Bijlage 1 - Concept Gebiedskader Vaartbroek

GEBIEDSKADER VAARTBROEK Juli 2024

inhoud Inleiding

3

A. Strategie 1. Aanleiding 2. Ruimtelijke context 3. Ambities

4 5 7 8

B. Uitgangspunten 1. Stedelijke inpassing 2. Stedelijke uitstraling 3. Cultuurhistorie 4. Openbare ruimte, groen en water 5. Duurzaamheid 6. Mobiliteit 7. Programma 8. Leefbaarheid en veiligheid

9 10 15 17 20 24 27 30 33

C. Gemeentelijke maatregelen en haalbaarheid

35

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 3

inleiding Eindhoven groeit, er is behoefte aan meer woningen. Deze verdichting moet plaats­ vinden binnen de bestaande stedelijke structuren. Het gebied Vaartbroek is ontstaan in een periode van woningnood. Deze wijken, opgezet volgens de wijkgedachte van toen, zijn toe aan een nieuwe impuls om de leefbaarheid te verbeteren. Dit gebiedskader geeft daar richtlijnen voor. In Vaarbroek is er veel woningcorporatie bezit en aan de randen is er meer particulier bezit. De ontwikkeling van initiatieven voor dit gebied is de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemers. De openbare ruimte is in eigendom van de gemeente. Verdichting van woonwijken vraagt om een kwalitatieve openbare ruimte en goede voor­ zieningen, daarom is samenwerking nodig om een leefbare en gezonde buurt te ontwik­ kelen. Daarnaast is dit kader bedoeld om de toekomstige initiatieven voor Vaartbroek te kunnen beoordelen en op elkaar af te stemmen. Het gebiedskader Vaartbroek wordt in samenspraak opgesteld met o.a. de initiatief­ nemers, maar ook andere belanghebbenden, zoals inwoners, ondernemers worden betrokken bij het opstellen van dit kader. De onderlegger van dit gebiedskader is de Omgevingsvisie. In deel A wordt de ambitie voor Vaartbroek beschreven en deel B gaat in op de randvoorwaarden en kansen per uitgangspunt. Elke ontwikkeling moet voldoen aan de randvoorwaarden.

Daarnaast beschrijven de kansen de mogelijkheden om extra meerwaarde toe te voegen aan het gebied.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 4

A strategie

1

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 5

aanleiding Het gebiedskader geeft ambities en randvoorwaarden voor de ontwikkelingen in het gebied. Ook zorgt het kader voor afstemming tussen deze ­ontwikkelingen ­onderling. Door samen te werken op gebiedsniveau is er meer mogelijk dan ­wanneer de initiatieven los van elkaar worden uitgewerkt en gerealiseerd. Hiermee geven we invulling aan de stedelijke opgaven van Eindhoven. In Vaartbroek ligt zowel een sociale als ruimtelijke opgave. Met dit gebiedskader ligt er een ambitie om Vaartbroek te verdichten met ca. 1.000 woningen. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woningen. Er is een groeiende zorgvraag, de ­openbare ruimte is toe aan een kwaliteitsimpuls en moeten we de stad toekomstbestendig ­maken.

1.1 Context Omgevingsvisie In 2040 is Eindhoven, binnen haar stadsgrenzen, gegroeid naar een compacte, ­gezonde, groene stad. Het is plezierig om er te wonen, met veel groen, goede voor­ zieningen en prettige wijken.

“Eindhoven is de stad waar de toekomst gemaakt wordt, met een goede balans tussen onze unieke economie, ecologie en welzijn”. Hiervoor werken we aan een toekomstbestendige stad met klimaat adaptieve en ­gezonde wijken. Met veel groen en biodiversiteit, helpen we met het aanpakken van de klimaatcrisis, maar zorgen we ook voor een gezonde leefomgeving. Eindhoven is een sociale, inclusieve en gastvrije stad waar iedereen mee kan doen. We werken aan fijne wijken waar mensen zich thuis voelen in een buurt die veilig, gezond en leefbaar is. Eindhoven is een stad in ontwikkeling met oog voor eigenheid en historie. Het verleden, heden en de toekomst zijn op een respectvolle manier verweven in onze stad.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 6

1.3 Begrenzing Vanwege een goede integratie van diverse sociale en ruimtelijke vraagstukken worden de buurtgrenzen gebruikt als begrenzing van het gebiedskader. Er zijn recentelijk een aantal straten heringericht. Gebaseerd op de stedenbouwkundige opzet van Vaartbroek, kunnen we verschillende zones onderscheiden:

Begrenzing en zonering gebiedskader Vaartbroek

2

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 7

Ruimtelijke context Vaartbroek is een buurt die zich kenmerkt door nog typische ‘wederopbouw’-­ kenmerken, maar pas na 1965 is gerealiseerd. De nog relatief gave en karakteris­ tieke opzet van de buurt is een kwaliteit waar de principes van deze periode ­herkenbaar zijn.

De wegen ontsluiten verschillende wijken, maar zorgen ook voor ruimtelijke barrières. De buurt wordt ontsloten via de Airbornelaan naar de J.F. Kennedylaan. De J.F.Kennedy­ laan is vormgegeven als Parkway en is voor de stedenbouwkundige structuur van de stad van belang.

De principes van de wederopbouw waren gebaseerd op de volgende uitgangspunten: ƒ Licht, lucht en ruimte: Strokenbouw in het groen bestaan uit afwisselend laagbouw, portieketageflats en incidenteel hoogbouw. ƒ Functiescheiding: De functies van een stad (wonen, werken en recreatie) werden gescheiden en verbonden met een ruim netwerk van infrastructuur waarbinnen de verkeerssoorten op hun beurt ook van elkaar werden gescheiden. ƒ De wijkgedachte: Dit ordeningsprincipe maakte de grootschalige uitbreidingen overzichtelijk. Elke wijk had eigen voorzieningen zoals winkels, scholen en kerken. De wijken zijn weer onderverdeeld in buurten met voorzieningen op loopafstand. ƒ De reken methode in het ontwerp: Demografie, economie en mobiliteit hadden grote invloed op het stedenbouwkundige ontwerp. ƒ De nieuwe technologieën in de bouw: Systeembouw en prefab-bouwsystemen gaven antwoord op de hoge woningnood na de tweede Wereldoorlog.

De opgave uit de wederopbouwperiode vertoont gelijkenissen met de opgave die we nu hebben. De principes van de wederopbouw periode kunnen daarvoor worden gebruikt en een hedendaagse invulling krijgen. Met de ontwikkeling van Vaartbroek ontstaat de kans om de bestaande structuren en kwaliteiten te benutten en te versterken.

In de wederopbouwperiode is veel van het bestaande landschap overschreven alsof het niet bestaat. De groene stadsrandzone aan de oostzijde van de buurt bevat nog wel de typisch broek- en beekdallandschap in overgang naar de Dommel. In alle buurten en wijken van de wederopbouw vormt de groenstructuur een netwerk van doorgaande verbindingen. De stempel structuur heeft een stedenbouwkundige repetitie van gebouwen en (groen)plekken, maar de invulling van het groen is steeds specifiek geweest. Het groensysteem kent een hiërarchie, met op elk schaalniveau een eigen ­programma, vormgeving en beplanting. Vogelvluchtfoto Vaartbroek (2007)

3

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 8

ambities Eindhoven is een stad voor iedereen. Iedereen moet een passende woning kunnen vinden die betaalbaar is en van goede kwaliteit. Deze woningen staan in een gezonde en veilige buurt. Met een sterk sociaal netwerk waar mensen elkaar kennen en helpen. Eindhoven is een stad in ontwikkeling. We ontwikkelen met aandacht voor erfgoed, kwaliteit en identiteit. De geschiedenis van de stad blijft herkenbaar en versterkt de karakter en identiteit. Erfgoed maken we zichtbaar en toevoegingen geven nieuwe betekenis.

Ambities Vaartbroek We werken aan een fijne buurt voor wonen en leven. Inwoners moeten zich thuis voelen in een veilige, gezonde en leefbare buurt. Daarom zorgen we voor een goede mix van verschillende woningen en maatschappelijke, recreatieve en commerciële ­voorzieningen. Differentiatie woningen Vaartbroek biedt in de toekomst een levendig en prettige woonbuurt voor verschillende doelgroepen. Doorstroming in de eigen buurt is mogelijk en wordt gestimuleerd. Zodat vrijgekomen ruimte kan worden benut voor jongeren en starters. Hiermee kan bestaan­ de ruimte beter worden benut, maar wordt er ook gewerkt aan een betere verhouding tussen ‘hoopvol’ en kwetsbaren in de buurt. Voorzieningen en ontmoeting Eindhoven is een compacte stad. Er zijn ontmoetingsplekken en voorzieningen voor verschillende doelgroepen in de buurt op loop- en fietsafstand. De groene omgeving, de dagelijkse voorzieningen op loopafstand en de bereikbaarheid zorgen voor een ­prettige woonomgeving. Plinten op centrale plekken in de buurt brengen levendigheid en ­stimuleren de sociale verbindingen tussen inwoners.

