Document · PDF

Bijlage 1 - Boekwerk Begroting 2024

Raadsvergadering 7 november 2023, gemeente EindhovenBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststellen Begroting 202439.603 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Inhoudsopgave 1. Hoofdlijn ....................................................................................................... 4 2. Programma's ................................................................................................ 9 Leeswijzer......................................................................................................................... 9 1. Klimaat en weer ...........................................................................................................10 2a. Ondernemende stad ..................................................................................................22 2b. Onderwijs ...................................................................................................................34 2c. Sociale stad ...............................................................................................................40 3a. Woningbouw en fijne wijken .......................................................................................66 3b. Bereikbaarheid ...........................................................................................................74 4. Veilige wijken ...............................................................................................................82 5.

Levendige stad ............................................................................................................86 6. Organisatie ..................................................................................................................98

3. Paragrafen ................................................................................................ 110 3a. Lokale heffingen.......................................................................................................110 3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................115 3c. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................122 3d. Financiering .............................................................................................................127 3e. Bedrijfsvoering .........................................................................................................130 3f. Verbonden partijen....................................................................................................133 3g. Grondbeleid .............................................................................................................139 3h. Openbaarheidsparagraaf .........................................................................................142 3i. Investeringen ............................................................................................................143

4. Financiële toelichting begroting ............................................................ 149 4.1. Grondslagen waardering en resultaatbepaling ........................................................149 4.2. Balans en toelichting ...............................................................................................149 4.3. Baten en lasten en toelichting .................................................................................150

Bijlagen ......................................................................................................... 156 Bijlage 1. Samenstelling van bestuur .............................................................................156 Bijlage 2. Kerngegevens ................................................................................................160 Bijlage 3. Financieel overzicht........................................................................................162 Bijlage 4. Incidentele posten en structurele mutaties reserves .......................................165 Bijlage 5. Meerjarenraming 2024-2027 ..........................................................................170 Bijlage 6. Reserves en voorzieningen ............................................................................173 Bijlage 7. Subsidies........................................................................................................178 Bijlage 8. EMU saldo......................................................................................................180 Bijlage 9. Afkortingen .....................................................................................................181

1. Hoofdlijn Ambities Kadernota uitgewerkt Voor u ligt de begroting voor 2024. Dit is een uitwerking van de door u in juli vastgestelde Kadernota. In de Kadernota hebben we de grote uitdagingen geschetst waar onze stad en regio voor staan. Het zoeken naar een goede balans binnen een groeiende stad met uitdagingen en kansen om aangenaam te wonen, te leven en te verblijven. En dat alles in de context van de grote klimaatopgave. Dankzij onze solide financiële positie kunnen we ook stevig investeren. In de kadernota hebben we daarom aangekondigd 10 miljoen structureel en 100 miljoen incidenteel te investeren in de stad, onder meer om het Eindhovense deel in de MIRT deal van €1,6 miljard te reserveren, de woningbouw te versnellen, ons vastgoed te verduurzamen en bij te dragen aan de grote mobiliteits-opgaven (zie hoofdstuk 4 voor details). In de begroting gaan we verder op die weg door 15 miljoen extra in te zetten om prijsstijgingen te dempen. Voor 2024 zien we daarnaast een aantal belangrijke thema’s die we hieronder belichten. Realisatiekracht en draagvlak door groot te denken en klein te doen Brainport Eindhoven is meer en meer een speler in een geopolitieke context. We zijn op Europese en mondiale schaal een kleine stad, maar we huisvesten een high tech-ecosysteem dat zijn stempel op de wereld drukt. Onze regio heeft daarbij belangrijke sleutels in handen.

Wij voelen ons daarom medeverantwoordelijk voor een optimale ontwikkeling van het high tech-ecosysteem. Voor onszelf, maar ook voor Nederland en Europa. We voelen een stevige verantwoordelijkheid om deze ontwikkeling in goede banen te leiden. Dat alles in een context van enorm grote uitdagingen op het gebied van de klimaat- en biodiversiteitscrisis, woningbouwtekort, de tekorten op de arbeidsmarkt en de kwaliteit van het voorzieningenniveau. En daarmee de aantrekkelijkheid van de stad. Kansen verzilveren vraagt dat we in staat moeten zijn om groot te denken, maar tegelijkertijd altijd bewust te zijn hoe we dit kunnen vertalen naar overzichtelijke, uitlegbare en behapbare stappen voor inwoners en onszelf. Dit vraagt het verbinden van wenkende vergezichten aan dagelijkse handelen, ofwel het groot denken en het kleine doen. Juist omdat wij de ambitie hebben om zo veel mogelijk Eindhovenaren deelgenoot te laten zijn van deze ontwikkeling en te kunnen profiteren van de unieke positie waar we in zitten. Met deze pragmatische insteek leggen wij focus op de uitvoering en het realiseren van gemaakte afspraken. Een passende balans voor onze stad en regio tussen klimaat, ecologie, welzijn en economie is en blijft daarbij steeds ons kompas.

Zelfvertrouwen door samenwerking én zelfredzaamheid Net als vele gemeenten in Nederland zien wij veel en urgente opgaven waar we mee aan de slag moeten. Het rijk is vooralsnog niet in staat om ons langjarig financiële zekerheid te geven voor onze grote opgaven op het gebied van de jeugdzorg, het beschermd wonen, de maatschappelijke opvang en de bestaanszekerheid van onze inwoners. We kijken nog steeds tegen een ‘ravijnjaar’ aan in 2027 en we maken ons grote zorgen over de manier waarop de rijksoverheid gemeenten voor pittige opgaven stelt. Dit alles in combinatie met de forse prijsstijgingen en de noodzaak om te investeren in de groeiende stad, leidt ertoe dat we (in lijn met het VNG advies) een negatieve begroting moeten laten zien in 2027, gebaseerd op een groei van de stelpost strategische kapitaallasten met 5 miljoen. De komende jaren moeten we er sowieso rekening mee houden dat er vanuit het rijk niet veel extra zal komen. We constateren dat de Haagse werkelijkheid complex is, dat de (financiële) slagkracht daardoor ook de komende jaren waarschijnlijk beperkt zal blijven. Wat we zelf en lokaal kunnen doen, moeten we zelf doen. We hebben vertrouwen in eigen kunnen en in de krachtige samenwerking met de kennisinstellingen, het bedrijfsleven en andere maatschappelijke partners in de stad, regio, provincie en nationaal.

Investering van 15 miljoen extra structureel om prijsstijgingen te dempen De oplopende inflatie van de afgelopen periode werkt op veel gebieden door en stelt ons voor stevige uitdagingen. We worden al langer geconfronteerd met hoge prijsstijgingen op ieder gebied. De in CAO’s afgesproken loonstijgingen werken door op de kosten voor personeel. We hebben ook te maken met kostenstijging van materialen. Dit merken we binnen de gemeente zelf, bij leveranciers en bij gesubsidieerde instellingen. De stijgende rente zet daarnaast een rem op investeringen bij private partijen. Hier hebben we last van bij woningbouw en gebiedsontwikkelingen. In het sociaal domein zien we de nodige zorgaanbieders 4

worstelen om hun bedrijfsvoering gezond te houden. Dat het kabinet gevallen is, zorgt bovendien voor extra onzekerheid en heeft het risico in zich dat voor ons belangrijke dossiers stilvallen en keuzes uitgesteld of vertraagd worden. We blijven de lijn hanteren van de begroting 2023: we willen onze maatschappelijke infrastructuur zoveel mogelijk overeind houden en een vangnet voor inwoners zijn. In deze begroting hebben we een balans gezocht om de gestegen kosten op te vangen, ambities te continueren, te blijven sparen voor de lange termijn en de lasten voor onze inwoners en bedrijven in toom te houden. We passen een uniforme indexering toe op ieder beleidsterrein van 5.2%. Dit is fors meer dan de 2,8% waar we bij de Kadernota nog rekening mee hielden. Zoals afgesproken in het bestuursakkoord is dit ook het percentage waarmee de lokale lasten maximaal mogen groeien. Voor de OZB betekent dit bijvoorbeeld 1,7% voor woningen en 5,2% voor niet-woningen. Daarnaast richten we een stelpost in van 4 miljoen structureel voor bovenmatige prijsstijgingen. Hiermee investeren we in totaal 15 miljoen extra structureel om het effect van prijsstijgingen te dempen. Verderop in de toelichting Baten en lasten (par 4.3) gaan we hier in meer detail op in. Speerpunten voor komend jaar Klimaat en weer De urgentie om klimaatverandering tegen te gaan, is groter dan ooit.

