Bijlage 1 - Concept gebiedsvisie - rapportage

hoofdwaterstructuur HOV-High Tech Campus lijn het microklimaat groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden corridors met pocketparkjes HOV haltes HOV haltes HOV hoofdstructuur hemelwaterafvoer HOV haltes lijn vergroening HOV haltes lijn van woongebieden HOV HOV lijn Techopenbare hoofdstructuur ruimte HOV-High Campus lijn robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn bomenlaan buurt entree HOV-High Tech Campus lijn hoofdwaterstructuur HOV-High Tech Campus lijn ongelijkvloerse passage

4.4 Groen, gezondheid en klimaat

groene recreatiegebieden HOV-haltes functioneel gebied van HOV-haltes hoofdstructuur hemelwaterafvoer HOV4 lijn hoofdstructuur openbare ruimte

Diversiteit in groenstructuren

Diversiteit in groenstructuren Robuuste laanstructuren op Karel de Grotelaan en Meerveldhovense weg

Diversiteit in groenstructuren Pocketparken in de buurten, verbonden tot ruimtelijke hoofdstructuur

Met groenstructuren nieuwe wandelrondjes creëren in de buurten

Oriëntatie op groenstructuren voor groenbeleving en veiligheid

Meer ruimte creëren voor een aantrekkelijke “Gender”

HOV-High Tech Campus lijn buurt entree

Aandacht en ruimte voor waterberging en beperking hitte-eiland-effect

Slowlane ongelijkvloerse passage HOV-haltes OV lijnen functioneel gebied van HOV-haltes hoofd fietspaden HOV4 lijn fietspaden HOV-High lijn auto entreeTech (nietCampus doorgaand) Slowlane OV lijnen

Vergroening van de buurten, met robuuste groenstructuren met aaneengesloten plantvakken en verblijfs- en speelgroen en meer biodiversiteit

hoofd fietspaden fietspaden auto entree (niet doorgaand)

Diversiteit in groenstructuren Groengebieden tussen de bouwblokken voor meer (bio) diversiteit en kwaliteit

0

500m

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

Diversiteit in groenstructuren Versterking groene wig van de Dommel

31

4.4 Groen, gezondheid en klimaat (BIO)DIVERS GROEN ALS DRAGENDE STRUCTUUR Vergroening van de buurten • Robuuste groenstructuren met plantvakken en verblijfs- en speelgroen (niet alleen kijkgroen) en meer biodiversiteit • Meer gezonde levensjaren voor inwoners via vergroening en een gezonde, leefbare en prettige leefomgeving • Volgens gemeentelijk groenbeleid Diversiteit in groenstructuren • Versterking groene wig van de Dommel en meer ruimte voor een aantrekkelijke Gender • Robuuste laanstructuren (van verschillende boomsoorten) op Karel de Grotelaan en Meerveldhovenseweg • Pocketparken in de buurten, verbonden tot ruimtelijke hoofdstructuur • Groengebieden tussen de bouwblokken voor meer (bio) diversiteit en kwaliteit, met kruidenrijke grasvlaktes als droge verbinding Robuust maken beekdalensysteem • Voldoende ruimte creëren voor de Gender (en verderop ook voor de Dommel), met voldoende wateroppervlak en groene oevers • Volgens beleid van ‘Water en Bodem sturend’ Aandacht en ruimte voor waterberging en hittestress • Afwateren via Karel de Grotelaan • Voldoende opnamecapaciteit en groen in de buurten Oriëntatie op groenstructuren • Gebouwentrees aan het groen, groene wijkbeleving • Zicht vanuit de woningen op de groenstructuren • Draagt bij aan de sociale veiligheid Groene wandelrondjes creëren • Verbonden groenstructuren die uitnodigen tot beweging en ontmoeting in de buurten

Zie ook paragraaf 5.2 voor de principes m.b.t. de energietransitie Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

32

verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte hoofdgroenstructuren verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes bestaande voorzieningen revitalisering van de Gender bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen waterretentie en verbetering van groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden het microklimaat groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden groene corridors met pocketparkjes HOV haltes HOV haltes HOV HOV haltes lijn vergroening HOV haltes lijn van woongebieden HOV HOV lijn ACTIEVE MOBILITEIT IN DE BUURTEN, KAREL DE GROTELAAN VOOR ALLE VERKEERSSOORTEN HOV-High Tech Campus lijn robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn bomenlaan HOV-High Tech Campus lijn hoofdwaterstructuur HOV-High Tech Campus lijn

