Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2026

Raadsvergadering 4 november 2025, gemeente EindhovenBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststellen Begroting 202641.818 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2026

Inhoudsopgave 1. Hoofdlijn ....................................................................................................... 4 2. Programma's ................................................................................................ 9 Leeswijzer......................................................................................................................... 9 1. Klimaat en weer ...........................................................................................................10 2a. Ondernemende stad ..................................................................................................23 2b. Onderwijs ...................................................................................................................33 2c. Sociale stad ...............................................................................................................40 3a. Woningbouw en fijne wijken .......................................................................................70 3b. Bereikbaarheid ...........................................................................................................79 4. Veilige wijken ...............................................................................................................89 5.

Levendige stad ............................................................................................................94 6. Organisatie ................................................................................................................106

3. Paragrafen ................................................................................................ 119 3a. Lokale heffingen.......................................................................................................119 3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................125 3c. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................131 3d. Financiering .............................................................................................................137 3e. Bedrijfsvoering .........................................................................................................140 3f. Verbonden partijen....................................................................................................142 3g. Grondbeleid .............................................................................................................147 3h. Openbaarheidsparagraaf .........................................................................................151 3i. Investeringen ............................................................................................................152

4. Financiële toelichting begroting ............................................................ 159 4.1. Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd .........................................................159 4.2. Balans en toelichting ...............................................................................................159 4.3. Baten en lasten en toelichting .................................................................................160

Bijlagen ......................................................................................................... 170 Bijlage 1. Samenstelling van bestuur .............................................................................170 Bijlage 2. Kerngegevens ................................................................................................174 Bijlage 3. Financieel overzicht........................................................................................176 Bijlage 4. Incidentele posten en structurele mutaties reserves .......................................179 Bijlage 5. Meerjarenraming 2026-2029 ..........................................................................185 Bijlage 6. Reserves en voorzieningen ............................................................................188 Bijlage 7. Subsidies........................................................................................................193 Bijlage 8. EMU saldo......................................................................................................195 Bijlage 9. Afkortingen .....................................................................................................196

1. Hoofdlijn De dynamiek in Eindhoven is bijzonder. We kijken optimistisch naar de toekomst en we zorgen dat de groeidynamiek hand in hand gaat met onze ambitie dat het succes van velen wordt gedeeld door allen. De economische kracht, het nationaal belang van de regio, en de groei van de stad brengt kansen én uitdagingen met zich mee. Het vraagt oog voor de lange lijnen én voor de balans. En juist die evenwichtige balans blijft ons kompas. Juist nu meer mensen naar Eindhoven komen, wordt het nog belangrijker dat iedereen mee kan doen in onze stad. Onze drijfveer is om binnen onze mogelijkheden ervoor te zorgen dat iedereen aan boord blijft. Dat de stad duurzaam, aangenaam en aantrekkelijk is. En dat alle Eindhovenaren plezierig met elkaar samenleven ongeacht leeftijd of achtergrond. We hebben ervaren dat een snelgroeiende stad en regio om daadkrachtig, stevig en innovatief bestuur vraagt die de problemen van vandaag aanpakt met de blik op morgen. Hardnekkige vraagstukken vragen meer en meer een omslag in ons denken en doen. Zowel voor onszelf als voor partners in de stad. Er is de afgelopen jaren veel bereikt en er is veel in gang gezet wat we de komende tijd moeten waarmaken: op het gebied van wonen, op het gebied van bereikbaarheid, op het gebied van klimaat en op sociaal-maatschappelijk gebied.

Het zit allemaal in een stroomversnelling en uitvoeringskracht is daarmee cruciaal. Dit is de laatste begroting van deze bestuursperiode. Een begroting die onze koers toont voor een stad die volop in beweging is. We hebben gelukkig meer financiële ruimte dan we dachten bij de Kadernota. We zetten deze extra middelen prudent in gezien onze grote opgaven: we lossen knelpunten op, verlagen onze risico’s en zetten in op de prioriteiten die aangegeven zijn in de Kadernota. Daarnaast sparen we extra voor onze strategische investeringen. We zetten dit in volgens de richtingen die uw raad heeft aangegeven: mobiliteit, onderhoudsniveau van het groen, de brede opgave in het sociaal domein en voorzieningen (waaronder cultuur, parken en speelplekken). En we gaan middelen toevoegen aan het Toekomstfonds. Omdat 2026 ook het jaar van verkiezingen is, hebben we deze begroting zo opgesteld dat er bewegingsruimte blijft voor een nieuwe raad en college om eigen keuzes te maken. Zo houden we balans tussen een gezonde financiële positie en het waarmaken van onze ambities. Kiezen voor lange lijnen en balans De afgelopen jaren hebben we de fundamenten gelegd voor de lijnen naar de toekomst. In deze begroting kijken we vooruit en investeren we in een toekomstbestendige en gebalanceerde ontwikkeling van de stad via de lange lijnen.

Het jaar 2026 is van het vasthouden van focus, en een jaar van actie en uitvoering. Hieronder laten we zien welke inzet we aanvullend op de Kadernota doen. Klimaat en energie Het Klimaatplan III (2026-2030) is in juni 2025 vastgesteld en de emissieplafonds per taakveld zijn opnieuw vastgelegd. Met het gepresenteerde warmteprogramma werken we toe naar een betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem, waarbij we steeds minder aardgas gebruiken. We sparen in deze begroting extra strategische investeringsmiddelen om in de toekomst meer wijken van het gas te halen en onze biomassacentrale uit te faseren. We doen een haalbaarheidsonderzoek naar een lokaal waterstofnetwerk en we laten woningen aansluiten op warmtenetten of warmtepompen. Het Energiebedrijf staat aan de lat voor de uitvoering. Via het energiebesparings-programma realiseren we concrete besparings- en isolatiemaatregelen, met name in de gebieden waar de woningen met de laagste energie-labels zijn. Dit doen we met de woningcorporaties binnen het duurzaamheidspact. Groene stad Door de groene ruimtes zorgvuldig te ontwikkelen en beheren, creëren we plekken waar mensen kunnen ontspannen, spelen en verbinden met de natuur. Dit doen we door onderhoud en beheer en inzet op ecologie, biodiversiteit en klimaatrobuust groen dat bestand is tegen droogte en wateroverlast. Hiervoor maken we extra middelen vrij.

Dat is nodig omdat we steeds meer groen hebben te onderhouden en voor het oplossen van achterstallig onderhoud. Daarnaast investeren we in de vergroening van de binnenstad en doen we onderzoek naar particuliere monumentale bomen en het versnellen van herplant van bomen. De aanpak Groenarme buurten zetten we door in relatie tot het Pleintjesplan. Met een extra impuls, zowel incidenteel en structureel, zorgen we voor gezonde en groene wijken en gaan we hittestress in versteende gebieden tegen. We vergroenen onder

andere in Vaartbroek-Zuid en de Leenderweg. Met het omgevingsprogramma “Gezonde fysieke leefomgeving” nemen we gebiedsgerichte sociale en fysieke maatregelen en dragen we bij aan gezondheidswinst. Ook voor dierenwelzijn reserveren we in deze begroting aanvullende middelen waardoor extra inzet mogelijk is. Dit nemen we mee bij de herijking in 2026 door de nieuwe raad. Sociale Brainport Agenda We zijn als mede-initiatiefnemer en oprichter trots op de regionale Vereniging Brainport voor Elkaar. Deze groeiende vereniging van werkgevers verbindt bedrijven, maatschappelijke organisaties, gemeenten en onderwijs om samen te werken aan sociaalmaatschappelijke vraagstukken in de regio met als doel: gelijke kansen voor iedereen. De focus ligt nu op de uitvoering van de Sociale Brainport Agenda, werven van meer werkgevers en regionale opschaling van succesvolle programma’s gericht op bestaanszekerheid, basisvaardigheden en samenleven. Er is aanvullend door de gemeente Eindhoven een strategie ontwikkeld voor de inzet van werkgeversvrijwilligers om meer structureel impact te maken. Deze wordt door de vereniging in 2026 geïmplementeerd. Doorontwikkelen mainportstatus en uitvoeren afspraken We hebben verantwoordelijkheid genomen voor de cofinanciering van het Beethovenconvenant. Nu zetten we vol in op uitvoering van de gemaakte afspraken rond infrastructuur, wonen, talent en energie.