De klimaatopgave gaan we daarom volledig integreren in ons reguliere beleid. We vertalen we de klimaatdoelstellingen naar alle gemeentelijke taakvelden. Waarmee we als eerste gemeente in Nederland in de begroting laten zien dat de klimaatcrisis een opgave is die alle sectoren raakt. Samen met onze inwoners en onze partners in de stad geven we vorm aan het Stedelijk Klimaatcontract, waarmee we de broeikasgasemmissies versneld willen reduceren. Het nieuwe monitoringssysteem geeft ons daarbij inzicht in de klimaatambities en de realisatie ervan, en helpt ons om vervolgens de juiste en scherpe keuzes te maken. We zijn alleen geloofwaardig als we zelf het goede voorbeeld geven. We gaan door met het verder verduurzamen van het vastgoed van sportverenigingen, cultuurinstellingen en buurthuizen. Met de hoge energielasten snijdt het mes hier aan twee kanten. Dat zullen verenigingen en instellingen direct merken in hun portemonnee en we verwachten dat onze inwoners dat gaan merken omdat de tarieven betaalbaar kunnen blijven. We zetten met partners in op biobased bouwen. We gaan door met het verduurzamen van bestaande woningen en geven voorrang aan de mensen met een smalle beurs en in de woningen met de laagste labels. Zo maken we de meeste impact, zowel in de aanpak van de klimaatcrisis als ook in de portemonnee van onze inwoners en verlichten we de (energie)armoede in de stad.

En na de start van de proeftuinen ’t Ven en de Generalenbuurt wordt het tijd de aanpak van de energietransitie flink op te schalen. We zetten in op elektrificatie van vervoer en industriële processen om de uitstoot afkomstig van fossiele brandstoffen te verminderen. En we stimuleren duurzame energieopwek. Het elektriciteitsnet vormt daarbij steeds vaker een belemmering. We nemen een actieve rol in de aanpak van deze problematiek. Samen met Brainport lobbyen we in Den Haag voor een versnelde aanpak van de congestie en in gesprek met de netbeheerders werken we aan innovatieve oplossingen om de beperkte capaciteit efficiënter in te zetten. We maken ons hard voor een waterstofleiding richting Eindhoven om onze industrie versneld te verduurzamen. Tot slot moeten we er ook voor zorgen dat onze stad klaar is voor hetere zomers en hevigere regenbuien. Daarom zetten we de vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte vol door. De Vestdijk, de Geldropseweg, het Victoriakwartier en de Boschdijk laten zien dat de stad er ook mooier, aangenamer en gezonder door wordt. Daarom pakken we komende jaar meer straten aan om te vergroenen, zowel in de wijken als de binnenstad. En tot slot gaan we door met het versterken we de groene wiggen. Sociale stad Goede en passende ondersteuning en bestaanszekerheid voor onze inwoners blijft prioritair.

In de kadernota hebben we al een aantal ontwikkelingen geschetst waar we vol mee aan de slag gaan. We zien zorgaanbieders die het op dit moment moeilijk hebben en dat bij een groeiende vraag naar zorg. We zien een grotere onzekerheid onder inwoners over hun financiële situatie. We zien groeiende dak- en thuisloosheid. En we zien

een groter gat tussen wat er nodig is en wat we met de kennis van nu beschikbaar hebben. De transformatie van het sociaal domein zal in 2024 concreet richting moeten krijgen. We maken een transformatiefonds waarmee we door middel van eenmalige investeringen inzetten op het voorkomen van zorgvragen om op deze manier structureel de kosten kunnen verlagen. Denk bijvoorbeeld aan extra inzet om meer jongeren en langdurig werklozen aan een baan te helpen. Op het gebied van Jeugd willen we met onze partners kijken wat nodig is om het groeiende beroep op de specialistische jeugdzorg terug te dringen. Goed opdrachtgeverschap richting onze (grootste) aanbieders in combinatie met het vereenvoudigen van processen en procedures zal naar verwachting ook lagere kosten tot gevolg hebben. En tot slot: door te investeren in slimme digitalisering van onze processen, brengen we de uitvoeringskosten naar beneden. Uiteraard zonder een overheid op afstand te worden die alleen via digitale loketten te benaderen is. Met Brainport voor Elkaar hebben we iets unieks te pakken. We zien grote betrokkenheid van het bedrijfsleven bij onze grote sociaal-maatschappelijke opgaven en een grote gedrevenheid bij de werkgevers in de regio om daadwerkelijk zoveel mogelijk mensen te laten profiteren van het succes van de Brainportregio.

Stond 2023 nog in het teken van het opbouwen van de agenda en de eerste campagnes over bijvoorbeeld schuldenproblematiek, zal 2024 het jaar van uitvoering worden. Woningbouw, fijne en veilige wijken De krapte op de woningmarkt blijft aanhouden. Er zitten veel plannen in de pijplijn, maar de stijgende inflatie en de oplopende rente zetten de realisatie hiervan onder druk. Met ‘Eindhoven bouwt door’ blijven we onverminderd inzetten om onze woningbouwambities te realiseren. Leveren van maatwerk, intensieve samenwerking met bijvoorbeeld woningcorporaties, lef om buiten de gebaande paden te treden en innovatie zijn sleutels om deze complexe puzzel te leggen en te zorgen dat wonen in Eindhoven mogelijk is, ongeacht je inkomen. De versnelling zit hem ook in het heel concreet en pragmatisch lostrekken van (grotere) woningbouwprojecten. In 2023 hebben we hier een eerste voorbeeld van gezien bij de Victoriatoren. Dit willen we in 2024 doorzetten. We worden ook geconfronteerd met een grotere opgave voor het huisvesten van vluchtelingen. We nemen hierin onze verantwoordelijkheid en doen wat nodig is. Doen wat nodig is, geldt ook voor de reservering van onze financiële cofinancieringsbijdrage aan het rijkspakket voor de KnoopXL voor het verbeteren van de infrastructuur en versnelling van de woningbouw mogelijk te maken.

We zien daarnaast dat onze bouwambities spanning opleveren in gebieden waar het gerealiseerd moet worden. We zien een groeiend aantal procedures en rechtsgangen van inwoners die zich in hun wooncomfort bedreigd voelen. Dit zijn reële zorgen die we serieus nemen. Maar het zet ook spanning op de wooncarrière van jonge, huidige of nieuwe Eindhovenaren. We moeten een goede balans vinden om recht te doen aan ieders belang. Extra inzet op inwonersparticipatie kan hierbij helpen. Daarnaast gaan we in 2024 experimenteren met een burgerberaad als nieuwe manier om inwoners een stem te geven bij onze grote opgaven. Sowieso staat er op een aantal wijken een stevige druk. Onder andere zetten we komend jaar vol in op het aanpakken van de problemen in Woensel-Zuid. Met het PACT hebben we een alliantie met ruim vijftig partners die niet alleen mooie plannen maken, maar elkaar steeds beter weten te vinden in het oplossen van dagelijkse problemen in het gebied. Juist voor die vraagstukken die de afgelopen jaren tussen wal en schip vielen, omdat ze van ‘niemand’ waren. Waar mogelijk en zinvol gaan we bewezen succesvolle aanpakken uit Woensel-Zuid toepassen in andere gebieden. Met de komst van de stadsdeelbibliotheken verrijken we de wijken. En, een veilige en een aangename plek om te wonen is naast bestaanszekerheid de basis voor iedere Eindhovenaar.

Bereikbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde voor een aangename stad. Als middel om van A naar B te komen, maar bovenal als middel om mensen te verbinden, om ontmoeting mogelijk te maken en om voorzieningen nabij te maken. Op een zo duurzaam mogelijke manier. Verstandige keuzes zorgen voor een fijnere stad en daar gaan we in 2024 vol mee aan de slag, bijvoorbeeld op het gebied van OV en deelmobiliteit. En bijvoorbeeld, het parkeren op maaiveldniveau in de binnenstad terug te dringen. We hebben de ruimte namelijk hard nodig om woningen en voorzieningen te realiseren.

Ondernemende en levendige stad Bij een groeiende stad, hoort ook een bruisende stad. Verrijking van het aanbod in de binnenstad, stimuleren van het nachtleven en inzet op vergroening gaan komend jaar een kwaliteitsimpuls geven aan het visitekaartje van Eindhoven. Op cultureel gebied starten we met de uitvoering van de Cultuurbrief 25-28 voor de meerjarige subsidies. Daarmee wordt het fundament gelegd voor een divers cultuuraanbod in de komende jaren. Met de strategische agenda creatieve industrie versterken we het creatieve (design) ecosysteem van Eindhoven. Daarmee geven we – analoog aan de strategische agenda Brainport – een eerste invulling aan de ‘D’ van het TDK-profiel van de stad. Met gerichte impulsen versterken we het creatieve vestigingsklimaat. Aanvullend zetten we voor wat betreft ondernemersdienstverlening ook vol in op het faciliteren van het brede ondernemerschap. Het zijn de MKB’ers die onze stad draaiende en aangenaam houden. Daarom zetten we het Ondernemersloket op. Onder andere om uitvoering te geven aan MKB-deals en het programma ‘snappen of schrappen’ voor overbodige regelgeving. Dat gaan we in 2024 structureel realiseren. Daarnaast starten we een programma stedelijke en maatschappelijke voorzieningen om proactief in te spelen op de groei van de stad.

We brengen daarbij gestructureerd in beeld wat de komende jaren nodig gaat zijn op het gebied van basisvoorzieningen zoals op het gebied van onderwijs en zorg. Heel expliciet willen we in 2024 het nieuwe 16-jarige integraal huisvestingsplan voor ons onderwijs op orde hebben. Daar is in deze begroting reeds een reservering voor gemaakt. We voorzien voor de komende jaren daar bovenop nog een uitbreiding van een flink aantal basis- en middelbare scholen. Op sportgebied blijven we vol inzetten op meer Eindhovenaren in beweging krijgen en houden. Zo verduurzamen we onze sportaccommodaties verder, upgraden we kleedkamers en ondersteunen we verenigingen met het versterken van sociale veiligheid. We maken een integraal huisvestingsplan sport waarin we anticiperen op de groei van de stad. Daarnaast gaan we gericht sturen op verbreding van ons (top)voorzieningenaanbod passend bij de mainportstatus van de regio Eindhoven. Dit doen we uiteraard in nauwe samenwerking met onze partners in de regio. We zijn zuinig op al het talent in Eindhoven. Doordat we veel hoger onderwijsinstellingen in de stad hebben, is er een groot potentieel aan studenten die je wilt boeien en binden aan de stad. Belangrijk speerpunt voor het komende jaar is het vergroten van aandacht en waardering voor de MBO-studenten.

Dat gaat niet alleen om een gezamenlijke introductie, maar juist om de schijnwerper te zetten op de enorme toegevoegde waarde die vakmensen hebben voor de samenleving. Niet alleen de ‘gouden handjes’ voor het Brainport ecosysteem, maar ook de mensen die zorgen dat de samenleving in de volle breedte blijft draaien. Gezien de grote opgaven voor de komende jaren is er een groeiende behoefte aan topvakmensen, bijvoorbeeld op het gebied van zorg, onderwijs, bouw en installatietechniek. Organisatie Tegelijkertijd staan we ook aan de vooravond van een grootschalige ‘verbouwing’ van de gemeentelijke organisatie. De in 2020 verschenen organisatievisie ‘Richting Eindhoven!’ zal in 2024 zichtbaar worden. Veranderende organisatiestructuren, de implementatie van een andere sturingsfilosofie en andere werkwijzen gaan in 2024 hun beslag krijgen. Implementatie van nieuwe systemen, processen en werkwijzen zal de nodige ambtelijke aandacht gaan vragen. Net als het verbeterplan AVG om in 2024 voldoende AVG-compliant te worden, zodat het verscherpt toezicht van de Autoriteit Persoonsgegevens afgebouwd kan worden. Zeker in het licht van onze ambities op het gebied van digitalisering (zoals bij de transformatieplannen van het sociaal domein) geen geringe opgave. We maken in deze begroting flink ruimte voor de gemeentelijke organisatie.

Vergroten van slagkracht is daarbij een belangrijk doel en noodzakelijk om de opgaven ‘buiten’ en ‘binnen’ in de uitvoering behapbaar te kunnen houden. Tenslotte Door groot te denken en klein te doen nemen we inwoners mee en versterken we onze realisatiekracht. Dat doen we vanuit een positie van zelfvertrouwen, gebaseerd op onze sterke samenwerking met partners en zelfredzaamheid. Een overheid die levert, is een overheid die vertrouwen krijgt. Maar de overheid kan de opgaven niet alleen aan. Alleen door samen op te trekken maken we Eindhoven morgen mooier voor iedereen.

Financieel De begroting 2024 is als volgt over de programma’s verdeeld: (x € 1 miljoen)

Lasten

Programma

2023

2024

2023

2024

1 Klimaat en weer

-62

-64

2a Ondernemende stad

-16

-13

2b Onderwijs

-9

-17

2c Sociale stad - Sociale basis en wijkteams

101

-4

-7

2c Sociale stad - Werk en inkomen

199

210

-125

-126

2c Sociale stad - Wmo

103

107

-4

2c Sociale stad - Jeugd

3a Woningbouw en fijne wijken

107

-66

-67

3b Bereikbaarheid

-6

-5

4 Veilige wijken

-2

-4

5 Levendige stad

-16

-17

6 Organisatie

127

148

-692

-781

Mutatie reserves

-87

-61

1.089

1.165

-1.089

-1.165

Saldo

Baten

In onderstaande tabel presenteren we de totalen van de meerjarenbegroting. In hoofdstuk 4.3 Baten en lasten en toelichting werken we dit nader uit. (x € 1 miljoen)

2024

2025

2026

2027

Lasten

1.165

1.141

1.095

1.117

Baten

1.165

1.141

1.095

1.112

Saldo

-5

2. Programma's Leeswijzer De Begroting 2024 is opgesteld volgens de indeling die bij de Kadernota 2024 is vastgesteld: elk programma (9 in totaal) bestaat uit één of meerdere thema’s met daarbinnen de taakvelden die zijn gebaseerd op de BBV. Programma 1. Klimaat en weer

Rapportageniveau hoofdlijn Klimaat en weer

2a. Ondernemende stad

Ondernemende stad

Thema (Taakveld) Groen (TV 5.7) Water (TV 7.2) Milieu (TV 7.3 t/m 7.5) Ondernemende stad (TV 3.1 t/m 3.4)

2b. Onderwijs 2c. Sociale stad

Onderwijs Sociale basis en wijkteams Werk en inkomen Wmo Jeugd

Onderwijs (TV 4.1 t/m 4.3) Sociale basis en wijkteams (TV 6.1, 6.2, 7.1) Werk en inkomen (TV 6.3 t/m 6.5) Wmo (TV 6.6, 6.71, 6.81) Jeugd (TV 6.72, 6.82)

