Document · PDF

22bst01169 Bijlage 1 - Begroting 2023

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente EindhovenBij agendapunt: Raadsvoorstel vaststellen Begroting 202336.899 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2023

Inhoudsopgave 1. Hoofdlijn ....................................................................................................... 4 2. Programma's ................................................................................................ 7 Leeswijzer......................................................................................................................... 7 Programma 1 Veiligheid .................................................................................................... 8 Programma 2 Openbare ruimte .......................................................................................13 Programma 3 Economie ..................................................................................................29 Programma 4 Onderwijs ..................................................................................................42 Programma 5 Sport en cultuur .........................................................................................49 Programma 6 Sociaal domein ..........................................................................................65 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ......................................................................101 Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ......................110 Programma 0 Bestuur en

ondersteuning........................................................................117

3. Paragrafen ................................................................................................ 131 3a. Lokale heffingen.......................................................................................................131 3b. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..............................................................136 3c. Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................145 3d. Financiering .............................................................................................................150 3e. Bedrijfsvoering .........................................................................................................153 3f. Verbonden partijen....................................................................................................158 3g. Grondbeleid .............................................................................................................164 3h. Toelichting financiële begroting ................................................................................168

Bijlagen ......................................................................................................... 176 Bijlage 1. Samenstelling van bestuur .............................................................................176 Bijlage 2. Gebiedsgericht werken ...................................................................................179 Bijlage 3. Brede Welvaart...............................................................................................181 Bijlage 4. Duurzaamheid ................................................................................................182 Bijlage 5. Investeringen..................................................................................................185 Bijlage 6. Kerngegevens ................................................................................................193 Bijlage 7. Financieel overzicht ........................................................................................196 Bijlage 8. Incidentele posten en structurele mutaties reserves .......................................200 Bijlage 9. Meerjarenraming 2023-2026 ..........................................................................205 Bijlage 10. Reserves en voorzieningen ..........................................................................209 Bijlage 11.

Subsidies......................................................................................................214 Bijlage 12. EMU saldo....................................................................................................216 Bijlage 13. Afkortingen ...................................................................................................217

1. Hoofdlijn “Eindhoven is een stad om trots op te zijn. Die trots wordt door velen gevoeld en willen we vasthouden en doorgeven aan volgende generaties. Dat betekent dat we urgente maatschappelijke opgaven moeten aanpakken. We nemen hiervoor lokaal onze verantwoordelijkheid. Met onze keuzes bestrijden we de klimaatcrisis, maken we de lucht gezonder, onze stad groener en leefbaarder, versterken we onze welvaart en verdelen die eerlijker.” Zo begint ons bestuursakkoord ‘Samen morgen mooier maken’, waarin we volop verder bouwen aan de potentie in onze stad en regio, voor iedereen die hier woont, werkt of studeert. In de financiële vertaling daarvan in deze begroting voor 2023 kunnen en willen we onze ogen niet sluiten voor de gevolgen van de oorlog in de Oekraïne en de naweeën van het coronavirus. We leven in onzekere tijden: energieprijzen schieten alle kanten op en de inflatie is hoog. Veel Eindhovenaren, bedrijven en organisaties merken dit direct in hun portemonnee. Groei en vooruitzichten voor inwoners, bedrijven en instellingen worden bemoeilijkt door de woningnood en krapte op de arbeidsmarkt. We kunnen niet alles oplossen, maar we staan naast onze inwoners en ondersteunen waar mogelijk. Gelukkig hebben we een reserve voor slechte tijden door ons opgebouwde weerstandsvermogen en het niet vooruitlopen op mogelijke overschotten in 2024 en 2025.

In deze begroting kijken we dus niet alleen naar de korte termijn, maar blijven we ook investeren om de ambities ons bestuursakkoord waar te maken. We betalen dit met name uit de extra inkomsten van het gemeentefonds. 1a. Urgente opgaven Op Europees en nationaal niveau komt men in actie: de Europese Centrale Bank heeft de rente historisch verhoogd, de Europese Commissie grijpt in op de energiemarkt en het kabinet zet miljarden in voor koopkracht en energiearmoede. Wat dit betekent voor Eindhovenaren kunnen we op dit moment niet inschatten. We gebruiken daarom drie uitgangspunten. Voor een structurele oplossing is het rijk hard nodig, maar we willen er zijn voor inwoners die moeilijk kunnen rondkomen en zetten in op het overeind houden van de maatschappelijke infrastructuur (zoals we ook tijdens de coronacrisis hebben gedaan). We doen dat door goed de effecten in de gaten te houden bij onze inwoners, bedrijven en instellingen. Na analyse van de effecten van het koopkrachtpakket dat is gepresenteerd op Prinsjesdag zullen we bepalen of en hoe we in 2022 en 2023 hierop moeten aanvullen. Onafhankelijk van de landelijke ontwikkelingen nemen we zelf de volgende maatregelen: Bestaanszekerheid inwoners • In 2022 heeft Eindhoven bovenop de energiecompensatie van het rijk € 2,2 miljoen vrij gemaakt voor de energietoeslag.

Armoedegelden van zowel rijk als gemeente, die we in 2022 nog niet hebben ingezet, houden we achter de hand voor 2023. • Daarbovenop bestaat de mogelijkheid om in 2023 € 1,8 miljoen te besteden aan armoede als er meer inwoners een beroep moeten doen op armoederegelingen. • We blijven inzetten op een maximaal bereik van inwoners voor wie onze minimaregelingen bedoeld zijn. Denk aan de Meedoenbijdrage en de Individuele Bijzondere Bijstand. Ook versterken we onze aanpak op Vroegtijdig Schulden Signaleren en onze ‘er-op-af-aanpak’. Daarnaast wordt de Klusbus in samenwerking met woningbouwcorporaties ingezet voor de 14.000 huishoudens met lage energielabels. • Samen met partners in de stad (bijv. woningbouwcorporaties en het bedrijfsleven) zoeken we naast concrete korte termijn oplossingen ook naar duurzame bestaanszekerheid perspectieven. Vluchtelingen • We zorgen dat alle nieuwkomers (waaronder asielzoekers, statushouders en ontheemden uit Oekraïne) vanaf dag één kunnen meedoen. We zetten een gespecialiseerd team op (start met € 0,2 miljoen incidenteel) dat zorg draagt voor begeleiding naar actieve deelname aan de maatschappij (voor opvang, huisvesting, onderwijs, begeleiding en participatie). Huiseigenaren en MKB • We verhogen woonlasten niet met de volledige inflatie (5,3%), maar met minder dan de helft (2,4%).

Voor woningen zit deze stijging in de rioolheffing, de OZB blijft gelijk. We doen een beroep op (sociale) verhuurders om huurstijgingen te matigen. • We gebruiken de extra inkomsten uit woonlasten van € 3,0 miljoen voor een subsidiefonds voor eigenaren van woningen en niet-woningen (het MKB) om te verduurzamen en zo structureel (energie)kosten te besparen. 4

Maatschappelijke en culturele instellingen • We compenseren €1,2 miljoen energielasten van subsidiepartners in het sociaal domein voor 2023 (bovenop de € 0,9 miljoen uit 2022 voor subsidiepartners, buurthuizen en culturele instellingen). • Organisaties die ons maatschappelijk vastgoed huren (zoals sportclubs), krijgen geen 9% huurverhoging doorgevoerd in 2023 (kosten € 1 miljoen). • Additioneel op de bestuursakkoordmiddelen zetten we € 0,7 miljoen in om incidenteel voor een oplossing te zorgen bij de programmasubsidies in de culturele sector. 1b. Ambities middellange termijn In de begroting zijn de financiële intensiveringen voor 2023-2026 uit het bestuursakkoord verwerkt van €11,4 miljoen structureel en €43,8 miljoen incidenteel. Hier nemen we nu ook de middelen op die in het bestuursakkoord zijn aangekondigd voor living in, bio-energiecentrale, leerlingenvervoer, het Eindhoven Airport leefbaarheidsfonds en het gezonder maken van de organisatie (o.a. opvolging peilstok-onderzoek). Om de schaalsprong te financieren investeren we extra in strategische capaciteit en zetten we € 1 miljoen extra opzij voor de strategische investeringen die voortvloeien uit de verschillende overleggen (BO Leefomgeving, BO Brainport en BO MIRT). De financiële vertaling van het bestuursakkoord staat in de programma’s en wordt inhoudelijk uitgewerkt in het collegeprogramma.