Bewegen en gezondheid Het toegevoegde groen versterkt de bestaande structuren en nodigt uit tot bewegen. Met een korte wandeling is er ook recreatie en rust te vinden in het Amandelpark of het nabijgelegen landschap van de Dommel. Er is een levendige en sociaal veilige openbare ruimte. Vaartbroek wordt toekomstbestendig gemaakt met een klimaat adaptieve en biodiverse openbare ruimte en circulaire toepassingen zodat ook in de toekomst de stad en buurt leefbaar blijven.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 9

B uitgangspunten

1

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 10

Stedelijke inpassing Eindhoven is een compacte stad waar nabijheid en meervoudig ruimtegebruik het uitgangspunt zijn. We gaan slim om met de beschikbare ruimte door het combineren van functies. Dit zorgt niet alleen voor ruimtewinst, maar verbetert ook de kwaliteit, leefbaarheid, gezondheid en levendigheid in Vaartbroek. Eindhoven kent veel verschillende wijken met een eigen karakter en identiteit. De be­ staande stedenbouwkundige en groen structuren van Vaartbroek geven ruimte voor de opgaves van de stad. Verdichting van bestaande buurten is mogelijk, maar gaat gepaard met investeringen en meervoudig ruimtegebruik. Investering in voorzieningen, ruim­ te voor energie, (gezonde) mobiliteit, maar ook van kwaliteit van de bebouwing en de ­omgeving. Op deze manier kan gezonde verdichting bijgedragen aan de versterking van de identiteit van Vaartbroek.

Een gezonde stad is een stad met een gelijke toegang tot ruimte een voorzieningen die voor die gezondheid zorgen. Daarmee moet een verdichting ook ten gunste komen van hen die geen directe toegang hebben tot de vooruitgang van de regio.

Amandelpark als hart en verbinder voor de buurt

Een gezonde verweving tussen doelgroepen en programma’s, moet leiden tot een betere verdeling van de beschikbare ruimte en het verkleinen van verschillen tussen inwoners. Van links naar rechts: Toevoegingen en ingrepen in de stempelstructuur, parkrand verdichten en vergroenen, plekken verbinden, lege plekken benutten.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 11

1.1 Hoogte

1.2 Plinten

Eindhovense laag – wederopbouw structuur Vaartbroek is een buurt uit de wederopbouwperiode met een typische stedenbouw­ kundige opzet. De woningvoorraad bestaat voor een groot deel uit complexmatig ontworpen rijtjes eengezinswoningen, gepositioneerd met een stempelverkaveling met kortere blokken, hoven en stroken. In combinatie met vaak hogere flatgebouwen aan de grote uitvalswegen en hogere bebouwing in de kernen.

De plint zorgt voor beleving en sociale controle op het maaiveld. Positionering en oriënteren van woningen en diverse programma is hierbij van belang. De begane grond moet voldoende hoogte, uitstraling en flexibiliteit hebben op plekken waar de openbare ruimte geactiveerd moet worden.

In Eindhoven noemen we de ‘Eindhovense laag’ de bouwhoogte die je op ooghoogte waarneemt. Daarboven is ruimte voor hogere bebouwing. De Eindhovense laag wordt afgestemd op de directe omgeving.

Randvoorwaarden: Hogere dichtheden gaan gepaard met een kwalitatieve openbare ruimte. ƒ Bouwhoogte buurt: Huidige bebouwing bestaat grotendeels uit 2 lagen + kap. Hier moet aansluiting worden gezocht met lagere bouwhoogte (3-4 lagen). Buurt­ accenten binnen de Eindhovense laag (tot 17,5m, 5 lagen) zijn mogelijk. ƒ Bouwhoogte groenrand park: Binnen de buurt stempels bevindt zich een groene parkrand, waar buurtaccenten mogelijk zijn. Hier is een hogere dichtheid ten opzichte van huidige bebouwing mogelijk, maar geen hoogbouw. Uitgangspunt is 5 lagen, met mogelijkheden tot maatwerk in combinatie met kwaliteit van bebouwing en omgeving. ƒ Bouwhoogte J.F. Kennedylaan: Huidige structuurdragers tot 45m hoog, toevoe­ gingen in deze zone betreft maatwerk ƒ Bouwhoogte Winkelcentrum: basis (inclusief plint) van 3 lagen met een compo­ sitie van verschillende structuurdragers tot 45m hoog. Kansen: ƒ Optoppen. ƒ Maatwerk is mogelijk als dit leidt tot een betere inpassing.

Randvoorwaarden: ƒ Ten minste de huidige m2 voorzieningen terugbrengen in de buurt. ƒ De begane grond heeft een plafondhoogte van minimaal 4,5m waar mogelijk. ƒ Geen slaapkamers op de begane grond die grenzen aan de openbare ruimte. ƒ Uitnodigende plinten (winkelcentrum). ƒ Oplossingen voor parkeren en andere voorzieningen zoals afval en energie worden deze mee ontworpen in het volume en de architectuur om zo min mogelijk blinde gevel te voorkomen. Kansen: ƒ Activeren van groenpark door programma in de plint en de relatie met de openbare ruimte. ƒ Strategische hoeken van de buurt activeren door middel van programma in de plint ƒ Voorzieningen voor afval, nutsvoorzieningen of stalling moeten op eigen terrein worden opgelost. Mits goed ingepast, kunnen deze in de plint worden opgenomen. ƒ Bundelen van logistieke oplossingen voor winkels en andere voorzieningen.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 12

1.3 Daken

1.4 Fijnmazig netwerk

Verdichting betekent het benutten van de beschikbare ruimte. De daken kunnen worden benut voor energieconcept in combinatie met de groen- en wateropgave. De daken lenen zich op deze locatie in mindere mate voor het toevoegen van een tweede maaiveld met (openbare) ontmoetingsplekken om niet te veel te concurreren met de openbare ruimte.

Een prettige woonbuurt heeft een menselijke maat en geeft ruimte aan voetgangers en fietsers. De auto is te gast. Een fijnmazig netwerk door de buurt verbindt de verschil­ lende levendige plekken en ontmoetingsruimtes maar ook rustplekken. Dit netwerk van plekken en verbindingen zorgen voor een sociaal veilige omgeving.

Randvoorwaarden: ƒ Elk dak krijg een functie. ƒ Daken worden ingezet voor vergroening, duurzame energie, wateropvang of een combinatie hiervan. ƒ Verlichting op daken mag geen hinder voor de omgeving veroorzaken.

Een fijnmazig netwerk stimuleert voldoende bewegen en heeft een grote impact op de mentale en fysieke gezondheid van inwoners. Het zorgt dat mensen vitaal en weerbaar zijn en mee kunnen doen in de samenleving. Wij willen veel meer inwoners aan het sporten en bewegen krijgen. Met als bijvangst een positieve effect op gezondheid, minder eenzaamheid, verbinding en leefbaarheid.

Kansen: ƒ Op (dak)terrassen en balkons liggen veel kansen om te vergroenen. Dit draagt bij aan een prettige woonomgeving, zowel in het straatbeeld als voor de individuele bewoners. ƒ (dak)terrassen en balkons kunnen, mits deze zicht hebben op de openbare ruimte, bijdragen aan een betere sociale veiligheid. ƒ Gemeenschappelijke dakterrassen kunnen bij bepaalde woontypologieën worden ingezet voor verblijf en ontmoeting voor bewoners.

Randvoorwaarden: ƒ Het Amandelpark wordt primair ingericht voor recreatie en wandelaars met diverse wandelpaden. Op enkele punten kunnen fietsverbindingen het Amandelpark doorkruisen voor een goede fietsontsluiting van de buurt. ƒ Woonbuurten zijn loop- en fiets vriendelijk ingericht. ƒ Bouwblokken met een grote korrelgrootte (vanaf 70m) moeten voorzien zijn van minimaal 1 doorgang. Aan het Amandelpark is een grotere doorwaadbaarheid wenselijk. ƒ Eventuele doorgangen zijn ruim en bij voorkeur over meerdere verdiepingen.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 13

1.5 Zon, schaduw en wind Kansen: ƒ Huidige netwerk versterken door oost- west verbindingen te vergroenen. ƒ Straatprofielen beweegvriendelijker inrichten.