3a. Woningbouw en fijne wijken 3b. Bereikbaarheid

Woningbouw en fijne wijken Bereikbaarheid

Woningbouw en fijne wijken (TV 8.1 t/m 8.3) Bereikbaarheid (TV 2.1 t/m 2.5)

4. Veilige wijken 5. Levendige stad

Veilige wijken Levendige stad

6. Organisatie

Organisatie

Veilige wijken (TV 1.1, 1.2) Sport (TV 5.1, 5.2) Cultuur (TV 5.3 t/m 5.6) Bestuur en Dienstverlening (TV 0.1, 0.2) Bedrijfsvoering (TV 0.3 t/m 0.5, 0.7 t/m 0.11) Belastingen (TV 0.61 t/m 0.64)

De programma’s zijn als volgt uitgewerkt: Bestuurlijke samenvatting per programma: In een ‘2-pager’ wordt toegelicht: de thema’s, de doelen, de highlights uit het uitvoeringsprogramma bestuursakkoord (klik op deze link voor de meest recente termijnkalender), financiële kerngegevens, verplichte BBV-indicatoren (vergelijking met andere gemeenten in Nederland via www.waarstaatjegemeente.nl) en verbonden partijen (waarover extra informatie te vinden is in de paragraaf verbonden partijen). Per thema en taakveld: Vervolgens presenteren we per thema de taakvelden met een uitwerking van de 3-W-vragen: - Wat willen we bereiken: de doelen (genummerd) met bijbehorende effectindicatoren - Wat gaan we daarvoor doen: de prestaties (nummer verwijst naar de doelen) inclusief speerpunten 2024 - Wat mag het kosten: de meerjarige lasten, baten, mutaties reserves en het saldo Daarnaast zijn de belangrijkste taken en financiële mutaties toegelicht. Intensiveringen uit de Kadernota 2024 (KN24) en mutaties tussen jaren boven de € 1 miljoen worden met een sterretje (*) aangegeven. Gemeentebrede ontwikkelingen die meerdere programma’s raken (kapitaallasten, personeelslasten en mutatie reserves) staan in hoofdstuk 4 (Toelichting financiële begroting). Opgetelde bedragen kunnen afwijken i.v.m. afrondingsverschillen.

In de digitale begroting (https://eindhoven.begroting-2024.nl) zijn er doorklikmogelijkheden naar onder meer: - De exploitatie per categorie (onder de tabel ‘wat mag het kosten’). - Bij de doelen, prestaties en indicatoren is achtergrondinformatie raadpleegbaar; dit betreft een nadere inhoudelijke toelichting, de motivatie van de keuze voor deze indicator, bron en toelichting op de begrote waarde en bijbehorende beleidsdocumenten. NB: Bij nieuwe indicatoren waarvoor geen historische cijfers beschikbaar zijn staat een "-". Niet bij alle taakvelden zijn indicatoren geformuleerd. Dit is het geval bij taakvelden met een financieel-technisch karakter. 9

1. Klimaat en weer

De urgentie van snelle actie om klimaatverandering tegen te gaan en de negatieve effecten ervan te beperken, is groter dan ooit. De meest recente rapportagecyclus van de intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) van de Verenigde Naties, waaraan duizenden experts van over de hele wereld aan hebben bijgedragen, concludeert dat we alle zeilen moeten bijzetten om de opwarming van de aarde tot 1,5 graad te beperken. Als stad nemen wij onze verantwoordelijkheid in het aanpakken van de klimaat- en biodiversiteitscrisis én de gevolgen van de weersveranderingen die daarbij horen. In 2016 heeft de gemeenteraad al de Klimaatverordening 2016 vastgesteld. Hierin staat de taakstelling opgenomen dat de uitstoot van broeikasgassen in Eindhoven ten opzichte van 1990 moet worden teruggedrongen met ten minste 55% in 2030 en met ten minste 95% in 2050. Daarnaast heeft het bestuur de ambitie uitgesproken om een versnelling te realiseren in de klimaatdoelen en reeds in 2030 zo veel mogelijk klimaatneutraal te zijn. In dit kader is Eindhoven kandidaat voor de EU-missie 100 Klimaatneutrale en Slimme Steden. In de praktijk betekent dit dat Eindhoven nastreeft in 2030 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met minimaal 80% te reduceren en het resterende deel compenseert. Onderstaande grafiek geeft de bijbehorende reductiepaden weer.

In deze begroting zijn voor het eerst zowel de klimaatverordening als de bestuurlijke ambitie vertaald naar indicatoren per taakveld in de vorm van een uitstootplafond in kilotonnen CO₂.

Dit najaar implementeert Eindhoven een nieuw instrument voor monitoring en analyse (Climateview). Daarmee wordt de monitoringssystematiek verfijnd en komen er actuelere cijfers beschikbaar. Dit systeem maakt het ook mogelijk om op basis van ervaringen elders een voorspelling te maken van voorgenomen beleidsmaatregelen. Zo weten we of we op koers liggen en of er aanvullende acties nodig zijn. In de doorontwikkeling van de gemeentelijke organisatie krijgt de klimaataanpak als belangrijke opgave een plek in de nieuwe sector Strategie en Opgaven. Concrete doelstellingen in de begroting In het bestuursakkoord ‘Samen Morgen Mooier Maken’ is afgesproken de klimaatambities van Eindhoven te vertalen naar concrete doelstellingen voor de verschillende taakvelden. In de Kadernota heeft het college aangegeven om in de begroting 2024 per taakveld reductiedoelstellingen vast te leggen in de vorm van een uitstootplafond. Dit heeft ertoe geleid dat er dit jaar voor het eerst sinds 2016 geen aparte klimaatbegroting meer is. Elk taakveld heeft nu eigen prestatie-indicatoren in de vorm van emissieplafonds. Op basis van de emissieregistratie van het RIVM is bepaald hoe hoog in 1990 de uitstoot van de verschillende taakvelden was.

Op basis van de Klimaatverordening en de ambitie om al in 2030 klimaatneutraal te zijn is vervolgens een reductiepad bepaald dat nodig is om het doel en de ambitie te realiseren en vertaald naar jaarlijkse emissieplafonds. De cijfers in de begroting zijn afkomstig uit het Nationale Energie Verkenning-Rekensysteem (NEV-RS), de emissieregistratie van het RIVM en de Regionale Klimaatmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek, aangevuld met gegevens uit onze eigen database. De gehanteerde cijfers zijn specifiek voor Eindhoven. De meest recente cijfers uit de klimaatmonitor komen uit 2021, waar het kan gebruiken we cijfers uit 2022. Een aantal van de cijfers is voorlopig. Ook worden cijfers uit eerdere jaren soms aangepast naar aanleiding van nieuwe inzichten, waardoor deze soms kunnen afwijken van eerdere rapportages. Dit najaar implementeert Eindhoven een nieuw instrument voor monitoring en analyse (Climateview). Daarmee wordt de monitoringssystematiek verfijnd en komen er actuelere cijfers beschikbaar. Dit systeem maakt het ook mogelijk om op basis van ervaringen elders een voorspelling te maken van voorgenomen beleidsmaatregelen. Zo weten we of we op koers liggen en of er aanvullende acties nodig zijn. Vanuit het bestuursakkoord zijn middelen beschikbaar gesteld ter ondersteuning van de taakvelden in het formuleren van de benodigde beleidsmaatregelen.

Vanuit het rijk is daarnaast financiering beschikbaar gekomen voor capaciteitsuitbreiding ten behoeve van de uitvoering van het klimaatakkoord, die wordt ingezet ten behoeve van de doelstellingen in de verschillende taakvelden. De Klimaatrapportage 2024 geeft een verdieping op de data rondom de energietransitie en CO₂-uitstoot. Daarnaast geeft de rapportage een samenvatting van de te verwachten ontwikkeling van de broeikasgasemissies en de effecten van lokale en inspanningen gericht op de energietransitie en circulariteit. De volledige Klimaatrapportage 2024 is ook online te raadplegen.

