Bijlage 1 - Beleidsplan Een financieel zeker bestaan 2026
Tekst van het document
Beleidsplan Een financieel zeker bestaan
Voorwoord Eindhoven is een stad van groei. Waar ideeën uitgroeien tot tastbare samenwerkingen en innovaties. Een stad die haar kracht vindt in diversiteit en solidariteit. In de overtuiging dat vooruitgang pas echt waardevol is, als iedereen mee kan doen en niemand achterblijft. Een stad die haar hart laat spreken in buurten en mensen. Terwijl de skyline verrijst en de economie bloeit, leven ook in Eindhoven mensen in bestaansonzekerheid. Geldzorgen, het ontbreken van werk of inkomen, het hebben van schulden en gezondheidsproblemen die hiermee gepaard gaan, zijn geen randverschijnselen. Ze zijn de realiteit voor een groep Eindhovenaren. Voor hen is meedoen niet vanzelfsprekend, maar een dagelijkse strijd. Daarom kijken we verder dan cijfers en successen. We zijn op de goede weg als kinderen zonder zorgen naar school gaan. Als jongeren met gelijke kansen hun toekomst kunnen vormgeven. Als ouderen zich veilig en verbonden voelen. En als mensen met schulden weer perspectief krijgen. Gezondheid, welzijn en meedoen mogen niet afhangen van postcode of inkomen. Eindhoven is op de goede weg als we onze kracht niet alleen meten aan economische groei, maar in de mate waarin we inwoners in een kwetsbare positie ondersteunen en kansen delen. Ons kompas hiervoor is de Koers Sociaal (2)040.
Hierin hebben we met elkaar afgesproken dat we in de komende jaren inzetten op kansengelijkheid, sociale cohesie en bestaanszekerheid. ‘Een financieel zeker bestaan’ is als plusopgave in de koers benoemd, om inwoners te helpen waarbij een samenloop van problemen speelt. Samen met inwoners, wijken en partners werken we hier dagelijks aan. Zodat mensen weer vooruit kunnen kijken.
Saskia Lammers Wethouder welzijn, werk, armoede & schulden, cultuur & design
2 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
In gesprek met de stad
Leeswijzer
Gedurende de afgelopen beleidsperiode zijn er regelmatig gesprekken in de stad gevoerd over bestaanszekerheid en de aanpak van inkomensvraagstukken, geldzorgen, armoede en schulden. Zowel met inwoners, maatschappelijke partners, medewerkers als raadsleden. Om te komen tot een goede invulling van de opgaven in de komende jaren, is er een participatieplan opgesteld. Er zijn in aanloop naar dit beleidsplan thematafels georganiseerd, diepte-interviews met inwoners afgenomen en professionals in de uitvoering bevraagd. Dit heeft veel waardevolle informatie opgeleverd, die vertaald zijn in dit beleidsplan. Meer informatie over het participatieproces is te vinden in bijlage 2.
Dit plan is opgebouwd aan de hand van één visie en vijf ambities. Hoofdstuk 1 bevat de aanleiding en de context van dit beleidsplan. Hoofdstuk 2 geeft inzicht in de visie op een financieel zeker bestaan en wat we in Eindhoven willen bereiken. Vanaf hoofdstuk 3 worden de ambitie op werk (hoofdstuk 3), voorkomen van geldzorgen (hoofdstuk 4), inkomen (hoofdstuk 5), armoede (hoofdstuk 6) en schuldenvrij leven (hoofdstuk 7) toegelicht. Randvoorwaarden worden toegelicht in hoofdstuk 8.
3 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Samenvatting
Ambities en doelen In dit beleidsplan geven we invulling aan het beleid voor de komende jaren.
Visie In Eindhoven streven we naar een integrale benadering van een financieel zeker bestaan voor onze inwoners. We willen dat inwoners kunnen rondkomen en meedoen. Dat zij stabiliteit ervaren in hun inkomen en uitgaven, en waar mogelijk duurzaam werk hebben. We zorgen voor een toegankelijke, overzichtelijke dienstverlening samen met onze partners in de stad. Waar nodig investeren we ongelijk voor gelijke kansen. Preventie en het aanpakken van grondoorzaken staan hierbij centraal.
Beweging De beweging die we in gang zetten in de komende jaren is: →M ensgericht: de dienstverlening voor inwoners verbeteren, door een volgende stap in vereenvoudigen van toegang en regels en door vervlechten ondersteuning naar werk en geld. →V oorkomen: door in te zetten op preventie en vroegsignalering voor nieuwe doelgroepen zoals financiële educatie voor volwassenen, life-events en inzetten van ervaringskennis. →G rondoorzaken: door meer inkomen uit werk, inzetten op basisvaardigheden, opgavegericht samenwerken op thema’s zoals wonen/energie/verduurzaming/ generatiearmoede, etc.
4 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Ambities
Doelen
1. Duurzaam werk en meedoen
→ Inwoners werken of doen mee → We nemen belemmeringen voor werk weg → We bieden meer werkzekerheid
2. Voorkomen geldzorgen en beginnende betaalproblemen
→ We voorkomen geldzorgen en betaalproblemen → We sluiten aan bij de leefwereld van inwoners
3. Toegankelijke dienstverlening voor inkomenszekerheid
→ We verbeteren de dienstverlening op Werk en Geld → We vereenvoudigen de regelingen voor inwoners → We zorgen voor een mensgerichte werkwijze binnen de Participatiewet
4. Brede armoedebestrijding
→ We hebben inzicht in de ontwikkeling van armoede en schulden in de stad → We pakken de grondoorzaken aan en doorbreken armoede → We versterken de samenwerking van partners in de stad die zich richten op armoedebestrijding
5. Schuldenvrij leven
→ We bereiken meer inwoners met vroegsignalering van betalingsachterstanden → We verbeteren de kwaliteit van schulddienstverlening aan inwoners → Hulpvragers ervaren schuldenrust tijdens het proces van schulddienstverlening
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1
Aanleiding en context
6
Hoofdstuk 2
Visie en ambitie
9
Hoofdstuk 3
Ambitie 1 - Duurzaam werk en meedoen
12
Hoofdstuk 4
Ambitie 2 - Voorkomen van geldzorgen en beginnende betaalproblemen
15
Ambitie 3 – Toegankelijke dienstverlening voor inkomenszekerheid
17
Hoofdstuk 6
Ambitie 4 - Brede armoedebestrijding
21
Hoofdstuk 7
Ambitie 5 – Schuldenvrij leven
24
Hoofdstuk 8
Randvoorwaarden
27
Bijlage 1
Woordenlijst
29
Bijlage 2
Participatie, inspraak en bronnen
30
Hoofdstuk 5
5 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
1
Aanleiding en context
1.1 Aanleiding Financiële bestaanszekerheid Een financieel zeker bestaan betekent het hebben van voldoende en een voorspelbaar inkomen, zodat je in je basisbehoeften kunt voorzien, een buffer voor onvoorziene uitgaven hebt en zonder grote zorgen mee kunt doen aan de samenleving. Financieel zeker zijn betekent ook vertrouwen op en controle hebben over eigen geld. Dat je in het dagelijks leven uitgaven kunt dekken en toch voorbereid bent op de toekomst en levensdoelen zoals scholing, werk, gezin, huis en pensioen. Wanneer mensen in geldzorgen, armoede of schulden leven heeft dit impact. Geldzorgen kunnen leiden tot gezondheidsproblemen, chronische stress, maar ook tot een lagere levensverwachting. Daarnaast kan het sociaal isolement, schaamte en beperkte deelname aan de samenleving veroorzaken en zorgt het voor minder kansen op een goede opleiding en woonsituatie. Armoede en schulden zijn daarmee dus zelf ook één van de grondoorzaken van problemen op andere leefgebieden. Een financieel zeker bestaan is niet voor iedereen realiteit. Achter voordeuren van gewone buurten, in klaslokalen en onder werkende mensen leven inwoners die moeizaam rondkomen of weinig toekomstperspectief hebben. Dit beleidsplan geeft richting aan hoe we de ondersteuning van inwoners waarbij de bestaanszekerheid onder druk staat willen vormgeven.
