voorzieningen moeten bestand zijn tegen hitte, wateroverlast en droogte, wat extra eisen stelt aan de inrichting. Daarnaast moeten voorzieningen geschikt zijn voor diverse doelgroepen, wat soms om extra investeringen vraagt. Beheer, onderhoud, reiniging en overige kosten om voorzieningen in stand te houden vragen om structurele financiering. Bezwaarprocedures Als de ruimtelijke neerslag van een voorziening vraagt om aanpassing van een omgevingsplan en vergunningsprocedures kan dit leiden tot een tijdrovend proces en stuiten op bezwaarprocedures. Het is mede daarom verstandig om omwonenden en belanghebbenden in een vroeg stadium te betrekken, wat soms leidt tot vertraging door bezwaren of extra eisen. Sommige voorzieningen kunnen weerstand oproepen bij

76

belangenorganisaties of bewoners. Verder vraagt de nieuwe Omgevingswet om integrale afwegingen, wat besluitvorming complexer maakt. Krappe arbeidsmarkt Een krappe arbeidsmarkt is een knelpunt bij de realisatie van voorzieningen omdat het leidt tot personeelstekorten en hogere kosten, wat de planning, bouw en exploitatie van voorzieningen bemoeilijkt. Er is een groot tekort aan bouwvakkers, installateurs, en technici die nodig zijn voor de bouw en installatie van nieuwe voorzieningen zoals scholen, sportaccommodaties en zorgcentra. Door een tekort aan personeel lopen bouwprojecten vertraging op, waardoor de oplevering van voorzieningen langer duurt dan gepland. Niet alleen de bouw, maar ook de exploitatie van voorzieningen zoals scholen, kinderopvang, zorginstellingen en buurthuizen kampt met personeelstekorten. Door een tekort aan leraren, zorgpersoneel of welzijnswerkers kunnen voorzieningen minder mensen bedienen en kan de kwaliteit van dienstverlening onder druk komen te staan. Energievoorziening Problemen met energievoorziening kunnen een groot obstakel vormen bij het vestigen van nieuwe voorzieningen. Bedrijven en instellingen kunnen vestiging uitstellen of verplaatsen als energievoorziening onzeker is. Maatschappelijke voorzieningen zoals ziekenhuizen of scholen kunnen beperkt worden in hun diensten als betrouwbare energievoorziening niet gegarandeerd is.

Samenwerking met de regio Inwoners maken vaak gebruik van voorzieningen in aangrenzende gemeentes, bijvoorbeeld voortgezet onderwijs of sportfaciliteiten. Dit kan voor druk op de infrastructuur en financiering zorgen. Er kunnen situaties ontstaan waarbij discussies ontstaan over profijt versus facilitering wat kan leiden tot discussies over kostenverdeling. Met de integrale regionale aanpak kunnen we beter met elkaar samenwerken als het gaat over spreiding, maar het vraagt om blijvende intensieve coördinatie.

77

6. Prioritering en kansen, monitoring en evaluatie Door de toepassing van de richtlijnen en deze te vergelijken met de bestaande situatie, hebben we een eerste beeld over waar de uitdagingen zich nu bevinden en waar de opgave gaat ontstaan rekening houdend met schaalsprong, zowel per thema als per stadsdeel. Zoals eerder aangegeven, is de inschatting dat er ongeveer 200.000m2 nodig is om alle voorzieningen in te kunnen passen. Deze opgave is gebaseerd op monofunctioneel gebruik en eventuele ruimteclaims voor topvoorzieningen zijn niet meegenomen. De inzet op multifunctionele accommodaties is een kans, hiermee wordt ruimte efficiënter gebruikt en hiermee wordt interactie tussen verschillende gebruikers bevorderd.