4.5 Mobiliteit en bereikbaarheid groene recreatiegebieden hoofdstructuur hemelwaterafvoer hoofdstructuur openbare ruimte buurt entree ongelijkvloerse passage HOV-haltes functioneel gebied van HOV-haltes HOV4 lijn *

Profiel voor auto’s versmallen op Karel de Grotelaan; ruimte voor HOV baan

HOV-High Tech Campus lijn

Karel de Grotelaan houdt belangrijke verkeersfunctie waarbij overlast, hinder en verkeersonveiligheid wordt teruggedrongen Duidelijke en veilige oversteken Karel de Grotelaan bij de wijkentrees gekoppeld aan de haltes

Slowlane OV lijnen hoofd fietspaden fietspaden auto entree (niet doorgaand) * toekomstig HOV-tracé bij Kastelenplein is in studie (project HOV4)

HOV kwaliteit voor de haltes en netwerk: haltes op afstand van elkaar, goed aansluitend op de doorgaande fietsroutes onderliggende structuur (v.v.)

Prioriteit voor actieve mobiliteit in de buurten Doorgaand verkeer door de wijken ontmoedigen, auto te gast Parkeren op straat flink verminderen om ruimte te creëren

0

500m

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

33

4.5 Mobiliteit en bereikbaarheid ACTIEVE MOBILITEIT IN DE BUURTEN, KAREL DE GROTELAAN VOOR ALLE VERKEERSSOORTEN

Prioriteit voor actieve mobiliteit in de wijken, ruimte creëren op straat • Samenhangende mobilteitsstructuren, meer ruimte voor veilige en prettige loop en fietsroutes • Doorgaand verkeer door de wijken ontmoedigen, auto te gast Parkeren op straat flink verminderen om ruimte te creëren • Meer ruimte wordt gezocht in afname van verharding, parkeren op straat vraagt teveel ruimte zie ook paragraaf 5.4, kan op diverse manieren worden ingevuld Toevoegen van buurthubs met diversiteit aan deelvervoer • Gebouwde hubs met collectieve voorzieningen als deelauto’s, deel(bak)fietsen etc. zie ook paragraaf 5.4, kan op diverse manieren worden ingevuld Strategische halteligging • HOV kwaliteit voor de haltes en netwerk haltes op afstand van elkaar • Goed aansluitend op de doorgaande fietsroutes, onderliggende structuur en fietsenstallingen bij de haltes (v.v.) • Duidelijke en veilige oversteken Karel de Grotelaan bij de buurtentrees gekoppeld aan de haltes zie ook paragraaf 5.1 Ruimte voor HOV baan • Profiel voor auto’s versmallen op Karel de Grotelaan om HOV in te passen in huidig profiel • Karel de Grotelaan houdt belangrijke verkeersfunctie waarbij verkeersonveiligheid wordt teruggedrongen zie ook paragraaf 5.1 Mobiliteit klimaatneutraal zie ook paragraaf 5.2 Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

34

4.6 Geïntegreerde visiekaart LEGENDA lokaal centrum stedelijke hoogtemet accenten lokaal centrum met voorzieningenclusters voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van lokale structuuraccenten voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten voorzieningenclusters aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van hoge bebouwingsdichtheid het Programmering: aanvullende sociale diensten Programmering: Kastelenplein Programmering: stedelijke mix historische stedelijke structuren stedelijke mix Programmering: stedelijke horeca mix horeca mix stedelijke verbindingsstructuur horeca medische dienst medische dienst horeca maatschappelijke medische dienst voorzieningen parkway-typologie maatschappelijke voorzieningen en scholendienst medische en scholen maatschappelijke voorzieningen en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen historische radiaal en scholen radiaal historische historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte lokaal centrum met hoofstructuur openbare ruimte historische radiaal voorzieningenclusters hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte hoofdgroenstructuren verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes

bestaande voorzieningen revitalisering van de Gender bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen waterretentie en verbetering van groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden het microklimaat groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden groene corridors met pocketparkjes HOV haltes HOV haltes HOV haltes HOV lijn van woongebieden vergroening HOV haltes lijn HOV HOV lijn Tech Campus lijn HOV-High robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn bomenlaan HOV-High Tech Campus lijn hoofdwaterstructuur HOV-High Tech Campus lijn groene recreatiegebieden hoofdstructuur hemelwaterafvoer hoofdstructuur openbare ruimte buurt entree ongelijkvloerse passage HOV-haltes functioneel gebied van HOV-haltes HOV4 lijn HOV-High Tech Campus lijn Slowlane OV lijnen hoofd fietspaden fietspaden auto entree (niet doorgaand)