En we werken aan nieuwe afspraken met het Rijk over spoorse opgaven en voorzieningen die nodig zijn om de schaalsprong van de stad en regio op te vangen. Het recent vastgestelde lokale programma voorzieningen en de verkenning naar de regionale voorzieningen die afgelopen jaar door de MRE is uitgevoerd zijn hierbij behulpzaam en richtinggevend. We stellen daarom in deze begroting voor om extra te sparen voor voorzieningen. Werklocaties We werken aan een goede landing van ASML op BIC Noord. We doen in een gezamenlijk proces met Best, Oirschot, de Provincie en ASML met als doel: ASML start in het eerste kwartaal van 2026 met de bouw van de eerste fase. We voeren in 2026 de regionale visie werklocaties en de daarbij behorende uitvoeringagenda uit, met aandacht voor de campussen als cruciale economische infrastructuur en ruimte voor het reguliere MKB op de bedrijventerreinen. Jeugd De jeugd heeft de toekomst. Daarom zijn we in Eindhoven zuinig op onze jongeren en willen we hen een zo goed mogelijk start geven. Door goed onderwijs, met sport en spel en - waar nodig – met ondersteuning voor jongeren en gezinnen. Tegelijkertijd zien we dat het aantal kinderen wat jeugdzorg nodig heeft blijft groeien. We zien onder andere een toenemende vraag naar ambulante jeugdbegeleiding en verblijf. De vraag overstijgt het jeugdzorgbudget en het Rijk blijft achter in de vergoeding daarvan.

Hoewel er incidenteel lucht is gekomen, is een structurele oplossing nog niet in zicht. Daarom maken we extra middelen vrij. We zien ook dat het systeem vastloopt. Steeds meer geld erbij, is geen houdbare oplossing voor de groeiende zorgvraag. Naast dat het maatschappelijke ongewenst is dat zoveel jongeren kennelijk zorgvragen hebben, is het op termijn ook niet vol te houden. Er is iets anders nodig en dit speelt niet alleen in Eindhoven. Niet voor niets wordt gewerkt aan een nationale hervormingsagenda jeugd. Wij gaan de komende periode aan de slag om meer grip te krijgen op deze groeiende zorgvraag. Aan de kostenkant kijken we bijvoorbeeld naar onze inkoop: zijn verschillende zorgtrajecten te combineren, wanneer is 2e lijnszorg echt nodig en kunnen we sturen op maximale behandelduur? Aan de vraagkant zien we dat maatschappelijke trends van maakbaarheid, risicomijding en individualisering leiden tot een grotere vraag. We zullen beter moeten gaan kijken naar de zorgvraag van een kind of een gezin en scherper moeten bepalen wanneer zorg echt nodig is en wanneer niet. En in gesprek met inwoners vaker kijken wat het probleem is en of ze dat zelf op kunnen lossen, eventueel met een steuntje in de rug. Soms zal er simpelweg ‘nee’ gezegd moeten worden. Dit gaan we samen met onze partners, zoals onderwijs en huisartsen, aanpakken. WIJeindhoven heeft daarin een cruciale rol.

We komen met hiervoor met voorstellen zodat we zorg kunnen blijven geven aan hen die het echt nodig hebben. Dat gaat bij ongewijzigd beleid namelijk niet lukken.

Op onderwijsvoorzieningen starten we in 2026 met de uitvoering van de eerste tranche van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025-2040. De rijke schooldag is een succes en wordt verder uitgebouwd. We bestendigen dit richting 2026-2028 en geven langjarige zekerheid. Werk en participatie Om meer mensen mee te laten doen in de samenleving gaan we door met het versterken van de informele netwerken in buurten en het verbeteren van onze ondersteuning richting werk of activering. We zetten de mens en het talent centraal in ons regionale werkcentrum en zorgen voor scholing en ontwikkelingsmogelijkheden naar sectoren waar we nu al mensen tekortkomen, zoals in de techniek met het Beethoven talentprogramma, banen die nodig zijn voor de energietransitie en op het gebied van zorg en welzijn. We zorgen voor een integrale werkgeversdienstverlening. Schuldhulpverlening krijgt daarnaast extra aandacht. We zetten ook in op de vereenvoudiging van onze dienstverlening aan onze inwoners. Versterken sociaal domein We blijven koersen op verandering naar een toekomstbestendige (en financieel houdbare) sociale stad met het transformatieprogramma. Het ondersteunen van de maatschappelijke infrastructuur van de sociale basis en de wijkteams is daarbij noodzakelijk.

De Koers Sociaal (2)040 is ons kompas voor de komende jaren, waarbij we inzetten op een stevige sociale basis als fundament en ondersteuning voor de inwoners en buurten die dat het meeste nodig hebben. Ongelijk investeren voor gelijke kansen is het uitgangspunt, bijvoorbeeld via innovatieve aanpakken zoals het Bouwdepot en het jongerenperspectieffonds die we doorzetten. Vanwege de groeidynamiek van de stad zijn we intern een programma gestart om meer inzicht te krijgen in de sociaal maatschappelijke opgaven hierbij met als doel deze opgaven beter te kunnen vertalen naar ruimtelijke claims en sociale programmering. Wonen We zetten alle zeilen bij om te bouwen en daarmee de druk op de woningmarkt te verlichten. Eindhoven Bouwt Door heeft concrete resultaten opgeleverd. Door maatwerk zijn grote woningbouwprojecten vlot getrokken met een totaal van 7.500 woningen. We hebben een subsidieregeling voor sociale huurwoningen opgezet en woningdelen via Wooniezie gelanceerd om de bestaande woningvoorraad beter te benutten. In 2025 zijn meerdere projecten gestart, onder andere op Strijp-S, in het Victoriakwartier, op diverse plekken in de wijken en aan de zuidkant van het station. De inzet is erop gericht om in 2026 nieuwe projecten te laten starten en onze pijplijn goed gevuld te houden.

Met het vaststellen van het Masterplan openbare ruimte Stadhuisplein zetten we stappen vooruit met deze gebiedsontwikkeling. Mobiliteit In 2025 heeft de raad met het Verkeerscirculatieplan en het Verbeterplan van de Ring als uitwerking van het Masterplan Mobiliteit belangrijke uitgangspunten en investeringsbudgetten vastgesteld die ons de komende jaren naar de nieuwe fase van uitvoering brengen. We gaan onze woonstraten herinrichten met meer groen en leefruimte en een maximumsnelheid van 30km per uur. We werken investeringsplannen uit met buurten voor de Ring, voor fietstunnels en nieuwe pleinen die ontstaan omdat het autoverkeer niet meer overal kan doorrijden. We zijn ons ervan bewust dat het werken aan straten en pleinen een periode van overlast zal geven. We werken toe naar een Eindhoven dat beter verbonden, schoner, gezonder en veiliger is. In deze begroting sparen we extra hiervoor. Daarnaast blijven we inzetten op gezonde lucht met de verdere uitwerking van het bidbook Schone Lucht Akkoord. Doel is het halen van de WHO-norm dat in 2030 alle inwoners schone lucht inademen. We gaan door met het beperken van overlast van bedrijven, door toezicht en handhaving en de toepassing van de best bestaande technieken dringen we overlast gevende situaties terug. Werken aan wijken In onze wijken zien we concrete verbeteringen.

