Bijlage 1 - Concept gebiedsvisie - rapportage
Tekst van het document
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest 13 november 2023
CONCEPT EHV
Samenvatting: Principes Ontwikkelas Zuidwest Eindhoven Om de verdichting in ontwikkelas Zuidwest te faciliteren is het noodzakelijk te investeren in de kwaliteit van de stedelijke structuren. De doelstelling is langs deze as 11.400 extra woningen toe te voegen met bijbehorende voorzieningen.
Om de bestaande stad voldoende robuust te maken en deze ontwikkeling tot stand te brengen is het nodig te investeren in de vier thema’s voor de Ontwikkelas Zuidwest: • Ruimtelijke en functionele kwaliteit • Sociale samenhang en leefkwaliteit • Groen, gezondheid, en klimaat en • Mobiliteit en bereikbaarheid Navolgende hoofdprincipes en onderliggende principes per thema zijn geformuleerd en toegelicht in deze integrale gebiedvisie. Op de volgende bladzijde zijn de principes en bijbehorende structuren op de visiekaart van de Ontwikkelas Zuidwest geintegreerd. Thema Ruimtelijke en functionele kwaliteit Verdichting met Eindhovense identiteit • Stedelijke accenten toevoegen • Respect voor historische structuur en buurtkarakter • Efficiënt gebruik van de ruimte • Dwarsverbindingen rijgen (ruimtelijke) kwaliteiten aaneen Thema Sociale samenhang en leefkwaliteit Goede stedelijke voorzieningen voor iedereen bereikbaar • Klimaatneutraal wonen en werken • Functiemix rond de HOV-haltes • Maatschappelijke en stedelijke voorzieningen groeien mee • Aandacht voor menselijke maat en kleinschaligheid in de buurten • Kwalitatief hoogwaardig ingerichte openbare ruimte • Bouwen volgens woonbeleid dat mee gaat in een veranderende stad en doorstroming stimuleert
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Thema Groen, gezondheid, en klimaat (BIO)divers Groen als dragende structuur • Vergroening van de buurten • Diversiteit in groenstructuren • Robuust maken beekdalensysteem • Aandacht en ruimte voor waterberging en hittestress • Oriëntatie op groenstructuren • Groene wandelrondjes creëren Thema Mobiliteit en bereikbaarheid Actieve mobiliteit In de buurten, Karel de Grotelaan voor alle verkeerssoorten • Prioriteit voor actieve mobiliteit in de wijken, ruimte creëren op straat • Opgave: parkeren op straat flink verminderen • Toevoegen van buurthubs met diversiteit aan deelvervoer • Strategische halteligging • Ruimte voor HOV baan • Mobiliteit energieneutraal
2
Samenvatting: Visiekaart Ontwikkelas Zuidwest LEGENDA lokaal centrum stedelijke hoogtemet accenten lokaal centrum met voorzieningenclusters voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van lokale structuuraccenten voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten voorzieningenclusters aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van hoge bebouwingsdichtheid het Programmering: aanvullende sociale diensten Programmering: Kastelenplein Programmering: stedelijke mix historische stedelijke structuren stedelijke mix Programmering: stedelijke horeca mix horeca mix stedelijke verbindingsstructuur horeca medische dienst medische dienst horeca maatschappelijke medische dienst voorzieningen parkway-typologie maatschappelijke voorzieningen en scholendienst medische en scholen maatschappelijke voorzieningen en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen historische radiaal en scholen radiaal historische historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte lokaal centrum met hoofstructuur openbare ruimte historische radiaal voorzieningenclusters hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte hoofdgroenstructuren verdichting rondom HOV-haltes verdichting
rondom HOV-haltes bestaande voorzieningen revitalisering van de Gender bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen waterretentie en verbetering van groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden het microklimaat groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden groene corridors met pocketparkjes HOV haltes HOV haltes HOV haltes HOV lijn van woongebieden vergroening HOV haltes lijn HOV HOV lijn Tech Campus lijn HOV-High robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn bomenlaan HOV-High Tech Campus lijn hoofdwaterstructuur HOV-High Tech Campus lijn
Kastelenplein
groene recreatiegebieden hoofdstructuur hemelwaterafvoer hoofdstructuur openbare ruimte buurt entree ongelijkvloerse passage HOV-haltes
HTCE
functioneel gebied van HOV-haltes HOV4 lijn HOV-High Tech Campus lijn Slowlane OV lijnen hoofd fietspaden fietspaden auto entree (niet doorgaand)
ASML
0
500m
3
Inhoudsopgave
1 2
3
Principes Ontwikkelas Zuidwest Eindhoven
02
Visiekaart
03
Inleiding Gebiedsvisie
05
1.1 1.2 1.3
06 07 08
Aanleiding Werkwijze Thema’s
Thematische gebiedsanalyse
09
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
10 11 12 13 14 15
Introductie inventarisatie en analyse Ruimtelijke en functionele kwaliteit Sociale samenhang en leefkwaliteit Groen, gezondheid en klimaat Mobiliteit en bereikbaarheid Overzicht Analysekaarten
Perspectieven
16
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8
17 18 19 20 21 22 23 24
Twee perspectieven Perspectieven - Ruimtelijke en functionele kwaliteit Perspectieven - Sociale samenhang en leefkwaliteit Perspectieven - Groen, gezondheid en klimaat Perspectieven - Mobiliteit en bereikbaarheid Bevindingen ADRES Bevindingen LADDER Wat nemen we mee uit de perspectieven?
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
4
5
B
Thematische gebiedsvisie
25
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
26 27 29 31 33 35
Principes en beelden maken de Gebiedsvisie Ruimtelijke en functionele kwaliteit Sociale samenhang en leefkwaliteit Groen, gezondheid en klimaat Mobiliteit en bereikbaarheid Geïntegreerde visiekaart
Randvoorwaarden en vervolg
36
5.1 5.2 5.3 5.4. 5.5
37 38 39 40 41
Tracéuitwerking HOV-4 Klimaatneutraal wonen, werken en mobiliteit Woonprogramma Parkeren Vervolg
Colofon
42
Bijlagen
43
4
01
Inleiding Gebiedsvisie
1.1 Aanleiding Gemeente Eindhoven en Gemeente Veldhoven stellen samen met provincie, BZK, EZK en IenW een gebiedsvisie op voor de integrale gebiedsontwikkeling aan de Ontwikkelas Zuidwest. Deze omvat de gebieden die liggen binnen het invloedsgebied een nieuw te realiseren HOV4 lijn tussen Eindhoven Centraal en Veldhoven-De Run. Dit gebied draagt bij aan de verstelijkingsopgave van de Brainport regio. In het verstedelijkingsakkoord voor het Stedelijk Gebied Eindhoven (juni 2022) is een aantal principes geformuleerd waarlangs de opgave van 40.000 nieuwe woningen gerealiseerd kunnen worden tot 2040. Dit past in de Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040 en heeft een vervolg gekregen in het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 (NOVEX). Een belangrijk principe voor de verstedelijking is de stedeljke ontwikkeling langs bestaande en nieuw te realiseren OV-assen. Dit geldt in het bijzonder voor de nieuw aan te leggen HOV4-as van Eindhoven centrum richting de ASML-campus en De Run in Veldhoven met een aftakking naar de High Tech Campus. De snelgroeiende toplocatie De Run in Veldhoven (met o.a. Eindhoven werkt aan de mobilitieitstransitie en een goede OV-bereikbaarheid, onder andere door de HOVlijn naar de Run. Deze transitie is voorwaardelijk voor de verdichtingsopgave van , samen met klimaatadaptatie en vergroening en de energietransitie.
Daarnaast is ASML als onderdeel van het semi-conductor ecosysteem is van nationaal belang. Het aantal arbeidsplaatsen groeit snel, met een verwachte toename van 15.000 banen bij ASML voor 2030, en een snelle groei in het aantal toeleveranciers. De HOV4 as verbindt straks deze toplocatie beter met de regio en biedt tevens kansen voor de ontwikkeling van woningen en functies als werken, maatschappelijke voorzieningen, groen. Binnen het invloedsgebied van de haltes aan deze HOV4-lijn hebben de gemeenten met provincie en Rijk afgesproken om 11.400 woningen extra te gaan realiseren tot 2040, om bij te dragen aan de verstedelijkingsopgave. Dit is de Ontwikkelas Zuidwest.