Groen Het thema Groen en Recreatie richt zich op de ontwikkeling en het beheer van de groene inrichting van de stad als (speel)gazons, gevelgroen, kruidenrijke grasstroken, plantsoenen, bomen, speelvoorzieningen, parken en natuurgebieden. Door brede inzet op de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, identiteit en gezondheid wordt bijgedragen aan een gezonde en leefbare stad. De ruimtelijke structuur, aantrekkelijkheid en vestigingsklimaat van de stad worden erdoor versterkt. Qua beheer wordt nauw samengewerkt met de taakvelden Openbare Ruimte en Water. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het beheer van de gehele openbare ruimte. Bij de ontwikkeling van de stad speelt het thema Groen in toenemende mate een rol in samenhang met thema's als Wonen, Economie, Verkeer, Milieu en Duurzaamheid. Deze hebben allemaal invloed op de leefbaarheid, klimaatrobuustheid en gezondheid van de stad.

Water Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. In alle KNMI-scenario’s nemen de buien toe. Het traditionele rioolstelsel is niet ontworpen om deze grote hoeveelheden neerslag te verwerken. De riolering is bedoeld om bij normale regen het water van wegen en daken af te voeren. Om bij grote hoosbuien schade te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Dat kan door infiltratie in de bodem, afvoer naar open water en kortdurende berging op straat of in de openbare ruimte. We moeten accepteren dat door toename van hevige buien vaker water op straat zal staan. In het algemeen is het niet acceptabel als water gebouwen in stroomt of doorgaande wegen blokkeert. Tegelijkertijd kennen we ook langere tijden van droogte waarvoor we water willen vasthouden. Per situatie moet de meest effectieve en doelmatige maatregel worden bepaald. Hierin heeft de gemeente een centrale rol. Zij zorgt voor alle regenwater voorzieningen, zowel het traditionele riool als de andere voorzieningen in het openbare gebied. De waterschappen voeren oppervlaktewater af en gebouw eigenaren beschermen hun eigendom tegen indringend water. Schade is nooit helemaal te voorkomen.

Milieu Het thema Milieu en Duurzaamheid draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Dat doen we door de milieurisico’s en -belasting te beperken en de CO₂-uitstoot stadsbreed te verminderen. Bij milieu betreft het de onderwerpen afval, bodem, geluid, lucht, geur, gevaarlijke stoffen en elektromagnetische straling. Het huidige kabinet maakt water en bodem sturend bij ruimtelijke ontwikkelingen. Met beleid, maatregelen en handhaving draagt Milieu bij aan de integrale gezonde en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad. Het thema Milieu heeft daarmee ook directe raakvlakken met uitwerking van ruimtelijke projecten en de Omgevingsvisie 2.0. We werken aan het bereiken van minder huishoudelijk restafval en hergebruik van bruikbare materialen uit afvalstoffen. We maken de bodem schoon en benutten het potentieel van aardwarmte optimaal. We maken de lucht in de stad schoner (bidbook Schone Lucht Akkoord) en verminderen de geluidsbelasting terug door middel van (sanerings-)regelingen van het rijk voor weg, spoor en luchtvaart. We beperken risico’s van gevaarlijke stoffen bij gebruik binnen bedrijven en tijdens transport en houden rekening met de elektromagnetische velden rond antennes en hoogspanningslijnen. We houden bedrijven aan wettelijke emissieeisen (Vergunningen, Toezicht, Handhaving).

We monitoren de milieubelasting en -beleving in de stad aan de hand van rekenmodellen, meetsystemen, inwonersbeleving en rapporteren daarover. Duurzaamheid gaat over de energietransitie van fossiele energie naar schone en hernieuwbare energie en het zuiniger en slimmer omgaan met grondstoffen, om zo de CO₂-uitstoot drastisch te verminderen. Op strategische wijze werken we toe naar een betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem, waarbij we steeds minder aardgas gebruiken en woningen laten aansluiten op warmtenetten of warmtepompen. Dit wordt concreet in de proeftuinen aardgasvrije wijken. We faciliteren middels het energiebesparings-programma concrete besparingsen isolatiemaatregelen, met name in de gebieden waar de woningen met de laagste energielabels zijn. We werken samen met de woningcoöperaties om dit alles te bewerkstelligen onder de noemer van het duurzaamheidspact. Op bedrijventerreinen werken we samen met onze bedrijven en ondernemers aan innovatieve oplossingen voor verduurzaming van bedrijfsprocessen en netcongestie. Via de programma’s Slim Verduurzamen Vastgoed en Slim Verduurzamen Gemeentelijke Gebouwen werken we aan de verduurzaming van ons eigen vastgoed.

Doelen • Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties • Optimale riolering • Geen wateroverlast en/of verstoring van de oppervlakte-waterkwaliteit • Afval wordt goed aangeboden, gescheiden en verwerkt • Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving • Totale CO₂-reductie gemeente Eindhoven

Highlights 2024 uitvoeringsprogramma bestuursakkoord 1. We gaan verder met het vergroenen van de stad, we vergroenen het centrum conform het Groenplan Centrum (o.a. Demer), de groenarme wijken (o.a. Hemelrijken) en versterken de Groene Wiggen (o.a. Wielewaal en Genneper Parken). 2. Bij alle integrale herinrichtingsprojecten wordt de openbare ruimte groener (meer dan 10 straten), duurzamer en meer klimaatadaptief ingericht. 3. Projectplannen voor de verduurzaming van De Oude Gracht West, Oude Toren, Sintenbuurt, Genderdal en Prinsenjagt en oplevering Transitievisie Warmte voor bedrijven en herijking TVW. 4. Na besluitvorming in de raad wordt gestart met de oprichting van een publiek energiebedrijf. 5. Plan van Aanpak Circulariteit met onder meer startanalyse en monitoringsplan voor grondstoffen.

Financiële kerngegevens Thema Taakveld Groen Openb. groen en (openlucht)recreatie

Lasten 22.634

Baten Mut.res. -253 -841

Saldo 21.540

Water

Riolering

24.649

-26.555

-1.906

Milieu

Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

31.084 15.933 993

-33.015 -4.023 -648

0 -976 0

-1.931 10.934 345

95.293

-64.494

-1.817

28.982

Klimaat en weer

BBV-indicatoren Indicator

peiljaar

NL 100-300

> 300 Eindhoven

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

2021

169

174

259

230

Hernieuwbare elektriciteit

2021

33,2

9,2

Verbonden partijen GR Centrum Uitvoering Reinigingstaken Eindhoven en omgeving (CURE) Cure behartigt de belangen van en de samenwerking tussen Eindhoven, Geldrop-Mierlo en Valkenswaard voor het beheer van huishoudelijke afvalstoffen en daarmee samenhangende taken. Dit, in lijn met de Wet milieubeheer en het door de overheid gevoerde afvalstoffenbeleid. Cure doet dit door de focus te leggen op 4 kernwaarden, zijnde 100% hergebruik van de huishoudelijke afvalstromen, het optimaliseren van het serviceniveau voor de burgers, het beheersen en optimaliseren van de kosten en de inzet van mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Hierdoor kan het product afval verder ontwikkeld worden tot nieuwe grondstoffen en kan onder andere de werkgelegenheid en de circulaire regionale economie worden gestimuleerd. GR Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) De ODZOB voert ten behoeve van de deelnemers taken uit op het gebied van het omgevingsrecht. Als uitvoeringsdienst van het lokaal en provinciaal bestuur levert de ODZOB een bijdrage aan het realiseren en borgen van de door de verantwoordelijke overheden in de regio Zuidoost-Brabant aangegeven kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De opdrachtportefeuille van de ODZOB bestaat uit wettelijk verplichte basistaken en plustaken (voorheen: verzoektaken).

En tevens uit door de deelnemers ingebrachte budgetten voor collectieve taken en intensivering van taken. In 2024 wordt de GR ODZOB (gedeeltelijk) herzien.