Voor elke plan, maar ook voor de combinatie van plannen is het nodig een windhinder en bezonningsonderzoek te doen. Massa en hoogte hebben immers invloed op het micro­ klimaat en bepalen mede de verblijfskwaliteit op straatniveau. Naast de bezonning op individuele woningen is het ook belangrijk dat er voldoende bezonning is in de publieke ruimte. Randvoorwaarden: ƒ Belangrijke buurt ontmoetingsplekken (zoals het winkelcentrum en het Amandel­ park) hebben een aangenaam verblijfsklimaat; buitenruimtes ontwerpen met aandacht voor windaspecten in combinatie met zon en schaduwplekken. ƒ Windstudie bij hogere bebouwing. In ieder geval bij bebouwing hoger dan 30m in combinatie van hoge verblijfskwaliteit in de omgeving.

Versterken van oost-west verbindingen

Kansen: ƒ Slimme oriëntatie van gebouwen in relatie tot de zuidwesten wind. ƒ Benut de beschutting die gebouwen bieden voor andere bebouwing en openbare ruimte. ƒ Ontwerp de buitenruimte met de positieve aspecten van klimaat gedurende het jaar waarbij er aandacht is voor o.a. sunspots, maar ook schaduwplekken en een verkoelend briesje in de zomer. ƒ Het park heeft verschillende plekken waardoor er het hele jaar prettige plekken zijn.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 14

1.6 Positionering volumes Nieuwe bebouwing moet zorgvuldig ten opzichte van elkaar worden gepositioneerd. Dit vraagt om een goede inpassing op de locatie. Setbacks kunnen ruimte bieden aan groene daken en een tweede maaiveld. Daarnaast kan onderscheid in architectuur een bijdrage leveren aan het waarborgen van de menselijke maat. Randvoorwaarden: Algemeen: ƒ Positionering van de bebouwing is maatwerk en moet aansluiting zoeken met de omgeving. Ruimtelijke principes Stempel: ƒ Posities van ingrepen in de stempel herhalen. ƒ Accenten mogelijk op hoeken, met grenzend aan de grotere structuren op wijk- en buurtniveau of centrale (ontmoetings)plekken in de buurt. ƒ Rooilijnen, van bebouwing die straten en plekken maken, zo veel mogelijk behouden. Oriëntatie van bebouwing is op de straat. Randen Amandelpark: ƒ Vrijere positie aan het groene park. ƒ Door toevoegen van groen: kan de bebouwing in het groen staan (maar niet in het huidige Amandelpark). ƒ De oost en westzijde van het park worden bij ontwikkeling op elkaar afgestemd zodat er twee wandenevenwichtige zijdes (in proportie en volumes) met bebou­ wing aan het Amandelpark staan. ƒ Positionering van gebouwen draagt bij aan het maken van prettige ontmoetings­ plekken. ƒ Positionering draagt bij aan het maken van een fijnmazig netwerk en een verster­ king van de oost-west verbinding.

Winkelcentrum: ƒ Volumes worden opgebouwd met een basis inclusief plint + hoogte accenten. ƒ Compositie van hoogteaccenten (structuurdragers) van de buurt. ƒ Positionering volumes dusdanig dat deze geen negatief effect hebben op ­ontmoetingsplekken voor de buurt. John F. Kennedylaan: ƒ Bebouwing staat in het groen.

2

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 15

Stedelijke uitstraling De ontwikkeling betekent een flinke schaalsprong in de buurt. De contrasten en tijds­ lagen van de stad zijn in de loop van de jaren een belangrijk onderdeel geworden van onze identiteit. Een schaalsprong is niet vreemd in onze stad, maar het is nog relatief nieuw voor dit soort buurtan. De herkenbaarheid van deze tijdslagen dragen bij aan de leesbaarheid van de stad.

Winkelcentrum ƒ Massa en vorm aansluiten op de bestaande opbouw met een basis en een terug liggende hoogbouw. ƒ Volumes op de plint zijn vormgegeven als alzijdige bebouwing.

2.1 Massa en vorm

2.2 Materiaal en kleurgebruik

Algemeen ƒ Buurt, Bouwblok, gebouw ƒ Overgang van openbaar naar privé vormgeven Buurt ƒ Aansluiten op de stedenbouwkundige korrel met mogelijke accenten op bijvoorbeeld hoekpunten en kruisingen met belangrijke structuren. Menselijke schaal en schaal van de straat is belangrijk. ƒ Balans tussen oud en nieuw: ontwerpen als een familie, maar differentiatie tussen ingrepen mogelijk. Rand Amandelpark ƒ Het Amandelpark wordt mede vormgegeven door de aanliggende bebouwing. ƒ Eenduidige massa’s met een sterke groen relatie. ƒ Alzijdige bebouwing. ƒ Grote en lange continue gevels moeten worden voorkomen door toepassing van openingen, verspringingen, inhammen etc. om een monolithische werking te vermijden. ƒ De bouwblokken zijn doorwaadbaar. Wandelroutes en zichtlijnen versterken de relatie met het achterliggende gebied ƒ De stempel kent een grote mate van herhaling. Maar wordt op enkele plekken onderbroken voor een verbijzondering.

Randvoorwaarden: ƒ Op een eigentijdse manier relatie zoeken in materiaal en kleurgebruik met het bestaande. ƒ Duurzame en circulaire materialen toepassen. ƒ Bij kleurgebruik rekening houden met het tegengaan van hittestress. ƒ Vergroening maakt onderdeel uit van de architectuur. ƒ Verschillende schaalgroottes in de bebouwing zijn duidelijk vormgegeven. Kansen: ƒ Relatie zoeken met de huidige materiaal en kleurgebruik. Met name bij kleine ingrepen in bestaande stempelstructuur. ƒ Parkrand geeft kansen voor een meer eigentijdse toevoeging en uitstraling in relatie tot het gebouwtypologie. ƒ ‘Specials’ in architectuur op plekken van belangrijke buurtontmoeting en ­aanleidingen in het stedenbouwkundige structuur. ƒ Aanlichten van gebouwen kan bijdragen aan het veiligheidsgevoel. Aanlichten dient daarbij geen doel op zichzelf te zijn en alleen op gebouwen met een ­duidelijke ‘baken-functie’ die bijdraag aan de herkenbaarheid van de buurt. ƒ Gedetailleerde randvoorwaarden en uitgangspunten kunnen in een later stadium opgenomen worden in ontwerpafspraken of een beeldkwaliteitplan.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 16

diversiteit buurt

eenheid materiaalgebruik groen wonen

duurzaam materiaal gebruik

ontmoeting

3

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 17

cultuurhistorie We willen de historische ontwikkeling en gelaagdheid van de stad herkenbaar houden en versterken.

Cultuurhistorisch erfgoed Voor Eindhoven zijn dan ook de naoorlogse perioden, de wederopbouwperiode (19401965) en Post65-periode (1965-1990), van groot belang. Eindhoven heeft in deze ­periodes een grote groei doorgemaakt. Het huidige stadsbeeld heeft voor een groot deel in die periode vorm gekregen. Daarnaast bevinden zich met name aan de stad­randen veel cultuurhistorische waardevolle landschappen en elementen.

Vaartbroek is een buurt die zich kenmerkt door nog typische ‘wederopbouw’-kenmer­ ken, maar is pas na 1965 gerealiseerd. De nog relatief gave en karakteristieke opzet van de buurt is een kwaliteit. Op gebouw/architectuurniveau is het aantal waardevolle ele­ menten beperkt. De basisschool De Bijenkorf, Koppele 2, zie rode stip op de kaart is een gemeentelijk monument. Daarnaast is de opzet van de John F. Kennedylaan in relatie tot de aangrenzende flats als zeer waardevol aangemerkt. Tot slot is de groene stads­ randzone aan de oostzijde van de buurt (rood/roze markering op kaart) ook in cultuur­ historisch opzicht hoog gewaardeerd, vanwege nog herkenbare kwaliteit en gaafheid als typisch broek- en beekdallandschap in overgang naar de Dommel.

