22bst00695 - Bijlage 1a - Bestemmingsplan Kerkdorp Acht 2021

In dit bestemmingsplan zijn regels opgenomen waarbinnen beroep en bedrijf aan huis is toegestaan. Dit draagt bij aan de verbetering van de economische structuur en de levendigheid in de wijken. Het bestemmingsplan is dus in lijn met de uitgangspunten van de omgevingsvisie.

3.5

Volkshuisvesting

In het onderhavige plangebied zijn geen concrete nieuwe ontwikkelingen voorzien. Indien zich nieuwe ontwikkelingen in het gebied voordoen op het gebied van wonen zal dit worden getoetst aan het volkshuisvestingsbeleid. 3.5.1

Regionaal beleid

Samen staan de negen gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven(SGE) aan de lat om een woon- en leefklimaat van hoge kwaliteit te realiseren en de veranderende kwalitatieve en kwantitatieve vraag zo goed mogelijk te bedienen. Dit is een voorwaarde voor een aantrekkelijke vestigingsplek voor nieuwe inwoners en om te kunnen blijven concurreren met andere (inter)nationale topregio's. Dit gaat niet alleen. We hebben elkaar maar vooral bewoners en partners, zoals corporaties, ontwikkelaars, beleggers, bouwondernemingen en makelaars, nodig. Die investeren mee in de kwaliteit van de regio en het woonklimaat. Als samenwerkende partners in een creatieve regio zoeken we daarbij ook naar mogelijkheden om innovaties in het bouwproces te realiseren. Het Regionaal Ruimtelijk Overleg (gemeenten, provincie) heeft op 13 december 2017 het 'Afsprakenkader Wonen 2017' bekrachtigd dat door de afzonderlijke negen gemeenteraden is vastgesteld. Hierin zijn o.a. de volgende afspraken over woningbouwontwikkelingen 36

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

opgenomen: 1. We geven ruim baan aan initiatieven die uitgaan van herstructurering, transformatie en inbreiding. Dit betreft de locaties binnen het bestaand stedelijk gebied zoals dat is aangegeven in de provinciale Interim omgevingsverordening. 2. Alle overige initiatieven stemmen we op elkaar af, waarbij geldt dat we geen nieuwe uitleglocaties ontwikkelen, tenzij…….Het regionaal portefeuillehoudersoverleg neemt hierover een unanieme beslissing. Uitleglocaties liggen buiten het bestaand stedelijk gebied zoals aangegeven in de provinciale interim omgevingsverordening. 3. In principe beschouwen we de kwantitatieve provinciale prognoses 2017 als richtinggevend op het niveau van het Stedelijk Gebied. Hierbij maken we zo optimaal mogelijk gebruik van de ruimte die de Brabantse Agenda Wonen biedt. Door de woningbouwontwikkelingen goed te monitoren kunnen we ingrijpen op het moment dat dat nodig is en voorkomen we dat goede plannen voor de korte termijn (2021) worden tegengehouden op basis van de programmering op langere termijn (2030). Hierdoor ontstaat meer ruimte om snel in te kunnen spelen op marktontwikkelingen. 4. Het Stedelijk Gebied Eindhoven heeft een bestuursopdracht voor de aanpak van een negental majeure projecten gegeven. Het onderdeel programmering kan echter volgens het coördinatieteam op dit moment niet voldoende worden uitgewerkt.

Hiervoor heeft zij kaders in de vorm van een regionale visie op wonen en bijbehorende marktonderzoek(en) nodig. Deze visie wordt 2e helft 2019 verwacht. Het merendeel van de majeure projecten kan daar niet op wachten omdat er enerzijds behoefte is aan deze woningen en anderzijds bestemmingsplannen geactualiseerd, gewijzigd dan wel opgesteld moeten worden. Daarom is in het portefeuillehoudersoverleg van 26 oktober en 21 december 2017 besloten het onderdeel programmeren, voor nu uit de Bestuursopdracht te halen en ten aanzien van de locaties planologische voorwaarden in de nieuwe bestemmingsplannen mee te geven. In het Afsprakenkader 2017 is aangegeven welke plannen regionaal afgestemd worden. Een nieuw bestemmingsplan dat meer dan 75 woningen in stedelijke kernen of 25 woningen in landelijke kernen mogelijk maakt, dient regionaal afgestemd te worden. Via het coördinatieteam worden deze plannen aan het portefeuillehoudersoverleg voorgelegd. De provincie ziet er op toe dat de plannen regionaal afgestemd worden. Wanneer bij het vooroverleg blijkt dat dat niet het geval is worden de plannen door de provincie niet in behandeling genomen. 3.5.2