Thema: Groen

Openbaar groen en recreatie (tv 5.7) Wat willen we bereiken 1 Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties Een gezonde stad met een robuuste stedelijke groenstructuur, die zich van het buitengebied vertakt tot diep in de wijken. Een groenstructuur met biodiversiteit, ontspanningsmogelijkheden en frisse lucht, verkoeling gevend aan de hele stad. Effectindicatoren

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

71%

>75%

75%

71%

>75%

75%

Biodiversiteit soortgroepen (1)

kl: -

kl: +/-

% inwoners dat jaarlijks een van de grote

92%

≥ 90%

>90%

90%

% inwoners tevreden over inrichting van het groen in de woonomgeving (1) % inwoners tevreden over onderhoud van het groen in de woonomgeving (1)

stadsparken bezoekt (1)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Preventie en ruimen van zwerfvuil in groen We houden de stad schoon, heel en netjes. Het zwerfvuil in beplanting wordt periodiek (op beeldnorm) verwijderd. Dit gebeurt in samenhang met het verwijderen van zwerfvuil op verharding en het beheersen van onkruid. 1.2 Beperkt houden onkruid in groen We beheersen het onkruid in het groen (voornamelijk streefbeeld basiskwaliteit) zodat het gewenste groen zich goed kan blijven ontwikkelen. We doen proeven met groene boomspiegels (niet schoffelen in bepaalde gebieden). 1.3 Vitaal houden beplanting Met doelgericht cyclisch beheer en inboet houden we beplanting vitaal. We investeren in groen en doen groenrenovaties in afstemming met omwonenden. Met o.a. verbeterde groeiruimte spelen we in op frequenter voorkomende drogere en nattere perioden. Prestatie-indicatoren

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Zwerfvuilarme beplanting (1.1)

96%

>90%

90%

Onkruidarm groen (1.2)

84%

>90%

90%

Technische staat beplanting (1.3)

87%

>90%

90%

In 2024 richten we ons vooral op: • Vergroenen Centrum: we gaan door met de vergroening conform groenplan centrum, kernwinkelgebied (o.a. de Demer), voorbereiding Wilhelminaplein, als eerste plein van het pleintjesplan. We intensiveren het onderhoud (wegens verdichting en intensiever gebruik). • Vergroenen wijken: we starten met realiseren van extra groen in Lakerlopen, Limbeek-Zuid, Tivoli en Hemelrijken (deel project groenarme wijken). We breiden het kruidenrijk gras verder uit tot in de wijken. We starten met een inhaalslag op uitgesteld onderhoud. • Versterken Groene Wiggen: we voeren een aantal projecten onder het uitvoeringsprogramma Genneper Parken uit, waaronder de vergroening van parkeerplaatsen P1 en P4 en de sloop & vergroening van het

•

voormalige MEC (financieel aangegeven in taakveld 8.1). We gaan verder met de realisatie van het natuurnetwerk Landgoed De Wielewaal: landgoed De Wielewaal stellen we op termijn open. Hiervoor wordt een Ontwikkelvisie stadsbos gemaakt. Er zijn extra middelen toegekend voor de aanpak van het achterstallig onderhoud, o.a. voor het versterken van de biodiversiteit volgens het Plan van Aanpak biodiversiteit. Opzetten speelvoorzieningenprogramma: we bereiden een speelvoorzieningenprogramma voor, onder meer gericht op het verder toegankelijk maken van speelvoorzieningen. Bij vervanging van de toestellen, zetten we (in overleg met omwonenden) de beweging door naar ‘natuurlijk spelen’. Intensiveren van het groenbeheer: extra middelen worden ingezet voor een inhaalslag van het regulier groenbeheer mede i.r.t. uitbreiding van het groen en het intensiever gebruik. Dit in samenhang met de keuze voor extensiever onderhoud (niveau C) voor parken en buitengebieden. Uitvoeren integraal onderhoudsprogramma: we voeren het jaarlijks integraal onderhoudsprogramma uit waarbij we waar mogelijk het groen uitbreiden. We streven naar ontharding waar mogelijk en richten ons op 10% extra ontharding per project. We vergroenen ca 10- 12 straten.

Wat mag het kosten x € 1.000

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

17.169

18.709

22.634

22.913

22.291

21.868

Baten

-969

-208

-253

-639

Mutatie reserves

325

-497

-841

-787

-681

-184

16.525

18.004

21.540

21.487

20.971

21.045

Saldo

Realisatie Begroting

Toelichting taken

Lasten

Baten

Reserve

Openbaar Groen: versterken en onderhoud van het openbaar groen.

11.592

-62

-1.299 *

2.023

-100

Versterking biodiversiteit

139

Speelvoorzieningen: onderhouden en instandhouden van speelvoorzieningen

599

KN24: areaalgroei en intensiteit gebruik groen (oplopend tot € 0,35 miljoen in 2027); inlopen onderhoud (€ 0,5 miljoen in 2024 en €0,5 miljoen 2025); Trefpunt Groen (€ 0,07 miljoen per jaar t/m 2027) en €1 miljoen voor landgoed de Wielewaal (dekking uit reserve strategische investeringen). Tevens structurele middelen voor onderhoud, beheer en vervangingsinvesteringen (€400.000) Bomen: versterken en onderhoud van de bomen.

Exploitatieprojecten: lopende projecten openbaar groen en bomen

785

690 *

Personeelslasten: doorbelaste apparaats-/ personeelskosten

5.255

-4

0 *

Kapitaallasten

1.964

Overig

277

-87

-232

Totaal

22.634

-253

-841

Thema: Water

Riolering (tv 7.2) Wat willen we bereiken 1 Optimale riolering Een optimale riolering voert al het afvalwater af naar de rioolwaterzuivering en beperkt wateroverlast en/of verstoring van de oppervlaktewaterkwaliteit door lozingen uit het rioolstelsel, op een doelmatige wijze. 2 Geen wateroverlast en/of verstoring van de oppervlakte-waterkwaliteit We streven naar een gezonde en water en klimaatrobuuste(re) stad. Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte hanteren we richtlijnen voor de aanleg van regenwaterberging om wateroverlast of verstoring van de oppervlaktewaterkwaliteit te voorkomen.

Effectindicatoren % inwoners tevreden over de afvoer van het

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

70%

≥ 70%

88%

≥ 80%

regenwater als het flink heeft geregend (1) % inwoners tevreden over de kwaliteit van het ‘openbare water’ (2)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Vervangen van riool We houden de basisvoorzieningen op een doelmatige wijze in stand (op basis van inspectie gegevens en integrale afstemming met overige beleidsvelden). 2.1 Aanpassen waterstructuur We optimaliseren waterstructuren en leggen nieuwe waterstructuren aan om wateroverlast en verdroging te beperken, hittestress te verminderen en te ontharden en vergroenen voor een gezonde, water- en klimaat robuuste(re) stad. 2.2 Afkoppelen verharding Om lozingen uit het gemengde rioolstelsel op oppervlaktewater te minimaliseren, koppelen we verharding af en leiden het schone regenwater naar waterbergingslocaties. Prestatie-indicatoren

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Rioolvervanging meters (1.1)

4.012

4.200

5.000

Waterstructuur (in meters) (2.1)

5.078

500

9,6

Afkoppelen verharding (in hectare) (2.2)

Begroting

In 2024 richten we ons vooral op: • Basisvoorzieningen in stand houden: het rioolstelsel en de hemel- en grondwatervoorzieningen houden we (samen met onze waterpartners) op doelmatige wijze in stand en verbeteren we waar mogelijk. • Zichtbare waterstructuren: zichtbare waterstructuren (De Gender en groene waterbergingen) dragen bij aan een leefbare, aantrekkelijke en gezonde stad. Ook leidt dit tot minder wateroverlast, verdroging en hittestress en verbetering van de waterkwaliteit en groenstructuren. • Beheersbaar grondwatersysteem: om de aan de grond gegeven bestemming mogelijk te houden, bestrijden we de huidige grondwateroverlast op een duurzame wijze en proberen te voorkomen dat nieuwe ontwikkelingen leiden tot grondwateroverlast. • Gedeeld eigenaarschap voor een water- en klimaatrobuuste stad: we stimuleren (o.a. via subsidieregelingen en een gerichte communicatie strategie) groene daken en gevels, groen-blauwe schoolpleinen en bedrijventerreinen, afkoppelen van verhard oppervlak en ontharden & vergroenen van particulier terrein. • Klimaatbestendig en waterrobuust tot in de haarvaten van de stad: door het afkoppelen van hemelwater en het realiseren van (liefst groene) waterberging in de openbare ruimte voorkomen we hittestress, verdroging (sponswerking van de stad) en (hemel)wateroverlast. • Duurzaamheid: de uitstoot van CO₂, stikstof, etc. proberen we te minimaliseren.