6.1 Prioritering en kansen De prioriteit op korte termijn gaat over voorzieningen waar een groot verschil is tussen de huidige situatie en de richtlijn, en/ of waar nu al sprake is van onevenredige druk. Als we de opgave beschouwen dan zien we voor de korte termijn de volgende prioriteiten en kansen ontstaan, in willekeurige volgorde: Verbetering in toegang tot eerstelijns medische zorg, met name in Woensel Noord, Woensel Zuid, Gestel, Strijp en Centrum Problematiek In bovengenoemde stadsdelen hebben we in algemene zin te maken met problemen in de toegankelijkheid van eerstelijns medische zorg. (Zie uitwerking: Hoofdstuk 4, voorzieningen per stadsdeel.) Dit vormt op meerdere vlakken een probleem; de eerste lijn voorkomt zwaardere en duurdere zorg in ziekenhuizen of instellingen, wachtlijsten bij huisartsen kunnen leiden tot verergering van klachten, waardoor er kans is op meer beroep op crisisopvang, spoedeisende hulp of dure zorgvormen. Preventie en vroeg-signalering door bijvoorbeeld huisartsen of wijkverpleegkundigen kan voorkomen dat er een beroep gedaan moet worden op dure jeugdhulp of langdurige ondersteuning via Wmo. Belang goede spreiding Een goede spreiding en beschikbaarheid van eerstelijns medische zorg is essentieel voor wijkontwikkeling, inclusie en leefbaarheid. Gebrek aan eerstelijns medische zorgvoorzieningen maakt wijken minder aantrekkelijk.

Rol gemeente Verbetering van de toegankelijkheid tot eerstelijns medische zorg draagt direct bij aan de gezondheid en zelfstandigheid van inwoners en de leefbaarheid in wijken. Hoewel eerstelijnszorg geen gemeentelijke kerntaak is, hebben we degelijk een belangrijke rol. Wat stellen we voor: We kunnen faciliteren in ruimtevragen van de zorgpartners, een rol spelen in betere integrale samenwerking, innovatieve initiatieven ondersteunen en bijdragen aan het tijdig signaleren van knelpunten. • We richten één centraal aanspreekpunt in voor partners in de zorg, we maken dit een apart onderdeel van het ondernemersloket. • We betrekken de huisvestingsvraag van de zorgpartners bij onze matchmakingactiviteiten, zowel voor huisvesting als toegang tot innovatieve concepten; • Het onderwerp huisvesting maken we een structureel agendapunten tijdens de overleggen met de zorgpartners. • We borgen huisvesting in gebiedskaders en omgevingsplannen.

Uitbreiding commerciële sportvoorzieningen; Problematiek Commerciële sportaanbieders (zoals fitnessketens, padelclubs, klimhallen, dansscholen, etc.) zijn een relevante aanvulling op het sportaanbod. Juist door hun laagdrempelige en toegankelijke karakter vervullen zij een belangrijke functie binnen het bredere voorzieningenaanbod. Toegang tot commerciële sportvoorzieningen helpt bij het motiveren van doelgroepen tot meer bewegen. Belang goede spreiding

78

Zonder regie kan vestiging leiden tot ruimtelijke scheefgroei, toegankelijkheidsproblemen of onevenredige belasting van bepaalde wijken. Het ontbreekt nu aan richting, we hebben geen kaders voor de spreiding en vestigingsvoorwaarden van commerciële sportvoorzieningen. Dat is onwenselijk omdat dit raakt aan belangrijke thema’s zoals leefbaarheid, gezondheid, bereikbaarheid, ruimtelijke ordening en sociale gelijkheid. Regie op vestiging en spreiding maakt het mogelijk om sportvoorzieningen strategisch te spreiden, af te stemmen op wijkbehoeften en maatschappelijk rendement te verhogen. Rol gemeente Hoewel commerciële sportvoorzieningen vanuit de markt opereren, heeft de gemeente een belangrijke rol in het ruimtelijk mogelijk maken van een evenwichtige spreiding en toegankelijkheid. Door commerciële sportaanbieders strategisch te positioneren binnen het voorzieningenbeleid, wordt het sportlandschap versterkt. Wat stellen we voor: Via gebiedskaders en het omgevingsplan bepalen we waar commerciële sportvoorzieningen gewenst zijn. Door actief ruimte te bieden op goed bereikbare locaties kunnen we de spreiding en toegankelijkheid bevorderen. We bewaken hierbij de balans tussen commerciële en maatschappelijke sportvoorzieningen. Door het sportlandschap integraal te benaderen kan gestuurd worden op complementariteit in plaats van concurrentie.