Het streven is dat eind dit jaar de zeven stadsdeelteams operationeel zijn. De gemeente wordt meer zichtbaar in de fijnmazigheid van buurten en wijken. We zien dat mensen vaak het gevoel hebben dat we alleen maar bezig zijn met grote projecten, maar we hebben ook in deze begroting nadrukkelijk oog voor het nabije. De permanente Bibliotoop in Tongelre is gerealiseerd. Experimenten met drie buurthuizen zijn gestart. De aanvraag, toekenning en verantwoording van subsidies voor bewoners is

vereenvoudigd. We zetten vol in op het tegengaan van overlast in de wijken, onder andere door de inzet van wijkBOA’s en de wijk-GGZ. We gaan onverkort door met onze inzet om de wijken te versterken. Naast de eerdergenoemde vergroeningsimpuls in wijken, gaan we aan de slag met een aantal wijkwinkelcentra, een extra bibliotoop en buurtontmoeting. Inwonersparticipatie We hebben veel aandacht voor de inbreng en het meedenken van onze inwoners. Er zijn verschillende nieuwe en innovatieve projecten gedraaid waarin we erin slagen moeilijk te bereiken groepen actief te betrekken bij besluitvorming. De pilot voor licht verstandelijke beperkten breiden we verder uit en we voeren het uitdaagrecht in. Alle opgedane kennis wordt geborgd en krijgt een impuls met de realisatie van een centraal team gespecialiseerd in inwonersparticipatie binnen de nieuwe sector Gebieden & Wijken. We zetten in op actieve kennisdeling met partners in de stad door het ParticipEasy-festival, door het delen van kennis op onze website en met een online magazine. Inclusieve stad Taal is de basis om mee te kunnen doen en verbindt onze inwoners. In Eindhoven is dat Nederlands; en het liefst ‘een bietje Eindhovens’. Goede taalvaardigheid en plezier in lezen vergroten de kansen van inwoners, nu én later. Bibliotheek Eindhoven en de bibliotopen spelen daarbij een belangrijke rol.

Daarnaast hebben we met Summa/Taalkracht een ambitieus Stadsplan basisvaardigheden. In 2024 hebben we ruim 6000 inwoners uit Eindhoven geholpen met basisvaardigheden, met name op het gebied van Nederlandse taal. Dit zijn zowel cursussen als incidentele hulpvragen. Daarnaast zijn we in 2025 gestart met de Werkgeversaanpak: werkgevers zorgen ervoor dat internationals en hun gezinnen Nederlands leren. We zetten deze aanpak in 2026 door. Cultuur en sport Een groeiende, levendige stad vraagt om een stevig cultureel voorzieningenniveau en het investeren in het creatieve ecosysteem. Dit doen we door in te zetten op structurele betaalbare atelierruimtes op de Ruysdaelbaan en Heezerweg, en ateliers te borgen in gebiedsontwikkelingen zoals bij TAC en Sectie C. In 2026 is de opening van VONK en we vieren het 90-jarig bestaan van het Van Abbemuseum met onder andere de opening van de vernieuwde entree en groen stadspark. Daarnaast versterken we het designecosysteem samen met het designveld, zeker nu de Design Academy behouden is voor de stad. En we werken plannen uit voor een nieuwe plek voor het Stroomhuis. Dit doen we bij voorkeur met een beroep op het verzekeringsgeld, en als nodig vanuit de algemene middelen. We vergroten de cultuurparticipatie en sociale cohesie met het Actieplan Cultuur in wijken en voor jongeren hebben we het JongCultuurprogramma.

En tenslotte hoort ook het nog beter behouden, benutten, beleven en borgen van ons materiele en immateriële erfgoed in lijn met het uitvoeringsprogramma Erfgoed hier zeker bij. Met de vernieuwing van de Tongelreep, het aanleggen van kunstgrasvelden, het opwaarderen van kleedlokalen en het toegankelijker maken van sportaccommodaties hebben we een impuls aan de breedtesport gegeven. In lijn met het IHP Sport zetten we stappen om het sportvoorzieningenniveau naar een hoger plan te tillen. Extra inzet op de ‘toegankelijkheid voor iedereen’ voor spelen en sporten in de openbare ruimte gaat daarbij helpen. Toekomstbestendige organisatie In de afgelopen periode zijn zowel financieel als organisatorisch stappen gezet waarmee we een stevige basis hebben gelegd voor een toekomstbestendige gemeentelijke organisatie. De organisatie moet ook de komende jaren in ontwikkeling blijven om mee te groeien met de opgaven en ambities van de stad. We hebben verbeteringen gerealiseerd in de systematiek rond groei en overhead, waardoor het gesprek over de groei van de organisatie meer op hoofdlijnen gevoerd kan worden. We zijn er nog niet. Voor de komende periode blijft onderhoud en verdere ontwikkeling noodzakelijk. De effectiviteit en voldoende uitvoeringskracht vraagt blijvende aandacht.

Goede samenwerking tussen politiek, bestuur en ambtelijk apparaat is cruciaal; de effectiviteit hangt af van dit samenspel. Erkenning en waardering voor de inzet en investeringen van de afgelopen periode blijft een gezamenlijke opgave en vraagt verdere stappen. Ook op het gebied van dienstverlening zijn er stappen gezet. Er is geïnvesteerd in het verbeteren van de bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, onder andere door een nieuwe telefooncentrale. Een groot aantal brieven is herschreven in begrijpelijke taal. Processen zijn verder gedigitaliseerd, zoals de toestemming voor reisdocumenten van minderjarigen.

Vooruitkijken Deze begroting markeert op papier het einde van een deze bestuursperiode. Een periode waarin we samen grote beslissingen hebben genomen voor een stad in volle ontwikkeling. Deze begroting laat zien dat we inzetten op de lange lijnen, de benodigde balans en dat we de handen uit de mouwen steken. Deze begroting is dan ook meer dan een verzameling cijfers, het is ons aanbod voor de toekomst van onze veranderende stad, waarin het succes van velen wordt gedeeld door allen. Samen met onze inwoners, partners en de ambtelijke organisatie bouwen we verder aan een stad waar iedereen zich thuis voelt en mee kan doen. Met deze begroting zetten we een volgende stap in het verhaal van Eindhoven. Een verhaal dat we samen schrijven, waar ieders inbreng van belang is en wat laat zien dat Eindhoven een stad van hoop en toekomstzin blijft. Financieel De begroting bouwt door op de kadernota, waarin we een bedrag van 16,8 mln incidenteel en 17,3 mln structureel hebben ingezet. Door de meicirculaire en de technische actualisaties kunnen we daar nu 36,6 mln incidenteel en 19,6 mln structureel aan toevoegen. Dit werken we nader uit in paragraaf 4.3 Baten en lasten en toelichting. (x € 1 miljoen)

Lasten

Baten

Programma

2025

2026

2025

2026

1 Klimaat en weer

110

116

-70

-78

2a Ondernemende stad

-16

-17

2b Onderwijs

-17

-18

2c Sociale stad - Sociale basis en wijkteams

127

124

-21

-19

2c Sociale stad - Werk en inkomen

219

247

-127

-150

2c Sociale stad - Wmo

132

139

-5

-7

2c Sociale stad - Jeugd

104

-1

-2

3a Woningbouw en fijne wijken

113

-67

-73

3b Bereikbaarheid

-5

-8

4 Veilige wijken

-4

-2

5 Levendige stad

102

-19

-20

6 Organisatie

146

162

-841

-889

Mutatie reserves

-62

-83

1.257

1.365

-1.257

-1.365

Saldo

2. Programma's Leeswijzer De Begroting 2026 is opgesteld volgens de door de raad vastgestelde programma-indeling. Elk programma (9 in totaal) bestaat uit één of meerdere thema’s met daarbinnen de taakvelden die zijn gebaseerd op de BBV. Programma

Rapportageniveau hoofdlijn

Thema (Taakveld)

1. Klimaat en weer

Klimaat en weer

Groen (TV 5.7) Water (TV 7.2) Milieu (TV 7.3 t/m 7.5)

2a. Ondernemende stad 2b. Onderwijs

Ondernemende stad Onderwijs

Ondernemende stad (TV 3.1 t/m 3.4) Onderwijs (TV 4.1 t/m 4.3)

2c. Sociale stad

3a. Woningbouw en fijne wijken

Sociale basis en wijkteams Werk en inkomen Wmo Jeugd Woningbouw en fijne wijken

Sociale basis en wijkteams (TV 6.21 t/m 6.23, 7.1) Werk en inkomen (TV 6.3 t/m 6.5) Wmo (TV 6.60, 6.714, 6.791, 6.811, 6.812, 6.91) Jeugd (TV 6.72, 6.82) Woningbouw en fijne wijken (TV 8.1 t/m 8.3)