Een selectie van de acties (in het verlengde van de hoofdstukken van het bestuursakkoord) is: Klimaat en weersverandering (groen en water) • Met de klimaatgelden kiezen we voor uitvoering van het E-besparingsprogramma, het doorleggen van klimaaten duurzaamheidsdoelstellingen naar andere domeinen in de organisatie, de versnellingsopgave in het kader van de Missie Europa en om werk te maken van circulariteit en verduurzaming van het vastgoed. • Voor vergroening gaan we voor uitwerking van het Groenplan Centrum, de versterking van de biodiversiteit, gevelgroen, uitvoering plan van aanpak groenarme wijken en de versterking van onze Groene Wiggen. Ondernemende en sociale stad, iedereen mee • We willen naast onze inwoners staan. We zetten in op ondersteuning van inwoners alsook op duurzame perspectieven. Daartoe herijken we de sociale basis visie in relatie tot het transformatie programma, vereenvoudigen we het sociaal domein en zetten samen met partners gezien de krapte op de arbeidsmarkt nóg actiever in op duurzaam werk. • We gaan in 2023 aan de slag met het nieuwe uitvoeringsprogramma diversiteit en inclusie, geven (verdere) uitvoering aan de vier ontwikkellijnen van het Deltaplan Jeugd en zetten in op de vereenvoudiging van het Sociaal Domein. • We nemen in 2023 de intensivering rondom de Rijke schooldag mee in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). • Het MKB loket wordt ingesteld.

Vanuit hier worden voorbereidingen voor het programma ‘snappen of schrappen’ (minder regels) opgezet. • We richten ons op de versterking van de verschillende geprioriteerde centrumgebieden door het verbinden van partijen en we brengen in beeld met welke instrumenten we de transformatie van deze gebieden kunnen continueren en kunnen versnellen. • In 2023 wordt gewerkt aan een Brainport Sociale Agenda in samenwerking met bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners. We maken bindende en concreet geformuleerde afspraken over doelen, mijlpalen en in te zetten capaciteit en middelen vanuit de verschillende partners. • We zetten stappen voor een gezamenlijk (bedrijven, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden) gemeenschappelijk fonds of een ander instrument, waaruit de programma’s en projecten kunnen worden gefinancierd. Ook kijken we naar mogelijkheden van cofinanciering vanuit de EU, het rijk en/of de provincie. Woningbouw, bereikbaarheid • We werken aan versnelling van de woningbouw door inzet van middelen en capaciteit en langlopende samenwerkingen. • We beginnen met de uitwerking van het masterplan om de mobiliteitstransitie in de stad vorm te geven en de verkeerscirculatie in de komende jaren in goede banen te leiden. Fijne en veilige wijken: • We laten bewoners zien dat we werken vanuit de behoeften van de stad om wijken schoon, heel en veilig te maken.

• We creëren buurtontmoetingsplekken zoals de stadsdeel bibliotheekfuncties. 5

Levendige stad (cultuur, sport, evenementen) • Cultuur biedt ontspanning, verbindt en zet mensen aan tot reflectie en ontwikkeling. In 2023 ontwikkelen we het cultuurbeleid voor de komende vier jaar (cultuurbrief 25-28), versterken de ateliers/makerspaces, stimuleren we initiatieven in wijken en voor andere doelgroepen, en vertalen de designvisie naar onze stad waaronder de betrokkenheid van creatieven bij maatschappelijke opgaven. Cultuur en design is van en voor iedereen. • We koesteren en faciliteren onze grote evenementen zoals Glow en de DDW met meer aandacht voor duurzaamheid. Dat geldt ook voor onze traditionele evenementen zoals Carnaval en de 18 september herdenking. Nieuwe Eindhovenaren willen we meer bij onze traditionele evenementen gaan betrekken. • We gaan stappen zetten naar een 24/7 bruisend Eindhoven door actualisering van ons horeca-, nachtleven en terrassenbeleid. • We gaan de eerste stappen zetten om te komen tot een Design District om design en techniek meer zichtbaar te maken in de openbare ruimte. • Op sportgebied hebben we stevige ambities: o.a. het verder stimuleren van buurten met lage sport- en beweegparticipatie en het hosten van de Champions League finale voor dames. Organisatie • In 2023 investeren we extra in de uitwerking van het peilstokonderzoek en de rekenkamerbevindingen.

• We geven de aanzet tot een eenduidige lange termijn koers met een stadsvisie voor de stad (regio) in samenwerking met partners. Naast de inzet vanuit het bestuursakkoord is het aanvullende financiële overzicht op hoofdlijnen als volgt. Op basis van de huidige inzichten kunnen we maximaal het saldo van de jaarschijf 2026 (€ 9,2 miljoen) structureel inzetten. De saldo’s in de jaren daarvoor moeten we vooralsnog als incidenteel beschouwen. Daarvan zetten we in deze begroting nu alleen de jaarschijf 2023 in (€ 14,6 miljoen). x €1 miljoen

incidenteel

Beschikbare middelen (meicirculaire, actualisatie)

2023

2024

2025

2026

23,9

46,7

62,0

9,2

Waarvan in te zetten (incidenteel 2023: 23,9 - 9,2)

14,6

9,2

Noodzakelijke correcties (indexatie, aanvulling bestuursakkoord)

-14,6

-7,8

-1,4

0,0

Inzet op strategische investeringen incl. strategische fte's Saldo begroting 2023

0,0

Programma overzicht De gemeente Eindhoven zet alle inkomsten (€ 1,1 miljard) in voor de stad, burgers, instellingen en bedrijven. Een bedrag van € 463 miljoen gaat naar het sociaal domein, denk aan de uitbetaling van uitkeringen, WIJeindhoven, jeugdzorg en de maatschappelijke opvang. Voor het ontwikkelen van de openbare ruimte en leefomgeving is € 191 miljoen beschikbaar. Aan sport en cultuur besteden we € 72 miljoen. De rest van de middelen is voor volksgezondheid en milieu (€ 57 miljoen), onderwijs (€ 48 miljoen), veiligheid (€ 37 miljoen) en economie (€ 21 miljoen). (x € 1.000) Lasten Baten Programma

2022

2023

2022

2023

1 Veiligheid 2 Openbare ruimte 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport en cultuur 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 Volkshuisvesting, leefomgeving 0 Bestuur en ondersteuning Mutatie reserves

35 89 16 50 69 445 51 103 115 32

37 97 21 48 72 463 57 94 127 73

-2 -29 -11 -15 -16 -129 -44 -87 -637 -36

-2 -32 -16 -9 -16 -133 -36 -66 -692 -87

1.005

1.089

-1.005

-1.089

Saldo

2. Programma's Leeswijzer De indeling per programma is als volgt: Inleiding

Hierin staat per thema een toelichting en een doelenboom. Vervolgens wordt per taakveld ingegaan op de drie sturingsvragen (de drie w’s). Wat willen we bereiken? (eerste W-vraag) Hier staan de doelen beschreven. Wat gaan we hiervoor doen? (tweede W-vraag) Hier staan de prestaties behorend bij het doel beschreven.