We kunnen faciliteren in ruimtevragen van de initiatiefnemers, zolang deze passen in het bovengenoemde ruimtelijk kader. • We beantwoorden vragen over huisvesting en regelgeving via het ondernemersloket. • We betrekken de huisvestingsvraag bij onze matchmakingactiviteiten; • We verlenen subsidie bij vestiging in wijkcentrumgebieden en radialen, mits de aanvraag valt binnen de subsidievoorwaarden; • We borgen huisvesting in gebiedskaders en omgevingsplannen.

Uitbreiding koffiezaken, lunchrooms en restaurants buiten de ring. Problematiek De aanwezigheid van dit type horeca is zeer beperkt buiten de ring, in alle stadsdelen. Het uitbreiden van koffiezaken, lunchrooms en restaurants buiten de ring, heeft een aantoonbare positieve invloed op de leefbaarheid in wijken. Dergelijke voorzieningen dragen in belangrijke mate bij aan de sociale structuur en dynamiek van de buurt. In wijken waar deze ontmoetingsplekken floreren, is meer ruimte voor informele sociale interactie, wat kan leiden tot een vergroot gevoel van gemeenschapszin. Daarnaast dragen horecavoorzieningen bij aan een levendige openbare ruimte, wat de verblijfskwaliteit en het veiligheidsgevoel in de wijk positief beïnvloedt. Belang goede spreiding Een ongelijke spreiding van horecavoorzieningen leidt tot een scheve verdeling van leefkwaliteit tussen wijken. Waar sommige gebieden profiteren van een aantrekkelijk voorzieningenaanbod, blijven andere achter. Dit vergroot sociaaleconomische verschillen en ondermijnt het streven naar een evenwichtige en inclusieve stadsontwikkeling. Het verbeteren van de spreiding en bereikbaarheid van kleinschalige horecavoorzieningen is dan ook een relevante opgave binnen het bredere voorzieningenbeleid.

Rol gemeente De gemeente vervult een belangrijke rol in het bevorderen van de spreiding en beschikbaarheid van horecavoorzieningen als onderdeel van een leefbare en inclusieve stad. Hoewel de ontwikkeling van horeca in principe markt-gedreven is, vraagt het realiseren van een evenwichtig, toegankelijk en passend aanbod om actieve betrokkenheid van de gemeente als regisseur, facilitator en verbinder. Wat stellen we voor: • We maken op wijkniveau inzichtelijk waar sprake is van een tekort aan kleinschalige horecavoorzieningen. Dit vormt input voor ruimtelijke keuzes, met het doel om ongelijkheid in toegang tot voorzieningen te verminderen. Met ruimtelijke plannen en het vergunningenstelsel, gaan we actief sturen op de inpassing van kleinschalige horeca in wijken buiten de ring, met oog voor de omgeving, leefkwaliteit en draagvlak.

79

•

•

We ondersteunen maatschappelijke en kleinschalige ondernemersinitiatieven actief, onder meer via matchmaking tussen relevante partijen, hulp bij vragen over vergunningen en regelgeving, placemaking en toegang tot lokale samenwerkingsverbanden. We verlenen subsidie bij vestiging in wijkcentrumgebieden en radialen, mits de aanvraag valt binnen de subsidievoorwaarden.