3b. Bereikbaarheid 4. Veilige wijken

Bereikbaarheid Veilige wijken

Bereikbaarheid (TV 2.1 t/m 2.5) Veilige wijken (TV 1.1, 1.2)

5. Levendige stad

Levendige stad

Sport (TV 5.1, 5.2) Cultuur (TV 5.3 t/m 5.6)

6. Organisatie

Organisatie

Bestuur en Dienstverlening (TV 0.1, 0.2) Bedrijfsvoering (TV 0.3 t/m 0.5, 0.7 t/m 0.11) Belastingen (TV 0.61 t/m 0.64)

De programma’s zijn als volgt uitgewerkt: Bestuurlijke samenvatting per programma: In een ‘2-pager’ wordt toegelicht: de thema’s, de doelen, de highlights uit het uitvoeringsprogramma bestuursakkoord (klik op deze link voor de meest recente termijnkalender), financiële kerngegevens, verplichte BBV-indicatoren (vergelijking met andere gemeenten in Nederland via www.waarstaatjegemeente.nl) en verbonden partijen (waarover extra informatie te vinden is in de paragraaf verbonden partijen). Per thema en taakveld volgt een uitwerking van de 3-W-vragen: - Wat willen we bereiken: de doelen (genummerd) met bijbehorende effectindicatoren. - Wat gaan we daarvoor doen: de prestaties (nummer verwijst naar de doelen) inclusief speerpunten 2026. - Wat mag het kosten: de meerjarige lasten, baten, mutaties reserves en het saldo. Hierbij zijn belangrijkste taken en financiële mutaties toegelicht: o Taken (per onderwerp) in 2026: een sterretje (*) is toegevoegd als het onderwerp ook terugkomt bij de intensiveringen en/of mutaties > €1 miljoen (zie hieronder). o Intensiveringen uit kadernota 2026 of begroting 2026 (in hoofdstuk 4.3 is onder 'intensiveringen' een nadere toeliching opgenomen). o Mutaties tussen jaren 2025 t/m 2029 groter dan €1 miljoen (aanvullend op de intensiveringen).

o Gemeentebrede ontwikkelingen die meerdere programma’s raken (kapitaallasten, personeelslasten en mutatie reserves) staan in hoofdstuk 4 Toelichting financiële begroting; voor de investeringen staat in paragraaf 3i Investeringen een gemeentebreed overzicht. In de digitale begroting (https://eindhoven.begroting-2026.nl) zijn er doorklikmogelijkheden naar o.a. de exploitatie per categorie (onder de tabel ‘wat mag het kosten’); bij de doelen, prestaties en indicatoren is achtergrondinformatie raadpleegbaar voor een nadere inhoudelijke toelichting, de motivatie van de keuze voor deze indicator, bron en toelichting op de begrote waarde en bijbehorende beleidsdocumenten. Bij nieuwe indicatoren waarvoor geen historische cijfers beschikbaar zijn staat een "-". Niet bij alle taakvelden zijn indicatoren geformuleerd. Dit is het geval bij taakvelden met een financieel-technisch karakter. 9

1. Klimaat en weer

De opgave is groot en urgent Wereldwijd was 2024 het warmste jaar ooit opgetekend, aldus de Europese aardobservatiedienst Copernicus. Het was ook een maand met contrasterende neerslagextremen in heel Europa, waarbij veel gebieden hun droogste maart ooit beleefden en andere juist hun natste in minstens 47 jaar. Het zijn al lang geen incidenten meer. Sterker nog, we kijken er al bijna niet meer van op als er weer een temperatuurrecord sneuvelt. Wereldwijd is de gemiddelde temperatuur inmiddels al bijna 1,5 °C hoger ten opzichte van het pré-industriële tijdperk. De effecten van het broeikaseffect doen zich sneller en heviger voor dan lang werd gedacht. Eindhovense doelstelling Eindhoven neemt de verantwoordelijkheid om de stad klimaatbestendig in te richten en om de CO₂.-uitstoot flink terug te brengen. Dit doen we om klimaatverandering tegen te gaan en de negatieve effecten zoveel mogelijk te minimaliseren. Niet voor niets heeft Eindhoven in 2016 al stedelijke CO₂-doelen vastgelegd in een Klimaatverordening. Daarmee was Eindhoven de eerste en voor zover bekend enige stad die klimaatdoelen juridisch verankerde in regelgeving. In 2030 moet de uitstoot van broeikasgassen in Eindhoven ten opzichte van 1990 met minimaal 55% zijn teruggebracht. In 2050 moet deze zijn teruggebracht naar nul.

Het huidige bestuur heeft de klimaataanpak als één van de belangrijkste opgaven in het bestuursakkoord gezet. Aandachtspunten in 2026 zijn onder andere het zoeken naar oplossingen voor netcongestie ten behoeve van de transitie naar duurzame energie, het uitbreiden en verder professionaliseren van de aanpak energiebesparing en het inrichten en operationeel krijgen van het publieke energiebedrijf Eindhoven Energie, zodat er een stabiele en goedgevulde projectenportfolio ontstaat. Daartoe wordt met deze conceptbegroting additioneel 500K in 2026, 700K in 2027, 1.2 mln in 2028 en 1.2 mln 2029 (totaal 3,6 mln) extra gespaard voor deze opgave. Wij stellen voor om deze middelen thematisch met een bandbreedte te labelen voor investerings- en voorbereidingskosten voor de benodigde infrastructuur voor een toekomstbestendig energiesysteem. Per project worden de komende jaren projectvoorstellen uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd. Emissiereductiepaden uit klimaatplan 2026-2030 verwerkt in de begroting In het Klimaatplan III (2026-2030) die in juni 2025 is vastgesteld is de uitstoot van referentiejaar 1990 opnieuw vastgesteld op 1.379kt CO₂e. Daarmee komt het totale uitstootplafond voor de gehele stad in 2030 uit op 620,6 kt CO₂e. Naast de vastgestelde reductiedoelen verplicht de Klimaatverordening het college om jaarlijks een klimaatbegroting op te stellen.

Deze Klimaatbegroting vermeld enerzijds expliciet taakstellingen met betrekking tot de verschillende begrotingsprogramma's en anderzijds een beschouwing op de geboekte resultaten en de komende ontwikkelingen. In deze begroting staan onder meerdere taakvelden CO₂ plafonds in de vorm van effectindicatoren, die per taakveld aangeven of we op koers zijn richting de doelstelling. Dit geldt voor de taakvelden milieubeheer (tv. 7.4), fysieke bedrijfsinfrastructuur (tv. 3.2), onderwijshuisvesting (tv. 4.2), wonen en bouwen (tv. 8.3), verkeer en vervoer (tv. 2.1), sportaccommodaties (tv. 5.2), cultuurpresentatie, productie en participatie (tv. 5.3) en beheer overige gebouwen en gronden (tv. 0.3). In het in juni vastgestelde Klimaatplan III zijn deze emissieplafonds per

taakveld opnieuw vastgesteld. Daarbij is rekening gehouden met de verschillende snelheden tussen de taakvelden onderling, terwijl tegelijk het overkoepelende doel van 55% reductie in 2030 onaangetast blijft.

Hoe staan we ervoor? Het jaar 2023 laat een uitzonderlijk scherpe daling van uitstoot zien, die tezamen met de inzet op verduurzamingsmaatregelen, voor een groot deel verklaard kan worden door hoge gasprijzen als gevolg van de Russische inval in Oekraïne. Vooral binnen de industrie en de woningen is de daling van het energieverbruik het best zichtbaar. De inzet op verduurzamingsmaatregelen zorgen naar verwachting voor een blijvende daling van uitstoot, al zal deze veel minder scherp zijn dan in 2022 en 2023. Dit komt omdat de effecten van de scherpe daling de afgelopen jaren (kleine winstmarge bedrijven en verwarming in woningen lager door hoge energieprijzen) eenmalig zijn en deels zullen wegebben. De voorlopige cijfers voor 2024 – die alleen op nationaal niveau al beschikbaar zijn – lijken dat te bevestigen. Naast deze incidentele ontwikkelingen speelt een andere, langjarige trend mee die een grote invloed heeft op de uitstootontwikkeling. Vanaf 2015 neemt het opgesteld vermogen aan zonnepanelen en windmolens snel toe, met als gevolg een snel schoner wordende emissiefactor voor elektriciteit. Dit zal ook de komende jaren nog een positieve invloed op de uitstootontwikkeling hebben, al zal deze op termijn afvlakken. Momenteel is grofweg de helft van de elektriciteit al CO₂-vrij. De emissiefactor van elektriciteit is inmiddels zelfs al ruim 60% lager dan in 1990.