Indicatoren

De doelen en prestaties zijn meetbaar gemaakt met effect- en prestatie-indicatoren. Ook zijn de belangrijkste speerpunten van 2023 opgenomen. De achtergrondinformatie is via de webversie raadpleegbaar; dit betreft een nadere inhoudelijke toelichting, de motivatie van de keuze voor deze indicator, bron en toelichting op de begrote waarde en bijbehorende beleidsdocumenten. Bij nieuwe indicatoren waarvoor voorgaande jaren geen cijfers beschikbaar zijn staat een "-". Niet bij alle taakvelden zijn indicatoren geformuleerd. Dit is het geval bij taakvelden met een financieel-technisch karakter (bijv. taakveld 0.5 Treasury). Wat mag het kosten? (derde W-vraag) Financiën en toelichting: we presenteren de meerjarige lasten, baten, mutaties reserves en het saldo (+ betekent meer lasten dan baten). Ook zijn de belangrijkste vaste taken en financiële mutaties toegelicht. De intensiveringen uit het bestuursakkoord en de mutaties tussen de jaren groter dan € 1 miljoen zijn zichtbaar gemaakt met een sterretje (*). Gemeentebrede ontwikkelingen die meerdere programma’s raken (kapitaallasten, personeelslasten en mutatie reserves) lichten we toe in paragraaf 3h. BBV-indicatoren: deze zijn wettelijk verplicht en gelden voor alle gemeenten. Voor de BBV-indicatoren maken we de vergelijking met gemeenten in Nederland en met gemeenten van 100.000 tot 300.000 inwoners.

Op www.waarstaatjegemeente.nl kunnen ook andere vergelijkingen worden gemaakt. Verbonden partijen: de bijdrage die de verbonden partij levert aan onze programma’s/taakvelden (extra informatie is terug te vinden in de paragraaf verbonden partijen).

Opgetelde bedragen kunnen afwijken i.v.m. afrondingsverschillen. De financiële hoofdlijn staat in paragraaf 3h Toelichting financiële begroting. Het overzicht algemene dekkingsmiddelen treft u aan in bijlage 6 Kerngegevens.

Programma 1 Veiligheid Dit programma omvat twee taakvelden: taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer betreft reguliere taken van de brandweer en de taken voor het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen. Voor dit taakveld zijn op gemeentelijk niveau geen afzonderlijke doelen, prestaties en daarbij behorende effect- en prestatieindicatoren opgenomen. Resultaten worden op regionaal of landelijk niveau bereikt en/of gemonitord en zijn ook in de begroting van de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) opgenomen. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid heeft betrekking op alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid, waaronder een veilige woon- en leefomgeving en toezicht en handhaving van de openbare orde.

1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid. Eindhoven moet een stad zijn waarin de mensen die er wonen, werken en verblijven, zich veilig voelen en veilig zijn. Dat is een basisvoorwaarde voor brede welvaart. Het succes van de stad en de regio zorgt ervoor dat Eindhoven steeds grootstedelijker en internationaler wordt. Deze ontwikkeling brengt ook met zich mee dat we te maken hebben met een toename van complexe veiligheidsvraagstukken. Daarnaast heeft de afgelopen periode ook laten zien dat er onvoorziene omstandigheden met veel impact kunnen plaatsvinden. Zo heeft de coronacrisis diepe sporen nagelaten in onze samenleving en ook vanuit veiligheid veel inzet gevraagd. Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen leiden tot tussentijdse herprioritering en zijn daarmee van invloed op de te realiseren veiligheidsdoelstellingen. Het huidige door de raad vastgestelde beleidskader veiligheid, dat de basis vormt voor onze veiligheidsaanpak, loopt tot en met 2022. Inmiddels zijn we gestart met het opstellen van het nieuwe beleidskader veiligheid. In het nieuwe beleidskader dient met de raad gekozen te worden wat de veiligheidsthema’s voor de komende jaren zijn.

Veiligheidsthema’s die goed aansluiten op de ontwikkelingen op het gebied van kwetsbare groepen, verschuivingen in delicten, aanpassingen in werkwijzen van criminelen, veranderingen in de verwevenheid van criminele netwerken, verscherping van maatschappelijke tegenstellingen, maar ook veranderingen in zorgen en behoeften van inwoners en ondernemers. Daarbij is het belangrijk dat de nader te bepalen veiligheidsthema’s goed aansluiten op de landelijke veiligheidsagenda, het Regionaal Veiligheidsplan en het bestuursakkoord Samen morgen mooier maken.

1.1 Crisisbeheersing en brandweer De Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) werkt aan veiligheid voor en samen met de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant. Op basis van een Gemeenschappelijke Regeling zijn taken op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing daarbij ondergebracht bij de VRBZO. VRBZO zorgt voor: het instellen en in stand houden van een brandweerorganisatie; het instellen en in stand houden van een Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie (GHOR); het organiseren van de gemeenschappelijke meldkamer; het adviseren over het voorkomen van branden, rampen en crises; het opstellen van een risicoprofiel: een overzicht van de rampen en crises die een reële bedreiging zijn voor onze regio; het organiseren van de rampenbestrijding en crisisbeheersing; en het aanschaffen en onderhouden van gemeenschappelijk materieel, zoals brandweerwagens. Hiermee kan snel en effectief worden opgetreden bij diverse crisissituaties, branden, calamiteiten en andere (natuur)rampen. Daarnaast geven we vanuit de gemeente Eindhoven ook uitvoering aan de gemeentelijke rampen- en crisisorganisatie, zodat we voldoen aan de wettelijke taken op het gebied van bevolkingszorg.

Dit betreft het: geven van voorlichting aan de bevolking; voorzien in opvang en verzorging van de bevolking; verzorgen van nazorg voor de bevolking; registreren van de slachtoffers; registreren van schadegevallen; en adviseren van het regionaal operationeel team. De gemeentelijke crisisorganisatie zorgt voor schadebeperkende maatregelen en een zo snel als mogelijke terugkeer naar de dagelijkse situatie. In 2023 richten we ons vooral op: • Opleiden Trainen en Oefenen (OTO): we geven uitvoering aan het opleiden van (nieuwe) medewerkers voor de gemeentelijke rampen- en crisisorganisatie en het trainen/oefenen van de medewerkers die actief zijn in de rampen- en crisisorganisatie. x € 1.000

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

15.609

15.592

16.271

16.261

16.033

16.036

Baten

-658

-407

Mutatie reserves

-79

-17

14.871

15.185

15.847

15.837

15.609

15.612

Saldo

Realisatie Begroting

Toelichting taken

Lasten

Gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO)

15.942

Brandweerkazernes: beheer- en instandhouding en inkomsten

Opleidingsbudgetten gemeentelijke rampen en crisisorganisatie.

Doorbelaste apparaatskosten (met name personeelskosten, zie paragraaf 3h).

101

Kapitaallasten (zie paragraaf 3h)

Totaal

16.271

Baten

Reserve

-407

-17

-407

-17

1.2 Openbare orde en veiligheid Verbeteren objectieve en subjectieve veiligheid In Eindhoven werken we samen aan een stad waar mensen veilig zijn en zich veilig voelen. Daarom willen we een stad met minder overlast en criminaliteit. In lijn met landelijke, regionale veiligheidsprioriteiten, het bestuursakkoord en in lijn met het huidige beleidskader veiligheid hanteren we voor dit taakveld onderstaande uitgangspunten. Daarbij opgemerkt dat voor de verdere precisering van de veiligheidsthema’s het beleidskader veiligheid 2023-2026 wordt opgesteld. Dit neemt niet weg dat voor een aantal onderwerpen te voorzien is dat deze ook na de afloop van deze beleidsperiode gecontinueerd moeten worden. In de aanpak Jeugd en Veiligheid richten we ons op het tegengaan van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. We zetten in op de aanpak van geëscaleerde jeugdgroepen, het voorkomen van jonge aanwas en verdere doorgroei in de criminaliteit (Preventie met Gezag) en ‘veiligheid in en om de school’. Eindhoven kent een groeiende groep hulpbehoevenden die te maken hebben met een opeenstapeling van complexe persoonlijke problemen, met als gevolg dat er sprake is van overlast en onveiligheid in onze wijken.