De structuren van de stad willen we herkennen en we voegen bij elke schaalsprong lagen toe. Door versterking van de kenmerkende elementen van de hoofdopzet van de buurt wordt de identiteit en leefbaarheid van de buurt verbeterd. Archeologisch erfgoed De buurt ligt op een dekzandrug die in de laatste ijstijd is opgestoven door de koude poolwinden. Aan de oostkant ligt het beekdal van de Dommel. Deze ligging maakt dat het voor mensen al vanaf de prehistorie een aantrekkelijke verblijf- en woonplek is ge­ weest. Ook liggen er op twee plekken in het plangebied historische bebouwingslinten. Een opvallend archeologische plek is de locatie van een militair legerkamp. Op 17, 18 en 19 mei 1748 stond hier namelijk een kampement van Engelse en Duitse ­legers. Dit vanwege de toen heersende Oostenrijkse Successieoorlog.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 18

“In Vaartbroek liggen meerdere historische verhaallijnen: onder andere zijn vondsten van een militair legerkamp uit 1748 te verwachten”

Vaartbroek op de archeologische verwachtingen- en waardenkaart gemeente ­Eindhoven. ƒ Rood = historische bebouwing; ƒ paars = bufferzone om historische bebouwing; ƒ oranje = hoge verwachting, ƒ beige = middelhoge verwachting; ƒ geel = lage verwachting; ƒ gestippeld = resten van militair legerkamp uit 1748.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 19

Randvoorwaarden: ƒ Basisschool De Bijenkorf, Koppele 2 is het enige gave voorbeeld van ‘structuralis­ tische architectuur’ in Eindhoven en heeft daarmee hoge zeldzaamheidswaarde. Bij herbestemming van dit gebouw en/of planontwikkeling in de omgeving dienen de kwaliteiten en waarden van het schoolgebouw mee te worden genomen. ƒ Het grootsteedse karakter aan de John F. Kennedylaan dient te worden behouden: zeer hoge begeleidende bebouwing vrij gelegen in het groen, die nog eens worden versterkt door de geschakelde opzet van en de horizontale belijning van de gevels van deze ‘Wilmaflats’. De vier onderstreepte kwaliteiten dienen bij evt. herontwik­ keling of sloop/nieuwbouw mee te worden genomen. ƒ Opstellen van een quickscan-studie die de cultuurhistorische kenmerken en kwaliteiten in beeld brengen. ƒ Archeologisch (voor)onderzoek uit laten voeren. ƒ Behoud van archeologische resten in de bodem (behoud in situ) heeft de voorkeur. Wanneer andere belangen zwaarder wegen, moeten de archeologische resten worden behouden door middel van een opgraving (behoud ex situ). Kansen: ƒ De buurt kent in zijn hoofdopzet (bebouwingsstructuur, groenstructuur) een aantal kenmerkende elementen. Versterking hiervan draagt bij aan de identiteit en leefbaarheid van de buurt. ƒ Bij deze quickscan studie ook een aanbevelingenparagraaf uitvragen, gericht op de urgente opgaven in de buurt.

Dit kan gaan om waar ruimte is voor verduur­ zamingsopgaven en waar gedacht vanuit de bestaande historische structuur mogelijkheden zijn voor verdichting, ophoging of nieuwe bouwlocaties. ƒ Het rooms-katholieke parochiecomplex, bestaande uit het buurtcentrum aan de Tarwelaan 109, basisschool De Bijenkorf aan de Koppele 2 en de voormalige Matheuskerk aan de Suikerpeerstraat 1, is een bijzonder voorbeeld van structura­ lisme, een belangrijke stroming in de tijd dat dit complex is gebouwd. Bij toekom­ stige ontwikkeling moet rekening worden gehouden met dit ensemble. In die zin dat in het geval waarbij een deel van het ensemble zal worden vervangen door nieuwe hoogwaardige architectuur in de nieuwe situatie betekenisvol wordt verwezen naar de recente historie van deze plek.

ƒ De eerste stap van het archeologisch onderzoek (het archeologisch bureau­ onderzoek) in één keer voor het gehele plangebied uitvoeren. ƒ De buurt actief betrekken bij archeologisch onderzoek. ƒ Archeologische resten als inspiratiebron voor het ontwerp van de herinrichting gebruiken. ƒ Erfgoedborden plaatsen bij aansprekende archeologische/historische plekken.

4

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 20

openbare ruimte, groen en water Met de verdichting van de stad en de opgaven op het gebied van klimaatadaptatie neemt het belang van een prettige en goed functionerende openbare ruimte toe. De toe­ komstige openbare ruimte van Vaartbroek nodigt uit tot bewegen en ontmoeten. Vergroening speelt daarbij een belangrijke rol. Het netwerk van groen draagt bij aan verkoeling, een betere luchtkwaliteit en een prettige leefomgeving. Het helpt onze stad beter om te gaan met een veranderend klimaat en extremer weer. Het brengt meer ver­ schillende planten en dieren in de stad. De gezondheid van bewoners verbetert erdoor en het geeft onze stad een sterkere identiteit.

4.1 Openbare ruimte De openbare ruimte vormt het cement tussen onze woningen, winkels en andere voor­ zieningen. Het faciliteert om van A naar B te komen, om te spelen, sporten, picknicken en buurtgenoten te ontmoeten. De ruimte om ons heen beïnvloed ons door waarnemen; we zien, horen, ruiken en voelen onze omgeving. Tenslotte is de openbare ruimte ook iets wat moet worden bijgehouden en tegen een stootje moet kunnen.

De huidige openbare ruimte in Vaartbroek vraagt om een aanpak van: (her)inrichting, onderhoud en beheer, én regie/handhaving op gebruik. Het betrekken van bewoners hierin kan een waardevolle manier zijn voor buurtbewoners om het sociale netwerk en de betrokkenheid met hun omgeving te versterken.

Randvoorwaarden: ƒ Bij herinrichting van alle gemeentelijke openbare ruimte in en om het gebied gelden vastgestelde ontwerpuitgangspunten en materialisering volgens ­kwaliteitseisen. ƒ Betrek zowel het dag-, avond en nachtbeeld bij de integrale inrichting van de openbare ruimt om een veilige, toegankelijke, aangename en onderhoudbare leefomgeving te creëren. ƒ De openbare ruimte moet volledig toegankelijke zijn en inclusief worden ingericht ƒ Voorzieningen ten behoeve van gebouwen en woningen moeten op eigen terrein een plek vinden. ƒ Beheerbewust ontwerpen, en ontwerpbewust beheren. ƒ Er zijn veel plekken om te sporten en te bewegen, in principe geen nieuwe plekken realiseren wel een kwaliteitsimpuls geven en laten aansluiten op de behoefte van de buurtbewoners. ƒ Recreatie netwerk voor iedere inwoner: ▪ Binnen vijf minuten lopen van huis in het groen kunnen zijn. ▪ Binnen vijf minuten fietsen in een groot park. ▪ Een gevarieerd netwerk van kleinschalige speelplekken op een loopafstand van 150 a 200m en grotere wijkspeelplekken met een grotere onderlinge afstand.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 21

Kansen: ƒ Ontmoeting bevorderen door kwaliteit van de openbare ruimte te vergroten en aantrekkelijk te maken voor meerdere doelgroepen. ƒ Fysieke gezondheid bevorderen door een openbare ruimte die stimuleert om te bewegen. ƒ Ontmoeting faciliteren door een goede positionering van ontmoetingsplekken en passende beweegvoorzieningen voor verschillende doelgroepen ƒ De groene aders in de buurt lopen voornamelijk noord-zuid: het Amandelpark, langs de Kennedylaan, en langs de Dommel. Deze kunnen samen de oost-west verbindingen van bestaande straten een sterker netwerk vormen. Zo verbeteren we de koppeling met het groene buitengebied en stimuleren we: ▪ Beweging door wandelvriendelijke verbindingen. ▪ Biodiversiteit/ ecologische verbinding. ▪ Klimaatadaptatie (afwatering kan via de groenzones) en ruimte voor ­benodigde netwerken voor energietransitie. ƒ Door mobiliteitsoplossingen op gebiedsniveau kan er ruimte worden gemaakt voor een groenere en beweegvriendelijke inrichting van straatprofielen. ƒ Maatwerk is mogelijk voor een passende afvalinzameling voor de buurt. Afval­ inzameling vraagt altijd om bereikbaarheid vanuit de openbare ruimte.

4.2 Groen en water Groen en water kan een essentiële bijdrage leveren aan een gezonde, leefbare en toe­ komstbestendige stad. Een toekomstbestendige stad is ook een klimaatadaptieve stad. Natuurinclusieve maatregelen zoals vergroening en watergerichte maatregelen dragen bij aan het klimaatadaptief maken van Vaartbroek. Delen van Vaartbroek zijn kwetsbaar voor een bui van 60mm. De huidige waterstructuur loop van west naar oostzijde met de Dommel. De straten die van oost naar west lopen geven ook ruimte aan de hemelwaterstructuur. De groenstroken bergen hemelwater.

Hittestress kan leiden tot gezondheidsklachten, naast fysieke effecten heeft het ook impact op de mentale gezondheid. Met klimaatadaptieve maatregelen (vergroenen en water management) wapenen we ons tegen de gevolgen van hittegolven, langere periodes van droogte en heviger regenbuien. Verharding houdt hitte vast, ook ’s nachts en door groen en waar mogelijk ook water toe te voegen is hitte te bestrijden.