Toegang tot groene verblijfsplekken. Problematiek Toegankelijke en aantrekkelijke groene verblijfsplekken zijn van cruciaal belang voor het welzijn van inwoners, het functioneren van buurten en het behalen van bredere maatschappelijke doelen op het gebied van gezondheid, klimaat en inclusiviteit. Op dit moment hebben een groot aantal inwoners niet binnen vijf minuten toegang tot een groene verblijfsplek. Belang goede spreiding Toegang tot dergelijke plekken is geen luxe, maar een fundamenteel onderdeel van een toekomstbestendige en sociaal rechtvaardige leefomgeving. Rol gemeente De gemeente heeft een centrale verantwoordelijkheid in het waarborgen van de toegankelijkheid van groene verblijfsplekken voor alle inwoners. Deze verantwoordelijkheid vloeit voort uit haar taak op het gebied van ruimtelijke ordening, openbare ruimte, volksgezondheid en inclusiviteit. Het gaat daarbij niet alleen om fysieke bereikbaarheid, maar ook om sociale toegankelijkheid, veiligheid en gebruikskwaliteit. Wat stellen we voor: De groene wiggen liggen voor het grootste gedeelte buiten de ring. In de Omgevingsvisie is te lezen dat dat het toevoegen van nieuw groen binnen de ring een belangrijke opgave is. De verdichting van het centrum en de Kanaalzone zorgt nu al voor een toename van het aantal inwoners, waardoor de behoefte aan groene verblijfsplekken in deze gebieden verder groeit.

We stellen daarom voor de aanleg van extra groene verblijfsplekken met een oppervlakte van 5.000m2 tot 10.000m2 in de Kanaalzone en het Centrum te prioriteren. Dit kan concrete uitwerking krijgen in de gebieds- en projectkaders die nu gemaakt worden. Uitbreiding van kinderopvang en buitenschoolse opvang. Problematiek Door ruimtegebrek en personeelstekort is uitbreiding van kinderopvang vaak niet haalbaar, terwijl de vraag blijft stijgen. In het centrum is er een tekort aan ruimte en dit zal in de toekomst alleen maar toenemen vanwege de inwonersgroei. In Strijp en Gestel speelt ook een ruimtevraag. Op Strijp-S is er bijvoorbeeld bijna geen locatie te vinden met buitenruimte, terwijl dit wel een goede plek zou zijn. Aanpak Om meer inzicht te krijgen in de vraag, wordt een aanvullend onderzoek uitgevoerd, in samenwerking met de kinderopvangorganisaties. Hierin wordt per wijk aangeven wat de behoefte zal zijn aan kinderdagopvang, na- en voorschoolse opvang. Daarbij wordt rekening gehouden met al bestaande capaciteit en welke capaciteit (standalone) behouden dient te blijven. Op basis van de resultaten en conclusies van het behoefteonderzoek, zal een vervolgaanpak worden opgesteld.

Aanvullende opgaven Als we naar de stad kijken en daarbij ook nog de schaalsprong in ogenschouw nemen, dan zien we de volgende aandachtsgebieden: Inzet op multifunctionele accommodaties waar buurtontmoeting en cultureel aanbod samenkomen, met name in gebieden waar veel extra woningen worden toegevoegd. Het cultuur- en design aanbod concentreert zich met name binnen de ring. Gezien de toename van inwoners stads-breed, is optimalisatie van ruimte voor cultuur noodzakelijk. We stellen voor om voor nieuwe initiatieven met name ruimte te creëren in het centrum met speciale aandacht voor KnoopXL, Stadshart Woensel, Kastelenplein, Sectie C en Kanaaldijk Zuid; als logische knooppunten voor culturele activiteiten. Deze concentratie van cultuurvoorzieningen in gebieden waar ook andere voorzieningen geconcentreerd zijn draagt bij aan een toegankelijk en zichtbaar cultureel klimaat. Door cultuurvoorzieningen te concentreren op plekken waar veel