Bij de Van Renesseweg hebben we hiervoor een pilot project gedraaid. De ervaringen en leerpunten hieruit nemen we mee in onze strategie "Duurzaam Inkopen".

Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

21.254

24.195

24.649

26.033

27.562

32.053

Baten

-22.714

-25.828

-26.555

-27.940

-29.465

-33.954

Mutatie reserves Saldo

375

307

-2

-5

-1.085

-1.326

-1.906

-1.907

-1.905

-1.906

Toelichting taken Rioolheffing eigenaren: opbrengsten uit rioolheffing bij eigenaren van een woning,

Lasten

Baten

-24.654

Reserve 0 *

bedrijfspand of perceel met een rioolaansluiting Verhoging rioleringsopbrengsten: stijging door een verhoging van de riooltarieven. Dit is nodig voor investeringen in klimaatadaptatie (conform bestuursakkoord), voor onderhoud oppervlaktewater en voor inflatiedekking van investeringen. Zie paragraaf 3a Lokale lasten. Rioolheffing gebruikers bij afvoer van meer dan 500m3 afvalwater per jaar

-1.330

Afvalwater: zorgplicht voor de inzameling en afvoer van huishoudelijk afvalwater

2.583

Hemelwater: zorgplicht voor de doelmatige inzameling en verwerking

1.165

785

Rioleringszorg, ook grondwatertaken

3.247

Dotatie aan de voorziening voor investeringen afval- en hemelwater

11.281

0 *

Personeelslasten: doorbelaste apparaats-/ personeelskosten

2.548

-3

Kapitaallasten

Waterhuishouding afvoer van grondwater en hemelwater via watergangen en beheer van watergangen.

2.445

Overig

595

-568

Totaal

24.649

-26.555

Thema: Milieu

Afval (tv 7.3) Wat willen we bereiken 1 Afval wordt goed aangeboden, gescheiden en verwerkt We zorgen voor een kwalitatief, doelmatig en duurzaam systeem voor de inzameling van huishoudelijk afval. We werken aan de verdere terugdringing van huishoudelijk restafval en een steeds betere scheiding van verschillende afvalstromen. Effectindicatoren

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Aandeel restafval (1)

49%

40%

36%

35%

Behalen basiskwaliteit bijplaatsingen bij

80%

95%

ondergrondse containers (1)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Verzamelen afval We werken aan een optimaal, duurzaam en servicegericht inzamelsysteem en stemmen dat af op de eigenschappen van de verschillende buurten. We kijken naar mogelijke verbeterslagen en houden nieuwe ontwikkelingen in de gaten.

Prestatie-indicatoren Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) (1.1)

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

215

200

180

150

In 2024 richten we ons vooral op: • Afvalstrategie: we vergroten het aantal ondergrondse papiercontainers bij hoogbouwadressen en starten met de inzameling van groente-, fruit-, tuinafval en etensresten (gft+e) bij hoogbouw. • Nascheiding: vanaf 2024 starten we met het verwijderen van plastic verpakkingen, blik en drankpakken (PBD) uit het restafval via nascheiding. Met het Brabantse nascheidingsinitiatief zetten we een nieuwe stap in het terugdringen van restafval. • Afvalinzameling Centrum: we werken een nieuw inzamelsysteem uit voor het steeds verder verdichtende centrumgebied met de focus op minimaal ruimtelijk beslag in de openbare ruimte. • Milieustraat en circulair ambachtscentrum Lodewijkstraat: we starten met de vernieuwing van de milieustraat aan de Lodewijkstraat, waarbij ook het ontwerp van een circulair ambachtscentrum verder wordt vormgegeven. • Bedrijfsafval en reinigingsrecht: we scherpen de nog bestaande inzameling van bedrijfsafval door Cure aan en actualiseren de hoogte van het reinigingsrecht. Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting 2022

Begroting

2024

2025

2026

2027

2023

Lasten

27.148

27.633

31.084

33.636

35.975

37.802

Baten

-28.872

-28.927

-33.015

-35.566

-37.905

-39.733

Saldo

-1.724

-1.294

-1.931

-1.930

-1.931

Toelichting taken

Lasten

Baten

Afvalstoffenheffing: opbrengsten uit afvalstoffenheffing (huishoudelijk afval)

-31.502

0 *

Reinigingsheffing: opbrengsten uit reinigingsheffing (afval kleinere MKB-bedrijven)

-1.411

24.620

0 *

5.630

Personeelslasten: doorbelaste apparaats-/ personeelskosten.

633

-2

0 *

Kapitaallasten

196

-100

31.084

-33.015

GR Cure: de lasten voor GR Cure bestaan uit Inzameling, verwerking en

Reserve

doorontwikkeling van huishoudelijk afval (op weg naar 0% restafval) Overkoepelende afvaltaken: overkoepelende afvaltaken voor onder andere opruimen zwerfafval als onderdeel van integraal reinigingsbestek en toerekening BTW

Overig: o.a. opbrengsten uit nakohieren (innen van afvalstoffenheffingen van eerdere jaren) Totaal

Thema: Milieu

Milieubeheer (tv 7.4) Wat willen we bereiken 1 Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving We monitoren en rapporteren over de fysieke kwaliteit van de bodem, lucht, geluid, risico’s externe veiligheid en elektromagnetische straling en onderzoeken de beleving door onze inwoners. 2 Totale CO₂-reductie gemeente Eindhoven We reduceren de CO₂-uitstoot ten opzichte van 1990 met minstens 55% in 2030 en 95% in 2050. De ambitie is om in 2030 al zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. We halveren ons primair grondstofgebruik in 2030 en in 2050 zijn we een circulaire stad.

Effectindicatoren % inwoners dat zich (zeer) onveilig voelt als

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

36%

35%

52%

38%

88% (2021)

71%

67%

62%

58%

88% (2021)

65,3%

57,8%

50,2%

42,7%

72% (2021)

60%

56,4%

52,3%

48,2%

72% (2021)

57,9%

53,3%

45,8%

38,3%

gevolg van gevaarlijke stoffen / straling / luchtverontreiniging (1) % inwoners dat last heeft van minstens één vorm van geluidhinder (1) Directe CO₂-uitstoot totaal gemeente Eindhoven cf Klimaatverordening (% t.o.v. 1990) (2) Directe CO₂-uitstoot totaal gemeente Eindhoven cf ambitie 2030 klimaatmissie (% t.o.v. 1990) (2) Directe CO₂-uitstoot per inwoner cf Klimaatverordening (% t.o.v. 1990) (2) Directe CO₂-uitstoot per inwoner cf ambitie 2030 klimaatmissie (% t.o.v. 1990) (2)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Saneren en onderzoeken locaties We beperken milieu-gezondheidsrisico's door te hoog belaste situaties (industrie, spoor- en wegverkeer, luchtkwaliteit) te onderzoeken en saneren. We onderzoeken de bodemkwaliteit en saneren wanneer dat nodig is. 1.2 Verbeteren woonsituatie We dragen bij aan de Omgevingsvisie met als doel een gezonde en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad door het terugdringen van de cumulatieve milieu-gezondheidslast. Hierbij sturen we op zowel de bovengrondse als ondergrondse effecten. 2.1 Uitvoeren klimaatplan We zetten breed in op energietransitie, de verduurzaming van de gebouwde omgeving en onze bedrijventerreinen. We werken samen met onze partners aan de EU-missie Klimaatneutrale steden. In 2024 starten we met een beleidsmatige aanpak op circulariteit. Prestatie-indicatoren Aantal gesaneerde en onderzochte locaties