Ruimtelijke ingrediënten • •

andschap als drager

• •

Vergroenen openbare ruimte (straat en parkeren) Watercapaciteit toevoegen: gebouw, groen, wadi Maak gebruik van buffer groen Park als onderdeel van het wijkhart

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 22

n

roen,

Verharde profielen

Vergroenen van het profiel

Randvoorwaarden: ƒ Verstedelijking kan samengaan met klimaatadaptatie en een prettig leefklimaat door meer en beter binnenstedelijk groen. We hanteren daarom een binnenstede­ lijke groennorm van ten minste 8m² per nieuwe woning, en 10% van het Bruto Vloer Oppervlak (BVO) voor bedrijfsgebouwen. ƒ Groen in de volle grond is meer waard dan groen op de gevel. ƒ Daken kunnen worden benut voor de groen en wateropgave. ƒ Hemelwater zoveel mogelijk gescheiden van afvalwater inzamelen en lokaal 30 verwerken. ƒ Bij nieuwe inrichting het hemelwater zoveel mogelijk vasthouden en niet gelijk afwateren naar met name laag gelegen gebieden. ƒ Zoveel mogelijk bovengrondse berging. ƒ Onthard waar mogelijk, maar in ieder geval 10%. ƒ Door natuurinclusief bouwen, met aandacht voor inheemse, gebiedseigen soorten beplanting, gaat verstedelijking samen met een verbetering en toename van ­biodiversiteit.

Lage doorlaatbaarheid van regenwater

Toevoegen doorlaatbaar oppervlak

Versnipperd profiel

Groene met ruime maat

30 Kansen: ƒ Klimaatadaptatie (minder hitte, minder wateroverlast): ▪ Stimuleren van klimaatrobuust inrichting van privaat terrein. ▪ Een klimaatrobuuste inrichting van openbare ruimte kan ook een goede plek zijn voor ontmoeting, verbinding en educatie/bewustwording van de ­omgeving. ▪ Plantenkeuze die tegen droge en natte omstandigheden kunnen. ƒ Maaiveld inrichten op het afstromen van water naar de berging. ƒ Hemelwaterreservoir voor hergebruik van water voor bijvoorbeeld planten en toiletten. ƒ Waar mogelijk de bestaande bomen behouden. ƒ Bij aanpassing of toevoeging van groen moet er goed gekeken worden naar de ondergrondse ruimte die bomen krijgen/ hebben. Dit is gerelateerd aan hoe zij bovengronds groeien. Is er niet voldoende groeiruimte voor een boom, kies dan voor lager groen. En selecteer enkele plekken in de straat waar bomen specifiek de (ondergrondse) ruimte krijgen om uit te groeien. ƒ Gezondheid bevorderen door de aanblik van meer groen.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 23

4.3 Amandelpark

Het Amandelpark is door de centrale liggen een belangrijke verbinder in de buurt. Het is onderdeel van het groen netwerk, maar is ook een belangrijke plek voor ontmoeting en ontspanning. Het Amandelpark is eigenlijk een plantsoen. Onder plantsoenen verstaan we groene gebieden die zijn ontworpen door of in opdracht van de gemeente, meestal in directe relatie tot de ontwikkeling van de omliggende of aangrenzende wijk. Fontaine is beeld­ bepalend geweest in de plantsoenontwikkeling. Boerema ontwierp het langwerpige centrale plantsoen voor de wijk Vaartbroek, dat een vrij strakke, sobere opbouw kreeg met twee doorgaande paden die via diagonale looproutes met elkaar werden verbonden. De Strook sloot aan o het plantsoen van de aangrenzende wijk Heesterakker. Langs de rand van beide wijken kwamen bufferstro­ en: landschap als ken met eendrager meer landschappelijke aanleg, als overgangszone naar het Dommeldal.

ie stellen we ten voor om in e landen. Deze imtelijke kwaliteit .

Lage biodiversiteit in de wijk

Biodiversiteit in openbare ruimte en op gebouwen

Park zonder programma

Diverse programmering van het park

Losse groengebieden

Verbindende groene zone

te, park nden

29

De groene openbare ruimtes zijn belangrijk voor onze gezondheid, mede door de positieve effecten op het leefmilieu. De centrale plek van het Amandelpark in de buurt zorgt, in combinatie met een beweegvriendelijke inrichting, voor verbinding en ontmoeting. Randvoorwaarden: ƒ We willen de cultuurhistorische landschapsarchitectuur met het oorspronkelijke ontwerp zo veel mogelijk tot zijn recht laten komen. Daarin is de relatie van omliggende bebouwing tot het plantsoen essentieel. ƒ Veilige inrichting voor langzaam verkeer waarbij de voetganger de primaire gebruiker is van het park, maar fietsverbindingen zijn toegestaan wanneer deze nodig zijn voor een goede fietsontsluiting van de buurt. Duidelijke inrichting moeten overlastsituaties door o.a. sluipverkeer en onveilige situaties voorkomen. ƒ Sociaal veiligheidsgevoel verbeteren door betere oriëntatie van gebouwen en verlichting. ƒ Programmering stimuleert ontmoeting en beweging. ƒ Programmering leidt niet tot extra verharding van het park. Kansen: ƒ Inrichting en (bijzondere) elementen zoals een speelplek kan bijdragen aan de identiteit van de omgeving. ƒ Ontbrekende tussenlaag aan beplanting met planten en struiken toevoegen voor insecten en vogels. Bij positionering onder de boom hebben ze ook positieve invloed op de boom.

ƒ Mogelijk zijn er kansen voor een sterkere verbinding tussen de kinderboerderij met andere functies en voorzieningen in de buurt zoals educatie en speelplekken. Inrichting kan hierbij een belangrijke rol spelen. ƒ Kwaliteitsimpuls recreatief groen om bewegen aan te moedigen en sport te faciliteren. ƒ Ruimte voor faciliteiten voor sport en spel op gazons kunnen gecombineerd worden met het toevoegen van een “tussenlaag”. Wel met respect voor de oorspronkelijke ontwerpprincipes van het park.

5

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 24

duurzaamheid We streven naar een gezonde en toekomstbestendige stad. Bebouwing wordt voorzien van duurzame energie en er worden gezonde en circulaire materialen toegepast. De uitdaging in dit gebied ligt met name in de voorbereiding van de bestaande woningen op energietransitie en de beperkte energiebronnen. Vaartbroek is een van de buurten die kansrijk zijn om (deels) aardgasvrij te worden vóór 2035 (zie kaart op de volgende pagina). Vanuit de Transitievisie Warmte wordt de voor­ keursoptie voor het aardgasvrij maken van de buurten aangedragen.

Door de ecologische voetafdruk van de buurt te minimaliseren en de leefbaarheid op lange termijn te waarborgen is het een prettige woonomgeving voor de toekomst

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 25

5.1 Bodem en energie Om de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs (2016) te behalen heeft de ge­ meenteraad van Eindhoven een Klimaatverordening vastgesteld. In 2050 moet de CO2 emissie van de stad teruggedrongen zijn naar 95% t.o.v. het referentiejaar 1990. In 2045 moet alle opgewekte energie duurzaam zijn. In de praktijk betekent dit dat volgen de Transitievisie warmte voor de gebouwde om­ geving de toepassing van aardgas snel afgebouwd moet worden. En voor nieuwbouw wordt er geen aardgas meer toegepast wordt voor de verwarming. De huidige buurt Vaartbroek in dit gebiedskader is nog niet klaar voor de energietransi­ tie, allereerst moet de vraag naar warmte, koude en elektra zo laag mogelijk zijn. Daar­ naast dient alle benodigde energie duurzaam te worden opgewekt. Vaartbroek heeft weinig potentiële warmtebronnen, dit betekent dat het meest realistische scenario voor woonverwarming is gebaseerd op een ‘All-Electric’ oplossing. Hierbij kan de buurt ge­ bruik maken van warmtepompen, zonnepanelen en een collectieve Warmte- en Koude Opslag (WKO).

Randvoorwaarden: ƒ De warmte, koude en elektriciteit vraag van bestaande woningen verlagen door te isoleren tot de het niveau van de nieuwe isolatiestandaard. ƒ Een verzwaringen van het huidige elektriciteitsnet en de aansluitingen binnen Vaartbroek realiseren. Kansen: ƒ Herinrichting van het park benutten voor een mogelijk ondergronds WKO-systeem ƒ Gezamenlijke duurzame energiesystemen. ƒ Het duurzame energie- en warmteontwerp voor het gebied integraal aanpakken. Waarbij koppelkansen tussen nieuwbouw en renovatie benut kunnen worden. ƒ Inzetten op maatregelen die de energiebehoefte van gebouwen verlagen zoals: groene daken, zonwering en schaduw makers, muren en/of daken in een lichte kleur. ƒ De energiebesparingsaanpak van gemeente Eindhoven voor de inwoner.