Uitdagingen in het huidige stelsel Het landelijk stelsel van inkomensondersteuning is een wirwar geworden van uitkeringen, inkomensafhankelijke toeslagen en belastingkortingen (Landelijke basis, lokaal maatwerk Onderzoek Instituut voor Publieke Economie, 2025). Goedbedoeld, maar voor inwoners moeilijk te begrijpen en het leidt tot onzekerheid. Gemeenten zetten in op aanvullende lokale regelingen. En hoewel deze minimaregelingen zeker verlichting brengen, helpen ze niet om duurzaam uit de armoede of schulden te komen. Om complexe maatschappelijke vraagstukken zoals armoede beter te begrijpen, knippen overheden de problemen op in behapbare stukjes, zoals energiearmoede, menstruatiearmoede, kledingarmoede, voedselarmoede, dierenartskostenarmoede, etc. De regelingen en procedures die hierdoor zijn ontstaan schrikt af, zijn te ingewikkeld en onbetrouwbaar. Deze aanpak past niet bij het leven van inwoners die 6 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
dagelijks in geldzorgen leven (Armoede uitgelegd aan mensen met geld, Tim ’s Jongers 2024). De hulp voor mensen in armoede is versnipperd en inwoners komen in het huidige stelsel in de knel. Daarom zetten we in op bereikbare ondersteuning, het vereenvoudigen van regels en het aanpakken van grondoorzaken. Grondoorzaken aanpakken Na gesprekken in de stad blijken de belangrijkste grondoorzaken van geldzorgen, armoede en schulden te zijn: Geen, laag en/of instabiel inkomen; Hoge kosten van basisvoorzieningen: zoals wonen, mobiliteit, voedsel, energie, water en gezondheidszorg; Armoede of schulden die generatie op generatie doorwerken in families; Gebrek aan basisvaardigheden, zoals financiële vaardigheden (omgaan met geld, budgetteren, gedrag, geld lenen), digitale vaardigheden of taal; (Onvoorziene) omstandigheden die impact hebben op financiën, zoals life-events. Denk hierbij aan ziekte, overlijden, scheiding, dakloosheid, geboorte en verlies van werk. Kansenongelijkheid: in scholing, werk, ontwikkeling, inkomen en sociale netwerken. Om hierin stappen te zetten werken we in de stad opgavegericht samen om grondoorzaken op werk, inkomen, gezondheid, wonen, basisvaardigheden en betaalbare woningen aan te pakken.
Hierbij sturen we op oplossingen die echt helpen aan de inkomsten- of kostenkant, zoals het verduurzamen van woningen, meer inkomen uit werk door kansen bieden op de arbeidsmarkt, bereikbare regelingen om lasten te verzachten en het verbeteren van (financiële) basisvaardigheden door bijvoorbeeld financiële educatie. Aandacht voor preventie en specifieke groepen Sommige groepen in de samenleving zijn meer kwetsbaar, omdat zij financiële tegenslagen moeilijk op kunnen vangen, omdat kansenongelijkheid dreigt of omdat basisvaardigheden ontbreken. We zetten extra in op: kinderen die in armoede opgroeien, jongeren, werkenden met een laag inkomen en inwoners waarbij armoede van generatie op generatie doorwerkt. Maar ook inwoners die als gevolg van een levensgebeurtenis ineens in financiële problemen komen, inwoners met minder digitale vaardigheden, inwoners met een migratieachtergrond en inwoners met een zorgvraag/handicap zijn meer kwetsbaar. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals het gemakkelijk ‘achteraf betalen’ of online gokken vergroten daarbij voor een grote groep inwoners de kans om in geldproblemen te komen of om betalingsachterstanden op te lopen. Een preventieve aanpak bij doelgroepen is daarom nodig en de beweging naar het aanpakken van grondoorzaken. 7 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Cijfers in Eindhoven In Eindhoven: geeft 7% aan moeilijk rond te komen; zegt 18% schulden te hebben; maakt 10% zich vaak/altijd zorgen over geld; voelen inwoners met een laag inkomen zich minder gelukkig, dan mensen met een hoger inkomen (15% t.o.v. 3%); ervaren inwoners met een laag inkomen een slechtere gezondheid (25% tov 5%); heeft 6% moeite met het verwarmen van de woning, dit was 14% in 2022. Bron: Inwonerenquête Eindhoven, 2024
In Eindhoven: is de armoede gedaald naar 4.1% van de inwoners; is het percentage inwoners met problematische schulden gestegen naar 8,6%; is het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering gedaald naar 5,2%; is het gemiddeld persoonlijk inkomen sterk gestegen naar 41.000 Euro; is het aantal huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum licht gestegen, na jaren van daling. Bron: CBS 2025, cijfers 2023 afgezet tegen 2022
1.2 Evaluatie vorig beleidsplan Uit de evaluatie van het vorige beleidsplan blijkt dat de complexiteit van financiële bestaanszekerheid vraagt om een eenvoudiger, realistischer, flexibel en integraal beleid (Beleidsevaluatie Armoede en Schuldhulpverlening 2020-2024, BMC 2025). De gemeente en bevlogen organisaties in de stad zetten in op het laagdrempelig maken van ondersteuning. Veel wat beoogd was te doen, is gedaan. Maar niet alles. Uit ervaringen van inwoners blijkt dat de bedoelingen van beleid goed zijn, maar niet altijd zo in de praktijk worden ervaren. Er zijn goede bewegingen en ontwikkelingen in gang gezet zoals de vereenvoudiging en laagdrempelige dienstverlening, maar deze zijn niet klaar en verdienen ook de komende jaren aandacht. Er zijn verdere verbeteringen in beleid mogelijk op het gebied van: realisme, integrale aanpak, monitoring, de regisseursrol van de gemeente op het netwerk in de stad, vereenvoudiging, wendbaar en flexibel beleid, aandacht voor life-events en het aanpakken van grondoorzaken. De evaluatie helpt ons voort te zetten wat succesvol is: we borgen het Jongeren Perspectief Fonds, het Bouwdepot en financiële educatie voor jongeren. En het helpt ons focus aan te brengen op dat wat inwoners verder gaat helpen. We maken daarbij een aantal keuzes. Dit geeft ruimte om de komende jaren in te springen op actuele ontwikkelingen.
Waarbij we werken met interne prioriteitenplannen en zorgen dat dit in lijn is met de doelstellingen in dit beleidsplan.
1.3 Context beleid Brainport-regio Eindhoven groeit hard. Brainport heeft zich als regio op de kaart gezet. Deze ontwikkeling biedt kansen op het gebied van werkgelegenheid, technologie, kennis, welvaart en innovatie. Steeds meer mensen komen naar de stad om hier te werken, wonen en leven. De variatie van de bevolking neemt daardoor toe. Door de groei is er meer werk en welvaart. Maar niet iedereen profiteert van deze groei. Een sterke economische groei heeft vaak als nadeel dat het verschil tussen rijk en arm groter wordt. Het Rijk heeft de grootste rol in inkomenszekerheid door het bepalen van de hoogte van het minimumloon, de uitkeringen en toeslagen. Maar ook lokaal ligt er in de komende jaren een opgave om ál onze inwoners te laten delen in welvaart. Naast de triple-helix samenwerking tussen bedrijfsleven, overheden en onderwijs- en kennisinstellingen gericht op onze economische agenda, is er ook de samenwerking met deze drie partijen én maatschappelijke organisaties in Brainport voor Elkaar om te werken aan de Sociale Brainport Agenda. Zo kan regionaal meer impact worden gemaakt voor inwoners in een kwetsbare positie, zoals op een inclusieve arbeidsmarkt en samenwerking op life-events. Hierdoor kunnen we kansengelijkheid bevorderen en versterkt Brainport voor Elkaar onze inzet op maatschappelijke 8 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
opgaven (hefboomwerking). De grote opgave voor de komende jaren is de groei van de stad en de regio gelijk op te laten lopen met het vergroten van kansen voor alle inwoners. Rol van het Rijk Veel van het beleid rondom inkomen, werk, geldzorgen en schulden is landelijk bepaald. Niet alleen het minimumloon en de hoogte van de bijstandsuitkering maar ook de toeslagen voor huur, zorg, kinderopvang. Deze regelingen zijn onderdeel van het sociaaleconomisch beleid van de overheid. Het doel is om voor een vangnet te zorgen en inkomensverschillen niet te groot te laten worden. Bijvoorbeeld door het regelen van uitkeringen, lonen, winsten en rente. Daarnaast zijn er kaders waarbinnen gemeenten kunnen bewegen. Op dit beleidsplan zijn verschillende wettelijke kaders van toepassing: de Participatiewet (in Balans), de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), de Wet financiële dienstverlening (Wfd), de Wet Schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp), (wetsvoorstel) Wet van school naar duurzaam werk en de (wetsvoorstel) Wet proactieve dienstverlening SZW. De reikwijdte waarbinnen een gemeente kan sturen op financiële bestaanszekerheid is daarmee gekaderd. Het kabinet zet met haar ‘Nationaal programma Armoede en Schulden’ (2025) in op de bestrijding van armoede.