80

mensen al komen, wordt het aanbod toegankelijker voor een brede doelgroep. Als er initiatieven in wijken ontstaan adviseren we een positieve grondhouding aan te nemen en gewenste activiteiten in ruimtelijke zin te faciliteren. Hulp bij complexe regelgeving kan hierbij gewenst zijn. Het combineren van cultuur en faciliteiten om buurtontmoeting te stimuleren in een multifunctionele accommodatie (zoals bijvoorbeeld bibliotheken, Huis van de Wijk en Huis van de buurt) bevordert samenwerking, gedeeld gebruik van voorzieningen en versterkt het culturele ecosysteem. Dit leidt tot efficiënter ruimtegebruik en integrale programmering. We adviseren vooral in te zetten op multifunctionele accommodaties op de plekken waar stevig ingezet wordt op het toevoegen van woningen Uitbreiding van het aantal speelplekken. Spelen en bewegen voor kinderen in de openbare ruimte is belangrijk voor het welzijn van onze jonge inwoners. De speelplaatsen liggen goed verspreid over de stad, met uitzondering van het Centrum. Het aantal speelplekken in de gemeente moet lineair meegroeien met de stad. Dit betekent een toevoeging van ongeveer 125 kleine speelplekken en één grote speeltuin. De realisatie van speelplekken is een verantwoordelijkheid van de gemeente, al is dit geen wettelijke taak.

Hierbij is van belang dat bij de financiering niet alleen de aanleg, maar ook het beheer en onderhoud structureel financieel worden geborgd om deze in stand te kunnen houden. Zoeken naar oplossingen voor extra sportlocaties, zoals sporthallen en locaties voor zwemlessen. Sportlocaties hebben een grote ruimtelijke impact door het formaat dat zij hebben. Daarom moet goed worden gekeken welke oplossingen er zijn om aan de groeiende vraag te kunnen voldoen. Multifunctioneel ruimtegebruik is hierbij een belangrijk uitgangspunten, bijvoorbeeld bij de binnensport. Bij de realisatie van sporthallen, kan in de locatiekeuze de combinatie met onderwijs worden meegenomen. Op die manier kan een sporthal overdag door onderwijs worden gebruikt en in de namiddag en avonduren door verengingen. Dit heeft een positief effect op de exploitatie van de sporthal en vermindert de ruimtelijke impact, doordat twee voorzieningen (sport en bewegingsonderwijs) worden gecombineerd. Eindhoven heeft een breed aanbod aan buitensporten op de verschillende sportparken in de stad. Richting de toekomst zal het moeilijk zijn om extra ruimte te creëren voor nieuwe sportvelden. Op de huidige sportparken is maar beperkt ruimte om de groei van de stad op te kunnen vangen.

De groeiende vraag naar zowel sporthallen/gymzalen, buitensport en commerciële sport kan gebundeld worden in een nieuw te ontwikkelen stedelijk sportpark. In het IHP Sport is de mogelijkheid voor de ontwikkeling van een dergelijk sportpark gericht op commerciële functies in Meerhoven reeds verkend. Dit is de voorkeurslocatie gezien de spreiding van sportvoorzieningen door de stad. De realisatie van sportvoorzieningen is een verantwoordelijkheid van de gemeente, al is dit geen wettelijke taak. Hierbij is van belang dat bij de financiering niet alleen de aanleg, maar ook het beheer en onderhoud structureel financieel worden geborgd om deze in stand te kunnen houden. Uitbreiding en betere spreiding van het tweedelijns GGZ aanbod. Wanneer het aanbod van GGZ-instellingen en -voorzieningen geconcentreerd is in slechts enkele gebieden, ontstaan er drempels voor kwetsbare doelgroepen die minder mobiel zijn of in sociaal-ruimtelijk achtergestelde wijken wonen. Dit vergroot ongelijkheid in zorgtoegang en kan leiden tot verergering van psychische problematiek. Na het inzichtelijk maken van de wenselijke situatie is kan ruimtelijke inpassing in gebiedskaders wezenlijk bijdragen aan een toereikend, gespreid en toegankelijk GGZ-aanbod.

De gemeente kan actief sturen op een evenwichtige spreiding van GGZ-voorzieningen door via haar grond- en vastgoedbeleid locaties beschikbaar te stellen voor wijkgerichte GGZ-zorg. Dit zou kunnen door kleinschalige zorgfuncties toe te staan in woonwijken of multifunctionele centra, zodat zorg dichtbij en laagdrempelig wordt aangeboden.