Bodemenergie Mogelijk zal bij de herontwikkeling gebruik gemaakt worden van bodemenergie voor de opslag of levering van warmte en koude. Waarschijnlijk is de potentie van de bodem groot genoeg om alle ontwikkelingen van voldoende warmte en koude te voorzien. Hier­ bij dienen de diverse systemen goed op elkaar afgestemd te worden. Als dat niet gedaan wordt, dan is er een kans dat onvoldoende warmte en koude geleverd kan worden. Verontreinigingen Op basis van de historie is de locatie niet verdacht op de aanwezigheid van grootscha­ lige bodemverontreiniging. In het verleden is bodemonderzoek uitgevoerd op enkele delen van het terrein. Hierbij zijn geen omvangrijke verontreinigingen aangetroffen. Wel zijn plaatselijk enkele spots met lichte tot sterke verontreinigingen aangetoond met verschillende parameters (o.a. metalen, asbest of minerale olie).

88564.42

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 26

Van grote delen van Vaartbroek is de milieukundige bodemkwaliteit onbekend. Op basis van de beschikbare gegevens wordt er vanuit gegaan dat de bodemkwaliteit geen belemmering vormt voor de herontwikkeling. Wel dient er rekening mee gehouden te worden dat voorafgaand aan herontwikkeling of realisatie van bodemenergiesystemen nog onderzoek nodig is om de actuele bodemkwaliteit vast te stellen.

Onderzoek Tank Verontreinigingscontour Grond Grondwater

100 m

5.2 Circulariteit

Schaal 1: 4762

Vanuit het grondstoffenakkoord (2017) is de route ingezet naar een volledige circulaire economie in 2050, en 50% circulair in 2030. De bouwsector neemt hierin een belangrijk aandeel. Deze sector neemt 50% van het grondstoffenverbruik in Nederland voor zijn rekening en daarmee een belangrijk deel van de CO2-uitstoot.

We streven naar integrale plannen, waarbij materialisatie niet op zichzelf staat. Het is onderdeel van een integrale duurzaamheidsvisie. Materialen dragen bij aan ­optimale functievervulling en houden rekening met verandering en dynamiek op de korte en lange termijn. We sturen op Total Cost of Ownership (TCO) en lange levensduur. Keuzes in ­materialisatie zetten we af tegen de ambities op energiebeheersing, binnenklimaat, groene uitstraling, klimaatrobuustheid etc.

Randvoorwaarden: ƒ Het belangrijkste uitgangspunt bij circulaire gebiedsontwikkeling is waarde behoud. Niets wat van waarde is, zou verloren mogen gaan. Dit kan gaan om materiële én immateriële waarden en daarmee ook financiële waarden. Alle nieuwbouw, transformatie en buitenruimte (incl. infra) in Vaartbroek wordt zo circulair mogelijk ontworpen en gebouwd. ƒ De ontwikkeling is toekomstbestendig. Ontwerp en uitvoering is aanpasbaar voor toekomstige wensen en eisen waaronder flexibiliteit en demonteerbaarheid (materiaalgericht ontwerpen). ƒ In Vaartbroek wordt gebruik gemaakt van de kennis en ervaring die opgebouwd wordt via Het Nieuwe Normaal (Het Nieuwe Normaal | Cirkelstad). Gezocht wordt naar de wijze waarop circulariteit een plek kan krijgen in bouwplannen en de gebiedsontwikkeling. De sub-thema’s en onderwerpen voor gebouwen vanuit het Nieuwe Normaal worden in Vaartbroek gebruikt om te bepalen welke kansen er liggen bij ontwerp en uitvoering van de ontwikkelkavels. ƒ Opstellen van een materialenpaspoorten om zicht te krijgen welke materialen vrijkomen, gebruikt worden en op lange termijn circulair inzetbaar zijn. ƒ Hoeveelheid huishoudelijk en bedrijfsafval reduceren. Kansen: ƒ Gezamenlijk onderzoeken van circulariteitskansen, ook bij sloop. ƒ Circulaire ontwikkeling betreft niet alleen gebouwen, maar er zijn ook kansen voor openbare ruimte en afval.

)

6

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 27

mobiliteit In Vaartbroek ligt een grote en urgente veranderingsopgave, zowel op ruimtelijk als sociaal vlak. Die opgave is van invloed op de mobiliteit in het plangebied. Verdichting van een gebied zorgt voor uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid. Meer inwoners genereren immers meer verkeersbewegingen in de openbare ruimte. Tegelijkertijd liggen er kansen om de mobiliteitstransitie te stimuleren. We zetten dan ook in op duurzame mobiliteit in Vaartbroek.

Nazca

Afsluiten

x: 163684.67, y: 388564.42

Op 12 maart is door de Gemeenteraad het Masterplan 2050 vastgesteld. Dit plan vormt het bestuurlijke beleidskader voor alle verkeers- en m ­ obiliteitsopgaven in de stad. Hierin is onder andere opgenomen dat we ruimte maken voor de mobiliteits­ transitie. We zetten daarom in op hoogwaardige loop-, fiets- en ov-routes. En daarbij op de ontwikkeling van hubs en deelmobiliteit.

Schaal 1: 4762

100 m

6.1 Verkeer Randvoorwaarden: ƒ De hoofd(auto)ontsluiting van het plangebied (zie afbeelding) volgt grotendeels de busroute van lijn 4, bestaande uit de Suikerpeerstraat, Tarwelaan, De Stoutheuvel en Vaartbroek. Aansluitend hierop maken ook de Mirabelweg, Airbornelaan en Peterselieweg deel uit van de hoofdontsluiting. Op deze hoofdontsluiting is doorgaand autoverkeer mogelijk. De hoofdontsluiting moet de bereikbaarheid borgen en wordt nader uitgewerkt in het mobiliteitsplan. ƒ Het winkelcentrum en het ‘entree’ gebied met daarin de basisschool de Bijenkorf worden voor het autoverkeer ontsloten via de Tarwelaan en/of Stoutheuvel. ƒ Buiten de hoofdontsluiting liggen woonstraten waar doorgaande verkeersbewe­ gingen van autoverkeer niet worden gefaciliteerd. Uitgangspunt is dat bestem­ mingen wel bereikbaar blijven. De verkeerscirculatie binnen het plangebied wordt nader uitgewerkt in het mobiliteitsplan. ƒ Vaartbroek kent een fijnmazig netwerk van loop- en fietsroutes. Routes voor actie­ ve mobiliteit sluiten aan op de bushaltes en er zijn directe korte afstands­ verbindingen van en naar het winkelcentrum. ƒ Ook zijn voor actieve mobiliteit directe verbindingen beschikbaar naar de om­ liggende buurten, zoals Heesterakkers en Eckart. Hiermee wordt lopen en fietsen gestimuleerd voor korte afstandsverplaatsingen en wordt de auto minder ­dominant.

ƒ De oost-west routes verbinden het Dommeldal, het Amandelpark en groen langs de JF Kennedylaan. Op de oost-west verbindingen in het plangebied wordt vanuit verkeer ruimte gemaakt voor vergroening. ƒ Door het plangebied loopt een doorfietsroute, de Slowlane, die voor het grootste deel langs De Stoutheuvel loopt. Uitgangspunt is dat de onderliggende fiets­ structuur in het plangebied hierop aansluit, mede daarom zijn fietsverbindingen op de richtingen oost-west belangrijk.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 28

6.2 Parkeren ƒ Het Amandelpark is primair het domein van de voetganger en op de oost-west verbindingen wordt ook de fietser gefaciliteerd. Gemotoriseerd verkeer is niet toegestaan, waardoor het park kan floreren. ƒ De route van buslijn 4 door het gebied wijzigt niet. De aanwezigheid van de buslijn is van belang voor het kunnen waarmaken van ambities op het gebied van duurzame mobiliteit, en voor het bieden van een vervoersaanbod voor alle bewoners en bezoekers van het gebied. Kansen: ƒ Er ligt een kans op het verbeteren van de verkeersafwikkeling op de Airbornelaan, door De Koppele niet meer rechtstreeks op de Airbornelaan te laten aansluiten. ƒ Op dit moment kent buslijn 4 een frequentie van twee bussen per uur in de dagperiode, met uitzondering van de periode tussen 08:00 en 09:00 waarin drie bussen rijden. Na 17:00 is de frequentie één bus per uur. Dit is een tijdelijke situatie, waarvan niet duidelijk is hoelang deze nog zal gelden. Het verhogen van de frequentie van buslijn 4 naar vier keer per uur overdag is nodig om de bus daadwerkelijk een goed alternatief te laten zijn.