Onze aanpak continueert de inzet op het beperken van overlast door onbegrepen gedrag, het beperken van geweld in afhankelijkheidsrelaties en het vroegtijdig interveniëren in complexe, ernstige casuïstiek. Via de integrale gebiedsgerichte aanpak, pakken we ondermijning lokaal (in de buurten en wijken) aan. Daarbij proberen we de voedingsbodem voor ondermijnende criminaliteit, via de samenhangende langdurige netwerkaanpak, zoveel als mogelijk weg te halen. In onze aanpak zetten we in op het tegengaan van maatschappelijke onrust, waaronder polarisatie en problematisch en gewelddadig gedrag dat vanuit een ideologie gedreven wordt. Dit doen we om te voorkomen dat de samenleving, op welk niveau dan ook, kan worden ontwricht en de democratische rechtsorde kan worden verstoord. We maken inwoners, ondernemers en partners weerbaarder tegen spanningen, onrust of de roep tot radicalisering en zetten in op vroegsignalering en het bevorderen van kennis en vakmanschap. Effectindicatoren

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Index veiligheidsbeleving

101,6

>100,8

> 101,6

> 101,7

> 101,8

> 101,9

Index objectieve veiligheid

105,2

>103,1

> 105,2

> 105,3

> 105,4

> 105,5

In 2023 richten we ons vooral op: • Tegengaan jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit: onze inzet richt zich op vroegsignalering, preventie en begrenzing. Bij de aanpak van geëscaleerde jeugdgroepen maken we gebruik van de zogenaamde BeGrip aanpak. Vanuit de incidenteel vanuit het Rijk beschikbaar gestelde BOTOC middelen (Brede Offensief Tegen georganiseerde Criminaliteit) zetten we, in aansluiting op het bestuursakkoord, in op het voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit. In navolging hiervan worden nieuwe rijksmiddelen aangevraagd voor Preventie met Gezag. Ook zetten we in op ‘Veiligheid in en om de school’ waarbij ketenpartners en scholen samenwerken rondom veiligheidsvraagstukken. • Zorg en Veiligheid: we richten ons, in aansluiting op het bestuursakkoord, op het beter verbinden van de zorg- en veiligheidspartners en het verder verankeren van de gemeentelijke escalatieketen. Wanneer de veiligheid van een persoon of omgeving in het gedrang komt maken we effectief gebruik van onze bevoegdheden (Wet verplichte GGZ, Wet tijdelijk huisverbod). • Tegengaan van ondermijnende criminaliteit: in de aanpak ondermijning treden we zichtbaar (repressief) op met het bestuurlijk interventieteam (BITE) en met onze in- en externe (veiligheids)partners. In 2023 willen we ons richten op de georganiseerde criminaliteit omtrent drugs, mensenhandel en zorgfraude.

We maken daarbij gebruik van de Wet Bibob en andere bestuurlijke maatregelen zoals het Damocles-beleid. • Tegengaan van Maatschappelijke onrust: binnen dit onderwerp werken we vanuit 3 pijlers; te weten: signaleren, voorkomen en interveniëren/terugdringen. Met de ontwikkelde aanpak van polarisatie

•

(Samenleven in Verscheidenheid) bevorderen we inclusie en gaan we polarisatie tegen. Binnen de radicaliseringsproblematiek zetten we in op 5 preventieve pijlers, namelijk: effectieve netwerken, vroegsignaleren en bevordering van vakmanschap, het kanaliseren en opvolgen van signalen uit de stad, het versterken van de weerbaarheid en de persoonsgerichte aanpak (PGA) radicalisering. Dit stevige, preventieve fundament breiden we uit met inzet op betere nazorg. In de aanpak van problematisch gedrag richten we ons op interactie en dialoog waar mogelijk en aanspreken en confrontatie waar nodig. Tot slot nemen we regie bij manifestaties met gevoelige thema’s, die kunnen leiden tot polarisatie en radicalisering. Toezicht en Handhaving: op basis van het uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) geven we uitvoering aan de VTH-taken. Met onze inzet dragen we bij aan de leefbaarheid en veiligheid van de stad en het tegengaan van overlast en verloedering in onze wijken. Gebiedsgericht werken: om de veiligheid en leefbaarheid in de Eindhovense wijken te versterken wordt verder gewerkt aan een effectieve integrale gebiedsgerichte aanpak.

Binnen het gebiedsgericht werken pakken we de veiligheidsvraagstukken, in relatie met sociale en ruimtelijke opgaven, integraal op met als doel om de veel voorkomende criminaliteit een halt toe te roepen en de (woon)overlast tegen te gaan.

x € 1.000

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

25.424

19.768

20.878

20.443

20.444

20.281

Baten

-8.184

-1.399

-1.410

-797

16.444

18.369

19.468

19.033

19.034

18.871

Mutatie reserves Saldo

Realisatie Begroting

Toelichting taken

Lasten

Baten

Openbare orde en veiligheid regulier: realisatie veiligheidsdoelstellingen beleidskader veiligheid. Betreft (veiligheids)budgetten algemeen, cameratoezicht, informatiegestuurd werken, veiligheidsmaatregelen, gebiedsgericht werken en leges evenementen.

1.824

-186

Externe samenwerkingsverbanden veiligheid: gemeentelijke bijdragen (Veiligheidsfonds (incl. financieel beheer gemeente Eindhoven), Veiligheidshuis en Taskforce-RIEC).

1.673

-510

Bestuursakkoord: Uitvoeringskracht Veiligheid (Veiligheid en Preventie)

500

Toezicht en handhaving leefbaarheid: onderdeel van het jaarlijkse uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving

489

-106

Vergunningverlening. drank- en horecawet en prostitutievergunning

-285

Dierenbescherming

621

-272

Doorbelaste apparaatskosten (met name personeelskosten, zie paragraaf 3h).

15.272

Kapitaallasten (zie paragraaf 3h)

353

Huisuitzettingen

-51

20.878

-1.410

Totaal

Reserve

BBV-indicatoren en verbonden partijen BBV-indicatoren zijn wettelijk bepaald en worden verzameld door de VNG. Voor programma 1 Veiligheid zijn de volgende indicatoren voorgeschreven: Indicator

peiljaar

100.000-

Eindhoven

300.000 Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren)

2021

Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners)

2021

1,8

2,4

Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners)

2021

4,3

4,9

6,5

Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners)

2021

1,3

1,4

1,5

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (1.000 inwoners)

2021

6,1

7,1

9,2

Verbonden partijen dragen bij aan de te bereiken doelstellingen. Voor programma 1 Veiligheid zijn dat de volgende: Taakveld 1.1: GR Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een organisatie waarin de brandweer en de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden. VRBZO is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio ZuidoostBrabant.

Programma 2 Openbare ruimte Dit programma bestaat uit zeven taakvelden en valt uiteen in drie thema’s: - Verkeer, vervoer en waterstaat: taakveld 2.1 Verkeer en Vervoer omvat niet alleen taken voor verkeer en vervoer maar ook de bijbehorende infrastructuur en het onderhoud. De taakvelden 2.2 Parkeren en 2.5 Openbaar vervoer dragen bij aan de doelstellingen van taakveld 2.1. De taakvelden 2.3 en 2.4 kennen een zeer beknopte toelichting omdat hier geen specifiek beleid op is. - Groen en recreatie: tot taakveld 5.7 behoren openbaar groen, natuur en recreatie. Dit betreft onder meer aanleg en onderhoud van openbaar groen en water (vijvers en kleine watergangen) en de aanleg en onderhoud van speel- en recreatievoorzieningen. - Riolering: tot taakveld 7.2 Riolering behoren taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. - Met ingang van deze begroting zijn twee taakvelden die betrekking hebben op de openbare ruimte (taakveld 5.7 Groen en recreatie en taakveld 7.2 Riolering) verplaatst naar dit programma. Dit bevordert de sturing, verantwoording en integrale programmering.