Data en Monitoring De cijfers in de begroting en in klimaatrapportage (bijlage) komen uit de Regionale Klimaatmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek, de emissieregistratie van het RIVM en het Nationale Energie Verkenning-Rekensysteem (NEV-RS). De gehanteerde cijfers zijn specifiek voor Eindhoven. De meest recente cijfers uit de klimaatmonitor komen uit 2023, waar het kan gebruiken we cijfers uit 2024. De uitstoot in 1990, en daarmee ook de doelstelling van 55% reductie ten opzichte van 1990, is vastgesteld met behulp van de emissieregistratie van het RIVM. Een aantal van de cijfers is nog voorlopig. Ook worden cijfers uit eerdere jaren soms aangepast naar aanleiding van nieuwe inzichten, waardoor deze soms kunnen afwijken van rapportages uit eerdere jaren. De Klimaatrapportage 2026 geeft een verdieping op de data rondom de energietransitie en CO₂-uitstoot. Daarnaast geeft de rapportage een samenvatting van de te verwachten ontwikkeling van de broeikasgasemissies en de effecten van lokale en inspanningen gericht op de energietransitie en circulariteit. De volledige klimaatrapportage is ook online te raadplegen: Klimaatrapportage 2026 In het dashboard van ClimateView modelleren we de verwachte uitstoot in 2030 als we onze doelstelling van 55% CO₂-reductie halen en wat we daarvoor moeten doen. We kunnen met deze software beter inschatten of onze 11

inspanningen voldoende zijn, waar knelpunten zijn en of we moeten intensiveren. In ClimateView maken we gebruik van dezelfde cijfers als de klimaatrapportage, aangevuld met berekende socio-economische parameters, waarmee een modelmatige toekomstschets van de uitstoot wordt gemaakt. De klimaatrapportage kijkt terug op gerealiseerde uitstoot. Groen Groen en recreatie vormen het kloppend hart van een gezonde, veerkrachtige en aantrekkelijke stad. Ze versterken de biodiversiteit, maken de stad klimaatbestendiger, geven identiteit aan de leefomgeving en dragen bij aan het welzijn van alle inwoners. Van (speel)gazons, kruidenrijke grasstroken en gevelgroen tot plantsoenen, bomen, (stedelijk) bos, speelvoorzieningen, parken en natuurgebieden – elk stukje groene straat en plein telt. De groene hoofdstructuur is leidend voor de gezonde ontwikkeling van de stad. Door de groene ruimtes zorgvuldig te ontwikkelen en beheren, creëren we plekken waar mensen kunnen ontspannen, spelen en verbinden met de natuur. Daarbij werken we nauw samen met andere stedelijke thema’s zoals Wonen, Economie, Verkeer, Milieu en Duurzaamheid. Zo bouwen we samen aan een leefbare en toekomstbestendige stad. Ook in het beheer van het groen trekken we samen op met de teams voor Openbare Ruimte en Water. Want alleen door samenwerking zorgen we voor een gezonde, groene en uitnodigende leefomgeving voor iedereen.

Water Het thema Water draagt bij aan het inzamelen en transporteren van afvalwater naar de rioolwaterzuivering. Het hemelwater wordt opgevangen, ingezameld en verwerkt. Daarnaast wordt overtallig grondwater afgevoerd om problemen bij wegen en woningen te voorkomen. In de projecten worden de straten vergroend en worden open waterstructuren zoals wadi's en waterbergingen aangebracht waardoor er ook wordt bijgedragen aan het vergroenen zoals aangegeven in de omgevingsvisie. Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. In alle KNMI-scenario’s nemen de buien toe. Het traditionele rioolstelsel is niet ontworpen om deze grote hoeveelheden neerslag te verwerken. De riolering is bedoeld om bij normale regen het water van wegen en daken af te voeren. Om bij grote hoosbuien schade te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Dat kan door infiltratie in de bodem, afvoer naar open water en kortdurende berging op straat of in de openbare ruimte. We moeten accepteren dat door toename van hevige buien vaker water op straat zal staan. In het algemeen is het niet acceptabel als water gebouwen in stroomt of doorgaande wegen blokkeert. Tegelijkertijd kennen we ook langere tijden van droogte waarvoor we water willen vasthouden. Per situatie moet de meest effectieve en doelmatige maatregel worden bepaald. Hierin heeft de gemeente een centrale rol.

Zij zorgt voor alle regenwater voorzieningen, zowel het traditionele riool als de andere voorzieningen in het openbare gebied. De waterschappen voeren oppervlaktewater af en de verantwoordelijkheid voor het beschermen van hun eigendom tegen indringend water ligt bij de gebouw eigenaren. Schade is nooit helemaal te voorkomen. Het huidige WKA is vastgesteld tot eind 2026. In 2026 worden er een omgevingsplan klimaatadaptatie aangeboden ter vaststelling waarbij ook het nieuwe rioolrecht wordt vastgesteld. Hierin wordt ook speciale aandacht voor de Kader Richtlijn Water gevraagd, waarin diverse zaken voor het verbeteren van de oppervlaktewaterkwaliteit zijn opgenomen. Milieu Het thema Milieu en Duurzaamheid draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Dat doen we door de milieurisico’s en -belasting te beperken en de CO₂-uitstoot stadsbreed te verminderen. Bij milieu betreft het de onderwerpen afval, bodem, geluid, lucht, licht, geur, gevaarlijke stoffen en elektromagnetische straling. De milieuaspecten worden waar nodig en mogelijk toegepast bij keuzes in ruimtelijke ontwikkelingen. Met beleid, maatregelen en handhaving dragen de milieuthema's bij aan de integrale gezonde en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad. Ze hebben daarmee ook directe raakvlakken met uitwerking van ruimtelijke projecten.

Als uitwerking van de Omgevingsvisie, onder meer van de stedelijke opgave 'Eindhoven vergroent en wordt gezonder met oog voor mens en dier' en de verstedelijkingsprincipes 'de groene hoofdstructuur is leidend voor de gezonde ontwikkeling van de stad' wordt het omgevingswetprogramma Gezonde Leefomgeving uitgewerkt. We werken aan het bereiken van minder huishoudelijk restafval en hergebruik van bruikbare materialen uit

afvalstoffen. Doelstelling daarbij is om ons primair grondstofgebruik in 2030 te halveren en in 2050 een circulaire stad te zijn. We zorgen voor een kwalitatief, doelmatig en duurzaam systeem voor de inzameling van huishoudelijk afval. We maken de bodem schoon en sturen op de optimale inrichting van de ondergrond, zodat we ruimte hebben voor o.a. groen en dat we het potentieel van aardwarmte optimaal benutten. We maken de lucht in de stad schoner en verminderen de geluidsbelasting door middel van (sanerings-)regelingen van het rijk voor wegen. Voor licht hanteren we het uitgangspunt dat verlichting toegepast wordt als het nodig is, licht wordt afgestemd op de ruimtelijke kenmerken en eisen, de activiteiten, het tijdstip en de daarbij behorende gewenste beleving. We beperken risico’s van gevaarlijke stoffen bij gebruik binnen bedrijven en tijdens transport en toetsen de effecten van elektromagnetische velden rond antennes en hoogspanningslijnen. We houden bedrijven aan wettelijke emissieeisen (Vergunningen, Toezicht, Handhaving). We monitoren de milieubelasting en -beleving in de stad aan de hand van rekenmodellen, meetsystemen, inwonersbeleving en rapporteren daarover. Dit gebruiken we in de keuzes die gemaakt worden in ruimtelijke besluitvorming.