0

500m

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

35

05

Randvoorwaarden en vervolg 36

5.1 Tracéuitwerking HOV 4 Voor heel Eindhoven geldt dat de mobiliteitstransitie nodig is om de stad leefbaar te houden en ruimte te bieden voor de toevoeging van 40.000 woningen (opgave voor de stad Eindhoven). De komst van de HOV-lijn van station Eindhoven naar Veldhoven De Run (ASML), met een aftakking naar de High Tech Campus is de drager van de verbeterde bereikbaarheid en de mobiliteitstransitie in dit deel van de stad. Daarom zijn de weg en het HOV4 invloedsgebied bestempeld tot ontwikkelas Zuidwest en zijn afspraken gemaakt over de verstedelijking in deze as. Het project van de HOV4-lijn loopt parallel aan de gebiedsvisie. Medio 2023 is het voorkeurstracé vastgesteld. In nauwe samenwerking tussen de teams van de tracéstudie en de gebiedsvisie is een voorlopige keuze gemaakt voor de haltelocaties. Hierbij is een optimum gekozen tussen het creëren van kansen voor ontwikkeling, bereikbaarheid van bestaande wijken (haltes op kortere afstand) en het maken van een snelle en comfortabele route naar De Run (minder stops).

• •

Bij de inpassing van de haltes wordt voor goede aansluiting gezorgd op de bestaande loop- en fietsroutes in het gebied De haltes worden ontworpen op herkenbare en logische ingebedde locaties in een veilige omgeving, gekoppeld aan een oversteek voor langzaam verkeer, en meestal ook voor autoverkeer

De ligging van de HOV-lijn in het profiel is mede bepalend voor de ruimtelijke kwaliteit en de barrièrewerking. Ook over dergelijke uitgangspunten is goed samengewerkt tussen de teams, wat heeft geleid tot de volgende principes: • •

HOV maakt zo veel mogelijk gebruikt van het huidige profiel van de hoofdwegenstructuur Op diverse plekken zal de verkeerssituatie moeten worden aangepast om de doorstroming van de HOV-lijn en het autoverkeer te waarborgen, zonder dat het verkeer voor teveel overlast zorgt. Bij het Kastelenplein dient een integrale afweging te worden gemaakt voor de inpassing van de busbaan in relatie tot de stedenbouwkundige ontwikkelingen. Doel vanuit de gebiedsvisie is ook juist het Kastelenplein beter aan te sluiten op het omliggend stedelijk weefsel, dus minder als eiland tussen de infrastructuur. Er loopt een variantenstudie waarin deze afwegingen plaatsvinden.

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

37

5.2 Klimaatneutraal wonen, werken en mobiliteit Energie is een belangrijk thema in de Eindhovense verstedelijkingsopgave. Doelstelling is hier Klimaatneutraal wonen, werken en mobiliteit. De belangrijkste randvoorwaarden voor de verstedelijking in de Ontwikkelas Zuidwest van het thema energie zijn hieronder opgenomen. Deze vormen de uitgangspunten voor het opstellen van een gebiedsenergieprogramma, dat ook rekenschap zal geven van de aardgasvrij opgave voor de omliggende bestaande woningbouw. Voor het gebied als geheel geldt dat adequate oplossingen nodig zijn voor de bestaande congestie op het elektriciteitsnet om de woningbouw- en verduurzamingsopgaven te kunnen realiseren. Maximale energie-efficiency • Startpunt is energiebesparing - gebouwprestatie nieuwbouw is BENG+ • Toepassing van Slimme Energie Systemen voor optimaal gebruik van energie De energievoorziening van de Ontwikkelas is klimaatneutraal • Bestaande warmtebronnen in het gebied worden optimaal benut en verwarming en koeling komen zoveel mogelijk van bodemenergie • Elektriciteit wordt maximaal in het gebied zelf opgewekt

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

Leveringszekerheid middels een robuust energiesysteem • Optimale inzet van warmte en elektriciteit • Buffers voor het balanceren van energie vraag en aanbod Efficiënt gebruik van beschikbare ruimte boven en onder de grond • Noodzakelijke energie-infra moet in het gebied worden geplaatst; meervoudig ruimtegebruik waar mogelijk. • Energie-infra in de openbare ruimte waar het kan en op particulier terrein waar het moet