Autoparkeren Randvoorwaarden: ƒ De volledige parkeerbehoefte wordt binnen de scope van het gebiedskader opgelost om zo parkeeroverlast voor omliggende wijken en buurten te voorkomen. ƒ Randvoorwaarde is het opstellen van een mobiliteitsplan waarin de oplossingen voor parkeren en bereikbaarheid worden vastgelegd. Het mobiliteitsplan moet voldoen aan het 10 stappenplan van de gemeente Eindhoven ƒ Goede (collectieve) voorzieningen voor deelmobiliteit, zowel auto’s als tweewie­ lers, zijn aanwezig op een aantrekkelijke, toegankelijke en zichtbare locatie voor gebruikers. ƒ Voor de parkeernorm en parkeeroplossing in het restgebied, waar Vaartbroek toe behoord, wordt verwezen naar de Nota Parkeernormen 2024. ƒ In het mobiliteitsplan wordt zorgvuldig onderbouwd op welke manier er gebruik kan worden gemaakt van de mobiliteitscorrecties. Hoge mobiliteitscorrecties zijn in Vaartbroek lastig te onderbouwen vanwege de ligging met beperkte hoogwaar­ dige alternatieven voor de auto ƒ De ontsluiting van (collectieve) parkeervoorzieningen is gepositioneerd aan de hoofdontsluiting (zie paragraaf 6.1) en zo veel mogelijk aan de randen van het plangebied.

ƒ Collectieve parkeervoorzieningen in de buurt (stempels) ten oosten van het Aman­ delpark dragen bij aan gebruiksefficiënt (met maximaal dubbelgebruik) en ruimte efficiënt (zo klein mogelijk ruimtebeslag) parkeren, waardoor parkeren op straat geminimaliseerd kan worden. Voor een goede werking is een kwalitatief fijnmazig netwerk vanaf de parkeervoorziening tot de voordeur in combinatie met passende loopafstanden per doelgroep noodzakelijk.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 29

Kansen: ƒ Een mogelijke koppelkans is om deelmobiliteit (zowel auto’s als tweewielers) in de collectieve parkeervoorziening te plaatsen, om het aanbod aan duurzame vervoerswijzen te vergroten. ƒ Voor het parkeren nabij het winkelcentrum is een autoparkeervoorziening op eigen terrein wenselijk. In combinatie hiermee zou de openbare ruimte kunnen worden aangepakt, waardoor het gebied een kwaliteitsimpuls kan krijgen en vergroend kan worden. ƒ Als in woonstraten een volledige herinrichting (verbouw/herbouw) plaatsvindt, kunnen parkeerplaatsen worden toegewezen aan aangrenzende bebouwing (in dit geval vooral woningen). Dit zou maatwerk op de Nota Parkeernormen betekenen en moet in het mobiliteitsplan worden uitgewerkt. ƒ Een kans is het eventueel vergroenen van het huidige parkeerterrein bij de Amandelflat. Dat is een privéparkeerterrein dus dat gebeurt altijd in overleg met bewoners.

Fietsparkeren Randvoorwaarden: ƒ De fietsparkeervoorzieningen voor zowel bewoners, werknemers als bezoekers, dienen volledig op eigen terrein te worden gerealiseerd. ƒ Opstellen van een mobiliteitsplan waarin de oplossingen voor parkeren en bereikbaarheid van de fiets worden vastgelegd. Het mobiliteitsplan moet voldoen aan het 10 stappenplan van de Gemeente Eindhoven. ƒ Bij niet-grondgebonden woningen en werklocaties dient de fietsenstalling inpandig te worden gerealiseerd. ƒ De ontwikkelingen voorzien (gezamenlijk) in kwalitatief goede, aantrekkelijke (collectieve) fietsparkeervoorzieningen die voldoen aan onze “kwaliteitseisen inpandige fietsenstallingen”. ƒ Voor de fietsparkeernormen en fietsparkeeroplossing voor het restgebied wordt verwezen naar de Nota Parkeernormen 2024.

ƒ Alle fietsparkeervoorzieningen zijn zo direct mogelijk ontsloten en georiënteerd op fietsinfrastructuur. Kansen: ƒ Een kans is het realiseren van een collectieve, inpandige fietsparkeervoorziening nabij het winkelcentrum. Eventueel kan deze voorziening gecombineerd worden met het fietsparkeren van bezoekers van woningen (bijvoorbeeld als er sprake is van verdichting in de omgeving van het winkelcentrum).

De ontwikkeling van het plangebied kan bijdragen aan maatschappelijke opgaven die te maken hebben mobiliteit. Zo ligt er een kans om fietsen en wandelen te stimuleren, wat bijdraagt aan een gezonde en leefbare woonomgeving. Daarnaast is een goede bereikbaarheid en mobiliteit een voorwaarde voor sociale en maatschappelijke participatie van bewoners. Verder zorgt mobiliteit voor ‘reuring’ in het gebied. Met name fietsen en wandelen kan daarom bijdragen aan sociale veiligheid, bijvoorbeeld in het Amandelpark. Voorwaarde hiervoor is wel dat de sociale veiligheid in het park ook door andere factoren wordt vergroot, bijvoorbeeld door het realiseren van bebouwing met een oriëntatie op het park.

7

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 30

programma Leefbare en sociale buurten zijn belangrijk voor het welzijn van inwoners. Voorzieningen dienen als natuurlijke ontmoetingsplek in de buurt. We werken aan goede basisvoor­ zieningen in de buurt (zoals scholen, buurthuizen, buurtwinkels, gezondheidscentra en sportaccommodaties) die met veranderingen in de buurt meebewegen. De gemeente biedt ruimte aan de buurteconomie, deeleconomie en andere initiatieven die bijdragen de levendigheid van buurten. Denk aan kleine bedrijfjes aan huis en ruimte voor creatief ondernemerschap. Hierdoor zal de economische structuur en de levendigheid in de buurten worden verbeterd.

7.1 Wonen Eindhoven staat voor een grote schaalsprong, waarbij ingezet wordt op het toevoegen van heel veel woningen.

Om bij te dragen aan de maatschappelijke opgave is het belangrijk dat er een evenwichtige woningvoorraad blijft bestaan, zodat alle inwoners een voor hen betaalbare woning kunnen vinden. Ook het realiseren/ behouden van voldoende geschikte woningen voor kwetsbare inwoners is van groot belang.

Dit doen we door op innovatieve wijze ontwerpen en realiseren van nieuwe woningen. En steeds vaker wordt gekeken naar het beter benutten van de bestaande voorraad. Daarnaast is innovatief ontwerpen belangrijk om aan te sluiten op de integrale opgaves en de wensen hoe (toekomstige) inwoners van Eindhoven willen wonen.

De aanpak van de woonopgave in Vaartbroek vraagt om innovatie op het gebied van: ƒ Betaalbaarheid. ƒ Versnelling van de woningbouw. ƒ Ondersteuning van de woonbehoeften van ouderen en kwetsbaren. ƒ Duurzame en toekomstbestendige woningbouw: Innovatief, industrieel, biobased en circulair bouwen en ontwikkelen, met aandacht voor sociale innovatie. Vaartbroek is een éénzijdige buurt qua woningbouw, maar met een zeer diverse samen­ stelling van bewoners. Mensen zijn trouw aan de buurt, maar er zijn weinig mogelijk­ heden om een wooncarrière te maken. Randvoorwaarden: ƒ Het vastgestelde woonprogramma 2020-2025 schrijft voor dat volgens het volgende principe gebouwd dient te worden: 85% in het betaalbare segment, waarvan 30% sociale huur, 15% middeldure huur en 40% sociale en middeldure koop. Dit een woonprogramma gericht op de gehele wijk en niet persé per bouwproject. Maatwerk zorgt voor een goede verdeling binnen de buurt en de bijpassende woningtypen betreft uitwerking. Kansen: ƒ Algemene kans is om het aantal en type woningen goed aan te laten sluiten bij de voorzieningen en een daardoor/daarmee een gezonde leefomgeving te creëren.