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
De gemeente Eindhoven heeft PosadMaxwan opdracht gegeven voor het opstellen van de Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest. De visie gaat in op de principes voor deze kwaliteitsverbetering en transitieopgaven en vormt het ruimtelijk kader voor de stedelijke ontwikkeling. Het is nodig om te investeren in de wijken, om de bestaande stad beter voorbereid te laten zijn op de toekomst, maar ook om intensievere bebouwing en gebruik te kunnen faciliteren. Dit biedt ruimte voor nieuwe inwoners, maar geeft ook bestaande inwoners meer kansen voor een passende woning in een prettige wijk. De gemeentes Eindhoven en Veldhoven hebben een gezamenlijke opgave aan de ontwikkelas Zuidwest en hebben hier ook samen afspraken over gemaakt. Hoewel de gebieden sterk verschillen in karakteristiek, denk aan de werklocaties aan De Run in Veldhoven tegenover de woonwijken in Gestel is in de fase van de gebiedsvisie nauw samengewerkt, en voor beide gemeentes is een vergelijkbaar rapport opgesteld. Voorliggend rapport betreft het Eindhovense deel van de Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest. Dit concept wordt vastgesteld door de gemeenteraad, en zal in Eindhoven input bieden voor participatie met de stakeholders, in 2024 zal de gebiedsvisie definitief door de gemeenteraad worden vastgesteld.
Integrale kaart Verstedelijkingsakkoord SGE, HOV4als stippellijn met verstedelijking rondom aangeduid
6
1.2 Werkwijze De gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest is tot stand gekomen met behulp van gesprekken en workshops met gemeente Eindhoven en Veldhoven, locatiebezoek, data-analyse, verkenning beleidsdocumenten en interviews met stakeholders. De visie is in een aantal stappen opgesteld; de eerste stap van Inventarisatie en analyse geeft inzicht in kwaliteiten, kansen en opgaven, de gebiedsperspectieven geven inzicht in de bijdragen van twee uiteenlopende modellen aan de opgaven en tot slot is dit geintreerd in het visiedeel. In de analysefase is de gebiedsvisie in deelgebieden opgedeeld die een samenhangende karakteristiek kennen: I II III IV V
Centrum (spoorviaduct - Mecklenburglaan) Gestel aan weerszijden van de Ring (Mecklenburglaan - Kanaal) Oud Kasteel (Kanaal - Randweg A2/N2) De Run (Randweg t/m ASML) Veldhoven Dorp (Heerseweg - Turfweg)
Voorliggend document, de gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest voor de gemeente Eindhoven richt zich vooral op Gestel, deelgebieden II en III. Hier is de invloed van de HOV-lijn het grootst en hier is de ruimte voor ontwikkeling nog vrijwel niet ingevuld (enkele ontwikkelingen zoals de Humperdincklaan ontwikkeling zijn al wel verder in de planvorming). De focus van het project ligt minder op deelgebied I, gesteld wordt dat de ontwikkeling in dit gebied in mindere mate afhankelijk is van de HOV4 lijn, ontwikkelingen hier al meer uitgekristalliseerd zijn en er tevens al veel aandacht is voor ruimtelijke kwaliteitsverbetering.
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Een separate gebiedsvisie voor Veldhoven richt zich op deelgebieden IV en V. Voor de volledigheid wordt in deze rapporten regelmatig ook het gehele kaartbeeld opgenomen, de teksten en principes richten zich op de specifieke gemeenten. Er worden gebieden aangewezen waar de verdichting van woningen het meest logisch is, maar er worden nog geen definitieve keuzes gemaakt over locaties waar de woningen zouden moeten komen, of hoe deze eruit komen te zien. Wel is inzicht gegeven in de kwaliteitsverbetering die nodig is om deze verdichtingsopgave te faciliteren. Zo zal er geïnvesteerd moeten worden in de structuur van de wijken, waarbij meer ruimte ontstaat voor groen en voorzieningen, en waar aandacht is voor klimaatadaptatie en (sociale) ontmoetingsruimte.
I II III IV
V
7
1.3 Thema’s Voor de Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest wordt een brede ruimtelijk benadering aangehouden, in lijn met de overall doelstellingen gekoppeld aan het ontwikkelperspectief voor de stad. Dit is voor de Gebiedsvisie ondergebracht in vier thema’s: • • • •
Ruimtelijke en functionele kwaliteit Sociale samenhang en leefkwaliteit Groen, gezondheid, en klimaat Mobiliteit en bereikbaarheid
Deze vier thema’s vormen de kapstok van de hoofdstukken, van inventarisatie en analyse, naar perpectieven en principes in de uiteindelijke visie. Het vijfde thema, Duurzaam Klimaatneutraal, is opgenomen in hoofdstuk 5, maar vormt feitelijk een paralleltraject. Tot slot zijn een aantal aanvullende randvoorwaarden benoemd in het laatste hoofdstuk. Voorliggende concept-gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest zal in Eindhoven input bieden voor het gesprek met de stakeholders. Hierna zal de visie door de gemeenteraad worden vastgesteld (Q1- 2024).
Ambitiediagram ontwikkelingsperspectief Eindhoven - concept september 2023
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
8
02
Thematische gebiedsanalyse
2.1 Introductie inventarisatie en analyse
In de startfase van het project is er data verzameld voor de inventarisatie, zijn er diverse gesprekken gevoerd met de experts van de gemeente Eindhoven, Veldhoven, de woningbouwcorporaties en ASML, is de locatie verkend en zijn beleidsdocumenten doorgenomen. Deze inventarisatie is verwerkt in de thematische analyse. Voor elk van de vier thema’s is een selectie van inventarisatiekaarten opgesteld, deze zijn opgenomen in bijlage 1. In dit hoofdstuk zijn de bevindingen puntsgewijs beschreven per deelgebieden en is een analysekaart opgesteld waarin wordt ingegaan op kansen en knelpunten. In deze kaarten is de toekomstige HOV-lijn al opgenomen. Hierbij kijken we naar de deelgebieden II en III. In bijlage 1 zijn tevens de kaartbeelden opgenomen van de gehele ontwikkelas Zuidwest.
Ruim profiel Karel de Grotelaan
Kenmerkende woonblokken: haken in het groen
Grondgebonden woningen in de achterliggende buurten
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Woonblokken stedelijke vernieuwing
Woonblokken bij Kastelenplein
Voorzieningenclusters in Gestel
10
2.2 Ruimtelijke en functionele kwaliteit - Analysekaart II - GESTEL Naoorlogse wijken aan weerszijden van de Ring • • • • • • • • • •
De oude radiaal van de Hoogstraat en de Blaarthemseweg geeft historische gelaagdheid van het stadsdeel weer Naoorlogse hoofdstructuur Karel de Grotelaan met grotere bouwblokken in haken en stroken verkaveling, middelhoog, veelal portiekflats De bebouwing i.c.m. de brede laan is typerend voor de naoorlogse structuur. Ten noordoosten van de ring zijn 23 woongebouwen aangewezen als gemeentelijk monument. Verder van de Karel de Grotelaan gelegen zijn de wijken met de grondgebonden woningen in strokenverkaveling Kenmerkende kleinere buurtclusters met voorzieningen. Her en der is verdichting toegepast, zoals bij Gagelboschplein Tussen de hoofdwegen ligt het kunstwerk Swing als orientatiepunt De Ring fungeert als verkeersader, maar biedt ook orientatie De lijn van de oude spoorbaan is nog zichtbaar in het weefsel.