38

5.3 Woonprogramma De gebiedsvisie geeft inzicht in de ruimtelijke principes welke randvoorwaardelijk zijn voor de verdichting in de Ontwikkelas Zuidwest. De principes en bijbehorende kaartbeelden bieden een kader voor de ruimte en kwaliteit die nodig is om in de verdere toename van woningen, en dus ook in gebruik van de wijk te kunnen voorzien. De concrete verdichtingsopgave zal in een latere fase uitgewerkt worden, samen met de belangrijkste stakeholders en grondeigenaren. Het uitgangspunt is dat in het Gestelse gedeelte van de Ontwikkelas Zuidwest 3.500 tot 6000 woningen extra woningen bijgebouwd zullen worden, met bijbehorende voorzieningen. Hiermee zal ook de doorstroming op gang komen, zodat men een meer passende woning kan vinden in de eigen woonomgeving. Deze woningen zullen voor verschillende doelgroepen een thuis kunnen bieden. Uit een eerder onderzoek (Regionaal Woningbehoefte-onderzoek voor Stedelijk Gebied Eindhoven, Stec groep 2021) dat is uitgevoerd voor de regio Eindhoven leren we dat diverse doelgroepen hier interesse hebben in de stedelijke woonmilieus. Met de beoogde verdichting van de Ontwikkelas Zuidwest zullen duizenden woningen worden toegevoegd aan bestaand stedelijk gebied (inclusief een deel vervanging), dit gebeurt vooral in de vorm van gestapelde woningen.

Vooralsnog wordt het generiek stedelijk woonbeleid aangehouden, echter in de komende tijd zal in een verdere uitwerking nodig zijn voor deze verstedelijking. Hierbij kan een specifiek programma per deelgebied of ontwikkeling kunnen worden bepaald om goed aan te sluiten op de dan geldende behoefte. Doel is in ieder geval een goed woonprogramma te realiseren dat aansluit bij de wijk en de omringende gebieden en tegelijkertijd ook iets toevoegt aan de bestaande woningvoorraad. Zo kan de lokale doorstroming op gang worden gebracht, waarbij grotere woningen beschikbaar komen voor gezinnen, en huidige bewoners een passende (vervangende) woning kunnen vinden in de eigen buurt.

Verkend zal worden waar welke woonvorm zal worden ontwikkeld, maar op dit moment wordt gedacht aan een mix voor jongere stedelingen (waaronder studenten), stedelijke senioren en stedelijke gezinnen. Het ligt voor de hand om in Gestel - waar nu relatief veel eengezinswoningen zijn- meer in te zetten op appartementen, dit sluit aan op de behoefte en zo kan ook in de gewenste hogere dichtheden gebouwd worden. Hierbij zal opnieuw een belangrijk deel als sociale woningbouw gerealiseerd worden (nu is ook het merendeel in bezit van de woningbouwcorporaties), maar is ook ruimte voor middenhuur of vrije sector woningen. Huishoudensontwikkeling gemeente Eindhoven 2020-2040. Bron: provincie Noord-Brabant, 2020 Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

39

5.4 Parkeren De mobiliteitstransitie omvat een modal shift: mensen zullen zich vaker verplaatsen per fiets of te voet of met het openbaar vervoer (of een combinatie hiervan), ten koste van het aantal autoverplaatsingen. Dit vraagt om een andere visie op het autogebruik in stedelijke gebieden. Om de groei van het aantal woningen een plek te kunnen bieden moet ruimte gevonden worden. Meer mensen maken gebruik van dezelfde openbare ruimte. Op dit moment is het zo dat een groot deel van die openbare ruimte in gebruik is als verkeers- of parkeerruimte. Om voldoende kwaliteit te realiseren is in de principes opgenomen dat dit zoveel mogelijk wordt teruggedrongen. Zeker met de toename van woningen zal daarom anders gekeken moeten worden naar de parkeernormering en het parkeerregime. Doelstelling is minder verharding en meer woningen, dit verhoudt zich niet tot ruime (straat) parkeernormering per woning. Op dit moment wordt gewerkt aan de parkeernota 2023, die de basis vormt voor het toe te voegen (woon)programma. Bepalend qua parkeerbehoefte is vooral het aandeel sociale sector. Streven is om de (nieuw vast te stellen) parkeernormen verder omlaag te brengen om het autobezit in de te ontwikkelen gebieden te reduceren. Voorwaarden voor deze reductie zitten onder meer in: • De ontwikkeling van goed HOV.