Duurzaamheid gaat over de transitie van fossiele energie naar schone en hernieuwbare energie en het zuiniger en slimmer omgaan met grondstoffen, om zo de CO₂-uitstoot drastisch te verminderen. We stimuleren hergebruik van bruikbare materialen uit afvalstoffen, gebruik van circulaire materialen, grondstoffen en producten die gezond zijn voor mens en milieu. Dat doen we door marktvraag te vergroten, (ruimtelijk) beleid te ontwikkelen en (keten)samenwerking te organiseren. Op strategische wijze werken we toe naar een betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem, waarbij we steeds minder aardgas gebruiken en woningen laten aansluiten op warmtenetten of warmtepompen. Dit wordt concreet in de proeftuinen aardgasvrije wijken. We faciliteren middels het energiebesparings-programma concrete besparings- en isolatiemaatregelen, met name in de gebieden waar de woningen met de laagste energielabels zijn. We werken samen met de woningcoöperaties om dit alles te bewerkstelligen onder de noemer van het duurzaamheidspact. Op bedrijventerreinen werken we samen met onze bedrijven en ondernemers aan innovatieve oplossingen voor verduurzaming van bedrijfsprocessen en netcongestie. Via de programma’s Slim Verduurzamen Vastgoed en Slim Verduurzamen Gemeentelijke Gebouwen werken we aan de verduurzaming van ons eigen vastgoed.

Doelen • Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties . • Optimale riolering • Minimalisering wateroverlast en/of verstoring van de oppervlakte-waterkwaliteit . • Afval wordt goed aangeboden, gescheiden en verwerkt • Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving • Totale CO2-reductie gemeente Eindhoven . Highlights 2026 uitvoeringsprogramma bestuursakkoord 1. Versterken van een leefbare, groene en biodiverse stad: a. Uitvoering van het groenplancentrum (o.a. herinrichting Wilhelminaplein). b. Voortzetting vergroenen 50 straten, aanpak groenarme buurten i.c.m. pleintjesplan, onderhoud en uitbreiding speelvoorzieningen en parken. c. Intensivering beheer vanuit strategisch groenbeheerplan. d. Omgevingsprogramma klimaatadaptatie. 2. Verbeteren van de gezonde fysieke leefomgeving: in brede zin via opstellen omgevingsprogramma gezonde fysieke leefomgeving en specifiek de aanpak luchtkwaliteit (Schone lucht akkoord) en opstelling toekomstperspectief De Hurk. 3. Klimaat: uitvoering vastgestelde Klimaatplan 2026-2030 gericht op reductie met ten minste 55% in 2030 en met ten minste 95% in 2050; 4. Energietransitie: a. Verdere verduurzaming van de gebouwde omgeving o.a. via isolatie, opzetting van (pre-) SMP. b. Voortzetting aardgasvrij maken van wijken door uitrol warmteprogramma en (voorbereidende

werkzaamheden voor) het aanwijzen van warmtekavels. Doorzetten bestaande trajecten in ’t VenLievendaal en Eindhoven Noordoost. Uitbouwen en verankeren van het publiek energiebedrijf Eindhoven Energie BV gericht op een duurzame, betaalbare, inclusieve en eerlijke energietransitie in Eindhoven. c. Haalbaarheidsonderzoek lokaal waterstof-netwerk. d. Aanpak netcongestie o.a. door uitbreiding/versterking infrastructuur E-netwerken.

Financiële kerngegevens Thema

Taakveld

Lasten

Groen

28.555

-644

-702

27.209

Water

Openb. groen en (openlucht)recreatie (tv 5.7) Riolering (tv 7.2)

26.063

-28.206

-20

-2.163

Milieu

Afval (tv 7.3)

34.654

-36.676

-2.022

Milieubeheer (tv 7.4)

26.024

-11.518

-2.072

12.434

Begraafplaatsen en crematoria (tv 7.5)

1.131

-648

483

116.427

-77.692

-2.794

35.941

Klimaat en weer BBV-indicatoren Indicator

Baten Mut.res.

peiljaar

NL 100-300

Saldo

> 300 Eindhoven

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

2023

148

149

243

210

Hernieuwbare elektriciteit

2022

32,5

18,7

13,9

12,3

Verbonden partijen GR Centrum Uitvoering Reinigingstaken Eindhoven en omgeving (CURE) Cure behartigt de belangen van en de samenwerking tussen Eindhoven, Geldrop-Mierlo en Valkenswaard voor het beheer van huishoudelijke afvalstoffen en daarmee samenhangende taken. Dit, in lijn met de Wet milieubeheer en het door de overheid gevoerde afvalstoffenbeleid. Cure doet dit door de focus te leggen op 4 kernwaarden, zijnde 100% hergebruik van de huishoudelijke afvalstromen, het optimaliseren van het serviceniveau voor de burgers, het beheersen en optimaliseren van de kosten en de inzet van mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Hierdoor kan het product afval verder ontwikkeld worden tot nieuwe grondstoffen en kan onder andere de werkgelegenheid en de circulaire regionale economie worden gestimuleerd. GR Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) De ODZOB voert ten behoeve van de deelnemers taken uit op het gebied van het omgevingsrecht. Als uitvoeringsdienst van het lokaal en provinciaal bestuur levert de Odzob een bijdrage aan het realiseren en borgen van de door de verantwoordelijke overheden in de regio Zuidoost-Brabant aangegeven kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De opdrachtportefeuille van de ODZOB is voor circa 60% landelijk opgelegd als verplichte basistaak, de rest van de taken zijn verzoektaken.

En door de deelnemers ingebrachte budgetten voor collectieve taken en intensivering van taken.

Thema: Groen

Openbaar groen en recreatie (tv 5.7) Wat willen we bereiken 1 Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties De groene hoofdstructuur is leidend voor de gezonde ontwikkeling van de stad. Groen versterkt de biodiversiteit, maakt de stad klimaatbestendiger, geeft identiteit aan de leefomgeving en draagt bij aan het welzijn van alle inwoners. Effectindicatoren % inwoners tevreden over inrichting van het

Realisatie

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

71%

>75%

66%

>75%

>65%

+/-

kl: +/-

91%

≥ 90%

groen in de woonomgeving (1) % inwoners tevreden over onderhoud van het groen in de woonomgeving (1) Biodiversiteit soortgroepen (1) % inwoners dat jaarlijks een van de grote stadsparken bezoekt (1)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Vergroening van de stad Door heel Eindhoven werken we aan meer groen, onder andere via onderhoudsprojecten en herinrichtingen. Dit doen we in de groene wiggen, het centrum en in de buurten. 1.2 Vitaal houden beplanting Met goed onderhoud houden we bodem en groen vitaal. Waar nodig vervangen of renoveren we. Bij grotere ingrepen betrekken we inwoners. We verbeteren de bodem, zodat groen beter bestand is tegen droogte en wateroverlast. 1.3 Ecologisch beheer We beheren het groen ecologisch waar mogelijk. Grasvelden, trapveldjes en plantvakken vragen intensiever onderhoud. Zo versterken we de biodiversiteit en maken we het groen robuust voor het veranderende klimaat. In 2026 richten we ons vooral op: • Vergroenen Centrum: We geven uitvoering aan het Groenplan centrum (o.a. Stadsdommel, Genderwig, Upside Park en vergroenen van straten en daken), vergroening van het kernwinkelgebied en de entree Van Abbe Museum. Het Wilhelminaplein wordt heringericht en vergroend. • Vergroenen buurten en pleinen: We gaan door met vergroenen van buurten en pleinen, o.a. VaartbroekZuid en de Leenderweg. Er komt in 2026 en 2027 een vervolg op de aanpak Groenarme buurten, afgestemd op de resultaten uit het Pleintjesplan.