III - OUD KASTEEL
Oud-Kasteel: woonwijken aan geisoleerd Centrumeiland • • • • • • •
Dubbele wegenstuctuur is dominant: Meerveldhovenseweg en Karel de Grote laan vormen nu 1 systeem als omkadering van het Kastelenplein als eiland In deze structuur zijn het oude Kasteel van Blaarthem, de kerk en de watermolen niet meer zichtbaar De Meerveldhovenseweg, sluit aan op de oude radiaal van Blaarthemseweg en Hoogstraat Voorzieningencentrum Kastelenplein kent nu beperkte ruimtelijke kwaliteit en leegstand, het wordt geheel herontwikkeld Hiervoor is een ontwikkelkader opgesteld; doel is een tot (hoog-) stedelijke stedelijke mix te realiseren met aantrekkingskracht voor gehele stadsdeel, met deels koopwoningen Aan weerszijden liggen de monofunctionele woonwijken Genderbeemd en Hanevoet (deels gespikkeld eigendom) Grotendeels grondgebonden woningen, opbouw jaren 70/80 Ontginningsweg als interessante historische lijn in Hanevoet
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
II - GESTEL FSI
I - BINNENSTAD
MXI
FSI
-woongebied
MXI
III - OUD KASTEEL FSI MXI -woongebied
-KASTELENPLEIN lokaal centrum met functionele mix
Ankerpunt kan buurten aan weerszijden van de ring en voorzieningen in de historische lijn van de Hoogstraat met elkaar verbinden
-GESTEL historische radiaal Hoogstraat met cultuurhistorische kwaliteiten en karakterisitek van kleine korrel en voorzieningen
Mogelijkheden voor verdichting
LEGENDA:
Kastelenplein werkt momenteel als een eiland met slechte bereikbaarheid en lage ruimtelijke kwaliteit Potentie om een ankerpunt te worden met diverse voorzieningen.
Problemen Kansen
Lokale dienstencentra Gebieden met potentieel voor draaipunten met hoogte accenten
De wegen aan weerszijden van Kastelenplein creëren een eiland en grote barriere tussen de wijken Door de wegen te differentieren en de historische radiaal (Eindhoven - Veldhoven Dorp) in te richten als langzaamverkeersas onstaat een betere inbedding in stedelijk gebied 0
LEGENDA
0
1.0001.000 [m] [m]
¯
¯
Ruimtelijke barrières
lokaal centrum stedelijke hoogtemet accenten lokaal centrumwonen met bij het Aantrekkelijk voorzieningenclusters voorzieningenclusters lokaal centrum met groen gebieden voor ontwikkeling van lokale structuuraccenten voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten HOV4 lijn voorzieningenclusters aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van hoge bebouwingsdichtheid het gemeentelijke monumenten Gemeentelijke monumenten Programmering: aanvullende sociale diensten Programmering: Kastelenplein Programmering: stedelijke mix Historische stedelijke historische stedelijke structuren stedelijke mix ! hoog aandeel lage inkomens Programmering: structuren stedelijke horeca mix horeca hoog aandeel stedelijke mix senioren verbindingsstructuur horeca medische dienst medische dienst horeca maatschappelijke medische dienst voorzieningen parkway-typologie maatschappelijke voorzieningen en scholendienst medische en scholen maatschappelijke voorzieningen en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen historische radiaal
11
2.3 Sociale samenhang en leefkwaliteit - Analysekaart II - GESTEL Aandachtspunt sociale samenhang en leefkwaliteit in de woonwijken aan Karel de Grotelaan •
• • • • • •
I - BINNENSTAD
Woonwijken aan weerszijden van de Karel de Grotelaan kennen diverse sociale uitdagingen, waaraan bij verdere verstelijking (met gemeente en woningbouwcorporaties en welzijnsorganisaties etc) aandacht besteed zal moeten worden De woningcorporaties, met name Woonbedrijf heeft veel in bezit en denkt ook actief na over verbetering van de woningvoorraad. De kwaliteit van de woningen varieert, sommige blokken zijn gerenoveerd, veel zijn in de komende 15 jaar aan de beurt Elke buurt kent aandachtspunten op sociale samenhang en leefbaarheid Vooral in de Bennekel een lage score op leefkwaliteit
AANTAL INWONERS INKOMEN WOZ WAARDE
Kwetsbare wijk die voornamelijk wordt bewoond door migranten met een lager inkomen Transformatie nodig om de sociale kwaliteit te verbeteren; grotere diversiteit en toegankelijkheid van sociaal belangrijke diensten en openbare ruimten.
III - OUD KASTEEL Relatief veel particulier eigendom in de wijken • • • • • •
Woonwijken aan weerszijden van de Karel de Grote Hanevoet en Genderbeemd zijn gebouwd met een aandeel corporatiewoningen, deze zijn deels uitgepond Beide wijken bestaan grotendeels uit ruimere gezinswoningen, inmiddels is de gemiddelde leeftijd hoger en wonen er veel emptynesters Dit conflicteert met de auto-orientatie van de wijk en het gebrek aan buurtvoorzieningen Deze ontbreken in de woonbuurten, mede door de nabijheid van het Kastelenplein waar het voorzieningenniveau hoger is (en in een beoogde ontwikkeling nog hoger zal zijn) Aan de zuidkant van Hanevoet zijn nog veel corporatiewoningen, deze ruime woningen aan het groen worden goed gewaardeerd, de verhuisgeneigheid in deze wijk is niet groot In de richting van Veldhoven neemt eigen woningbezit en gemiddeld inkomen toe
LEGENDA:
gemeentelijke monumenten Kansen
!
Geringe sociale samenhang en hoog aandeel lage inkomens hoog aandeel lage inkomens aandeel senioren hoogHoog aandeel senioren Plaatsen met een laag veiligheidsniveau
Voorzieningen met een sociale functie: -Onderwijs
III - OUD KASTEEL
II - GESTEL
AANTAL INWONERS
AANTAL INWONERS
INKOMEN
INKOMEN
WOZ WAARDE
WOZ WAARDE
-Bibliotheken en buurthuizen -Medische dienst -Sportfaciliteiten -Groene recreatiegebieden -Winkelcentra Functiecluster
0
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Problemen
Laag veiligheidsgevoel in de buurt
0
1.0001.000 [m] [m]
¯
¯
-Grote industrie en werkgebieden HOV4 lijn
12
2.4 Groen, gezondheid en klimaat - Analysekaart II - GESTEL Genderdal en kanaal
•
•
Beatr
ixkan
aal
Eindh
r
ovens K
el
anaal
m
m
Do
Barrière van hard oppervlak en zware infrastructuur Transformatie moet verbetering van groene verbinding omvatten
er
Gend
+
+
mel
Dom
III - OUD KASTEEL
+
+
de
n Ge
A2 / N2
•
++
++
+
ep
•
Gender naar de oppervlakte gebracht
lre
•
I - BINNENSTAD
+
+
+
LEGENDA:
ge
•
Belangrijke groenstructuren liggen aan weerszijden van de Karel de Grotelaan (HOV4 lijn) De oude radiaalstructuur vormt een oude hogere zone tussen de beken, vanaf hier loopt het gebied af naar de beekdalen van Dommel en Gender De oude beek de Gender vormt een dubbelstructuur met het Afwateringskanaal bij het Severinpark De Gender eindigt tegenwoordig ruimtelijk in het Genderpark met de vijvers. Hierna verdwijnt het water ondergronds. Er is een stedelijke ambitie om de Gender bovengronds te brengen als groenblauwe kwaliteit in het centrum, zoals het ooit was Het kanaal kent een andere karakteristiek: terwijl de Gender een lieflijk meanderende beek is of was, kent het Afwateringskanaal een rechte lijn, wel met zachte groene oevers De Dommel is zichtbaar bij de Klotputten en HTCE, maar is verstopt vanaf de Locatellistraat Groene inrichting van de kavels aan Karel de Grotelaan, veel kijkgoen tussen de haken en strokenbebouwing. Dit is niet altijd als gebruiksgroen. Verder van de Karel de Grotelaan is een minder open en groene karakteristiek