Het richt zich op het voorkomen van geldzorgen, armoede en problematische schulden, door een meer preventieve aanpak en ondersteuning van werkenden met een laag inkomen. De uitgangspunten in dit nationale plan nemen we mee in onze koers voor de komende jaren. Ook richten wij ons op de ‘Hervormingsagenda inkomensondersteuning’ (2025)’ van het Rijk. Daarin staan zeven sporen die moeten leiden tot betere inkomensondersteuning. De gemeente Eindhoven is daarnaast aangesloten bij de NVVK. Dit is een vakvereniging voor financiële hulpverleners. Wij volgen de beleidslijnen die de landelijke vakvereniging uitzet op het gebied van schuldhulpverlening. Voor de vereenvoudiging van de minimaregelingen voorzien wij nieuwe landelijke wetgeving die hieraan in de komende periode invulling gaat geven. Tot slot is de gemeente Eindhoven vertegenwoordigd in de Werkgroep Armoede en Schulden van het G40 Stedennetwerk en steunen wij het manifest ‘Geen pleisters meer!’.
2
Visie en ambitie
2.1 Koers Sociaal (2)040 Dit beleidsplan is een verdere uitwerking van de Koers Sociaal (2)040 en de Ontwikkelagenda Sociaal (2)040. Beide zijn ons kompas naar een toekomst waarin een financieel zeker bestaan voor onze inwoners het doel is. In de Koers is ‘Een financieel zeker bestaan’ als een plus-taak benoemd. Dit betekent dat we ondersteuning bieden naar een stabiel inkomen, werken naar vermogen, kansengelijkheid en het voorkomen van armoede en schulden. We vertalen deze visie in dit beleidsplan naar vijf ambities en opgaven. Niet alles is nieuw. Vanuit wetgeving, landelijk beleid, de Koers Sociaal (2)040, de Ontwikkelagenda Koers Sociaal (2)040, de Transformatieagenda en de Vereenvoudiging Sociaal Domein liggen de kaders vast. Dit beleidsplan is een verdere vertaling naar heldere opgaven voor de komende jaren.
Kansrijk opgroeien
Financieel zeker bestaan
Eerst een thuis
“In 2040 voelen alle Eindhovenaren zich thuis in onze stad, kan iedereen meedoen in onze samenleving, kan iedereen zich ontwikkelen en kijken we om naar elkaar. Eindhovenaren in een kwetsbare positie ontvangen daarbij (extra) ondersteuning.” (Uit: Koers Sociaal (2)040)
We richten ons op het aanpakken van grondoorzaken.
We gaan uit van de kansen en krachten van onze inwoners, onze wijken en onze stad.
We investeren ongelijk voor gelijke kansen.
Sociaal bouwen en inrichten
kracht van inwoners en sociale netwerken centraal versterken van de institutionele sociale basis
2.2 Visie
2.4
Onze visie op financiële bestaanszekerheid is:
In Eindhoven gunnen we onze inwoners een leven zonder dagelijkse financiële zorgen. Dat je mee kunt doen, je talenten kunt ontwikkelen en met vertrouwen naar de toekomst kunt kijken. Financiële bestaanszekerheid is daarvoor de basis om volwaardig te kunnen leven, leren, werken en bijdragen.
In Eindhoven streven we naar een integrale benadering van een financieel zeker bestaan voor onze inwoners. We willen dat inwoners kunnen rondkomen en meedoen. Dat zij stabiliteit ervaren in hun inkomen en uitgaven, en waar mogelijk duurzaam werk hebben. We zorgen voor een toegankelijke, overzichtelijke dienstverlening samen met onze partners in de stad. Waar nodig investeren we ongelijk voor gelijke kansen. Preventie en het aanpakken van grondoorzaken staan hierbij centraal.
We willen dat iedereen in Eindhoven rond kan komen, mee kan doen en gelijke kansen krijgt. Daarvoor zijn betaald werk, een stabiel inkomen en een vangnet van inkomensondersteuning onmisbaar. Geldzorgen kunnen leiden tot eenzaamheid en kansenongelijkheid en hebben impact op de kwaliteit van leven van onze inwoners. Met een snelgroeiende stad en Brainport-regio bestaat het risico dat de inkomensongelijkheid toeneemt. Dit vraagt extra aandacht voor groepen in een kwetsbare positie en ongelijk investeren in gelijke kansen. Daarom streven we naar een brede benadering van een financieel zeker bestaan vanuit meerdere perspectieven: we richten ons op duurzaam werk, het voorkomen van financiële problemen, het terugdringen van armoede en schulden en op goede vangnetregelingen voor tijdelijke inkomensondersteuning. Vangnetregelingen die niet alleen bijdragen aan de koopkracht, maar ook helpen om vooruitgang te boeken in het persoonlijk leven van inwoners. Denk hierbij aan het doorbreken van sociaal isolement, mogelijkheden voor scholing en meedoen.
2.3 Ambities We vertalen de visie op financiële bestaanszekerheid in vijf ambities passend bij de verschillende beleidsthema’s die invulling geven aan een financieel zeker bestaan voor inwoners: 1. Duurzaam werk en meedoen 2. Voorkomen van geldzorgen en beginnende betaalproblemen 3. Toegankelijke dienstverlening voor inkomenszekerheid 4. Brede armoedebestrijding 5. Schuldenvrij leven
10 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Gewenste beweging
De beweging die we in de komende jaren willen versterken is: Van systeem naar mens Van repareren naar voorkomen Van symptoombestrijding naar grondoorzaken Van systeem naar mens: dienstverlening voor inwoners, door vereenvoudigen van toegang en regelingen en door integraal samenwerken. Er zijn al stappen gezet, maar we willen: nog meer aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners, specifieke groepen beter kunnen bereiken en de impact van ondersteuning vergroten. Zo gaan we inzetten op wijken met een samenkomst van problemen, in het kader van ongelijk investeren in gelijke kansen. Ook gaan we ervaringsdeskundigen en belangrijke sleutelfiguren in wijken inzetten voor de toeleiding naar ondersteuning, laagdrempelig en dichtbij in de eigen omgeving. Daarmee hopen we juist de inwoners te bereiken die nu uit beeld blijven. We zetten een volgende stap in de vereenvoudiging van toegang en integrale aanpak en ondersteuning in het Netwerk Werk en Geld: brede ondersteuning op inkomen, werk en geld. We doorbreken het domein denken en werken integraler aan de ondersteuning van onze inwoners. We werken opgavegericht samen op plusthema’s in de Koers (2)040 zoals ‘Kansrijk opgroeien’ en ‘Eerst een thuis’, maar ook op andere beleidsthema’s zoals basisvaardigheden, gezondheid, onderwijs, arbeidsmarktbeleid, migratie, energietransitie, mobiliteit, wonen en veiligheid.