Verkeer, vervoer en waterstaat

Groen en recreatie Riolering

2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer

5.7 Openbaar groen en recreatie

7.2 Riolering

Verkeer, vervoer en waterstaat De komende jaren staan we voor een grote opgave. We gaan flink verdichten. Binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven komen er tot 2040 62.000 woningen en 72.000 arbeidsplaatsen bij, waarvan zo’n 40.000 woningen binnen de gemeentegrenzen en zo’n 21.000 daarvan binnen de Ring. Voor de periode 2022-2025 is de ambitie om 12.000 woningen toe te voegen. Meer woningen betekent meer inwoners. Deze mensen gaan gebruik maken van de Eindhovense stedelijke voorzieningen. De druk op de openbare ruimte neemt daardoor toe. Het is van belang dat de leefomgeving leefbaar en aantrekkelijk blijft. We willen een aantrekkelijke, gezonde, groene en veilige stad zijn, met ruimte om fijn te wonen, te werken en te recreëren en met voorzieningen die goed bereikbaar zijn. We hebben oog voor duurzaamheid en een goed onderhouden en ingerichte openbare ruimte die ruimte biedt voor verblijven en bewegen. Daarnaast staan onze inspanningen in het teken van klimaatdoelstellingen, schonere lucht, ondernemen, innoveren en meer ruimte voor prettig ontmoeten. Zo zorgen we ervoor dat Eindhoven een fijne plek blijft om te wonen en te werken.

Om invulling te geven aan onze ambities kiezen we ten aanzien van mobiliteit dan ook voor een vergaande mobiliteitstransitie en daarmee een verschuiving van autogebruik naar meer OV-gebruik, duurzame deelmobiliteit en verplaatsingen met de fiets en te voet. We zetten de fiets op 1! Door in te zetten op de mobiliteitstransitie en het realiseren van een goede doorstroming op de Ring werken we aan een ‘autoluwe binnenstad’ en zorgen we

dat elke bewoner of bezoeker zich in Eindhoven uiteindelijk veilig, vlot en schoon kan verplaatsen. Essentieel daarbij is de schaalsprong van het totale mobiliteitssysteem op stedelijk en regionaal niveau en verbetering van de internationale verbindingen. De bereikbaarheid van Eindhoven heeft niet alleen een lokaal, maar ook regionaal en (inter)nationaal belang. De snelwegen rondom Eindhoven, de robuuste rand, zijn essentieel voor de (inter)nationale bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer en daarom blijven we hier samen met onze lokale, regionale en nationale partners actief op inzetten. Ook het onderhoud en beheer van de openbare ruimte moet bijdragen aan een gezonde, economische en aantrekkelijke stad. De openbare ruimte wordt steeds intensiever gebruikt. Dit geeft een grote druk op het onderhoud van de openbare ruimte. Het is daarom belangrijk dat het onderhoudsniveau van de openbare ruimte aan de vastgestelde (basis)kwaliteit voldoet. Bewoners, ondernemers en bezoekers moeten prettig wonen in een schone, veilige en voor iedereen toegankelijke buurt, met voldoende plekken om elkaar te ontmoeten. Met de uitvoering van het jaarlijks onderhoudsprogramma en het uitvoeren van het dagelijks beheer en onderhoud willen we dit doel bereiken.

Onderhoud aan de openbare ruimte is niet alleen een doel om de buitenruimte veilig en netjes te houden, maar ook een middel om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken. Duurzaamheid en klimaat worden hierin steeds belangrijker. Daarom wordt bij (her)inrichting van de boven- en ondergrondse infrastructuur waar mogelijk bijgedragen aan klimaat- en circulaire doelstellingen. Ook wordt gekeken in hoeverre er vanuit de energietransitie meegelift kan worden in nieuwe projecten. In projecten ontharden en vergroenen we zoveel mogelijk en zorgen we voor een klimaatadaptieve inrichting. Dit doen we op een duurzame manier, bijvoorbeeld door het vervangen van verlichting door LED en het hergebruik van materialen. De inrichting is zodanig dat het bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte stimuleert en we houden rekening met toegankelijkheid. De projecten die we in de openbare ruimte uitvoeren, pakken we integraal aan met de thema's groen, water en verkeer om invulling te geven aan bovenstaande ambities. Dit geldt ook andersom vanuit de andere programma’s.

2.1 Verkeer en vervoer Verkeersveilige stad We zetten in op een betere verkeersveiligheid in de stad. Zowel op het gebied van het aantal ongelukken als de verkeersveiligheidsbeleving. We focussen op een veilige infrastructuur door het verbeteren van de verkeersveiligheid op aandachtslocaties (hotspots) en het stimuleren van verkeersveilig gedrag, waar mogelijk zetten we in op extra handhavingscapaciteit. Verbeteren verkeersveiligheid rondom scholen We zetten in op verkeersveiligheidseducatie en het verbeteren van verkeersveiligheid rondom scholen. Dit doen we onder andere door het verder uitrollen van het Brabants Verkeersveiligheids Label (BVL) en het realiseren van schoolzones. Autoluwe binnenstad We werken aan een gezonde, leefbare en aantrekkelijke stad. Onder meer bij nieuwe ontwikkelingen zoals woningbouw zetten we in op een mobiliteitstransitie naar meer lopen, fietsen en het gebruik van OV. We streven daarom in het centrum naar een plek waar deze modaliteiten de prioriteit hebben en werken we toe naar een autoluwe binnenstad. We faciliteren dit door meer mogelijkheden voor fiets, te voet en OV te creëren in balans met een betere doorstroming op de Ring om de stad bereikbaar te houden. 30 km/u straten in het centrum Door het snelheidsregime naar beneden te brengen, wordt het mogelijk om meer ruimte voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer te creëren.

Ook wordt het daardoor aantrekkelijker om via de Ring te rijden. Daarnaast levert het terugbrengen van de snelheid een positieve bijdrage aan de verkeersveiligheid en leefbaarheid in het centrum. Doel is om uiterlijk in 2025 het centrum ingericht te hebben conform 30 km/u regime.

Bereikbaarheid van de stad De Brainport regio is een van de economische mainports van Nederland. Het economisch succes geeft ook druk op de (regionale) bereikbaarheid. Als gevolg daarvan staat de bereikbaarheid van de stad en haar economische toplocaties onder druk. Het duurzaam bereikbaar houden van Eindhoven is een belangrijke voorwaarde voor de leefbaarheid, duurzaamheid en economische ontwikkeling. Om dit te bereiken is een brede mobiliteitstransitie noodzakelijk. Dit doen we onder andere door middel van het realiseren van (regionale) fietsinfrastructuur, verbeteren van de kwaliteit van HOV, vernieuwen van verkeerslichten en het realiseren van mobiliteitshubs. Daar waar het nodig is, wordt met een brede aanpak ingezet op verbeterde doorstroming voor de auto. Realiseren fietsinfrastructuur Veilige en hoogwaardige fietsinfrastructuur is belangrijk om fietsgebruik te stimuleren. Binnen Eindhoven, maar vooral ook tussen Eindhoven, de economische toplocatie en de omliggende gemeenten. We willen het gebruik van de fiets stimuleren door het verbeteren van de fiets infrastructuur en fietsparkeer faciliteiten. Daarnaast zetten we in op slimme innovatieve toepassingen (bijvoorbeeld Schwung, een app die de fietser stimuleert door ervoor te zorgen dat fietsers sneller op hun bestemming zijn met minder stops bij verkeerslichten op hun route).