ƒ Toevoegen van andere typologieën aan woningen: ▪ Buurt aantrekkelijk maken voor starters door het toevoegen van kleinere woningen, waardoor er kansen zijn om in de buurt te blijven wonen, maar waardoor een aantrekkingskracht ontstaat voor nieuwe mensen naar de buurt.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 31

▪ Het realiseren van 1-2 p woningen voor senioren, met gezamenlijke (ontmoe­ ting-) ruimten, dit helpt én tegen de eenzaamheid én bevordert doorstroming én doet recht aan het trouwe gevoel van de (1e) bewoners van de buurt; ▪ Buurt aantrekkelijk maken voor andere doelgroepen, eventueel ruimte beschikbaar stellen voor zelfbouw (CPO), waardoor meteen een langdurige investering in de buurt wordt gerealiseerd (betrokkenheid, community etc); ▪ Het kleinschalig realiseren van woon-werk ruimten voor met name de crea­ tieve sector is ook een kans om de buurt een andere ‘vibe’ te geven en vanuit de Design Academy worden dit soort kleinschalige plekken gezocht; ▪ Het anders benutten van de grote woningen; splitsen/woningdelen van de woningen, maar wellicht ook inzetten voor meergeneratiewoningen, waarbij de grote tuinen ingezet kunnen worden voor het plaatsen van mantelzor­ geenheden; ▪ Het anders benutten van de grote woningen, door o.a. gebruik te maken van Hospihousing. ▪ Eventuele verkoop of aanpassen van prijsklasses van de bestaande grote woningen.

7.2 Plinten en overig programma Door de te verwachten groei van Woensel en Vaartbroek zijn voldoende voorzieningen nodig voor een leefbare buurt. Woensel-Noord heeft een erg dichte voorzieningenstructuur voor boodschappen en heeft een bovengemiddeld aanbod in de dagelijkse benodigdheden. Vrijwel iedere buurt beschikt over een eigen concentratie van deze voorzieningen. Dit terwijl in het stads­ deel Woensel-Noord eveneens het complete WoensXL is gevestigd. Het gevolg is dat de verzorgingsgebieden van diverse winkelconcentraties elkaar overlappen, waardoor het draagvlak voor een voorzieningenkern zoals Vaartbroek beperkt is. Vaartbroek is met het bestaande aanbod en de centrale ligging in het verzorgingsgebied wel een logische voorzieningenkern. De groeiende behoefte naar zorg kan hiermee gecombineerd wor­ den.

Toegang tot essentiële voorzieningen is noodzakelijk voor de levenskwaliteit van de bewoners. De wijkcentra gaan daarin een steeds belangrijkere rol spelen door de groeiende behoefte naar zorg. Maatschappelijke voorzieningen zijn bovendien een belangrijke functie voor de verbinding in de buurt. Randvoorwaarden: ƒ Meervoudig ruimtegebruik. ƒ Vaartbroek winkelcentrum is een belangrijke kern voor de buurt en moet versterkt worden. Deze positie kan versterkt worden met zorg functies. ƒ Het winkelcentrum moet bereikbaar zijn iedereen, waarbij vooral ingezet moet worden op bereikbaarheid door fietsen, lopen en bus. ƒ Ruimte voor groeiende behoefte zorg (tandarts, apotheek en gezondheids­ centrum). Uitbreiding van huisartsen en/of uitbreiding van bestaande huisartsen is nodig.

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 32

ƒ Huidige ruimte voor (maatschappelijke) voorzieningen in stand houden en bij voorkeur uitbreiden. ƒ Huidige ruimte en spreiding van binnen en buitensport voorzieningen behouden. ƒ Toegang tot sportvoorzieningen op loopafstand voor iedere bewoner. ƒ Jongerencentrum (jeugdwerk) een eigen plek geven in de buurt met voldoende privacy. Kansen: ƒ Winkelcentrum ▪ Ontmoetingsfunctie van het winkelcentrum versterken door meer passende verblijf- en ontmoetingsconcepten. ▪ Modernisering/uitbreiding van de kleine full service supermarkt. ▪ Impulsaanpak verbetering binnenstad, wijkcentrumgebieden en radialen 2024 – 2026. ▪ Vrije ruimte in de huidige meters winkelcentrum benutten voor voorzienin­ gen met een maatschappelijk karakter, vooral in het zorgsegment. ƒ Overig ▪ Ontmoetingsplek met horeca aan het Amandelpark. ▪ Ruimte geven voor cultuur in woonbuurten. In Vaartbroek is ateliergebouw T56 met ca. 2.500m2 aan ateliers/werkplaatsen gevestigd met ruimte voor expo’s, muziekgezelschappen/dansstudio’s etc. Deze functies kunnen ook een activerende functie hebben voor de buurt. ▪ Sportaanbod kwalitatief verbeteren en naar huidige standaarden/wensen updaten en daarmee plekken in de buurt activeren. ▪ Specifieke doelgroepen een veilige sportomgeving geven; zoals ouderen maar ook vrouwen met een migratieachtergrond. ▪ Verschillende ontmoetingsplekken voor o.a. jongeren en ouderen.

▪ Combineren van mobiliteithubs en ander service gericht programma zoals pakketdiensten op centrale plekken in de buurt. ▪ Ontmoetingsplek voor jongeren positioneren en ontwerpen op de behoeftes de specifieke doelgroep.

8

GEBIEDSKADER VAARTBROEK | 33

Leefbaarheid en veiligheid Een leefbare en veilige buurt is een omgeving waar bewoners, ondernemers en bezoekers zich veilig en comfortabel voelen en waar hun behoeften worden vervuld. Het gebiedskader bevat met betrekking tot leefbaarheid en veiligheid algemene richtlijnen, doelstellingen en maatregelen om ervoor te zorgen dat de buurt een veilige en prettige leefomgeving wordt voor de bewoners. ƒ Infrastructuur en ruimtelijke planning: Zorg voor goed ontworpen straten, pleinen en groene ruimtes die sociale interactie en gemeenschapsvorming bevorderen, terwijl tegelijkertijd de verkeersveiligheid wordt gewaarborgd. ▪ Voorkom onoverzichtelijke hoeken. ▪ Richt (doorgaande) wegen zodanig in dat hardrijden in de buurt onmogelijk is. ▪ Mogelijkheid voor doorgang hulpdiensten; zoveel mogelijk voorkomen van blokkades en obstakels. ƒ Veiligheid en beveiliging: Implementeer maatregelen zoals goed verlichte straten, veilige speelplaatsen voor kinderen, mogelijk cameratoezicht en organiseer buurtpreventie om het gevoel van veiligheid voor de bewoners te vergroten. ▪ Ontwerp parkeergelegenheden zo transparant mogelijk om anonieme ruimtes tegen te gaan. ▪ Houdt bosschages kort. Dit neemt anonimiteit weg.

▪ Zorg dat (appartement) gebouwen afsluitbaar zijn om zoveel mogelijk onge­ wenste bezoekers tegen te gaan en maak afspraken over het implementeren van het politie keurmerk veilig wonen. (verlichting, sloten, afsluitbare achter­ paden etc.). ▪ Nieuwe en gerenoveerde huizen dienen te voldoen aan de eisen op het gebied van inbraakpreventie en sociale veiligheid (Politie Keurmerk veilig Wonen).

▪ Bij cameratoezicht is het belangrijk dat camera’s iets kunnen zien. Voorkom daarom obstakels als die het zicht belemmeren. Houdt bijvoorbeeld het groen kort bij belangrijke zichtlijnen. ▪ Indien nodig, moeten bepaalde delen afsluitbaar zijn tijdens nachtelijk uren. Hier moeten duidelijke afspraken over gemaakt worden. ▪ Sportende inwoners dragen bij aan de sociale veiligheid, richt hier openbaar toegankelijke locaties voor in. ƒ Toegang tot voorzieningen: Zorg voor gemakkelijke toegang tot essentiële voorzieningen zoals scholen, gezond­ heidszorg, winkels en recreatiegebieden om de levenskwaliteit van de bewoners te verbeteren. ƒ Georganiseerde criminaliteit: ▪ Voorkom stapeling van branches. Dit geldt in het algemeen, maar in het bijzonder voor zaken als coffeeshops, shisalounges en smartshops. ▪ Zorg voor een transparante opzet van gebouwen zodat “kruip door sluip door” wordt voorkomen. Ter voorkoming van ongewenste criminele activiteiten als mensenhandel. ƒ Jeugd: ▪ Richt parken en openbare recreatieplekken zo in dat het ook fijn vertoeven is voor oudere jeugd (16 – 23 jaar), zonder dat hun samenkomst overlast veroorzaakt: hangplekken mogelijk aan periferie van parken met voldoende afvalbakken. Hangplekken waarop beperkt zich is, zijn echter ongewenst. ▪ Creëer inpandige locaties voor jeugdwerkers en jeugdcoaches die als zodanig niet herkenbaar zijn.