We sluiten aan bij programma’s zoals Preventie met Gezag en PACT Woensel Zuid. Dit leidt tot meer impact voor inwoners, stimuleert kennisdeling en draagt bij aan blijvende oplossingen. Van repareren naar voorkomen: preventie en vroegsignalering Investeren in preventie en vroegsignalering loont, want het voorkomt verergering en een stapeling van problemen, ook op andere leefgebieden. Het doel is voorkómen dat mensen in problemen komen, actief signaleren, tijdig erbij zijn en ondersteunen. We zetten stevig in op vroegsignalering van schulden samen met onze vaste lasten partners. En waar we in vorige jaren vooral inzetten op jongeren en dat ook blijven doen, gaan we in de komende periode verbreden naar financiële educatie voor en gedragsbewustwording bij volwassenen. Daarbij willen we succesvolle elementen van het Jongeren Perspectief Fonds toepassen, zoals aan perspectief werken, vaardigheden ontwikkelen en draagkracht verbeteren. We werken samen met Brainport voor
Elkaar om werknemers beter te bereiken om geldzorgen als gevolg van life-events te voorkomen. Van symptoombestrijding naar grondoorzaken Vanuit de Koers Sociaal (2)040 willen we niet alleen de gevolgen van armoede en schulden verzachten, maar de oorzaken ervan wegnemen. Dit leidt tot duurzame oplossingen voor inwoners in plaats van tijdelijke hulp. We verwachten dat door het aanpakken van grondoorzaken, maatschappelijke kosten; zoals zorgkosten en uitkeringen, op de lange termijn verminderen. Daarom zijn we terughoudend met nieuwe regelingen of het uitbreiden van (tijdelijke) vangnetten, maar zetten we in op toeleiden naar duurzaam werk, verhogen inkomens door ontwikkelkansen, betaalbare energielasten, tegengaan van generatiearmoede, verbeteren (financiële) basisvaardigheden, etc. Zo bouwen we aan een stad waarin iedereen vooruit kan komen.
2.5 Sturing We zetten de beweging in naar een verbeterde dienstverlening voor inwoners, preventie en grondoorzaken aanpakken. Jaarlijks monitoren we de voortgang via o.a. dashboards, ervaringen zoals de inwonersenquête, een inwonersgroep die feedback geeft op de dienstverlening, interne verbeterteams en gesprekken met maatschappelijke partners. Daarbij sturen we via subsidie- en inkoopafspraken sterker op de bewegingen die we tot stand willen brengen in de stad. Via wijkscans, maatschappelijke partners en sleutelfiguren in wijken leren we wat ervaringen en de impact is bij inwoners. Ook spelen we flexibel in op maatschappelijke ontwikkelingen die direct ingrijpen op de bestaanszekerheid van inwoners. We hebben gezien dat maatschappelijke ontwikkelingen zoals de coronapandemie, de toeslagenaffaire en de energiecrisis in de afgelopen beleidsperiode ineens om bijsturing of opschaling vragen. Dit soort macro-ontwikkelingen zijn niet altijd te voorzien, maar verdienen en krijgen ook in de komende jaren onze aandacht. Daarbij waken we ervoor om de lange termijndoelen niet uit het oog te verliezen. In de volgende hoofdstukken komen de ambities aan bod. Met de opgaven bepalen we wat we gaan doen in de komende jaren om de doelen te bereiken. Het helpt richting te geven aan het beleid en biedt een helder plan voor de toekomst dat haalbaar en uitvoerbaar is.
11 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
3
Ambitie 1 Duurzaam werk en meedoen
Een belangrijke grondoorzaak van geldzorgen is geen, een laag of instabiel inkomen uit werk. Want een baan is meer dan alleen inkomen. Het geeft structuur, betekenis, sociaal contact, zelfvertrouwen, vaardigheden en zelfregie. Daarnaast zorgt het voor een inkomen waar een inwoner zelf voor heeft gewerkt en waardoor iemand in staat is om mee te doen in de samenleving. Maar ook mensen die hard werken komen soms niet vooruit en er zijn groepen die (nog) niet kunnen werken, zoals sommige chronisch zieken. Als een inwoner (nog) niet kan werken, dan zetten we in op maatschappelijke participatie. Omdat het zorgt voor zingeving, sociaal contact en meedoen. In het traject naar duurzaam werk of meedoen sluiten we aan bij talenten van inwoners, zetten in op een duurzaam perspectief en het creëren van kansen. Op het gebied van werk zetten we stappen om ons netwerk Werk en Geld beter in te zetten voor de ondersteuning aan de inwoner. Na aanvraag van een bijstandsuitkering wordt ook de ondersteuning richting werk ingezet, en gekeken naar talenten, arbeidsmogelijkheden en belemmeringen (bijvoorbeeld schulden). Tijdens een ontwikkelperiode wordt samen met de inwoner een maatwerkplan opgesteld waarin de stappen worden uitgedacht om betaald duurzaam werk mogelijk te maken of mee te doen.
Daarbij nemen we belemmeringen voor werk of participatie weg, bijvoorbeeld door inzet op basisvaardigheden, ondersteuning bij schulden, taal, oriëntatie op werk, scholing en ontwikkeling, werknemersvaardigheden en begeleiding bij fysieke en psychische uitdagingen. De economie groeit en de arbeidsmarktkrapte in onze regio is groot. In verschillende tekortsectoren en op alle niveaus is er een personeelsvraag bij werkgevers. Dit betekent dat we inzetten op duurzaam werk en het benutten van talenten van inwoners. Ook bij inwoners die daarbij ondersteuning kunnen gebruiken. Daarom willen we samen met werkgevers inzetten op inclusief werkgeverschap en zo iedereen gelijke kansen geven. We stimuleren samen met partners van het regionaal werkcentrum inwoners van scholing naar werk, van een uitkering naar werk en van werk naar werk. Ook inwoners die werken of zelfstandig ondernemer zijn en een laag inkomen hebben, kunnen via bijvoorbeeld de partners van het regionaal werkcentrum ondersteund worden van werk naar werk, door bijvoorbeeld loopbaanadvies, scholing/ontwikkeling 12 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
of jobcoaching. Via de initiatieven in het kader van het duurzaam werk stimuleren we de duurzaamheid van werkplekken, bijvoorbeeld via de challenge met uitzendbureaus en investeringen in cursussen en trainingen via het platform Brabant Leert. Ook voor inwoners met een arbeidsbelemmering willen we de kans op duurzaam werk vergroten. In het nieuwe strategische plan voor Ergon leggen we de focus op de beweging van binnen naar buiten: zoveel mogelijk bij reguliere werkgevers. Onderzocht wordt of we meer gebruik kunnen maken van het instrument loonkostensubsidie,
om meer mensen de kans te geven te kunnen werken. Ook richten we ons op kwetsbare doelgroepen, waarbij het toeleiden naar betaald en duurzaam werk bijdraagt aan structuur, sociale contacten, zingeving en herstel, zoals bij mensen met een psychische kwetsbaarheid of arbeidsmigranten die te maken hebben met verlies van werk en/of onderdak. Het investeren in toeleiding naar duurzaam werk kan leiden tot een hoger inkomen en lagere zorgkosten of ondersteuning op andere leefgebieden. Het is daarmee een belangrijke pijler in de aanpak van grondoorzaken van financiële bestaanszekerheid.
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
1
Inwoners werken of doen mee
Inzet op werk of participatie
Inzetten op duurzaam werk, het benutten van talenten van inwoners, ook bij inwoners die daarbij ondersteuning kunnen gebruiken. We stimuleren inwoners van scholing naar werk, van een uitkering naar werk en van werk naar werk door via het regionaal werkcentrum ondersteuning te bieden op loopbaanadvies, scholing/ontwikkeling of jobcoaching.
Werken met ervaringsdeskundigen
Via het project Impower gaan voormalig bijstandsgerechtigden aan de slag als peercoach om andere werkzoekenden (peers) te ondersteunen naar werk. Op basis van de resultaten uit deze pilot onderzoeken we verder hoe we ervaringsdeskundigheid kunnen inzetten in het kader van duurzaam werk en meedoen.
Meedoen mogelijk maken via Participatiewet in Balans
Bijstandsgerechtigden en andere inwoners waar arbeidsinschakeling nog niet mogelijk is, worden samen met WIJeindhoven ondersteund naar maatschappelijk meedoen.
Een intensieve begeleiding naar (blijvend) werk
De inrichting van een nieuw instroomproces Werk en Geld waarbij via een ontwikkelperiode de competenties, (arbeids)mogelijkheden en eventuele belemmeringen – zoals schulden – van inwoners in kaart worden gebracht met als doel duurzame uitstroom richting werk.