Om de fiets ook op langere afstanden (tot 20-25 km) een aantrekkelijk alternatief te maken voor de auto zetten we in op het verbeteren en uitbreiden van de regionale fietsinfrastructuur. Verbeteren kwaliteit HOV Om het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken zetten we in op een veilig, betrouwbaar en comfortabel (H)OV-netwerk. Door het uitbreiden van dit HOV-netwerk dragen we bij aan de mobiliteitstransitie en de bereikbaarheid van de stad en een betere OV-bereikbaarheid van economische toplocaties in de regio. Vernieuwen verkeerslichten Door het vervangen van verouderde verkeerslichten in de stad ontstaat een betere verkeersveiligheid en een betere verkeersdoorstroming (en daarmee ook betere luchtkwaliteit). Jaarlijks worden er 11 verkeerslichten vernieuwd, echter er verouderen elk jaar ook weer verkeerslichten. Met de inzet van de intensiveringsmiddelen liggen er kansen om een inhaalslag te maken op het areaal vernieuwde verkeerslichten Realiseren hubs Om een alternatief te bieden aan bezoekers van evenementen, de binnenstad en andere economische toplocaties zetten we in op de uitbreiding van (tijdelijke) hubs. Dit zijn plekken waar snel en comfortabel overgestapt kan worden tussen (duurzame) vervoersmiddelen, zoals op P+R’s. Daarnaast werken we aan de realisatie van een bouwhub.

Duurzame mobiliteit Naast de inzet op meer lopen, fietsen en het OV, zetten we ook in op het verschonen van de Eindhovense mobiliteit. Dit doen we door emissievrije (deel)mobiliteit te stimuleren, door het faciliteren van voldoende laadinfrastructuur en het doorontwikkelen van de huidige milieuzone naar een nul-emissiezone. Stimuleren laadinfrastructuur De aanwezigheid van laadinfrastructuur is een belangrijke overweging bij de aanschaf van een elektrische auto. Om schone mobiliteit zo veel mogelijk te stimuleren zetten we in op een stadsbreed (snel)laadnetwerk. Aantrekkelijke en leefbare openbare ruimte We willen een openbare ruimte die schoon, heel, veilig en toegankelijk is en die mensen stimuleert tot bewegen en ontmoeten. Dit doen we conform een vastgesteld kwaliteitsniveau. Onderhouden wegen We geven uitvoering aan het onderhoudsprogramma wegen.

Onderhouden bruggen, viaducten en tunnels We voeren het uitvoeringsprogramma bruggen, tunnels en viaducten uit. Onderhoud openbare verlichting We geven uitvoering aan het onderhoudsplan openbare verlichting Reinigen We houden stad schoon en netjes door onder andere vegen van wegen, verwijderen van onkruid en verwijderen van zwerfvuil. Effectindicatoren

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Aantal ernstige verkeersongevallen

107

Auto-intensiteiten in het centrum

Voetganger vriendelijk

7,4

7,6

7,7

7,8

7,9

Fiets vriendelijkheid

7,4

7,6

7,7

7,8

7,9

8.0

OV vriendelijkheid

7,2

7,4

7,5

7,6

7,7

7,8

Rapportcijfer bereikbaarheid van het centrum

7,4

7,5

7,6

7,7

7,8

7,9

Doorstroming gemotoriseerd verkeer op Ring

126

103

104

105

106

107

Aantal fietsers op fietsroutes

106

108

110

112

113

Doorstroming gemotoriseerd verkeer op

113

103

104

105

106

107

% duurzaam vervoer in de modal split

62%

≥61%

Aantal openbaar beschikbare deelvoertuigen

1.107

1.350

2.650

2650

Aantal geregistreerde emissievrije voertuigen in

3.845

3.174

3.491

3.840

4.224

4.646

66%

>75%

≥75%

68%

>75%

≥75%

78%

≥75%

Basiskwaliteit wegen

87%

90%

≥90%

Basiskwaliteit bruggen, viaducten en tunnels

94%

90%

≥90%

Basiskwaliteit schoon en netjes

95%

90%

≥90%

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Aantal scholen met BVL-label

Aantal schoolzones

1,4

0,9

0,6

belangrijke toegangswegen (incl. Ring)

EHV (RDW) % inwoners dat tevreden is over inrichting openbare ruimte % inwoners dat tevreden is over onderhoud openbare ruimte % bewoners dat vindt dat het in de buurt goed verlicht is

Prestatie-indicatoren

Aantal km nog te realiseren 30 km/u straten in het centrum

Prestatie-indicatoren

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

30,5

33,5

Aantal km HOV-busbanen

Aantal vernieuwde verkeerslichten

140

153

162

172

169

173

Aantal parkeerplaatsen op (pop-up) P+R

910

975

1.000

1.025

3500

1.313

1273

1400

1540

1694

1863

Groot onderhoud wegen (aantal)

Groot onderhoud bruggen, viaducten en tunnels

1000

2360

100%

Aantal km snelfietsroutes (Slowlane)

Aantal elektrische laadpunten

(aantal) Onderhoud openbare verlichting (vervangen

aantal armaturen) Uitvoeren straatreinigen (% van totale openbare ruimte)

In 2023 richten we ons vooral op: • Autoluw centrum en Masterplan: we beginnen met de uitwerking van het gedegen netwerkanalyse en het in het bestuursakkoord benoemde masterplan om de mobiliteitstransitie in de stad vorm te geven en de verkeerscirculatie in de komende jaren in goede banen te leiden. We richten ons op het voorkomen van doorgaand autoverkeer, een versnelling van de mobiliteitstransitie en een autoluw, groener en leefbaarder centrum; afgestemd op doorstromingsmaatregelen op de Ring en een gewenst gebruik van de radiale routes. Belangrijk onderdeel hiervan is het nemen van vervolgstappen naar een Nieuwe Fuutlaan. • Invulling geven aan gemaakte (MIRT) afspraken: we geven verdere invulling en uitwerking aan de afspraken die gemaakt zijn met onze (MIRT) partners: Rijk, provincie, regio en privaat. Het gaat dan onder andere om afspraken op het gebied van fietsinfrastructuur, werkgeversaanpak, hubs, en versterken van het HOV netwerk. • Fiets op 1: we geven invulling aan de Fiets op 1 met actualisatie van Agenda Fiets, uitvoering geven aan de fietsparkeerstrategie en vervolgstappen (naar realisatie) voor belangrijke doorfietsroutes tussen de omliggende kernen en economische toplocaties (HTCE – De Run, Eindhoven – Helmond, Eindhoven – Best – Den Bosch).

• Brainport Bereikbaar: we zetten verder in op uitvoeringskracht van gedragsveranderingsaanpak met behulp van de regionale organisatie van Brainport Bereikbaar. • Elektrische (deel)mobiliteit: besluitvorming nieuw beleid op gebied van MaaS/deelmobiliteit en elektrisch laden. De actualisatie van het bestaande beleid omvat naast een goede evaluatie van de bestaande aanpak ook een integrale afstemming, het leren van ervaringen elders in het land en het ophalen van de mening van de inwoners. • Een aantrekkelijke en toekomstbestendige openbare ruimte: de openbare ruimte wordt klimaatadaptief en toegankelijk ingericht (conform het handboek openbare ruimte dat rekening houdt met het VN-verdrag Handicap). Groen en water worden zichtbaar versterkt door te ontharden (vergroenen). Dit draagt bij aan een leefbare en aantrekkelijke openbare ruimte. Dit doen we onder andere door uitvoering te geven aan groot- onderhoudsprojecten zoals de herinrichting van de Amazonelaan, Florencelaan en Robbenstraat. We dragen hiermee ook bij aan de ambitie om (ook vanuit andere thema's) de komende vier jaar 50 straten te vergroenen. In 2023 vergroenen we vanuit onderhoud openbare ruimte 5 straten. Vanuit toegankelijkheid openbare ruimte leveren we een bijdrage aan het op te stellen inclusiebeleid.