81

6.2 Verdere uitwerking Na vaststelling van dit programma door het college werken we aan een uitvoeringsprogramma waarin we de bovenstaande acties verder uitwerken. We blijven samenwerken met buurgemeenten in MRE verband, de provincie en het Rijk. Daarnaast zoeken we actief de verbinding met landelijke platforms en netwerken voor kennisdeling en blijven we in contact met de G5 gemeenten, Almere en Groningen, om kennis te delen en samen te werken. Zelfstandig, maar ook in MRE verband, blijven we in contact met onze partners waarmee we opgaven en uitgangspunten blijven aanpassen aan de actualiteit.

6.3 Formele Periodieke monitoring en evaluatiemomenten We richten een monitoring- en evaluatiesysteem in om de effectiviteit van de aanpak te bewaken en bij te sturen waar nodig. Dit stimuleert innovatie en helpt bij het ontwikkelen van toekomstbestendig beleid. Volgens de Omgevingswet moet een omgevingsprogramma periodiek worden geëvalueerd om de effectiviteit en doelmatigheid te toetsen. We stellen het volgende voor: 1. Eerste evaluatie na twee jaar; 2. Daarna minimaal elke 4 jaar – Dit sluit aan bij de beleids- en planningscycli van overheden. 3. Bij significante ontwikkelingen – Bijvoorbeeld bij grote wijzigingen in wetgeving, beleid of fysieke omgeving. 4. Op basis van monitoring – Als tussentijdse meetmomenten aantonen dat bijsturing nodig is. De evaluatie moet inzicht geven in de voortgang van de aanpak, de effecten op de leefomgeving en eventuele noodzakelijke aanpassingen in het programma.

6.4 Permanente bijsturing en flexibiliteit De aanpak op de optimalisatie van de voorzieningenstructuur is flexibel en moet aansluiten op de actualiteit. Dat vraagt om voortdurend contact met interne en externe partners, zodat de effecten van relevante trends en ontwikkelingen en stedenbouwkundige aanpassingen verwerkt kunnen worden in de aanpak.

82

Naslagwerken -

Bestuursakkoord Samen Morgen Mooier Maken (SMMM) Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (2024) Integraal Huisvestingsplan Sport (2024), Kragten B.V. Integraal Huisvestingsplan stadsdeel Gestel Sport en beweegvisie 2021-2025 Uitvoeringsplan Sport 2024 Horecabeleid Sharing the vibes (2024) Beleidsregels Nachtwinkels Eindhoven 2025 Nadere regels ondersteunende horeca in winkels Eindhoven Detailhandelsnota ‘Wie kiest, wordt gekozen’ (2015) Detailhandelsvisie Eindhoven 2030 ‘Van bezoek naar belevenis’ Ontwikkelperspectief Eindhoven 2040, Posad Maxwan Koers Sociaal (2)040 – De trendverkenning sociaal domein 2023-2024 Integraal Zorgakkoord ‘Samenwerken aan gezonde zorg’ (2022) Regiobeeld Zuidoost Brabant (2023) Regioplan Eindhoven - Kempen Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2024-2026 'Gezondheid telt voor iedereen' Gezondheidsnota Eindhoven 2022-2025 Beleid op (buurt)ontmoeting Verbinding maak je samen 2025Cultuurscan, Stichting Cultuur Eindhoven Cultuurbrief 2025-2028, Stichting Cultuur Eindhoven Designvisie 2023-2030 Groenbeleidsplan 2017 Regelgeving ‘groen en water bij ruimtelijke ontwikkelingen' 2024 Verordening Bomen 2024 Nadere regels compensatieplicht Verordening bomen 2024 Omgevingsvisie Verdichtingsvisie Woonvisie (m.b.t. opvanglocaties) Visiedocument Internationalisering Onderwijs voor iedereen in Brainport Eindhoven