Versterken ondersteuning jongeren tot 27 jaar
Uitvoering geven samen met onze partners aan de Wet van school naar duurzaam werk: Extra aandacht en begeleiding voor jongeren om schooluitval te voorkomen en in te zetten op scholing, leerwerktrajecten of werk. Verbeteren overstap van onderwijs en arbeidsmarkt. Versterken van de samenwerking met werkcentrum, doorstroompunten en onderwijsinstellingen.
Duurzame arbeidsparticipatie voor psychisch kwetsbare inwoners
Toeleiden en ondersteunen van inwoners met een psychische kwetsbaarheid naar betaald en duurzaam werk via bijvoorbeeld het project Hoofdzaak Werk. In het project werken ggz-instellingen, gemeenten, UWV en werkgevers binnen de arbeidsmarktregio samen door onder andere IPS-trajecten in te zetten.
Inzet basisbanen
We organiseren basisbanen in een aantal wijken in Eindhoven door verlenging en uitbreiding van het project 4W.
2
Belemmeringen voor werk wegnemen
13 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
3
Meer werkzekerheid
Duurzaam werkfonds Samenwerking versterken met partners van het Regionaal Werkcentrum
Scholingsaanbod voor laagopgeleiden uitbreiden via Brabant Leert en zo bijdragen aan inclusief werkgeverschap. Werkzekerheid bijstandsgerechtigden versterken door werkbudget beschikbaar te stellen aan verschillende Human Capital Agenda’s wat zorgt voor aansluiten van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Bijstandsgerechtigden meer baanzekerheid bieden door challenge met uitzendbureaus. Applicatie WerkenloonT inzetten waardoor er meer zekerheid over het netto-inkomen ontstaat bij inwoners die uitstromen naar werk, die helpt toeslagen aanvragen en helpt armoedeval voorkomen. Opzetten van een pilot met opstartcoaches voor met name statushouders, waarbij inwoners die uitstromen extra ondersteuning wordt aangeboden. Samen met de partners ontwikkelen we werkgelegenheidsprojecten en initiatieven zoals de dienstverlening bij het werkcentrum, het Talentenfestival, Banenbabbel, etc. We ontwikkelen oriëntatie en ontwikkelpaden op de tekortsectoren. Denk aan het oriëntatieprogramma Zorg en welzijn en de trajecten vanuit de Klimaatbanen. Samen met Brainport Development en onderwijspartners ontwikkelen we de Brainport Academy voor om- en bijscholing voor de semicon-sector (Aanvalsplan Microchip Talent).
Het belangrijkste doel met deze ambitie is: Eindhoven staat in de top 3 van de 10 grootste gemeenten op het gebied van uitstroom uit de bijstand naar werk en ontwikkeling op het aantal bijstandsgerechtigden. De opgaven worden meetbaar gemaakt met behulp van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s), aangevuld met ervaringen en een werkwijze van leren en bijsturen. Monitoring vindt plaats via CBS-data en registratie in het re-integratiesysteem: o.a. percentage uitstroom naar werk, aantal ingezette trajecten, tevredenheid inwoners, resultaten werkfonds en aantal succesvolle samenwerkingsprojecten met Partners Regionaal Werkcentrum.
14 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
4
Ambitie 2 –
Voorkomen van geldzorgen en beginnende betaalproblemen
We investeren in het voorkomen van geldzorgen in het dagelijks leven van inwoners. De komende jaren zetten we extra in op preventie door een wijkgerichte aanpak. We blijven onderzoeken wat goed werkt bij vroegsignalering en vergroten de financiële basisvaardigheden van inwoners. We zetten in op initiatieven gericht op voorlichting, financiële educatie en het doorbreken van taboes; zodat inwoners eerder hulp vragen bij geldzorgen en betaalproblemen. Hierbij investeren we ongelijk voor gelijke kansen. Dit betekent dat we inzetten op het bereiken van groepen in de samenleving waar de financiële bestaanszekerheid onder druk staat of groepen inwoners waar de schuldenproblematiek toeneemt. De komende jaren willen we daarom extra inzetten op: 1. Jongeren: we richten ons op de aanpak van schulden bij jongeren en op jongeren in een kwetsbare situatie of die opgroeien in armoede. 2. Werkenden met een laag inkomen: inwoners die een baan hebben, maar toch moeilijk rond kunnen komen. Al dan niet door laagbetaald, onregelmatig werk of weinig uren. 3. Inwoners die te maken hebben met een life-event (levensgebeurtenis): die ingrijpt op inkomen en financiën, denk hierbij aan een overlijden, ziekte/handicap, scheiding, etc. 4.
Inwoners met beperkte basisvaardigheden: door minder taal-, digitale- of rekenvaardigheden, is de stap naar ondersteuning vaak groot, zijn procedures lastig of heerst er schaamte om hulp te vragen. Aandacht voor deze doelgroepen doen we niet alleen met losse of tijdelijke projecten, maar bij alle beleidsopgaven. In de brede dienstverlening kijken we in het bijzonder hoe deze specifieke groepen worden geraakt en wat ervoor nodig is om juist deze inwoners extra te ondersteunen bijvoorbeeld in de vereenvoudiging, toeleiding naar ondersteuning, voorkomen geldzorgen of het bieden van toekomstperspectief. Bij het voorkomen van geldzorgen en betalingsachterstanden kijken we niet alleen hoe we onze gemeentelijke dienstverlening hierop kunnen aanpassen, maar vooral hoe we gebruik kunnen maken van de kracht van de stad. Door aan te sluiten bij de leefwereld van onze inwoners, het inzetten van ervaringsdeskundigen en sleutelfiguren in wijken en door met maatschappelijke partners samen te werken. 15 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
1
Geldzorgen en betaalproblemen voorkomen
Financiële educatie
Jongeren: we bieden meer lessen aan over geld en schulden en zoveel mogelijk aansluitend bij het reguliere onderwijsaanbod. Volwassenen: we onderzoeken nieuw collectief aanbod in de 0e/1e lijn, bijvoorbeeld collectieve budgetcoaching om de beweging 2-1-0 te stimuleren en verder te collectiveren. Statushouders: financieel ontzorgen van statushouders in de eerste zes maanden, we onderzoeken een outreachende aanpak na deze periode.
Ondersteunen bij life-events (levensgebeurtenissen)
Inwoners informeren over financiële gevolgen van life-events zoals ziekte, scheiding, start en verlies van werk, 18 jaar worden, verlies van woning, verlies van een naaste en toeleiding naar hulp. We starten samenwerkingen met vindplaatsen zoals maatschappelijke partners en werkgevers o.a. via Brainport voor Elkaar. We onderzoeken de mogelijkheid om voorlichting en ondersteuning tav life-events te verbinden aan de handelingen vanuit ons Inwonersplein.
Verbeteren informatie over geld, geldzorgen en route naar hulp
Vergroten van het bereik van landelijke onafhankelijke digitale platforms zoals Geldfit en de Bereken Uw Recht. We zetten in op vroegsignalering buiten kantoortijden. We borgen laagdrempelige ondersteuning via Werkplaats Financiën, sociaal raadsliedenwerk, Maatje 040 en voldoende loketten in de stad. Er is een sociale kaart beschikbaar, zodat inwoners snel de juiste hulp kunnen vinden.
Lobby tegengaan ‘buy now pay-later’ Sterke lobby met G40 en ondernemers oppakken om een landelijke aanpak te stimuleren. 2
Onze werkwijze sluit beter aan bij de leefwereld van onze inwoners
Pilot inzet ervaringsdeskundigen
Pilot uitvoeren met ervaringsdeskundigen in (de toeleiding naar) hulp en ondersteuning en deze evalueren.
Pilot inwonersgroep
We stellen een inwonersgroep samen (met roulerende leden) om ervaringen van inwoners op het gebied van financiële bestaanszekerheid te monitoren en leren of dit werkt. Daarbij kijken we hoe we dicht bij de inwoners de ondersteuning organiseren, hoe dienstverlening te verbeteren en snel kunnen bijsturen van uitvoering.