• Duurzame openbare ruimte: we richten de openbare ruimte zo in dat deze uitnodigt tot bewegen en ontmoeten en het gebruik van duurzamer vervoer (fietsen en lopen) stimuleert. Dit doen we door het vergroenen van de openbare ruimte en het onderhouden van goede loop- en fietsverbindingen. We kijken samen met andere domeinen hoe we een vervolg kunnen geven aan de ommetjes. Ter verbetering van de fietsverbinding Eindhoven CS - De Run bereiden we in 2023 het project Jozef Eiiasstraat voor in

•

combinatie met groot onderhoud aan deze weg. Daarnaast vormen we in het kader van het wegenbeheerplan 2021-2024 minimaal 2 fietspaden om van tegels naar asfalt. We passen circulariteit toe, door zoveel mogelijk hergebruik van materialen en duurzaam asfalt. Verlichting die vervangen wordt, wordt uitgevoerd in LED. Herinrichting Boschdijk: eén van de grotere onderhoudsprojecten is de herinrichting van de Boschdijk. Naast het plegen van de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden willen we (met mede dekking uit het Fonds Bovenwijks) komen tot een groene, klimaat adaptieve, aantrekkelijke en verkeersveilige inrichting. Het ontwerp dat samen met belanghebbenden tot stand gekomen is, wordt in 2023 uitgevoerd. Afstemming onderhoud op de omgeving: in 2023 starten we met de realisatie van sensoren op lichtmasten conform het Programma Stedelijke Verlichting. Met die sensoren kunnen we licht op maat leveren, hiermee kunnen we onder andere de natuurlijke leefomgeving meer beschermen. In 2023 vervolgen we de pilot bladkorven. In 2023 en 2024 evalueren we deze pilot om in 2024 te bepalen of en hoe bladkorven opnieuw geïntroduceerd kunnen worden. We sluiten aan op minimaal twee initiatieven op het gebied van zwerfafval. We investeren in ons straatmeubilair door banken te (ver)plaatsen en vervangen, waarmee we ontmoeting stimuleren en jong en oud prettig buiten in de wijk kunnen verblijven.

We geven extra aandacht aan het gebruik van de Buiten Beter App als oren en ogen van de bewoners.

x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

31.438

38.712

42.097

41.290

44.420

44.581

Baten

-4.855

-3.001

-3.513

-2.506

Mutatie reserves

6.067

-198

1.638

1.793

-95

-80

Saldo

32.650

35.513

40.222

40.577

41.819

41.995

Toelichting taken

Lasten

Baten

Reserve

Groot onderhoud en vervanging van wegen, bruggen en tunnels. N.a.v. het raadsvoorstel ‘Wegenbeheerplan 2021-2024’ is € 2 miljoen gestort in de reserve Eigen Kapitaal (loopt door t/m 2024).

5.525

Dagelijks onderhoud van de openbare ruimte: repareren plaatselijke bestrating, vervanging borden, vernieuwen markeringen, onderhoud straatmeubilair, preventief onderhoud aan bruggen, tunnels en viaducten, etc.

7.239

Dagelijks beheer van de openbare ruimte(reinigen): het verwijderen van zwerfafval, onkruid bestrijding, vegen van straten, etc. In 2022 en 2023 intensivering voor reinigingsbestek (Kadernota 2022) van € 0,8 miljoen

6.922

Bestuursakkoord: vanaf 2023 structureel € 0,2 miljoen voor kwaliteitsverbetering openbare ruimte.

200

Openbare verlichting (onderhoud en reparatie van lampen, masten en armaturen, inclusief elektriciteitskosten.

2.971

Onderhoud van verkeerslichten (inclusief elektriciteitskosten)

1.066

Bestrijden van gladheid (waarvan € 0,2 miljoen kapitaallasten)

1.175

Gebruik openbare ruimte (o.a. voor graafwerkzaamheden)

2.000

565

-1.015

Exploitatie projecten openbare ruimte en verkeer

1.248

-1.007

Kapitaallasten van investeringen in openbare ruimte en verkeer, in 2023 stijging met € 1,2 miljoen (zie paragraaf 3h).

3.984

Verkeersveiligheid, smart mobility en doorstroming verkeer

1.261

Bereikbaarheidsagenda Zuidoost Brabant

1.240

Verkeersbeleid

314

Heffing verkooppunten motorbrandstoffen

Bestuursakkoord: structurele middelen voor ontvlechting stedelijke en regionale bereikbaarheid

300

-241 *

-150

-1.106 *

Toelichting taken

Lasten

Bestuursakkoord: structurele middelen voor mobiliteit, fiets op één, verkeersveiligheid en ring

Baten

Reserve

500

Doorbelaste apparaatskosten (met name personeelskosten, zie paragraaf 3h).

5.795

Stelposten voor strategische investeringen, indexering investeringen, vervangingsinvesteringen en voorbereidingskosten

1.436

Overig

341

-235

-121

Totaal

42.097

-3.513

1.638

2.2 Parkeren In 2023 richten we ons vooral op: • Scanauto en P&R locaties: komende jaren werken we verder aan de implementatie van de scanauto en werken samen met onze partners aan het uitbreiden van het aantal P&R locaties.

x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

5.321

9.608

8.796

12.585

11.275

8.589

Baten

-1.745

-2.992

-1.899

-1.945

-3.670

165

-2.825

-2.889

-6.701

-5.031

-551

3.741

3.791

4.008

3.985

4.299

4.368

Mutatie reserves Saldo

Toelichting taken

Lasten

Baten

Parkeerbeleid

Exploitatie fietsenstallingen

824

Exploitatie parkeergarages (waarvan € 703.000 kapitaallasten)

824

-1.225

Exploitatie P+R Meerhoven en P+R Genneper parken (waarvan € 110.000 kapitaallasten)

840

-548

-124

Gehandicaptenparkeren Kosten betaald parkeren (waarvan €346.000 kapitaallasten)

1.569

Exploitatie projecten: met name bijdragen aan ProRail voor de realisatie van de fietsenstallingen aan de Noord- en Zuidzijde van het station. In 2024 en 2025 zijn hogere bijdragen geraamd die worden verrekend met de reserve.

3.207

Doorbelaste apparaatskosten (met name personeelskosten, zie paragraaf 3h)

1.245

Reserve

-3.207

Overige kapitaallasten

124

Overig

-2

300

Totaal

8.796

-1.899

-2.889

2.3 Recreatieve havens In Eindhoven is er de EJV Beatrix (Eindhovense Jachten Vereniging Beatrix) aan het Beatrixkanaal, Welschapsedijk. Hier zijn circa 80 ligplaatsen in het water en 350 plaatsen op het droge voor winteropslag. De vereniging doet het beheer en onderhoud van de gehele locatie met opstallen. Hiervoor is een pachtovereenkomst afgesloten. Daarnaast is er de EKV Beatrix (Eindhovense Kanovereniging Beatrix) aan het Beatrixkanaal, nabij de haven De Hurk. Deze vereniging heeft het terrein en de opstallen in eigen beheer en betaalt erfpacht.

2.4 Economische havens en waterwegen In Eindhoven kennen we een economische haven op de Hurk. Momenteel is er sprake van vier havengebonden bedrijven, gericht op overslag van onder andere cement, zand, grind en diervoeder. Het beheer en onderhoud van het Beatrixkanaal en de kade is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De schepen betalen daarbij kanaalrechten. Voor de aanvraag van het gebruik van het kanaal en de betaling is een app ontwikkeld.

x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

185

264

267

266

265

264

Baten

-77

-118

Saldo

109

146

149

148

147

146

Toelichting taken

Lasten

Baten

Kanaalrechten

Reserve

-60

Opbrengst overige goederen/diensten

-58

Onderhoud Beatrixkanaal

Kapitaallasten

135

Overig

Totaal

267

-118

2.5 Openbaar vervoer In 2023 richten we ons vooral op: • Schaalsprong OV: komende jaren werken we verder aan het verbeteren van ons OV-netwerk onder andere door het verder uitbreiden van het HOV netwerk.

x € 1.000

Realisatie Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

2.272

1.456

1.804

1.475

2.959

1.691

Baten

-126

-12

Mutatie reserves

-834

-344

-1.330

Saldo

1.312

1.444

1.448

1.463

1.617

1.679

Toelichting taken

Lasten

Gemeentelijk openbaar vervoer minima, inclusief incidentele middelen uit bestuursakkoord (€ 344.000, onttrokken aan reserve SMMM) Doorbelaste apparaatskosten (met name personeelskosten, zie paragraaf 3h)

435

Kapitaallasten bushaltes

Bestuursakkoord: structurele middelen voor strategische investeringen in versterking openbaar vervoer

300

Exploitatie projecten: in 2025 is een bijdrage geraamd van € 13 miljoen voor het traject Eindhoven - Düsseldorf.