Dit doen we door HOV4 aan te leggen en het bestaande openbaar vervoer te optimaliseren. • Realisatie van wijkhubs en microhubs voor deelvervoer binnen bereik van elk adres in het gebied. • Parkeren op afstand realiseren als mogelijke oplossing voor bezoekers en voor 2de auto van de nieuwbouw.

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

Verder zijn de volgende doelstellingen voor parkeren van toepassing: • Uit parkeertellingen (2023) blijkt dat er op verschillende plekken restcapaciteit in het gebied aanwezig is. Het is wenselijk gebruik te maken van deze restcapaciteit in het gebied totdat een maximum bezetting van 90% ontstaat. Daarvoor dient het maximaal aantal parkeerplaatsen dat per bouwplan in de openbare ruimte mag worden opgelost te worden losgelaten, waardoor de huidige parkeerplaatsen kunnen worden benut. • Nieuwe en mogelijk huidige parkeerbehoefte voor bewoners zo veel mogelijk in gecentraliseerde gebouwde parkeervoorzieningen (stallingsgarages). • Slim gebruik maken van dubbelgebruik in het gebied • Streven naar maximaal 1 vergunning per adres. • Streven om aan te haken op een regieorganisatie zoals MobilityXL voor KnoopXL voor beheer van parkeer- en mobilteitsaanbod in het hele gebied en de uitgifte van parkeerabonnementen. Om een combinatie van deze suggesties te kunnen implementeren, kan de optie van een betaald parkeerregime te gaan worden ingezet op termijn. Een overgang naar een dergelijk regime vraagt de nodige aandacht, ook in relatie tot huidige bewoners van de wijk. Dit zal stapsgewijs en gerelateerd aan realisatie van deelplannen moeten worden geïmplementeerd. Dit vraagt om een nadere uitwerking in de vervolgfase.

Bij de uitwerking in deelgebieden wordt de actuele stand van zaken van de parkeercapaciteit en -bezetting mee genomen om de parkeerbehoefte in kaart te brengen en te monitoren.

40

5.5 Vervolg Met de voorliggende concept gebiedsvisie is een duidelijk toekomstprofiel voor het gebied gecreëerd voor inen externe partijen, waarbij aandacht is voor diverse onderwerpen zoals verdichtingspotentie, infrastructuur, parkeren, groen, water en energie. De visie geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van dit gebied en biedt kaders voor de verdere uitwerking in deelgebieden en uiteindelijk concrete projecten. Deze gebiedsvisie is in een gelijktijdig doorlopen in Eindhoven en Veldhoven. Het vervolg na deze visiefase zal grotendeels onafhankelijk van elkaar worden uitgevoerd. Dit geldt niet voor de trace studie van de HOV4-lijn, de uitwerking hiervan verloopt integraal over beide gemeentes. Het proces van de stedelijk ontwikkeling zal waarschijnlijk een wat ander proces doorlopen. In Eindhoven zal in nauwe samenwerking met de woningbouwcorporaties, die veel grond bezitten aan de ontwikkelas en een grote rol spelen in de verdichting de vervolguitwerking opstarten. In Veldhoven is het eigendom heel anders verdeeld, net zoals de karakteristiek van bedrijfslocaties heel anders is dan de woongebieden van Gestel. In het vervolgtraject wordt de Eindhovense gebiedsvisie middels een ontwikkelstrategie en businesscase(s) verder uitgewerkt en uitgedacht om te komen tot de daadwerkelijke ontwikkeling.

Voordat het zover is, zal er met de concept gebiedsvisie een participatietraject worden opgestart met de omgeving. Hiervoor is een participatieplan opgesteld. Het is belangrijk om de omgeving in alle fasen van het project te betrekken. De inbreng van de stakeholders is belangrijk. Zij kennen het gebied goed, kunnen ons van veel informatie zien en hun belangen duidelijk kenbaar maken. Deze inbreng wordt serieus meegewogen om van de concept gebiedsvisie een definitieve gebiedsvisie te maken en uiteindelijk te komen tot een ontwikkelstrategie.

Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023

41

Colofon Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest Eindhoven Deze studie is uitgevoerd door PosadMaxwan in opdracht van de gemeente Eindhoven PosadMaxwan: Nicole van der Waart Yue Shen Han Dijk Anouk Jansen Opdrachtgever: Gemeente Eindhoven Ward de Bruijn Wieteke de Jong Stephan Suiker Lisan Verhagen Gemeente Veldhoven Marlon Hulshorst PosadMaxwan Binckhorstlaan 36 2516 BE Den Haag tel: 070 322 2869 11 / 23 CONCEPT

42

43