Het belangrijkste doel met deze ambitie is: We breiden het bereik van financiële educatie uit met 25%. Deze opgaven worden nog verder meetbaar gemaakt met behulp van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s), aangevuld met ervaringen en een werkwijze van leren en bijsturen. Monitoring vindt plaats door het aantal en impact van uitgevoerde preventieactiviteiten in de 0e en 1e lijn te meten, ervaringen van inwoners op te halen, evaluatie van dit beleidsplan (uitgevoerde pilots, opgeleverde onderzoeken, inzet ervaringsdeskundigen, aanwezigheid inwonersgroep).
16 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
5
Ambitie 3 –
Toegankelijke dienstverlening voor inkomenszekerheid
De Rijksoverheid bepaalt in Nederland de hoogte van het minimumloon, de hoogte van bijstandsuitkeringen en toeslagen voor huur, zorg, kosten voor kinderen en kinderopvang. Maar de overheid richt zich ook op uitkeringen bij werkeloosheid (WW), arbeidsongeschiktheid (WIA), ziekte (ZW/Wajong), ouderdom (AOW), oudere werknemers (IOAW), zelfstandigen (IOAZ) en nabestaanden (ANW), die belegd zijn bij verschillende landelijke uitvoeringsorganisaties. Daarmee bepaalt de Rijksoverheid voor het overgrote deel het beleid rondom inkomenszekerheid in Nederland. De gemeente Eindhoven is verantwoordelijk voor het verstrekken van een bijstandsuitkering en aanvullende regelingen op inkomen zoals de Individuele Inkomenstoeslag en de Bijzondere Bijstand. De verschillende loketten en regelingen zijn ingewikkeld voor de mensen waarvoor ze bedoeld zijn: inwoners weten vaak niet dat ze bestaan en aanvraagprocessen zijn verschillend en moeilijk. Bij taken waar de gemeente voor aan de lat staat, zetten we nu een vervolgstap in de vereenvoudiging als het gaat om een toegankelijke dienstverlening en integrale ondersteuning. We integreren onze aanpak op financiële bestaanszekerheid (werk & inkomen, armoede & schulden).
Van het snel verstrekken van een uitkering en minimaregelingen tot hulp bij geldzorgen (waar nodig schulddienstverlening), ondersteuning op participatie en verbindingen met partners in de stad. Dit is belangrijk om inkomensonzekerheid en de daarbij komende problemen te voorkomen. Doorontwikkeling integrale werkwijze Werk en Geld De Pilots Werk en Geld ontwikkelen we de komende jaren verder door naar een integrale dienstverlening aan de inwoner, onder andere binnen het Netwerk Werk en Geld. Aan de doorontwikkeling geven we invulling vanuit de volgende uitgangspunten: 1. Eén contactpersoon: toeleiding naar Team Werk en Geld gebeurt in de stad door partners en bestaande ondersteuningspunten. Gedurende de intake, een eventuele ontwikkelperiode (bij bijstandsaanvragen) en het vervolg van ondersteuning, heeft de inwoner één contactpersoon vanuit het team Werk en Geld die het overzicht houdt op de dienstverlening. De insteek is persoonlijk en er is laagdrempelig contact zonder onnodige overdrachten. 2. Autonomie en eigen regie: inwoners houden eigen regie over de ondersteuningsvraag, het plan van aanpak/ontwikkelplan, informatie en communicatie en voortgang van de ondersteuning. 17 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
3. Logische vindplaatsen: voor inwoners zorgen we dat de dienstverlening laagdrempelig is, met goede verbindingen en logische vindplaatsen. 4. Integrale werkwijze: Team Werk en Geld helpt inwoners met een ondersteuningsvraag op het gebied van werk én geld. Inwoners met een andere primaire ondersteuningsvraag dan op het gebied van werk en geld kunnen terecht bij de wijkteams Zelfstandig Leven en Wonen en Opvoeden en Ondersteunen. We zorgen dat inwoners ook vanuit die wijkteams worden geholpen bij geldzorgen. Voor de niet-bijstandsgerechtigde inwoners die geen ondersteuning hebben op deze aandachtsgebieden zorgen we ervoor dat team Werk en Geld een goede verbinding heeft met de vindplaatsen, bijvoorbeeld via satellieten of (spreekuren) bij organisaties op locaties in de stad. Er wordt breed gekeken naar de ondersteuningsvraag van de inwoner. We kijken van bijstand, werk tot landelijke regelingen/toeslagen en lokale minimaregelingen. Als er sprake is van (dreigende) schulden, dan wordt met de inwoner bekeken welke ondersteuning nodig en passend is. 5. Verbindingen in de stad: De inwoner wordt actief geïnformeerd over brede ondersteuning in de stad door partners, zoals WIJeindhoven, Werkplaats Financiën, Steunpunt Materiële Hulpvragen, Stichting Leergeld, Voedselbank, etc. en wordt waar nodig warm in contact gebracht. Hierover worden afspraken gemaakt. 6.
Ondersteuning op andere leefgebieden: Vanuit de dienstverlening Werk en Geld krijgen inwoners vanaf het begin maatwerkbegeleiding richting regelingen, werk of beter betaald werk, opleiding, participatie, ondersteuning bij geldzorgen of schulden. WIJeindhoven wordt betrokken als ondersteuning nodig is naar maatschappelijke participatie of ondersteuning nodig is op andere leefgebieden. Ligt de zwaarte van de ondersteuningsbehoefte van de inwoner hoofdzakelijk op andere leefgebieden zoals Opvoeden en Opgroeien of Zelfstandig Leven en Wonen, dan ligt de regie daar en zetten de specialisten Werk en Geld indien nodig ondersteuning in. 7. Onderscheid lichte en zware ondersteuning: bij lichtere ondersteuning werken we samen met partners zoals Werkplaats Financiën, Maatje 040 en Lumens, die zichtbaar, vindbaar en bereikbaar zijn en blijven voor inwoners in de stad. De gemeente neemt de regie op de samenwerking tussen partijen in de dienstverlening aan inwoners. Is er meer nodig, dan wordt dit vanuit team Werk en Geld in samenwerking met onze partners/collega’s zoals bijvoorbeeld Ergon of schulddienstverlening ingezet. 8. Periodiek contact: Ontwikkelingen (in de situatie) en vaardigheden van de inwoner worden gevolgd, zodat ondersteuning daarbij passend en naar behoefte kan worden aangeboden.
Hierbij hoort ook transparantie, proactieve communicatie en zorgvuldige informatieoverdracht van en naar de inwoner, zodat deze in regie blijft over het eigen leven en de ondersteuning.
18 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Deze uitgangspunten worden tijdens en na de pilots Werk en Geld vertaald naar duidelijke en laagdrempelige dienstverleningsprocessen, met aansluiting op goede vindplaatsen in de stad en gemonitord op ervaringen van inwoners. We zorgen voor een stimulerende uitvoering van de nieuwe Participatiewet in Balans waarin we de maximale ruimte zoeken om maatwerk en een duurzaam toekomstperspectief te bieden, denkend vanuit kansen, uitgaan van vertrouwen, proactieve dienstverlening en het toepassen van omgekeerde toets. Dit doen we door vereenvoudiging en verruiming van de bijverdienregels en door bijstandsverlening mogelijk te maken, vóórdat een inwoner zich gemeld heeft.
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
1
Verbeteren dienstverlening op Werk en Geld
Heldere toegang Werk en Geld
Inwoners weten de toegang tot ondersteuning op werk en geld snel en goed te vinden en de integrale werkwijze sluit aan bij bestaande samenwerkingen en structuren in de stad. Daarbij zorgen we ook voor een goede verbinding met ons Regionaal Werkcentrum Zuidoost-Brabant.
Een intensieve en integrale begeleiding op inkomensondersteuning, werk en geld
De inwoner wordt integraal ondersteund bij aanvragen voor de bijstandsuitkering, inkomensondersteunende maatregelen (waar heeft iemand recht op) en/of schuldhulp. Op het moment dat iemand geen werk heeft, dan wordt de ondersteuning naar werk of participatie ook in samenhang aangeboden, gericht op duurzame uitstroom naar werk of maatschappelijke participatie.