• Versterken Groene wiggen: We versterken biodiversiteit en cultuurhistorie (de groene hoofdstructuur is leidend): via het uitvoeringsprogramma Genneper parken en realiseren tot ca. 85ha Natuurnetwerk Brabant. Het natuurcentrum en het Landhuis worden geopend in De Wielewaal. • Ontwikkelen Soortenmanagementplan: We gaan verder met het opstellen van een Soortenmanagementplan (SMP) door in 2026 ecologisch onderzoek te doen naar (nader te bepalen) gebouwbewonende beschermde diersoorten. Voor de versnelling van nieuwbouw, renovatie en de isolatieopgave. • Ontwikkelen Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie: Het omgevingsprogramma Klimaatadaptatie vormt een stadsbrede uitwerking van de Omgevingsvisie Eindhoven waar bestaand en aflopend beleid in samen komen. Met name op de thema’s biodiversiteit, hitte, droogte en wateroverlast. • Beheerkader Groen: Waar mogelijk ecologisch beheer voor biodiversiteit en klimaatrobuust groen. Extra inzet middelen voor onderhoud in de wijken, areaalgroei, inlopen onderhoud, Binnenstad en onderzoek particuliere monumentale bomen. • Uitvoering integraal onderhoudsprogramma: Vergroening van 11 straten wordt gefinancierd vanuit groen en 15

uitgevoerd door openbare ruimte en water. Daarnaast worden zelfstandig renovaties van groen uitgevoerd. Herplant bomen: Extra middelen worden ingezet om de versnelling van herplant bomen ook in 2026, 2027 en 2028 voort te zetten. In 2028 zal de wachtlijst terugbracht zijn tot ca. 500 bomen. Speelvoorzieningen: Vanuit de uitgangspunten voor spelen en sporten in de openbare ruimte en het uitvoeringsprogramma (begin 2026 gereed) geven we een impuls aan de speelvoorzieningen in onze stad (uitbreiding en onderhoud) en via SSKL voor voorzieningen komen we tot extra inzet op speelvoorzieningen en parken (structureel 1,0 miljoen, zie hiervoor hoofdstuk 4.3 onder ‘levendige stad’). Lichtbos: In 2024 is de Ontwikkelingsvisie vastgesteld door de raad. In september 2025 is Landgoed De Wielewaal (gedeeltelijk) opengesteld voor publiek. In 2026 zal er verder invulling gegeven worden aan deze visie o.a. door de opening natuurcentrum en opening Landhuis.

• •

•

Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

22.163

26.177

28.555

28.494

27.778

28.144

Baten

-7

-640

-644

Mutatie reserves

-1.417

3.056

-702

-266

-279

Saldo

20.739

28.593

27.209

27.584

26.855

27.221

1. Toelichting taken

Lasten

Baten

Openbaar groen: onttrekking uit RSMMM (0,3 miljoen) en reserve bovenwijkse

14.672

-451

Reserve -449 *

voorzieningen (0,2 miljoen). Personeelslasten:

5.904

Bomen:

2.767

-100

0 0 *

Kapitaallasten:

1.986

0 *

Verduurzaming en de bouwopgave van woningen en voorzieningen:

770

Speelvoorzieningen:

737

Biodiversiteit:

148

1.571

-93

-253

28.555

-644

-702

Overig: o.a. kinderboerderij en bokkentuinen (0,3 miljoen), landgoed de Wielwaal (0,3 miljoen), groenplan centrum (0,3 miljoen), huuropbrengsten volkstuinen en onttrekking uit reserve landgoed de Wielewaal. Totaal 2. Intensiveringen (Kadernota 2026 en Begroting 2026) Kadernota 2026: •

Beheer en onderhoud groen: structureel 0,9 miljoen oplopend naar 1,6 miljoen vanaf 2029. Voor inlopen van onderhoud: incidenteel 0,6 miljoen per jaar in 2026 en in 2027.

•

Volumegroei openbare ruimte: structureel 0,3 miljoen, waarvan 0,1 miljoen in dit taakveld.

Begroting 2026: •

Beheer en onderhoud groen: keuze voor ‘plus’ scenario (structureel - oplopend naar 0,7 miljoen - extra ten opzichte van de kadernota).

•

Groenarme wijken: 1 miljoen incidenteel en 0,16 miljoen structureel.

3. Mutaties in meerjarenbeeld > € 1 miljoen (aanvullend op intensiveringen) •

Kapitaallasten: stijging met 1,1 miljoen in 2027, oplopend tot 1,9 miljoen in 2029 door projecten groen; zie paragraaf investeringen.

•

Openbaar groen: in 2025 incidentele storting in reserve bovenwijkse voorzieningen van 4,2 miljoen voor Wielewaal.

Thema: Water

Riolering (tv 7.2) Wat willen we bereiken 1 Optimale riolering Een optimale waterhuishouding voert al het afvalwater af naar de rioolwaterzuivering en beperkt wateroverlast en/of verstoring van de oppervlaktewaterkwaliteit door lozingen uit het rioolstelsel, op een doelmatige wijze. 2 Minimalisering wateroverlast en/of verstoring van de oppervlakte-waterkwaliteit We streven naar een klimaatrobuuste(re) stad. Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte hanteren we richtlijnen voor de aanleg van regenwaterberging om wateroverlast of verstoring van de oppervlaktewaterkwaliteit te voorkomen. Effectindicatoren % inwoners tevreden over de afvoer van het

Realisatie

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

Begroting 2029

62%

≥ 70%

82%

≥ 80%

regenwater als het flink heeft geregend (1) % inwoners tevreden over de kwaliteit van het ‘openbare water’ (2)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Vervangen van riool We houden de basisvoorzieningen op een doelmatige wijze in stand (op basis van inspectie gegevens en integrale afstemming met overige beleidsvelden). 2.1 Aanpassen waterstructuur We optimaliseren waterstructuren en leggen nieuwe waterstructuren aan om wateroverlast en verdroging te beperken, hittestress te verminderen en te ontharden en vergroenen voor een gezonde, water- en klimaat robuuste(re) stad. 2.2 Afkoppelen verharding Om lozingen uit het gemengde rioolstelsel op oppervlaktewater te minimaliseren, koppelen we verharding af en leiden het schone regenwater naar waterbergingslocaties. In 2026 richten we ons vooral op: • Basisvoorziening in stand houden: In 2026 zetten we in op rioolvervanging, gecombineerd met de aanleg van regenwaterstructuren zoals in de Faunuslaan, vervangen riool met aanleg van de Gender in het Victoriapark, en aanleg waterbuffer in Genneper Parken. • Vergroenen straten: In de projecten wordt standaard 10% minder verhard zodat er minder regenwater naar het riool wordt afgevoerd. In 2026 zullen er 6 straten in waterprojecten worden gerealiseerd • Zichtbare waterstructuren (waterlopen, groene bergingen): voor een leefbare, aantrekkelijke en gezonde stad en minder wateroverlast. Bijvoorbeeld door het realiseren van een Wadi in de Semmelweislaan.

Daarnaast loopt er een project samen met TU studenten en Waterschap om de Lakerloop weer terug te brengen Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

28.109

25.402

26.063

29.727

32.780

35.476

Baten

-25.862

-27.248

-28.206

-31.686

-34.760

-37.456

Mutatie reserves

-663

-1

-20

-53

-68

Saldo

1.585

-1.847

-2.163

-2.012

-2.048

1. Toelichting taken

Lasten

Baten

-26.279

0 *

Investeringen afval-/ hemelwater: dotatie aan de voorziening voor investeringen.

10.876

0 *

Rioleringszorg: algemene taken waaronder voor grondwater.

5.315

Afvalwater: zorgplicht voor de inzameling en afvoer van huishoudelijk afvalwater.

3.106

0 *

Personeelslasten:

2.877

Kapitaallasten:

2.259

-1.741

834

Rioolheffing eigenaren: baten uit rioolheffing bij eigenaren van een woning, bedrijfspand

Reserve

of perceel met een rioolaansluiting.

Rioolheffing gebruikers: baten uit rioolheffing bij afvoer van meer dan 500m3 afvalwater per jaar. Waterhuishouding: taken behorend bij afvoer van grondwater en hemelwater via Eindhovense watergangen en beheer van watergangen. Hemelwater: zorgplicht voor de doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater.