To n
•
Problemen Kansen
+
Hoofdwaterlopen
Gender geplooid naar omgeving
• • •
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Groene corridors langs infrastructuur
A67 A2 / N2 +
el
+
+
Revitalisering van de loop van de Gender Effect van ondersteund blauw en groen:
m
•
Groene recreatiegebieden
m
•
De Gender heeft zich aangepast aan de omgeving, is versmald ++ en verlegd en soms rechtgetrokken waarmee de oorspronkelijke + karakteristiek is aangetast r + + Er is vooral privegroen, grondgebonden woningen met vooreen nde G achtertuin. Openbaar groen en groen in de straten is beperkt. De hoofdstructuren Karel de Grotelaan en Meerveldhovenseweg zijn 7 voorzien van laanbeplanting A6 Fietsroutes zijn gekoppeld aan de groenstructuren Gender als smalle geleidende structuur aan noordzijde van de Karel de Grotelaan, daarna onderdeel van het wijkgroen in Genderbeemd Verder gelegen groenstructuren in oost-west richting: zuidzijde recreatiegebied Hanevoet / Klotputten in groene scheg van de n Ru Dommel; noordzijde Nelson Mandelapark
Do
•
Bebouwde waterlopen
-verlaging van de temperatuur van bebouwde gebieden
III - OUD KASTEEL
-verhoogde waterretentie en verminderd overstromingsrisico
II - GESTEL
0
0
1.0001.000 [m] [m]
¯
¯
Kwetsbare gebieden HOV4 lijn
13
2.5 Mobiliteit en bereikbaarheid - Analysekaart II - GESTEL
Functionele karakteristiek bij Karel de Grotelaan • • • • •
Karel de Grotelaan als naoorlogse hoofdstructuur, nadrukkelijke karakteristiek als verkeersruimte Parallelwegen Karel de Grotelaan beperkt gebruikt door fietsers en ander verkeer, hoewel vaak snelste route, maar minder prettig door ontbreken addressering De snelste fietsverbinding tussen de beide stadscentra gaat via de Beemstraat, niet over de Karel de Grotelaan Ring als verkeersader, maar ook als herkenbare stedelijke hoofdstructuur. De ontwikkeling van de Ring is van belang voor de toekomstige kwaliteit Veel van de openbare ruimte is ingericht voor parkeren
III - OUD KASTEEL
Dubbele verkeersstructuur • • • •
• •
Dubbele structuur Karel de Grotelaan en Meerveldhovenseweg: resp Oude en nieuwe structuur, nu vergelijkbaar in karakteristiek, met 1-richtings-verkeersader Noordzuidverbinding voor de fietsers gekoppeld aan Kanaal, secundaire fietsverbinding ongelijkvloers door Kastelenplein Toegankelijkheid Kastelenplein via OV, fiets of te voet niet uitnodigend. De nieuwe (‘Brainportlijn’) HOV tangent zal ergens in dit gebied de verbindingen maken tussen Best – Veldhoven en de High Tech Campus. Hiertussen zal naar verwachting ten minste een halte komen bij het Kastelenplein. Hier kan ook overgestapt worden op HOV4 en de andere buslijnen over de Karel de Grote laan Al het oost-west verkeer gaat door de onderdoorgang van de A2/N2 Er wordt een nieuwe fietsroute in het groen tussen De Run en HTC, gekoppeld aan de groene kwaliteit van de Dommel
I - BINNENSTAD
Grote infrastructuur vormt barrière voor voetgangers Nieuw ankerpunt moet Kastelenplein inbedden in voetgangersstructuur in alle richtingen
Nieuwe HOV lijn biedt kansen om het wegprofiel aan te passen en aantrekkelijke ruimte te creëren voor gezonde mobiliteit Integratie van de HOV4-lijn met tangentlijnen om de luchthaven en BIC te verbinden met de High Tech Campus
Nieuw snel fietspad geïntegreerd in het rivierlandschap
Opgaven Kansen fietspaden belangrijke fietspaden OV buslijnen OV bushaltes
III - OUD KASTEEL
0
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
LEGENDA:
II - GESTEL
0
1.0001.000 [m] [m]
¯
¯
Geplande HOV-lijnen
*
stedelijke zone aan HOV4 Máxima MC Veldhoven
* toekomstig HOV-tracé bij Kastelenplein is in studie (project HOV4)
14
2.6 Overzicht Analysekaarten Samengevat liggen er diverse kansen en kwaliteiten, maar ook aandachtspunten als aanknopingspunten voor de gebiedsvisie.
•
In Gestel gelden belangrijke aandachtspunten ten aanzien van sociale samenhang en leefbaarheid, vooral tussen de Ring en het Afwateringskanaal. Verder richting Veldhoven neemt dit in het algemeen af. Hier neemt ook het eigen woningbezit en gemiddeld inkomen toe. Met de verdere verstedelijking is de kwaliteitsimpuls voorwaardelijk, met toevoeging van maatschappelijke voorzieningen in de buurten van Gestel en op het Kastelenplein.
•
Belangrijke groenstructuren liggen aan weerszijden van de Karel de Grotelaan, waar de HOV4 lijn zal komen. Kansen liggen in de accentuering en versterking van dit groen, en de verbinding als een groene ladderstructuur, waarin de lijn van de HOV aantakt.
•
Functionele structuren van de Karel de Grotelaan, de Ring en de Kempenbaan trekken veel autoverkeer en kennen accent op doorstroming ten koste van verblijfskwaliteit. Deze structuren worden beperkt benut voor langzaam verkeer en vormen vaak een barrière in de dwarsrichting.
A2 / N2
De functionele lijn van de HOV4 verbinding volgt de grootschalige hoofdstructuren. De waardevolle structuren waaruit bijvoorbeeld de historische gelaagdheid van de stad tot uitdrukking komt ligt hier vaak parallel aan, op enige afstand. A2 / N2
•
!
! A67 A2 / N2
A67 A2 / N2
7 A6
7 A6
Ruimtelijke en functionele kwaliteit
++ Beatr
ixkan
aal
+
+
Eindh el
ovens K
anaal
m
er
G
Sociale samenhang en leefkwaliteit
++
+
m Do
d en
A2 / N2
er
ge
+
Dom +
+
A67 A2 / N2
+
el
+
7 A6
Do m
m
G
+
++
+
er end
+
To n
+
lre e
p
Gend
mel
De analysekaarten van de gehele ontwikkelas Zuidwest (inclusief het Veldhovense gedeelte) zijn opgenomen in de bijlagen.
! !
n Ru
Groen, gezondheid, en klimaat
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Mobiliteit en bereikbaarheid
15
03
Perspectieven
3.1 Twee perspectieven verdichten langs de hoofdas, vooral aan de haltes stedelijke voorzieningen aan de hoofdas
Om de bijdrage aan de bestaande structuren en mogelijkheden van de verstedelijkingsopgave in de Ontwikkelas Zuidwest te onderzoeken is een korte verkenning gedaan in de effecten van twee uiteenlopende ruimtelijke perspectieven. •
•
In een eerste perspectief waarbij de verstedelijking zich met name richt op de hoofdas waar ook de HOV lijn loopt, waar zo een hoogstedelijke as kan onstaan en de nabijheid van de HOV-lijn en haltes optimaal benut wordt. Dit is ADRES, hier wordt een nieuwe stedelijkheid ontwikkeld die de HOV-lijn als adres heeft. Een tweede perspectief waar verdichting juist aan de achterliggende parallelle structuren landt en verbindende structuren tussen parallelstructuren en de haltes worden ontwikkeld. Dit is LADDER.
Perspectief A: ADRES
verblijfskwaliteit aan de hoofdstructuur
bestaande wijken behouden
Deze twee verdichtingsperspectieven zijn beschouwd op kenmerken, kansen (en gemiste kansen) aan de hand van de vier thema’s, deze zijn puntsgewijs toegelicht hierna.
parallelstructuren als drager voor verstedelijking
Dit geeft inzicht in de mogelijkheden en wenselijkheid om de bestaande structuren en de nabijheid van de toekomtige HOV-haltes te benutten om de verstedelijkingsopgave in te passen in de ontwikkelas Zuidwest. De uiteindelijke visie in hoofdstuk 4 bevat elementen van beide richtingen.