Het bieden van een duurzaam toekomstperspectief
Als inwoners een bijstandsuitkering hebben, dan worden zij periodiek gezien: competenties en ontwikkeling worden blijvend gevolgd om passende ondersteuning te kunnen inzetten en waar mogelijk toe te werken naar duurzame uitstroom naar werk. We verbinden werk- en geldaspecten.
Doorontwikkeling integrale werkwijze Pilots Werk en Geld
De uitgangspunten op integrale dienstverlening op Werk en Geld worden in de doorontwikkeling omgezet naar dienstverleningsprocessen, vaste afspraken met partners en gemonitord op ervaringen van inwoners.
Goede verbinding Werk en Geld voor niet-bijstandsgerechtigde inwoners
Er zijn inwoners die ook ondersteuning nodig hebben op armoede en schulden en niet bijstandsafhankelijk zijn of geen bredere ondersteuningsvraag hebben op het gebied van Zelfstandig Leven en Wonen en Opvoeden en Ondersteunen. We zorgen ervoor dat team Werk en Geld laagdrempelige dienstverlening biedt, dicht bij de inwoner, bijvoorbeeld door team Werk en Geld te positioneren via satellieten of bij organisaties in de stad.
Invoering nieuwe Participatiewet in Balans
We kiezen voor een mensgerichte benadering en zetten sterk in op ondersteuning, eenvoud en sluiten aan bij de leefwereld van inwoners. We zoeken de ruimte in de nieuwe wet om in te zetten op eenvoud en maatwerk en vertalen dit naar beleid, werkprocessen en werkinstructies.
Verruiming van de bijverdiengrenzen
We maken het aantrekkelijker en eenvoudiger om (deels) aan het werk te gaan naast een bijstandsuitkering. We proberen werken lonend te maken.
Uniform verrekenen van inkomsten uit arbeid
We verrekenen waar mogelijk automatisch de inkomsten, om te zorgen voor meer overzicht en inkomenszekerheid voor inwoners.
Snel en rechtmatig een uitkering vanuit de omgekeerde toets gedachte verstrekken
We verstrekken een uitkering met toepassing van de omgekeerde toets. Indien nodig verstrekken we een voorschot of kennen deze met terugwerkende kracht toe. De ondersteuning naar werk pakken we tegelijkertijd op.
Versterken samenwerking met het UWV op het gebied van uitkeringen
Door betere samenwerking proberen we het aantal mensen dat in de WW zat en daarna bijstand nodig heeft, te voorkomen door vroegtijdig passende trajecten aan te bieden. Lukt dat niet, dan zorgen we ervoor dat de overgang van de WW-uitkering naar de bijstandsuitkering soepel verloopt.
Verhogen jongerennorm
Verhogen jongerennorm als deze geen beroep kunnen doen op hun ouders, om dakloosheid en financiële problemen te voorkomen.
2
Mensgerichte werkwijze binnen de Participatiewet
19 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
3
Vereenvoudigen regelingen voor inwoners
Vereenvoudiging dienstverlening
We gaan verder met het vereenvoudigen van onze dienstverlening, door: niet onnodig informatie op te vragen bij inwoners; automatisch verrekenen van inkomsten; het haalbaarheidsonderzoek van een stadspas mee te nemen in mogelijkheden voor vereenvoudiging; onderzoek te doen naar het niet-gebruik van de Meedoenbijdrage; te onderzoeken welke (minima)regelingen we automatisch kunnen toekennen en de lijnen te volgen die het Rijk hiervoor uitzet (o.a. ambtshalve toekenning Individuele Inkomenstoeslag); mogelijkheden om regelingen te bundelen; de verwachte nieuwe wetgeving voor vereenvoudiging van minimaregelingen te benutten; medewerkers te scholen op cultuursensitief werken.
Functie meedoenbijdrage behouden
De Meedoenbijdrage blijft onze regeling om meedoen mogelijk te maken binnen het totaal van regelingen. Waar mogelijk integreren we regelingen in de Meedoenbijdrage, zodat er minder versnippering is. We monitoren of het budget toereikend blijft.
Het belangrijkste doel met deze ambitie is: We zorgen dat eind 2028 80% van de inwoners een persoonlijk ontwikkelplan heeft waarin werk-/participatie- en inkomensaspecten integraal opgenomen zijn. Deze opgaven worden verder meetbaar gemaakt met behulp van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s), aangevuld met ervaringen, leren en bijsturen (Plan Do Check Act). Met behulp van het Dashboards en de Divosa Benchmark zijn o.a. gegevens beschikbaar over: aantal toegekende uitkeringen/inkomensregelingen/schuldhulp/minimaregelingen, tevredenheid inwoners, aantal gegronde bezwaarschriften, etc.
20 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
6
Ambitie 4 – Brede armoedebestrijding
De laatste jaren hebben we in Eindhoven stevig ingezet op het verlichten van armoede. Onderzoeken laten zien dat Eindhoven een ruimhartig aanbod van armoederegelingen kent (Herijking Minimaregelingen Purpose 2024, Gemeentelijk armoedebeleid Zuid-Oost Brabant FNV 2024, Mer-rapportages Nibud 2024, 2025). Daarnaast kan Eindhoven trots zijn op de kracht van de stad: er zijn meer dan 40 partners die hulp bieden aan inwoners in een kwetsbare financiële situatie of inwoners die leven op of rond het bestaansminimum. Zij werken laagdrempelig en gedreven vanuit de haarvaten van onze stad. De aanpak van armoede is echter een complex maatschappelijk vraagstuk. Doorgaan op de huidige koers betekent dat hulp verder versnippert over regelingen en de vele partijen in de stad en het beleid niet aansluit bij de leefwereld van inwoners (’s Jongeren, armoede uitgelegd aan mensen met geld 2024). Dit blijkt ook uit ervaringen van inwoners en de maatschappelijke partners in de stad (Verslag thematafels BMC, 2025). Stadsaanpak armoede Eindhoven In de komende jaren willen we aan armoedebestrijding invulling geven door een brede Stadsaanpak armoede Eindhoven te ontwikkelen. De gemeente neemt hierin het initiatief om partijen in de stad te verbinden, samenwerking te stimuleren en de impact van armoedebestrijding te vergroten.
Daarbij kijken we ook breder naar samenwerking en ontwikkelkracht in de Brainport-regio. We maken de beweging naar empowerment: het versterken van wat er is door structurele samenwerking, het versterken van sociale netwerken door wijkgericht te werken en het aanpakken van grondoorzaken. We zetten daarmee de beweging naar de voorkant in. We sturen op brede armoedebestrijding door: 1. Het stimuleren van partners in de stad en Brainportregio (maatschappelijke partners, bedrijfsleven, onderwijs en gemeenten) om samen te werken en krachten te bundelen. 2. Toegankelijke basisvoorzieningen, ook voor inwoners met een kleine beurs. 3. Het tonen van goed partnerschap door subsidies te vereenvoudigen. 4. Het starten van een gezamenlijke lobby naar het Rijk op thema’s zoals: landelijke schuldenoffensief, een toereikend sociaal minimum, verruimen landelijke kaders voor uitvoering. 21 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
5. Sturen op de beweging naar de voorkant, in plaats van pleisters plakken. 6. Het vereenvoudigen van regelingen om het bereik van bestaande vangnetten te vergroten. We sluiten in het bereiken van onze doelen aan bij programma’s en opgaven die soms elders zijn belegd, maar waardoor we door samenwerking de impact voor inwoners op
grondoorzaken kunnen vergroten. Denk hierbij aan het nieuwe Woonprogramma 2025-2030 met daarin betaalbaar wonen, bij het duurzaamheidspact en de prestatieafspraken met woningcorporaties om energielabels EFG uit te faseren. Om energiearmoede tegen te gaan willen we samenwerken met energiecoaches om inwoners met geldzorgen/schulden eerder naar hen toe te leiden, etc. Door opgavegericht samen te werken vergroten we impact voor inwoners.
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
1
Inzicht in de ontwikkeling van armoede en schulden in de stad
Inzicht in armoede in de stad
We zetten in op datagedreven werken waarmee we monitoring, bereik en gebruik van ondersteuning samen met de partners in de stad volgen en duiden.