Overige bronnen: Eindrapportage topvoorzieningen MRE 2024, Strategy Unit Brainport voor elkaar strategische visie 2025 Cultuurvisie Deze Stad Maakt. Handreiking huisvesting huisartsen en gezondheidscentra Transvorm Arbeidsmarkt in Beeld 2024 Ledenbijeenkomst Convenant, wetswijziging en landelijke ontwikkelingen, Vereniging Openbare Bibliotheken 2024 Bibliotheek in Eindhoven ontwikkelingen, De Bibliotheek Eindhoven Procesverslag stadsdeel bibliotheken Eindhoven 2024 Factsheet huisvesting Onderwijs en Kinderopvang 2024, Kenniscentrum Ruimte OK en Waarborgfonds & Kenniscentrum Kinderopvang Innovatieprogramma onderwijshuisvesting (2024), Kenniscentrum Ruimte OK en InvestNL Een goed klimaat voor alle kinderen, het kan! (2024), Kenniscentrum Ruimte OK en Waarborgfonds & Kenniscentrum Kinderopvang Beleidsnotitie De mondzorgpraktijk in de toekomst 2023, KNMT Plan van aanpak project Arbeidsmarkt 2024, Huisartsen Brainport Resultaten regio analyse huisartsenzorg 2024, Huisartsen Brainport Praktische verkenning naar een Nederlandse Groennorm 2024, Sweco Meerjarenbeleidsplan 2019-2022, GGzE Leidraad wijziging aanbod acute zorg (2024), Landelijk Netwerk Acute Zorg

83

-

Basisvereisten voor een opvanglocatie, COA Handreiking kengetallen benchmark zorgvastgoed bouwkostennota 2023, Adviescentrum voor Zorghuisvesting KNVB 'Van idee naar werkelijkheid' (realisatie sportcomplex) INretail, Rapport De maatschappelijke waarde van retail 2022 WWR-rapport Grip, het maatschappelijk belang van persoonlijke controle 2023 Kabinetsreactie op het WRR-rapport Grip, het maatschappelijk belang van persoonlijke controle 2024 Brief ‘Aandacht voor het spelende kind 2022’, Jantje Beton Onderzoek buitenspelen 2024, Jantje Beton TNO ‘ruimtelijk ontwerp voor sociale cohesie’ RIVM rapport 2020-0059 Toekomstverkenning zorguitgaven 2015-2060

Bronnen m.b.t. andere steden: Handreiking ‘Meer ruimte voor cultuur Provincie Noord-Holland en MRA’ Amsterdamse Referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen 2018 Programmaplan maatschappelijke voorzieningen Haven Stad Amsterdam 2021 Ruimte voor Kunst en Cultuur, Gemeente Amsterdam Strategische huisvestingsplannen Kunst en Cultuur, Gemeente Amsterdam Haagse Referentienormen Maatschappelijke Voorzieningen 2021, Gemeente Den Haag Nota Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024, Gemeente Den Haag Europees en G4 vergelijkend onderzoek referentienormen 2023, Gemeente Den Haag Referentiewaarden maatschappelijke voorzieningen 2021, Gemeente Rotterdam Vuistregels bouwen in de binnenstad 2021, Gemeente Rotterdam Leefbare stad en maatschappelijke voorzieningen 2020, Gemeente Utrecht Utrechtse Barcode Deurnese Barcode Het belang van Kunst en Cultuur voor Amersfoort 2019, Atlas voor gemeenten Integraal Huisvestingsplan Cultuur Delft, Gemeente Delft Referentienormen maatschappelijke voorzieningen Delft, Gemeente Delft Buitenspel in de binnenstad, visie op speelroute door de binnenstad van Arnhem 2022, Gemeente Arnhem De rechtvaardige stad, Community of Practice 2023-2024 Adviesrapport Openbare Bibliotheek Amsterdam een moderne bibliotheek, Anderson Elffers Felix 2021 Atlas van afgehaakt Nederland 2021 Presentatie 'ruimte voor