Lokaal beleid

Woonvisie De Woonvisie is op 15 december 2015 vastgesteld. In de woonvisie gaat de gemeente in op haar ambities op het gebied van bouwen en wonen. Daarmee maken we de richting waarin we ons willen ontwikkelen duidelijk aan de stad, haar bewoners en alle partijen die een rol spelen in de verdere ontwikkeling van de stad. Drie pijlers zijn geformuleerd als kader voor de nieuwe opgave: Eindhoven als ambitieuze stad, als solidaire stand en als innovatieve stad. Ambitieuze stad Eindhoven groeit en dat creëert een nieuwe vraag naar wonen. Eindhoven wil verder verstedelijken. Onder stedelijkheid wordt een gemengde en gevarieerde omgeving waar mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten verstaan. En een stad die tegelijk ook groen en gemoedelijk blijft. De gemeente Eindhoven staat voor de unieke kans om de stad als geheel, en het gebied binnen de Rondweg in het bijzonder, de komende jaren te laten groeien. Zij verwacht dat het inwonersaantal van Eindhoven de komende 10 jaar fors zal toenemen, harder dan de prognoses nu voorspellen. De bijzondere bevolkingsopbouw van Eindhoven (een relatief jonge bevolking) draagt daaraan bij. Die groei moet ook op het vlak van wonen gefaciliteerd worden. Tot 2030 wil de gemeente Eindhoven minstens twee derde van de extra woningcapaciteit binnen de Rondweg realiseren. vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

37

Solidaire stad De gemeente Eindhoven wil dat Eindhoven een samenleving is, waarvan iedereen onderdeel is. De meeste inwoners kunnen zelfstandig hun plaats vinden in die samenleving, sommigen hebben een steuntje in de rug nodig. Voor hen wordt gezorgd voor een vangnet. Ook is er oog voor mensen in lastige situaties: asielzoekers, daklozen, mensen in psychische nood en ex-gedetineerden. Door de decentralisatie in de zorg moeten meer mensen met een beperking een plek in de wijk vinden. De vergrijzing zet de komende jaren stevig door. Veel ouderen, met of zonder zorgvraag, zullen langer thuis blijven wonen. Het is belangrijk dat er voor al deze mensen een plek blijft op de woningmarkt. Concentratie in bepaalde wijken is ongewenst. De sociale woningvoorraad is onderdeel van de sociale basisinfrastructuur. In theorie is in Eindhoven de sociale woningvoorraad in balans met de doelgroep. Twee ontwikkelingen vragen echter om aandacht: de samenstelling van de sociale woningvoorraad en de positie van de 13.500 huishoudens met een middeninkomen. Met de inwerkingtreding van de nieuwe woningwet 2015 moeten woningcorporaties hun woningen 'passend toewijzen'. Het aantal eenpersoons- en tweepersoonshuishoudens groeit. Dit betekent een grote uitdaging. Niet alleen in woonwensen maar ook in betaalbaarheid, want alleen wonen is relatief duur.

De gemeente Eindhoven zal gaan inzetten op transformatie en ander gebruik. Bij de transformatie van grotere kantoren, zorg- en onderwijsgebouwen kunnen (collectief) particulier opdrachtgeverschap en nieuwe woonconcepten een oplossing bieden. Ook het gebruik van eengezinswoningen door bijvoorbeeld twee eenpersoonshuishoudens, met name in het gebied buiten de Rondweg, behoort tot de mogelijkheden. Innovatieve stad De gemeente Eindhoven gaat partijen uitdagen om klantgeoriënteerd, sneller, goedkoper en duurzamer te produceren. En ook in de aanpak van de bestaande voorraad en in de transformatie van kantoren en zorggebouwen is er een grote behoefte aan vernieuwing en aan creatieve, betaalbare oplossingen. Een andere ontwikkeling is het zogenaamde flexwonen. Tot voor kort kende de woningmarkt een vrij overzichtelijk aanbod: koop- of huurwoningen, zelfstandige of onzelfstandige woonruimten, grondgebonden woningen of appartementen. Maar de vraagkant is de afgelopen jaren sterk veranderd. Er komen steeds meer groepen die behoefte hebben aan tijdelijke woonruimte. Denk bijvoorbeeld aan studenten, expats, arbeidsmigranten, mensen die een echtscheiding achter de rug hebben, ex-gedetineerden en mensen die uit een opvangvoorziening komen.

Deze mensen zijn op zoek naar goede tijdelijke huisvesting, met passende voorzieningen, die snel beschikbaar is en tegen een prijs die past bij hun budget. Dit flexwonen wordt een belangrijke nieuwe woonvorm in Eindhoven. Het biedt tevens kansen voor de transformatie van leegstaand vastgoed. Verder wil de gemeente Eindhoven in de koopsector dat inwoners zoveel mogelijk invloed hebben op hun eigen woning en woonomgeving, bijvoorbeeld door het stimuleren (collectief) particulier opdrachtgeverschap. Daarnaast wil de gemeente Eindhoven dat zelf bouwen niet alleen bereikbaar is voor de huishoudens met een hoger inkomen.