645

Overig:

151

-186

-20

Totaal

26.063

-28.206

-20

2. Intensiveringen (Kadernota 2026 en Begroting 2026) -3. Mutaties in meerjarenbeeld > € 1 miljoen (aanvullend op intensiveringen) •

Investeringen afval-/ hemelwater: stijging van 3,4 miljoen in 2027, oplopend tot 9,3 miljoen in 2029 door de jaardotatie aan de spaarvoorziening voor vervangings- en verbeteringsinvesteringen van riolering. Mutaties hangen samen met meerjarige investeringsramingen, de begrote ruimte in de rioleringsexploitatie en de meerjarenramingen van genoemde voorziening. Zie ook bijlage 'reserves en voorzieningen'.

•

Rioolheffing eigenaren: stijging baten met 3,3 miljoen in 2027 oplopend tot 8,7 miljoen door de actualisatie van het kostendekkingsplan 2026-2029 voor riolering, op basis van 100% kostendekking.

Thema: Milieu

Afval (tv 7.3) Wat willen we bereiken 1 Afval wordt goed aangeboden, gescheiden en verwerkt We werken aan de verdere terugdringing van huishoudelijk restafval en een steeds betere scheiding van verschillende afvalstromen. Ook zullen verschillende bijzet interventies waaronder handhaving bijdragen aan het behalen van de basiskwaliteit. Effectindicatoren

Realisatie

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Aandeel restafval (1)

42%

35%

Behalen basiskwaliteit bijplaatsingen bij

80%

95%

194

170

160

150

ondergrondse containers (1) Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) (1)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Verzamelen afval We werken aan een optimale, servicegerichte en duurzame afvalinzameling- en verwerking met maximale afvalscheiding en reductie van restafval. Innovatie en voortdurende procesverbetering staan centraal

In 2026 richten we ons vooral op: • Afvalstrategie: we vergroten het aantal ondergrondse papiercontainers bij hoogbouwadressen en de inzameling van groente-, fruit-, tuinafval en etensresten (gft+e) bij hoogbouw. • Afvalinzameling Centrum: we werken een nieuw inzamelsysteem uit voor het steeds verder verdichtende centrumgebied met de focus op minimaal ruimtelijk beslag in de openbare ruimte. • Milieustraat Lodewijkstraat en Circulair Netwerk: de vernieuwing van de milieustraat wordt in 2026 uitgevoerd, circulaire huishoudelijke afvalambities worden uitgewerkt in een circulair netwerk met bestaande initiatieven op het gebied van hergebruik, reductie, sociale werkgelegenheid • Bijzet: De focus ligt op het rechtmatig gebruik van ondergrondse containers door bedrijven; de uitvoering van het handhavingssysteem door Cure wordt verder ontwikkeld en in de praktijk uitgevoerd Wat mag het kosten x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

30.680

32.204

34.654

37.465

39.497

41.227

Baten

-32.447

-34.106

-36.676

-39.487

-41.519

-43.249

-73

-1.840

-1.902

-2.022

Mutatie reserves Saldo 1. Toelichting taken

Lasten

Baten

-34.944

0 *

28.233

0 *

5.550

-1.142

726

Afvalstoffenheffing: baten uit afvalstoffenheffing (huishoudelijk afval) GR Cure: inzameling, verwerking en doorontwikkeling van huishoudelijk afval (op weg

Reserve

naar 0% restafval) Overkoepelende afvaltaken: o.a. andere opruimen zwerfafval als onderdeel van integraal reinigingsbestek en toerekening BTW Reinigingsheffing: baten uit reinigingsheffing (afval kleinere MKB-bedrijven) Personeelslasten: Overig:

145

-590

Totaal

34.654

-36.676

2. Intensiveringen (Kadernota 2026 en Begroting 2026) -3. Mutaties in meerjarenbeeld > € 1 miljoen (aanvullend op intensiveringen) •

GR Cure: stijging van 2,4 miljoen in 2026, oplopend tot 8,9 miljoen in 2029 door hogere bijdrage van Eindhoven aan GR Cure (zie raadsvoorstel zienswijze Begroting 2026 Cure). Dit is inclusief een jaarlijkse storting in de egalisatievoorziening afval van 0,5 miljoen.

•

Afvalstoffenheffing: stijging van 2,1 miljoen in baten in 2026 oplopend tot 8,2 miljoen door de actualisatie van het kostendekkingsplan 2026-2029 voor afval, op basis van 100% kostendekking.

Thema: Milieu

Milieubeheer (tv 7.4) Wat willen we bereiken 1 Cumulatief beheerste situatie fysieke leefomgeving We monitoren en rapporteren over de fysieke kwaliteit van de bodem, lucht, geluid, risico’s externe veiligheid en elektromagnetische straling en onderzoeken de beleving door onze inwoners en de gemiddelde luchtkwaliteit in Eindhoven. 2 Totale CO2-reductie gemeente Eindhoven We reduceren de CO₂-uitstoot ten opzichte van 1990 met minstens 55% in 2030 en zijn klimaatneutraal in 2050. We halveren ons primair grondstofgebruik in 2030 en in 2050 zijn we een circulaire stad.

Effectindicatoren

Realisatie

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

35%

51%

38%

Concentratie NO2 in μg/m3 (1)

16,4

15,1

13,8

12,5

11,3

Concentratie PM10 in μg/m3 (1)

15,9

15,7

15,6

15,4

15,2

Concentratie PM2,5 in μg/m3 (1)

7,9

7,3

6,8

6,2

5,7

% overschrijdingspunten vast te stellen EU-norm

22,8%

18,2%

13,7%

9,1%

4,6

0,0%

0.0

0,0%

0,0

67%

62%

58%

54%

49%

53,3%

42,4%

38,9%

35,5%

32%

% inwoners dat zich (zeer) onveilig voelt als gevolg van gevaarlijke stoffen/straling/luchtverontreiniging (1) % inwoners dat last heeft van minstens één vorm van geluidhinder (1)

NO2 (1) % overschrijdingspunten vast te stellen EU-norm PM10 (1) % overschrijdingspunten vast te stellen EU-norm PM2,5 (1) Directe CO2-uitstoot totaal gemeente Eindhoven cf Klimaatverordening (% t.o.v. 1990) (2)

(2023)

Directe CO2-uitstoot per inwoner cf

52,7%

Klimaatverordening (% t.o.v. 1990) (2)

(2023)

Wat gaan we daar voor doen 1.1 Saneren en onderzoeken locaties We beperken milieu-gezondheidsrisico's door te hoog belaste situaties (industrie, wegverkeer, luchtkwaliteit) te onderzoeken en saneren. We onderzoeken de bodemkwaliteit en saneren wanneer dat nodig is bij ruimtelijke ontwikkelingen. 1.2 Verbeteren woonsituatie We maken een programma gezonde fysieke leefomgeving waarmee we gebiedsgericht maatregelen nemen en zo bijdragen aan zo groot mogelijke gezondheidswinst. Dit samen met het sociaal domein door met 8 criteria de gezondheidswinst vast te stellen. 2.1 Uitvoeren klimaatplan We zetten breed in op energietransitie, de verduurzaming van de gebouwde omgeving en onze bedrijventerreinen en duurzame mobiliteit. We nemen onze verantwoordelijkheid als organisatie betreffende duurzame inkoop en opdrachtverstrekking. In de taakvelden 0.3, 2.1, 3.2, 4.2, 5.2, 5.3 en 8.3 kunt u lezen hoe dit doorwerkt in de speerpunten voor 2026. In 2026 richten we ons vooral op: • Gezonde Fysieke Leefomgeving: we identificeren plekken waar de grootste gezondheidswinst is te halen, handhaven wettelijke normen. Waar een hoge belasting is, gebruiken we onze bevoegdheid om deze terug te dringen en dragen zo bij aan integraal gezondheidsbeleid • Saneren en onderzoeken locaties: sanering Eimerick, Bredalaan/Gijzenrooij (monitoring bodemsanering), aanpassing grondwaterbeheer Strijp-locaties.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16036217/1