Perspectief B: LADDER
verkeersfunctie heeft prioriteit op hoofdstructuur
investeren in de wijken
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
17
3.2 Perspectieven- Ruimtelijke en functionele kwaliteit Perspectief A:
Perspectief B:
ADRES
LADDER
Stadsstraat Wibautstraat, Amsterdam
II GESTEL
• • • • •
III OUD KASTEEL
• • • •
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Adressen aan de Karel de Grotelaan Dit wordt een echte hoogstedelijke stadsstraat met voorzieningen en levendigheid Een aantrekkelijke openbare ruimte aan de straat biedt ruimte voor flaneren en verblijf Kans om de naoorlogse structuren aan de Karel de Grotelaan te verdichten en te verlevendigen Oversteekbaarheid van de Karel de Grotelaan moet veel beter om te functioneren als stedelijke as
Adressen aan de Karel de Grotelaan en de Meerveldhovenseweg Kastelenplein krijgt een voorkant aan de hoofdwegen, waar het zich kan presenteren aan de omgeving en het passerend verkeer. Dit kan tweezijdig ontwikkeld worden (Meerveldhovenseweg en Karel de Grotelaan) Hiervoor is het wenselijk de verkeersintensiteit fors omlaag te brengen
Orientatie rondom groenzone, Chiswick Park
• • •
•
• •
Oriëntatie aan historische linten en groenstructuren van Dommel en Gender Historische radialen vormen het hart van de buurt, ook al is de ruimte voor verdichting hier beperkt De randen aan het kanaal / Gender aan de noordzijde en de Locatellistraat met zicht op de Dommel zijn het meest aantrekkelijk door de groene setting en goede leefkwaliteit, hier wordt in hoogste dichtheden gebouwd Deze randen zijn verder gelegen van de hoofdstructuur en de HOV-haltes De randen van de wijk zijn het meest aantrekkelijk door de groene setting en goede leefkwaliteit, hier wordt in hoogste dichtheden gebouwd met zicht op groen Dit is iets verder gelegen van de hoofdstructuur, HOV en het voorzieningencentrum Kastelenplein
18
3.3 Perspectieven- Sociale samenhang en leefkwaliteit Perspectief A:
Perspectief B:
ADRES
LADDER
Levendige functies aan de straat
II GESTEL
• • • •
III OUD KASTEEL
• • •
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Optoppen bestaande structuren
Voorzieningen concentreren aan de Karel de Grotelaan, goed bereikbaar vanuit de wijk Hierbij ontstaat het risico dat voorzieningen die nu in de wijk liggen verschuiven naar de Karel de Grotelaan De Karel de Grotelaan ondergaat een transformatie van barrière en scheiding tussen buurten naar centrum van de wijk De bestaande buurten worden minder belast met de verdichtingsopgave
•
De voorzieningen zijn nu ook veelal geconcentreerd op Kastelenplein, dit wordt verder versterkt Kastelenplein neemt een bijzondere positie als eiland in de hoofdstructuur, dit kan versterkt worden tot een eiland met een centrumfunctie voor de hele stad De bestaande buurten worden minder belast met de verdichtingsopgave en kunnen rust en kleinschaligheid vasthouden
•
• • •
•
Bestaande voorzieningenclusters in de buurten worden verder versterkt, met kleine centra aan radialen en op de kruisingen van parallelstructuren en dwarsstructuren naar de haltes Meer levendigheid in de woonstraten Grondgebonden woningen zullen deels transformeren naar appartementen De bebouwing keert zich mogelijk verder af van de hoofdstructuur Karel de Grote laan, welke daardoor wellicht minder prettig is voor verblijf Kastelenplein neemt een bijzondere positie als eiland in de hoofdstructuur, maar sluit beperkt aan op de omliggende structuren De groene randen vormen nu al een gewaardeerd woonmilieu, deze kunnen verdicht worden met hogere woonvolumes en accenten aan de groene rand van Dommel/recreatieplas Hanevoet en parkstrook Genderbeemd, waar ruimte is voor verblijf en recreatie, net als bij het Kanaal
19
3.4 Perspectieven- Groen, gezondheid en klimaat Perspectief A:
Perspectief B:
ADRES
LADDER
Robuuste laanstructuur, Amsterdam
II GESTEL
• • • •
III
•
OUD KASTEEL
•
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Groenblauwe kwaliteit met hoge dichtheden, Park Somerlust
Aan de hoofstructuur van Karel de Grotelaan kan laanbeplanting bijdragen aan de stedelijke allure De groengebieden die nu tussen haakvormige bebouwing ligt zal onder druk komen te staan De ruimte in de ondergrond staat ook onder druk, waardoor er weinig ruimte is voor een robuuste boomstructuur De groene randen van Dommel en Gender blijven als nu, zullen wel gebruikt worden door de nieuwe bewoners aan de Karel de Grotelaan voor wandelen en recreatie
•
Groene kwaliteiten zichtbaar maken aan de as, juist ter versterking van het Parkway karakter met een breed groen profiel. Tegelijkertijd komt het groen aan weerszijde van de Karel de Grotelaan flink onder druk te staan door intensiever bebouwing (ruimtebeslag) en gebruik Groenblauwe passages zoals het verbindingskanaal worden geaccentueerd zodat de Karel de Grotelaan beter is ingebed in de stedelijke omgeving en reageert op dwarsverbindingen
•
• • •
•
Afwatering over het profiel van de Karel de Grotelaan (conform beleid) is beter mogelijk in het laddermodel De karakteristiek van Parkway in het groen kan beter beschermd worden; de bebouwingsdruk aan de as is minder groot De groene randen worden veel intensiever gebruikt door de hogere bebouwingsdichtheid direct aan deze parkstroken De groene karakteristiek van de wijken wordt door meer mensen beleefd
De groene randen worden veel intensiever gebruikt door de hogere bebouwingsdichtheid direct aan deze parkstroken De groene karakteristiek van de wijken wordt door meer mensen beleefd
20
3.5 Perspectieven- Mobiliteit en bereikbaarheid Perspectief A:
Perspectief B:
ADRES
LADDER
Aantrekkelijk profiel biedt ruimte aan alle verkeersstromen (Utrecht USP en Merwedelijn)
II GESTEL
• •
•
• •
III
•
OUD KASTEEL • •
•
• Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
Profiel gericht op doorstroming (Zuidtangent) geeft barriere, kleinschalige parallelroutes langzaam verkeer
Alle stromen worden geconcentreerd aan de hoofdas Karel de Grotelaan, dit vraagt een flinke afname van het autoverkeer Een goede oversteekbaarheid van de Karel de Grotelaan is een voorwaarde om de verblijfskwaliteit en stadsstraatkarakteristiek te creëren, dit is niet in lijn met de beoogde HOV-kwaliteit van een bussysteem op maaiveld met hogere snelheid, frequentie en betrouwbaarheid Ook het parkeren vraagt om ingrijpende oplossingen, dit is niet inpasbaar aan de Karel de Grotelaan, risico op een parallele logistieke structuur Veel zijstraten hinderen het doorgaand fietsverkeer Voordeel is dat de wijken zelf waarschijnlijk autoluwer kunnen worden
•
De functies van Meerveldhovenseweg en Karel de Grotelaan moeten goed worden ingericht om de oversteekbaarheid te waarborgen en de herkenbaarheid en karakteristiek van het adres aan de straat te waarborgen. De onstluiting van het Kastelenplein zelf is lastig inpasbaar De entrees van de buurten zijn lastig inpasbaar aan de Karel de Grotelaan / Meerveldhovenseweg met de gewenste verblijfskwaliteit aan beide zijden Aan beide zijden van beiden wegen zal een 2-richtingen fietspad voor de hand liggen waardoor een veelheid aan fietspaden ontstaat Voordeel is dat de wijken zelf waarschijnlijk autoluwer kunnen worden
• •
•
•
•
•
Karel de Grotelaan kan vooral een doorstroomfunctie voor het verkeer bieden, met een beperkt aantal kruisingen en een HOV-kwaliteit. Hoewel er aan de Karel de Grotelaan goede fietsroutes liggen zijn de routes over de radialen of groene parallelstructuren aantrekkelijke of ten minste levendiger en sociaal veiliger Vanaf de halte zullen veel reiziger te voet of te fiets verder gaan (first+last mile), hiervoor is het nodig goede fietsvoorzieningen in te richten bij de haltes Hiervoor dient het parkeren worden minder dominant te worden in de openbare ruimte