Woonprogramma Eindhoven 2021-2025 Het Woonprogramma is op 15 december 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. Met het Woonprogramma sluiten we aan bij het bestaande beleid. Zo hebben we in 2015 een Woonvisie opgesteld. In 2020 hebben we een integrale visie voor de fysieke leefomgeving in onze stad vastgelegd in de Omgevingsvisie. En in 2019 is een Woondeal gesloten met het ministerie van BZK, provincie Noord-Brabant en de regio. Het Woonprogramma Eindhoven 2021-2025 hangt nauw samen met dit beleid. 38

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

De ambities uit de Woonvisie van 2015 blijven cruciaal voor de ontwikkeling van de stad in de komende jaren. Ze zijn gericht op de ontwikkeling van Eindhoven van een middelgrote naar een grote, economisch sterke en inclusieve stad. De ambities komen echter in een ander daglicht te staan: door de snelle prijsstijgingen in de afgelopen jaren en mogelijk door de coronacrisis. Vandaar dat we in dit Woonprogramma kiezen voor een accentverschuiving richting de volgende ambities 1. Forse groei van de woningvoorraad om de grote vraag naar woningen op te kunnen vangen. 2. Een evenwichtig woningaanbod, zodat alle inwoners een betaalbare woning kunnen vinden. 3. Voldoende geschikte woningen voor kwetsbare inwoners. Om voor alle inwoners van Eindhoven een passende en betaalbare woning te kunnen bieden, werken we aan een goed kwantitatief en kwalitatief Woonprogramma. Kwantitatief nemen we ons voor gemiddeld 3.000 woningen per jaar toe te voegen in komende jaren. De woonopgave realiseren we binnen én buiten de Ring. Ook buiten de Ring liggen immers kansen, met name rondom centrale plekken in de wijken en langs HOV-lijnen. De Woonvisie 2015 blijft het vertrekpunt. We werken aan een inclusieve stad, met een gevarieerd aanbod voor alle doelgroepen. We binden talent. Ook sluiten we aan op de regionale visie op Wonen (2019).

Er is immers een duidelijke relatie met de regiogemeenten, we kunnen elkaar versterken. Deze relatie geven we verder vorm door gezamenlijk met de regio de Visie op Wonen en de Woondeal uit te voeren. Woonprogramma Op basis van de woonbehoefte voor de stad, de bestaande plannen en de uitwerking naar woonmilieus komen we tot het Woonprogramma. We doen dit voor de stad als geheel en per woonmilieu. Voor de stad als geheel is onderstaand schema leidend. Dit betekent overigens niet dat deze percentages in elk woningbouwproject gerealiseerd moet worden. We onderscheiden immers woonprogramma's naar woonmilieu (centrumstedelijk, groenstedelijk, binnen de Ring en buiten de Ring). Daarnaast is een exacte invulling op projectniveau bijvoorbeeld ook afhankelijk van de bestaande voorraad in een buurt of straat. Via de wijk- en buurtmonitor houden we realisatie in de gaten.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

39

Wat betreft sociale huur vormt het Collegeprogramma, waarin 20% sociale huur is opgenomen, het uitgangspunt. Voor de langere termijn, vanaf 2022 voorzien we een noodzakelijke groei naar 30%.

3.5.3

Kamerverhuur en woningsplitsing

Op 12 juni 2018 heeft de gemeenteraad het paraplubestemmingsplan 'parkeren, kamerverhuur en woningsplitsing' vastgesteld. Tot het moment van inwerkingtreding van dit paraplubestemmingsplan, werd via de huisvestingsverordening voorkomen dat woningen zonder vergunning werden gesplitst, omgezet, onttrokken en samengevoegd. Hoewel kamerverhuur en woningsplitsing verschillend zijn en andere toetsingskaders kennen, hebben beiden wel een zelfde soort ruimtelijk effect op de omgeving en is het wenselijk om deze initiatieven soortgelijk te reguleren in bestemmingsplannen. Door de regeling in het paraplubestemmingsplan wordt kamerverhuur en woningsplitsing voortaan via één vergunning (omgevingsvergunning) geregeld. Deze regeling moet in opvolgende bestemmingsplannen zoals het onderhavige worden overgenomen om geldend te blijven voor het betreffende plangebied. Om die reden is de regeling uit dit paraplubestemmingsplan in dit bestemmingsplan overgenomen.