Baten

1.020

Overig

Reserve -344

* 0

-12

Totaal

1.804

-12

-344

Groen en Recreatie Het thema Groen en Recreatie richt zich op de ontwikkeling en het beheer van de groene inrichting van de stad als (speel)gazons, kruidenrijke grasstroken, plantsoenen, bomen, speelvoorzieningen, parken en natuurgebieden op een biodiverse, gezonde en leefbare stad. En versterkt daarmee de ruimtelijke structuur, de aantrekkelijkheid en het vestigingsklimaat van de stad. Qua beheer wordt vanuit thema Groen nauw samengewerkt met de thema’s Openbare Ruimte en Water. Gedrieën dekken deze drie thema’s samen het beheer van de gehele openbare ruimte. Bij de ontwikkeling van de stad speelt het thema Groen in toenemende mate een rol in samenhang met een breed scala aan andere thema’s (naast de twee eerder genoemde thema’s) als Wonen, Economie, Verkeer, Milieu en Duurzaamheid die ook invloed hebben op leefbaarheid, klimaatrobuustheid en gezondheid van de stad.

5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met de daarin passende gebruiks- en natuurfuncties We zetten in op een gezonde en evenwichtige stad door een robuuste stedelijke groenstructuur, die zich vanuit het buitengebied fijnmazig vertakt tot diep in de wijken. Een groenstructuur die ontspanningsmogelijkheden biedt, frisse lucht en verkoeling brengt tot in het centrum en hittestress vermindert. Met gericht beheer en investeringen in de groene ruimte versterken we het verblijfskarakter van de openbare ruimte voor mensen alsmede de leefomgeving voor planten en dieren. Op de eerste plaats zetten we bij gebiedsgerichte opgaven in en rond de groene wiggen in op versterking van het groene karakter, de klimaatrobuustheid, de biodiversiteit en de mogelijkheden tot recreatief (mede)gebruik. We breiden het Natuur Netwerk Brabant geleidelijk verder uit in aansluiting op de regionale structuren. In de stad richten we ons op het gezamenlijk verder vergroenen van de binnenstad en het stapsgewijs uitbreiden van groen in groenarme buurten. We stimuleren natuur-inclusief bouwen. Door het duurzaam onderhouden van stads-, wijk- en buurtparken nodigen we uit tot bewegen, ontspannen, verblijven en ontmoeten en dragen we bij aan sociale- en gezondheidsdoelstellingen.

Voor extra maatregelen rondom groen en recreatie is gedurende deze bestuursperiode incidenteel een bedrag van €1,5 miljoen beschikbaar en structureel €0,5 miljoen. De incidentele middelen worden de komende vier jaar ingezet op drie onderdelen: - planvorming, onderzoeks- en voorbereidingskosten voor het Groenplan Centrum en de borging ervan - impuls biodiversiteit - impuls gevelgroen De structurele middelen dienen na realisatie voornamelijk als kapitaallasten en zullen tot die tijd ingezet worden voor incidentele opgave rondom onderhoud in vergroeningsprojecten in het Centrum. Preventie en ruimen van zwerfvuil in groen We houden de stad schoon, heel en netjes. Het zwerfvuil in beplanting wordt periodiek (op beeldnorm) verwijderd. Dit gebeurt in samenhang met het verwijderen van zwerfvuil op verharding en het beheersen van onkruid. Beperkt houden onkruid in groen / boomspiegels We beheersen het onkruid in het groen (voornamelijk streefbeeld basiskwaliteit) zodat het gewenste groen zich goed kan blijven ontwikkelen en doen dit veelal efficiënt in één werkgang met zwerfvuilverwijdering. Vitaal houden beplanting Met doelgericht cyclisch beheer en het uitvoeren van inboet houden we beplanting vitaal. We doen investeringen in het groen en voeren groenrenovaties uit in afstemming met omwonenden.

Daarbij spelen we zoveel mogelijk in op frequenter voorkomende drogere en nattere perioden. Ook breiden we groen uit door het verwijderen van verharding ten gunste van de aanleg van groen. Effectindicatoren % inwoners tevreden over inrichting van het

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

Begroting 2026

68%

>75%

68%

>75%

+/-

kl.: +/-

kl: +/-

92%

≥ 90%

>90%

groen in de woonomgeving % inwoners tevreden over onderhoud van het groen in de woonomgeving Biodiversiteit soortgroepen % inwoners dat jaarlijks een van de grote stadsparken bezoekt

Prestatie-indicatoren

Realisatie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Zwerfvuilarme beplanting

98%

>90%

Onkruidarm groen / boomspiegels

86%

>90%

Technische staat beplanting

91%

>90%

In 2023 richten we ons vooral op: • Vergroenen Binnenstad: we gaan verder met de vergroening van het Kernwinkelgebied / centrum Zo wordt de vergroening van het Stratumseind opgeleverd en starten we met de vergroening van de Demer. Enerzijds maken we een inhaalslag op het achterstallig onderhoud binnen de ring, maar werken tegelijkertijd verder aan de plannen voor een aantal groenplekken uit het Groenplan Centrum binnen de ring voor thema’s zoals gevelgroen en biodiversiteit, en op locaties zoals Wilhelminaplein, Stadhuisplein, Victoriapark en Stationsplein. De aanvullende middelen uit het Bestuursakkoord zijn essentieel om (een deel van het onderhoud in het Centrum én de juiste onderzoeks- en voorbereidingskosten voor concrete initiatieven uit Groenplan Centrum van de benodigde dekking te voorzien. • Vergroenen Wijken: we gaan door met vergroenen van de groenarme wijken en zetten in op het realiseren van ca. 5000m2 (in de periode tot en met plantseizoen 2024/ 2025) groen erbij. We breiden het kruidenrijk gras dieper in de wijken uit, ook op kleinschaliger niveau. Wij doen dit voor onder meer biodiversiteitsdoelen (naast dat dit aantrekkelijk is, profiteren onder andere insecten en vogels hiervan), beleving en klimaatadaptatie. • Versterken Groene Wiggen: we bereiden het (deels) openstellen van landgoed De Wielewaal (in 2025) verder voor.

De verschillende projecten onder het uitvoeringsprogramma Genneper Parken worden gefaseerd voorbereid. Afhankelijk van beschikbare personele capaciteit kan gestart worden met de uitvoering van de vergroening van P4 en de Wim van Tuijllaan. We werken door aan de verdere realisatie van Natuurnetwerk Brabant. Zo wordt de uitvoering van de percelen die vallen onder de 1e subsidieaanvraag voor het Bod-B5 gerealiseerd in het veld. En wordt de uitvoering van de 2e subsidieaanvraag verder voorbereid voor uitvoering vanaf 2023. Ook worden nieuwe subsidieaanvragen ingediend (Het Bod-B5 loopt door tot en met 2027). • Speelplaatsen: we maken speelvoorzieningenbeleid. We maken de openbare speelvoorzieningen verder toegankelijk, in lijn met het VN verdrag en zoals verwoord in de RIB van 8 maart 2022. Waar vervanging van de toestellen kansrijk is, zetten we (in overleg met omwonenden) de beweging door naar ‘natuurlijk spelen’, waardoor we meer groene speelplaatsen creëren. Ook stimuleren we de vergroening van schoolpleinen. • Onderhoudsprogramma: we voeren het jaarlijks integraal onderhoudsprogramma uit waarbij we waar mogelijk het groen uitbreiden. We werken een beheerplan uit waarmee beter inzichtelijk gemaakt wordt wat nodig is om het huidig groen te beheren en onderhouden. We streven naar ontharding waar mogelijk.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11888501/1