Het Kastelenplein blijft een eiland tussen hoofdwegen Voorkeur vanuit stedelijke inbedding is dat één van de twee structuren (Karel de Grotelaan of Meerveldhovenseweg) wordt aangewezen als hoofdverkeersstructuur, zodat het Kastelenplein ten minste aan 1 zijde aansluit op het aangrenzend stedelijk weefsel van de woonwijk Ongelijkvloerse verbindingen blijven nodig in noord-zuid richting en moeten aantrekkelijk worden vormgegeven
21
3.6 Bevindingen ADRES
Het perspectief ADRES kent een grote potentie, waarbij langs de as hogere stedelijke bouwblokken in de plaats van de bestaande bebouwing komen. Het karakter wordt anders dan nu, van een open parkway structuur naar een meer gesloten stadsstraat, met hoger stedelijke kwaliteit, waar voorzieningen gebundeld zijn aan de straat en de nabijheid van de haltes en de HOV-lijn goed benut wordt. De achterliggende buurten zullen wat langer de huidigeluwere- karakteristiek kunnen behouden. Aandachtspunten liggen in de oversteekbaarheid van de straat die vraagt om een verlaging van de verkeersintensiteiten en mogelijk niet in lijn is met de gewenste HOV-kwaliteit. Daarbij is de ruimte voor groen, gezondheid en klimaat verder weg gelegen van de verstedelijking. Bij Kastelenplein is het raadzaam om te kiezen voor 1 van de 2 structuren (Karel de Grotelaan of Meerveldhovenseweg) als echte voorkant van Kastelenplein, die liefst een tweezijdig bebouwd stedelijk profiel krijgt. Een integrale afweging dient te worden gemaakt in combinatie met de verkeersontsluiting: de ontsluiting en verkeersafwikkeling bij Kastelenplein vormt een opgave en mogelijk conflict met het gewenste kwaliteitsbeeld. Sterke punten ADRES: • Benutten van nabijheid van de HOV-haltes • De verdichting is goed gefaseerd uitvooerbaar • Doorstroming van woningen binnen de wijk is goed te realiseren
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
22
3.7 Bevindingen LADDER
Bij het LADDER perspectief wordt vooral ingezet op de kwaliteiten van de parallelle structuren, in mindere mate op de directe nabijheid van de HOV-haltes. Hiermee kan de HOV-kwaliteit met voldoende betrouwbaarheid en snelheid mogelijk beter gerealiseerd worden, en heeft de verdichting een grotere impact op de wijken en de groenstructuren, dan wanneer alle focus op de Karel de Grotelaan ligt. In het LADDER perspectief zal de stedelijke verdichting meer gefragmenteerd plaatsvinden op veel verschillende plekken in de wijk. Het effect op de wijk is groter ook in positieve zin, met een grotere impuls voor sociaal en leefbaarheid. Hierbij worden de historische radialen meer de dragers van de wijk, aansluitend bij de historie, de voorzieningen worden versterkt en het groen wordt meer benut. Hierbij zijn de dwarsrelaties doorslaggevend om deze ladderstructuur te laten slagen, om zo letterlijk de verbeterde bereikbaarheid en andere kwaliteiten (groen, voorzieningen) met elkaar te verbinden. Sterke punten LADDER: • Meer locaties in een groter gebied absorberen de verdichtingsopgave • De groenzones in de buurten worden beter benut
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
23
3.8 Wat nemen we mee uit de perspectieven? Met het intermezzo van de perspectieven in de gebiedsvisie leren we welke verdichtingsmodellen voor de ontwikkelas Zuidwest interessant zijn om de bestaande stad te versterken en de verstedelijksopgave binnen het invloedsgebied van de HOV-haltes te faciliteren. Beide perspectieven bieden interessante kwaliteiten, maar we kunnen ook concluderen dat geen van beiden alleen de beste oplossing biedt. Het is niet zo dat we kiezen voor één van de twee perspectieven, maar we zoeken een combinatie welke de sterke punten van bieden integreert. Voor de versterking van de bestaande stad biedt vooral het LADDER-perspectief de meeste kansen. De verdichtingslocaties zijn verspreid over een groter gebied, waardoor de effecten (ook in de fasering) groot zijn. Dit zal wel bij moeten dragen aan een verbetering van de openbare ruimte in de wijk als geheel. Hierbij wordt juist ook geïnvesteerd in de oude structuren en hierbij kunnen bestaande voorzieningen(clusters) zich verder ontwikkelen en een belangrijke rol vervullen voor het toenemende aantal inwoners. Ook worden de groenstructuren hier het best ingezet voor nieuwe stedelijke kwaliteit, anderzijds wordt de druk op het groen groter. Het verdichten van de strook aan de Karel de Grotelaan in ADRES lijkt minder ingrijpend, omdat de achterliggende buurten in de luwte blijven.
Echter de bereikbaarheid komt flink onder druk te staan, en daarbij is het uithollen van de buurten een reëel risico, investeringen zullen hier minder groot zijn. Aan de as zelf ontstaat een hoge dichtheid, wat past bij een hoogstedelijke HOV-lijn, maar niet zozeer bij de cultuurhistorische waarden van de open karakteristiek van de Karel de Grotelaan. Een belangrijk voordeel van het perspectief ADRES is het benutten van de nabijheid van de HOV-haltes.
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
In LADDER is het verbinden van de haltes aan de meer verspreide en verstedelijkingslocaties een opgave, immers een korte loopafstand tot de halte is een belangrijke aanjager voor bouwen in hogere dichtheden. Nog meer dan bij ADRES dienen de haltes strategisch gepositioneerd te worden. Zo kunnen goede verbindingen ontstaan en korte loopafstanden naar de verdichtingslocaties vanaf de HOV-halte. Overigens zijn reizigers veelal bereid iets verder te lopen naar een HOVhalte, als echte HOV-kwaliteit wordt gerealiseerd, inclusief o.a. comfort, snelheid en frequentie. Dan zijn goede loop- en fietsroute van belang. De verdichting in LADDER kan goed gefaseerd uitgevoerd worden, zodat de wijk wat meer organisch verandert en kan reageren op de behoeften (en waarschijnlijk ook beter op eigendomsituaties en particuliere initiatieven). Tevens kan goed ingespeeld worden op de ambitie om een doorstroming in de wijk te faciliteren, waarin bewoners van de buurten in hun eigen wijk een nieuwe woning vinden en bijvoorbeeld van een gezinswoning naar een appartement verhuizen als dat inmiddels beter bij hun situatie past. Daarmee zetten we in op een combinatie van LADDER en ADRES. We streven gespreide verdichting na, aan structuren van bestaande kwaliteit zoals de historische radialen, passend bij de schaal, of de groenstructuren in de omgeving.
Tegelijkertijd wordt de nabijheid van de haltes goed benut door hier in de hoogste dichtheden te en de buurtentrees hier vormt te geven. In het volgende hoofdstuk is dit uitgewerkt in de principes en kaartbeelden van de gebiedsvisie.
24
04
Thematische gebiedsvisie
4.1 Principes en beelden maken de Gebiedsvisie De verstedelijkingsopgave voor Ontwikkelas Zuidwest zal er een zijn van een lange adem. Doelstelling is voor 2040 ca. 11.400 woningen toe te voegen in het gebied, waarvan 3.500 tot 6.000 in het Gestelse gedeelte waar deze gebiedsvisie betrekking op heeft. Hierbij zullen vele partijen, publiek en privaat samenwerken. De gebiedsvisie biedt een flexibel kader waarbinnen de verstedelijking plaats kan vinden.
Na de fase van inventarisatie en analyse en de verkenning van perspectieven is de gebiedsvisie opgesteld, en weer ondergebracht in de vier thema’s. Kansen die eerder zijn benoemd worden in samenhang met de ontwikkelopgave beschouwd. Een korte verkenning naar dichtheden en wenselijke te verdichten structuren is uitgevoerd en sluit aan op de concept-uitgangspunten voor de stad in ontwikkelperspectief en omgevingsvisie. Hierna is per thema een kaartbeeld opgenomen waarin de ruimtelijke structuren van de vier thema’s zijn geschetst. Richtinggevende principes zijn geformuleerd voor de ontwikkeling. Dit is in een schematische weergave opgenomen met het desbetreffend thema in kleur. De schematische weergave verbeeldt de Gestelse structuur, waarbij de Karel de Grotelaan in het midden de HOV-lijn opneemt in het profiel en dwars hierop, ter hoogte van de HOV-halte de dwarsverbinding die de wijk in gaat, en verder naar de parallelstructuren van het historische lint en de groenstructuren van Gender en Dommel, en ruimte biedt voor voorzieningen en groen.