Inspelen op actuele ontwikkelingen
Periodiek Minima Effect Rapportages uitvoeren door het Nibud. Bij actuele ontwikkelingen die sterk ingrijpen op de bestaanszekerheid, pakken we regie en sturen op de samenwerking in de stad.
Aanpakken grondoorzaken en doorbreken van armoede
Onderzoeken risico- en Met behulp van het UDC, Stadslab en CBS onderzoeken wat de risico- en beschermende factoren van beschermende factoren van armoede armoede en schulden in de Eindhovense context zijn, met adviezen wat de grondoorzaken in de lokale situatie zijn en hoe we die kunnen aanpakken.
2
22 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Generatiearmoede aanpakken
Het opstellen van een plan van aanpak om generatiearmoede in Eindhoven te doorbreken.
Energiearmoede aanpakken
De link tussen vroegsignalering (vaste lasten/schulden) en de gemeentelijke energiecoaches sneller leggen en deze samenwerking optimaliseren. Integrale aanpak: samenwerking met Duurzaamheidspact energielabels EFG uitfaseren, in gebieden en wijken energiearmoede aanpakken (signaleren/toeleiden) en prestatieafspraken maken met woningcorporaties.
Betaalbaar wonen
Samenwerking zoeken op betaalbaar wonen voor kwetsbare groepen, o.a. via het herziene Woonprogramma 2025-2030. Maar ook op eerst een thuis, betaalbare woningen, verduurzaming, energielasten.
Opgavegericht samenwerken op grondoorzaken, o.a: Stabiele woonsituaties Meedoen of meer inkomen uit werk Financiële) basisvaardigheden Kansengelijkheid in wijken Ondersteuning bij life-events
We werken opgavegericht samen met interne en externe partners om grondoorzaken op werk, inkomen, gezondheid, wonen, basisvaardigheden en betaalbare woningen aan te pakken. Hierbij sturen we op oplossingen die helpen aan de inkomsten- of kostenkant of zorgen voor stabiliteit. Bijvoorbeeld vergaren van meer inkomen uit werk door creëren van kansen op de arbeidsmarkt, het omlaag brengen van vaste lasten (bijvoorbeeld voor energie of zorgkosten), verbeteren (financiële) basisvaardigheden en proactieve dienstverlening in buurten en wijken met inzet van sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen, etc.
(Aanpak van het) Bouwdepot borgen
We zien het Bouwdepot als het voorbeeld om ongelijk te investeren in gelijke kansen waar te maken en toekomstperspectief te bieden. Wij blijven de grenzen en creativiteit opzoeken, als het nodig is een doorbraak voor kwetsbare groepen te forceren. We kijken welke succesvolle elementen van deze aanpak helpend kunnen zijn bij de aanpak van schulden bij volwassenen.
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
3
Versterken samenwerking tussen partners in de stad die zich richten op armoede- en schuldenbestrijding
Onderzoek naar vereenvoudiging subsidies
We onderzoeken hoe we subsidies van partners die zich inzetten voor brede armoedebestrijding in de stad kunnen vereenvoudigen: passend bij een duurzame subsidierelatie en met betrouwbare financiering.
Verbeteren samenwerking subsidiepartners
We stimuleren via onze subsidieafspraken dat maatschappelijke partners samenwerking opzoeken en krachten bundelen, in gezamenlijkheid gedeelde doelen nastreven die bijdragen aan een brede Stadsaanpak Armoede. De gemeente pakt hierin een stimulerende en faciliterende rol o.a. door structurele ontmoetingen tussen gemeente, partners en inwoners te organiseren.
Samenwerken met Brainport voor elkaar
Gemeenten en Brainport voor Elkaar werken samen op armoedebestrijding: vergroten bereik inwoners via werkgevers/werknemers/regio op thema’s: 1. bereik armoederegelingen, 2. gebruik landelijk platform Geldfit. 3. voorkomen geldzorgen als gevolg van een levensgebeurtenis, 4. Overige kansen op aanpak van geldzorgen.
Het belangrijkste doel met deze ambitie is: In de brede stadsaanpak op armoede spreken we de maatschappelijke partners minimaal twee keer per jaar in een netwerkbijeenkomst om gezamenlijk invulling te geven aan de brede armoedebestrijding. Bovenstaande opgaven worden verder meetbaar gemaakt met behulp van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s), aangevuld met ervaringen en een werkwijze van leren en bijsturen. We sturen op een Stadsaanpak Armoede door een dashboard Een financieel zeker bestaan in te richten en dit beleidsplan te evalueren. Dit doen we door ervaringen van inwoners op geldzorgen en armoede te meten en gesprekken/bijeenkomsten met partners in de Stadsaanpak Armoede, aantal minimaregelingen waarbij de toegang is vereenvoudigd of die ambtshalve worden toegekend, waar communicatie is verbeterd en/of het bereik is vergroot.
23 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
7
Ambitie 5 – Schuldenvrij leven
In de afgelopen vier jaar zijn er in Eindhoven stappen gezet om eerder en beter zicht te krijgen op risicovolle schulden en sneller hulp te bieden. We zien dan ook een sterke groei in het aantal inwoners dat zich aanmeldt voor schuldhulpverlening bij de gemeente. Door wijziging van de Wet gemeentelijke schulddienstverlening (Wgs), is de toegang naar schuldhulpverlening laagdrempeliger en eenvoudiger geworden en bieden we proactief hulp aan. Denk hierbij aan vroegsignalering van betalingsachterstanden en het uitbreiden van het aantal vaste lastenpartners, budgetcoaching om geldzorgen te voorkomen, etc. Ook zijn er in de afgelopen jaren meer vindplaatsen bij gekomen. Dit zijn nu WIJeindhoven, Werkplaats Financiën, gemeentelijk Regieteam, Rechtbank Den Bosch, Springplank 040 (Fuutlaan) en subsidiepartners in de sociale basis. In de toekomst komen de signalen bijvoorbeeld ook uit bij het team Werk en Geld. De inzet van de verschillende partners heeft geleid tot een beter bereik van specifieke doelgroepen. Er is gewerkt aan schuldenrust: het oplossen van schulden via het verstrekken van kredieten. Zodat de inwoner maar één schuldeiser (de gemeente) heeft en meteen weet waar hij aan toe is. Het schuldentraject is verkort van 36 naar 18 maanden. Dit draagt niet alleen bij aan schuldenrust en snel uit de schulden, maar biedt ook perspectief op een schuldenvrij leven.
Deze werkwijze bouwen we de komende jaren dan ook verder uit. Het aantal hulpvragen voor schulddienstverlening is door deze ontwikkelingen flink toegenomen. Door de gestegen hulpvragen, is de eerste prioriteit het verbeteren van de kwaliteit van de basisdienstverlening. We zetten in op: vroegsignalering, snelle hulp, schuldenrust, vaardigheden voor een gezonde financiële toekomst, schuldhulp voor ondernemers en nazorg. Daarbij volgen we de beleidslijnen die de landelijke branchevereniging voor schuldhulpverleners (NVVK) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) uitzet, zodat we mee blijven lopen op de actuele ontwikkelingen. Zo bestaat het landelijke actieplan Basisdienstverlening uit 20 punten die elke gemeente hanteert om de lokale schuldhulpverlening op een basisniveau te brengen. Denk aan: invoeren van het Convenant Lokale Overheid, aansluiten bij het Schuldenknooppunt, datagestuurd werken (DDAS), aansluiten bij de Landelijke Pauzeknop en bieden van begeleiding en nazorg. We pakken de basisdienstverlening op en verhogen het effect en bereik van onze dienstverlening. 24 | Beleidsplan - Een financieel zeker bestaan
Nr.
Doel
Opgave
Omschrijving
1
Meer inwoners bereiken met vroegsignalering van betalingsachterstanden
Uitbreiden vroegsignalering bij schulden
Uitbreiden van het aantal partners dat aangesloten is op vroegsignalering van betalingsachterstanden: door meer signalen, meer inwoners bereiken en een hulpaanbod doen. Lokale samenwerking stimuleren zodat partners, onderwijs, werkgevers, sleutelfiguren in wijken inwoners met geldproblemen eerder en laagdrempelig toeleiden naar hulp.