eerstelijnszorg: wat kunnen gemeenten doen?', Platform31 Kennisbanken en websites: Nivel (2022), Cijfers uit de Nivel-registratie van huisartsen en huisartsenpraktijken Staat van de mondzorg (2024), Vraag naar mondzorg Staat van de mondzorg (2024), Organisatie van tandartspraktijken Arbeidsmarktprofiel van zorg en welzijn in 2022 CPB (2022) Zorguitgaven, ons een zorg. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2024), Registratiecijfers CIBG, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2024), Apotheker Stichting Farmaceutische Kengetallen (2017), Aantal apothekersassistenten gedaald tot niveau van 2006 Stichting Farmaceutische Kengetallen (2019), Verdere toename aantal apotheekmedewerkers NZA (2022), Kerncijfers fysiotherapie LRK (2021), Aantal buitenschoolse opvang LRK (2021), Aantal kinderdagverblijven NYSA (2024), Daling gastouders en gastouderbureaus zet door in 2024 Stipo (2012), Kennisbank voorzieningen Zorgkaart Nederland Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2024), Registratiecijfers verloskundigen

84

-

VZ Info (2021), Aanbod verloskundigen Mulier Instituut (2023) Rapport naar sportaccommodaties DUO (2024), Alle schoolvestigingen basisonderwijs Open onderwijs-data DUO (2024), Alle vestigingen voortgezet onderwijs Open onderwijs-data CBS (2022), Factsheet private internationale scholen in Nederland CBS (2021) Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers Boekmanstichting (2018), Langs alle theaters en concertzalen van Nederland Locatus (2024), Verkooppunten Cultuurmonitor Platform De Nieuwe Winkelstraat Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) Popcentrum Jacobiberg, inspiratie multifunctioneel ruimtegebruik Rekentool Eindhoven duurzaam Kennisbank waterrecreatie Nederland Sociaal en Cultureel Planbureau Buurtkijker (leefbaarheid en sociale veerkracht in wijken Eindhoven)

Krantenartikelen: Eindhovens Dagblad 01-09-2024 ‘In Brainportregio heeft niet elk ziekenhuis een IC of spoedeisende hulp nodig’ Eindhovens Dagblad 10-12-2024 ‘Groei Eindhoven, nog veel vierkante meter nodig’ Expertgesprekken: Algemeen Eindhoven365 / Eindhoven247 Zorg en Welzijn 040verloskunde B-fysic groep BENU Apotheken COA CZ Droomwereld GGD Brabant Zuidoost GGzE Huisartsen Brainport Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT) Korein Lumens NEOS Nederlandse Zorgautoriteit Paramedisch Platform Brainport Pitstop Regioraad Zorg St. Anna Zorggroep STBN Stroomz Veiligheidsregio Brabant Zuidoost (VRBZO) VGZ Vitalis Zorggroep Zorggroep CaZo

85

Onderwijs Christiaan Huygens College Fontys International School Eindhoven Kenniscentrum Ruimte OK Korein KSS SALTO SKPO Stichting Speciaal Onderwijs en Expertisecentra Vitus Zuid Yuverta Detailhandel en horeca INretail Koninklijke Horeca Nederland Locatus Matchmaker Binnenstad Eindhoven Cultuur en recreatie Bibliotheek Eindhoven CKE Dutch Design Foundation Emoves Fonds voor Cultuurparticipatie Foundation We Are Muziekgebouw Eindhoven (MGE) Museumvereniging Ontdekfabriek Oortwolk Parktheater Stichting Cultuur Eindhoven (SCE) Vereniging Openbare bibliotheken (VOB) Groen Kragtgroep Trefpunt Groen Eindhoven Sport en spel Accountmanagers Sport Area51 Boulder Neoliet Eindhovense Kanovereniging Beatrix Eindhovense Sportraad Emoves Klimcentrum Neoliet KNVB NOC*NSF Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) Sportacquisiteur EHV247/ BrabantSport Urban Sport Performance Center Eindhoven Watersportverbond Vereniging LOS (Jantje Beton)

86

Bijlage 1: Participatieverslag 1 mei 2025

87