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
In de visiekaart zijn de principes en de vier thematische kaartbeelden geïntegreerd. Hierbij wordt opgemerkt dat vooral de principes van belang zijn, en de kaartbeelden een illustratie vormen hierop. Het is denkbaar dat in de toekomst, wanneer meer grip op de daadwerkelijke ontwikkellocaties wordt verkregen, kleine verschuivingen plaatsvinden en structuren net wat anders uitpakken. De principes bieden hier voldoende ruimte voor. De principes die zijn opgesteld in deze visie voor het Eindhovense deel van de ontwikkelas Zuidwest kennen een grote gelijkenis met die van het Veldhovense deel, hoewel deze bij de Run meer toegespitst zijn op de specifieke karakteristiek van De Run. voor de volledigheid zijn de principes voor Veldhoven ook opgenomen in de bijlage, net als de gecombineerde kaartbeelden.
n
laa
e
ld
re Ka
ote Gr
HOV-halte
dw
ars
str
uc
tuu
r
26
lokaal centrum stedelijke hoogtemet accenten lokaal centrum met voorzieningenclusters voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van lokale structuuraccenten voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten voorzieningenclusters aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van hoge bebouwingsdichtheid het Programmering: aanvullende sociale diensten Programmering: Kastelenplein Programmering: stedelijke mix historische stedelijke structuren stedelijke mix Programmering: stedelijke mix horeca horeca mix stedelijke verbindingsstructuur horeca medische dienst VERDICHTING MET EINDHOVENSE IDENTITEIT medische dienst horeca maatschappelijke medische dienst voorzieningen parkway-typologie maatschappelijke voorzieningen en scholen medische en scholendienst voorzieningen maatschappelijke en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen historische radiaal en scholen historische radiaal LEGENDA historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte LEGENDA LEGENDA lokaal centrum met hoofstructuur openbare ruimte historische radiaal lokaal centrum met voorzieningenclusters hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes lokaal centrum met voorzieningenclusters verdichting rondom HOV-haltes lokaalcentrum centrum met
lokaal met stedelijke hoogte accenten hoofstructuur openbare ruimte voorzieningenclusters lokaal met lokaalcentrum centrum met hoofdgroenstructuren voorzieningenclusters voorzieningenclusters verdichting rondom HOV-haltes stedelijke gebieden met voorzieningenclusters lokaal centrum met lokaal centrum met voorzieningenclusters lokaal centrum met stedelijke gebieden met intensivering van voorzieningen verdichting rondom HOV-haltes stedelijke gebieden met gebieden voor ontwikkeling van voorzieningenclusters voorzieningenclusters lokaal centrum met intensivering van voorzieningen lokale structuuraccenten stedelijke gebieden met voorzieningenclusters lokaal centrum met bestaande voorzieningen revitalisering van de Gender van gebieden voor ontwikkeling intensivering van voorzieningen aanvullende sociale diensten bestaande voorzieningen voorzieningenclusters intensivering van voorzieningen stedelijke met stedelijke gebieden metdiensten voorzieningenclusters aanvullende sociale gebiedengebieden voor ontwikkeling van Programmering: bestaande voorzieningen intensivering van voorzieningen Programmering: intensivering van voorzieningen stedelijke gebieden met aanvullende sociale diensten waterretentie enontwikkeling verbetering van gebieden voor van groene recreatiegebieden hoge bebouwingsdichtheid het Programmering: Programmering: bestaande Programmering: intensivering van voorzieningen
groene recreatiegebieden stedelijke mixvoorzieningen (wonen +diensten werken) het microklimaat aanvullende sociale Programmering: Kastelenplein stedelijke mix Programmering: Programmering: groene recreatiegebieden stedelijke mix (wonen + werken) Programmering: stedelijke mix stedelijke mix horeca Programmering: groene recreatiegebieden groene corridors met pocketparkjes historische stedelijke structuren stedelijke mix horeca HOV haltes Programmering: stedelijke mix stedelijke mix horeca HOV haltes stedelijke mix horeca stedelijke mix horeca zorgvoorzieningen HOV haltes zorgvoorzieningen horeca HOV lijn horeca stedelijke mix horeca verbindingsstructuur vergroening zorgvoorzieningen HOV lijn van woongebieden maatschappelijke voorzieningen HOV haltes zorgvoorzieningen horeca horeca maatschappelijke medische dienstvoorzieningen HOV lijn dienst en scholen maatschappelijke voorzieningen zorgvoorzieningen medische zorgvoorzieningen horeca HOV-High Tech Campus lijn en scholenbomenlaan maatschappelijke voorzieningen robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn en scholen maatschappelijke voorzieningen zorgvoorzieningen medische dienst accent op wonen parkway-typologie en scholen maatschappelijke voorzieningen maatschappelijke voorzieningen maatschappelijke voorzieningen HOV-High Tech Campus lijn historische radiaal enscholen scholen medische dienst accent op wonen en en scholen
maatschappelijke voorzieningen historische radiaal en scholen maatschappelijke voorzieningen hoofdwaterstructuur HOV-High Tech Campus lijn ziekenhuis historische radiaal en historische hoofstructuur openbare ruimte enscholen scholenradiaal maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen ziekenhuis hoofstructuur openbare ruimte historische radiaal historische radiaal historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte en scholen groene recreatiegebieden historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte verdichting radiaal rondom HOV-haltes historische verdichting rondom HOV-haltes historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte hoofstructuur openbare ruimte hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes lokaal centrum met hoofstructuur openbare ruimte hoofdstructuur hemelwaterafvoer verdichting rondom HOV-haltes historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte Stedelijke accenten aanbrengen voorzieningenclusters verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes bestaande voorzieningen verdichting rondom HOV-haltes hoofdstructuur openbare ruimte Kastelenplein benutten als (hoog) verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte bestaande voorzieningen hoofdgroenstructuren bestaande voorzieningen verdichting rondom HOV-haltes stedelijk centrum voor verdichting in bestaande
voorzieningen buurt entree groene recreatiegebieden stedelijke mix en hoogteaccenten verdichting rondom HOV-haltes bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen revitalisering van de Gender groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden ongelijkvloerse passage groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden HOV haltes waterretentie en verbetering van groene recreatiegebieden HOV-haltes HOV haltes groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden HOV haltes het microklimaat HOV haltes HOV4 lijn groene functioneel gebied van HOV-haltes HOV4 lijnrecreatiegebieden HOV haltes HOV haltes HOV4 lijn groene recreatiegebieden groene corridors met pocketparkjes HOV4 lijn HOVhaltes haltes HOV HOV-High Tech Campus lijn HOV4 lijn Tech HOV lijn haltes HOV-High Campus lijn HOV4 HOV4 lijn HOV-High Tech Campus lijn HOV haltes HOV-High Tech Campus lijn HOV4 lijn HOV lijn vergroening vanCampus woongebieden HOV-High Tech lijn HOV haltes lijn Tech gemeentelijke monumenten HOV HOV-High Campus lijn HOV lijn HOV-High Tech Campus lijn Slowlane robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn bomenlaan ! hoog aandeel lage inkomens HOV-High Tech Campus lijn OV lijnen hoog aandeelTech senioren hoofdwaterstructuur HOV-High Campus lijn hoofd fietspaden groene
recreatiegebieden fietspaden hoofdstructuur hemelwaterafvoer auto entree (niet doorgaand) hoofdstructuur openbare ruimte
4.2 Ruimtelijke en functionele kwaliteit
Accenten aanbrengen Hoogteaccent bij passage Ring en Kastelenplein
Accenten aanbrengen Bouwen in hoge dichtheden bij de HOV-haltes