Realisatie

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

128

105

nnb

231

nnb

(bodem) (1.1) Gesaneerde woningen A- en raillijst (1.2)

In 2024 richten we ons vooral op: • Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving: we werken aan een veilige, gezonde en prettige leefomgeving. We handhaven op wettelijke normen. Waar sprake is van hoge milieubelasting, gebruiken we onze lokale bevoegdheid om deze terug te dringen. • Saneren en onderzoeken locaties: tapuitstraat/Eimerick (start bodemsanering), Bredalaan/Gijzenrooij (voorbereiding bodemsanering). Woningen Leenderweg (gevelisolatie), Marconilaan/Leenderweg (aanbrengen stil asfalt). Voorbereiden actieplan EU-richtlijn omgeving. • Verbeteren woonsituatie: we dragen bij aan integraal gezondheidsbeleid, ondersteunen ruimtelijke projecten. We participeren in de Brabantse stikstoftafel en testen de afvang van fijnstof. • Verbeteren uitvoering milieubeleid en -taken: vaststellen regels milieugezondheidsricico’s/geur/ondergrond m.b.t Omgevingswet. Uitwerken Bidbook SLA. Implementeren plan van aanpak n.a.v. Rekenkameronderzoek ODZOB. Gezonde lucht voor alle inwoners in 2030 (WHO-norm). Actualiseren luchtbeleid. • Beperken overlast bedrijven op woonmilieu: we onderzoeken overlastgevende situaties zoals op de Hurk en schrijven best bestaande technieken voor. We gebruiken ons nieuw vastgestelde beleid industriële geur om overlast voor onze inwoners tegen te gaan.

•

Ondergrond: de ruimte in de ondergrond wordt steeds schaarser en dat belemmert de ontwikkeling van de stad. We nemen de regie in handen en gaan ook voor de ondergrond programmeren, ordenen en waar nodig reguleren. Dierplaagbestrijding: we zetten nieuwe structurele middelen in om de intensivering op het gebied van dierplaagbestrijding van de afgelopen jaren voort te kunnen zetten.

Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

14.230

16.069

15.933

15.831

13.641

14.109

Baten

-7.893

-6.563

-4.023

-3.372

-2.745

-3.160

Mutatie reserves

1.312

-63

-976

-1.070

426

371

Saldo

7.649

9.443

10.934

11.389

11.322

11.320

Lasten

Baten

Reserve

2.559

-2.711

368

2.333

0 *

707

2.586

-1.119

-1.467 *

813 *

2.159

395

577

-5

-125 *

Bodem en gebiedsgericht grondwaterbeheer, verrekening met reserve bodemsanering

-14

241

Dierplaagbestrijding, o.a. KN24: structureel €150.000

331

0 * 0 *

Toelichting taken Bio energiecentrale: bio-energiecentrale Meerhoven, inclusief extra middelen vanwege het wegvallen van een subsidie van het Rijk Strategische investeringen warmte-/ energietransitie (kapitaallasten). Betreft middelen uit de begroting 2021 (€ 1 miljoen), 2022 (€ 0,9 miljoen), 2023 (€ 0,18 miljoen) en 2024 (€ 0,28 miljoen). KN24: € 0,38 miljoen waarvan € 0,1 miljoen ingezet voor sportaccomodaties Klimaat en weersverandering: stelpost voor Slim Verduurzamen Vastgoed (€650.000) en circulariteit (€ 57.000) Projecten duurzaamheid en milieu Storting in reserve exploitatieprojecten: Vergunningen, Toezicht, Handhaving (VTH): GR Odzob is een uitvoeringsdienst voor VTH (betreft het Eindhoven-deel). Milieubeheer: verbeteren omgevingskwaliteit, verlagen van cumulatieve milieugezondheidslast, milieu sturend maken bij ruimtelijk-economische ontwikkelingen, meetsystemen lucht en geluid, anticiperen op (boven)lokale ontwikkelingen Uitvoering programma duurzaamheid en onttrekking uit de reserve stimuleren energietransitie

Personeelslasten: doorbelaste apparaats-/ personeelskosten

3.900

-7

Kapitaallasten

Omgevingswet: zoals onderzoekskosten en programma ondergrond

105

-527 -275

Stelpost strategische investeringen: onttrekking voor startnotitie publiek energiebedrijf

Overig

180

-167

-4

Totaal

15.933

-4.023

-976

Thema: Milieu

Begraafplaatsen en crematoria (tv 7.5) We voeren de gemeentelijke taken op het terrein van lijkbezorging uit: begraafplaatsen en crematoria, lijkschouw (vaststellen dat de betrokkene is overleden), baten voor begraafplaatsrechten en afkoopsommen grafrechten. Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten

983

887

993

992

991

Baten

-601

-648

Saldo

382

239

345

344

343

Toelichting taken

Lasten

Baten

Reserve

Begraafplaatsen: beheerkosten en opbrengsten leges

825

-648

Personeelslasten: doorbelaste apparaats-/ personeelskosten

158

Kapitaallasten

Totaal

993

-648

2a. Ondernemende stad

Ondernemende stad Als Brainport Eindhoven hebben we door de triple-helix samenwerking een sterke economie. Economische groei is geen doel op zich, maar is wel randvoorwaardelijk voor de ‘brede’ welvaart en het welzijn van onze samenleving, waarbij we willen dat al onze inwoners het (economische) succes van Brainport Eindhoven kunnen voelen. Zowel verspreid in de wijken als geconcentreerd in een aantrekkelijke binnenstad. We blijven ons inzetten op een gezonde economische structuur om de stad vitaal en leefbaar te houden. Dat doen we door beleidskaders te ontwikkelen die richting geven aan de verdere ontwikkeling van ons vestigingsklimaat. Waarvan onze binnenstad als één van de economische toplocaties een belangrijk visitekaartje is. Onze accountmanagers fungeren als eerste aanspreekpunt voor externe stakeholders en adviseren over vestigingsmogelijkheden, uitgifte van locaties op bedrijventerreinen, vergunningaanvragen, bestemmingsplanmogelijkheden, economische ontwikkelingen en de programmering van werklocaties. Via Brainport Development focussen we op de high tech maakbedrijven die het profiel van onze stad en regio verder versterken: high tech systemen & materialen, food & technology, automotive, lifetech & health.

In de regionale Brainport Agenda (meerjarenagenda van Stichting Brainport die in 2020 is vastgesteld) staan de pijlers Innovatie, technologie en ondernemerschap, Talent, en Woon- en Leefomgeving voor onze regio centraal. Deze pijlers komen ook terug in de Jaarplannen van Brainport Development. Aan de hand van de Strategische Agenda Brainport voeren de triple helix partijen in Brainport Eindhoven en de provincie Noord-Brabant de dialoog met het Rijk omtrent hun gezamenlijke ambities voor de Brainportregio. Deze agenda bevat in totaal 12 opgaven op het gebied van Woonleef- en vestigingsklimaat, Talent én Internationale waardeketens- en is opgesteld in nauwe samenwerking met onze regionale triple helixpartners en de provincie Noord-Brabant. De regionale Brainport Agenda was daarin het vertrekpunt. Vanuit de gemeente Eindhoven versterken we de basis van onze economische ontwikkeling via innovatie, onze werklocaties, onze dienstverlening en intensiveren we onze ondersteuning van het brede MKB als ruggengraat van onze economie. We ondersteunen startups en scale-ups die de motoren voor het Brainport Ecosysteem zijn.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13226047/2