Respect voor de historische structuur en het bestaande buurtkarakter Versterken historische radiaal Hoogstraat Blaartheimseweg
Groene dwarsverbindingen brengt mensen, voorzieningen, HOV haltes en landschap bij elkaar
Respect voor de historische structuur Functionele parkway karakteristiek Karel de Grotelaan
buurt entree ongelijkvloerse passage 0
HOV-haltes
500m
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
functioneel gebied van HOV-haltes HOV4 lijn
27
4.2 Ruimtelijke en functionele kwaliteit VERDICHTING MET EINDHOVENSE IDENTITEIT Stedelijke accenten toevoegen • Bouwen in hogere dichtheden bij HOV haltes, accenturen haltes en wijkentrees t.h.v. de dwarsverbindingen • Kastelenplein benutten als hoogstedelijk centrum voor verdichting in stedelijke mix en hoogteaccenten • Karel de Groteplein ombouwen tot hoogstedelijk entree tot de binnenstad Respect historische structuur en buurtkarakter • Versterken historische radiaal Hoogstraat Blaarthemseweg en Gestelsestraat, met aantrekkelijk profiel voor fietsers en voetgangers en voorzieningen in de kleinschalige bebouwing • Functionele Parkway karakteristiek Karel de Grotelaan behouden buiten (en binnen) de Ring Efficiënt gebruik van de ruimte • Ruimte voor energie infra • Boven en ondergrondse ruimte meervoudig te benutten Dwarsverbindingen rijgen (ruimtelijke) kwaliteiten aaneen • Verbindingen van Gender naar Dommel verbinden alle stedelijke ruimtes en voorziengen ter hoogte van de HOVhaltes
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
28
4.3 Sociale samenhang en leefkwaliteit GOEDE STEDELIJKE VOORZIENINGEN VOOR IEDEREEN BEREIKBAAR
LEGENDA lokaal centrum met lokaal centrum met voorzieningenclusters voorzieningenclusters lokaal centrum met stedelijke gebieden met voorzieningenclusters lokaal centrum met met stedelijke gebieden intensivering van voorzieningen voorzieningenclusters intensivering van voorzieningen stedelijke gebieden met intensivering van voorzieningen stedelijke gebieden met Programmering: intensivering van voorzieningen Programmering: Programmering: stedelijke mix (wonen + werken) stedelijke mix Programmering: stedelijke horeca mix horeca mix stedelijke horeca zorgvoorzieningen zorgvoorzieningen horeca maatschappelijke voorzieningen zorgvoorzieningen maatschappelijke voorzieningen en scholen zorgvoorzieningen en scholen maatschappelijke voorzieningen accent op wonen voorzieningen en scholen maatschappelijke historische radiaal en scholen radiaal historische ziekenhuis historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte hoofstructuur openbare ruimte historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes verdichting rondom HOV-haltes bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden groene recreatiegebieden HOV haltes HOV haltes HOV HOV4haltes lijn HOV4haltes
lijn HOV HOV4 lijn Tech Campus lijn HOV-High HOV-High HOV4 lijn Tech Campus lijn HOV-High Tech Campus lijn
Aandacht voor menselijke maat, lokale bereikbaarheid van voorzieningen en kleinschaligheid in de buurten Kleinschalige maatschappelijke voorzieningen krijgen een plek aan de dwarsstructuren en de historische radialen
Functiemix rond de scharnierpunten met HOV-haltes
Creëer ontmoetingsplekken aan de hoofdstructuren Aandacht voor menselijke maat, lokale bereikbaarheid van voorzieningen en kleinschaligheid in de buurten Franz Lehardplein versterken en vergroenen
Aandacht voor menselijke maat, lokale bereikbaarheid van voorzieningen en kleinschaligheid in de buurten
Bouwen volgens woonbeleid verdichting deels ook door sloop nieuwbouw, aansluitend op de behoefte en gewenste diversiteit van de wijk
Kastelenplein kent een gevarieerde mix van wonen en voorzieningen voor de stad en aanliggende wijke
0
500m
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
29
4.3 Sociale samenhang en leefkwaliteit GOEDE STEDELIJKE VOORZIENINGEN VOOR IEDEREEN BEREIKBAAR Klimaatneutraal wonen en werken zie ook paragraaf 5.2 Functiemix rond de HOV-haltes • Waar HOV en dwarsstructuur samenkomen wordt in hogere dichtheden gebouwd en wordt ruimte voor voorzieningen gecreëerd. • Dit zijn de entreepunten van de wijk, vanaf hier lopen de deze hoofdbuurtstructuren, deze vragen om een hoge kwaliteit met veel groen, en ontmoetingsplekken. Ook hier kunnen voorzieningen een plek krijgen. Maatschappelijke en stedelijke voorzieningen groeien mee • Het aanbod van maatschappelijke en stedelijke voorzieningen gaat gelijk op met groei woningen Aandacht voor menselijke maat en kleinschaligheid in de buurten • Kleinschalige maatschappelijke voorzieningen krijgen een plek aan de dwarsstructuren en de historische radialen • Franz Leharplein versterken en vergroenen • Kastelenplein kent een gevarieerde mix van wonen en voorzieningen als hart van het stadsdeel Gestel Kwalitatief hoogwaardig ingerichte openbare ruimte • Openbare ruimte die ruimte biedt voor ontmoeting en bijdraagt aan levendige en prettige wijkstructuren Bouwen volgens woonbeleid dat mee gaat in een veranderende stad en doorstroming stimuleert • Bouwen volgens -dan geldend- woonbeleid draagt bij aan de inclusieve stad • Deels ook door sloop nieuwbouw, aansluitend op de behoefte en gewenste diversiteit van de
wijk • Stimuleert doorstroming in de wijk
Gebiedsvisie Ontwikkelas Zuidwest I Eindhoven | CONCEPT 13 november 2023
30
voorzieningenclusters horeca stedelijke mix met verbindingsstructuur voorzieningenclusters lokaal centrum horeca gebieden voor ontwikkeling van medische dienst lokale structuuraccenten voorzieningenclusters lokaal centrum met gebieden voor ontwikkeling van medische dienst horeca aanvullende sociale diensten voorzieningenclusters aanvullende sociale diensten gebieden voor ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen medische dienst parkway-typologie maatschappelijke voorzieningen aanvullende sociale diensten en scholen gebieden voor ontwikkeling van hoge bebouwingsdichtheid het medische dienst Programmering: en scholen maatschappelijke voorzieningen aanvullende sociale diensten Programmering: Kastelenplein en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen Programmering: historische radiaal stedelijke mix en scholenmix historische stedelijke historische radiaal structuren stedelijke Programmering: historische radiaal stedelijke hoofstructuur openbare ruimte horeca mix lokaal met hoofstructuur openbare ruimte horecacentrum historische radiaal stedelijke mix verbindingsstructuur voorzieningenclusters hoofstructuur openbare ruimte verdichting rondom HOV-haltes horeca medische dienst verdichting rondom HOV-haltes hoofstructuur openbare ruimte medische dienst horeca hoofdgroenstructuren verdichting rondom HOV-haltes maatschappelijke voorzieningen medische
dienst parkway-typologie (BIO)DIVERS GROEN ALS DRAGENDE STRUCTUUR maatschappelijke voorzieningen verdichting rondom HOV-haltes en scholendienst medische bestaande revitalisering van devoorzieningen Gender en scholen voorzieningen maatschappelijke bestaande voorzieningen en scholen maatschappelijke voorzieningen verdichtingskansen aan groen bestaande voorzieningen historische radiaal en scholen waterretentie en verbetering van groene recreatiegebieden historische radiaal bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden het microklimaat historische radiaal hoofstructuur openbare ruimte groene recreatiegebieden lokaal centrum met hoofstructuur openbare ruimte historische radiaal groene recreatiegebieden groene corridors met pocketparkjes voorzieningenclusters hoofstructuur openbare ruimte HOV haltes rondom verdichting HOV-haltes HOV haltes rondom HOV-haltes verdichting hoofstructuur openbare ruimte hoofdgroenstructuren HOV verdichting rondom HOV-haltes HOV haltes lijn vergroening woongebieden HOV lijn van HOV haltes verdichting rondom HOV-haltes HOV lijn Tech bestaande voorzieningen revitalisering vanCampus de Gender HOV-High lijn bestaande voorzieningen robuuste HOV-High Tech Campus lijn HOV lijn bomenlaan bestaande voorzieningen HOV-High Tech lijn van waterretentie en Campus verbetering groene recreatiegebieden bestaande voorzieningen groene recreatiegebieden