40

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

3.6

Archeologische en cultuurhistorische waarden

3.6.1

Archeologie

Het Verdrag van Valletta (Malta) verplicht de Europese overheden tot het beschermen van archeologisch erfgoed. Hierbij wordt als uitgangspunt gehanteerd dat archeologische waarden in situ bewaard moeten blijven. Dat wil zeggen, dat er naar gestreefd moet worden om de waarden op de locatie te behouden. Als dit niet mogelijk blijkt, bijvoorbeeld bij bouwplannen, dan moeten de waarden worden opgegraven en ex situ worden bewaard. Het Verdrag van Valletta is doorvertaald in de Monumentenwet 1988, zoals deze gewijzigd is in september 2007. Sinds deze wijziging van september 2007 is de gemeente bevoegd gezag op het gebied van cultuurhistorie en archeologie. Per 1 juli 2016 is de Erfgoedwet van kracht. De uitgangspunten uit het Verdrag van Valletta (Malta) blijven in de Erfgoedwet de basis van de omgang met archeologie. Gemeenten houden een belangrijke rol in het archeologische stelsel. In bestemmingsplannen houden ze rekening met (te verwachten) archeologische waarden. Dit wordt samen met de andere onderdelen rond de omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving overgeheveld naar de toekomstige Omgevingswet.

Gemeentelijk beleid De gemeente Eindhoven heeft eigen archeologiebeleid, als uitwerking van het nationale en provinciale beleid. Dit beleid staat in het 'Beleidsplan archeologie Eindhoven en Helmond 2008-2012' , dat de raad in september 2008 heeft vastgesteld. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor het bodemarchief zelf ter hand door te investeren in kerntaken en opbouw van expertise. De gemeente kent archeologische waarden daterend uit de prehistorie en de Romeinse tijd. Het gemeentelijk bodemarchief herbergt tevens fundamentele gegevens over de geschiedenis van stad en platteland gedurende en na de middeleeuwen. Deze gegevens zijn van groot belang voor de reconstructie van het verleden, temeer omdat archivalische bronnen in Eindhoven nagenoeg ontbreken. De archeologische gebieden binnen de gemeente Eindhoven staan aangegeven op de gemeentelijke archeologische waardenkaart, onderdeel van de gemeentelijke cultuurhistorische waardenkaart. Het beleid is om bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met de archeologische waarden en verwachtingen in de ondergrond en daarbij uit te gaan van de gemeentelijke archeologische waardenkaart. Volgens de Archeologische Waardenkaart kent onderhavig plangebied geen archeologisch waardevolle gebieden of archeologische verwachtingsgebieden.

Binnen het bestemmingsplan hoeft dan ook geen rekening te worden gehouden met archeologische waarden of verwachtingen. Wel geldt ten aanzien van archeologie een meldingsplicht voor archeologische toevalsvondsten. Mochten tijdens eventuele grondwerkzaamheden archeologische resten worden aangetroffen, dan dienen deze (op grond van de meldingsplicht ingevolge art. 5.10 Erfgoedwet 2016) direct gemeld te worden aan de Minister van OCW en de afdeling Omgevingskwaliteit van de gemeente Eindhoven. Vervolgens zal bepaald worden of, en zo ja welke, aanvullende maatregelen getroffen dienen te worden.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

41

Uitsnede archeologische waardenkaart van Eindhoven

3.6.2

Cultuurhistorie

Op 18 maart 2008 is de cultuurhistorische waardenkaart van Eindhoven vastgesteld. De kaart dient als beleidskader om bij ruimtelijke ontwikkelingen in de stad rekening te kunnen houden met de cultuurhistorie van Eindhoven. De kaart geeft, naast rijks- en gemeentelijke monumenten een overzicht van de historische structuur van wegen en waterlopen, historisch waardevolle stedenbouwkundige en landschappelijke- en groenstructuren, beschermde stadsen dorpsgezichten en monumentale bomen. Bij de samenstelling van de kaart is onder andere gebruik gemaakt van de gegevens van de provinciale cultuurhistorische waardenkaart.

42

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

Uitsnede cultuurhistorische waardenkaart van Eindhoven

Na de vaststelling van de cultuurhistorische waardenkaart zijn er verschillende cultuurhistorische onderzoeken uitgevoerd die een verdieping en actualisatie vormen op de geconstateerde waarden op deze kaart. Het betreft het historisch-landschappelijk onderzoek 'Het landschap onder de stad. Een cultuurhistorisch onderzoek naar de relicten van het prestedelijk landschap in het stedelijk gebied van de gemeente Eindhoven' (2018) door RAAP adviesbureau. Daarnaast zijn de aangeduide historische wegstructuren op de cultuurhistorische waardenkaart binnen het plangebied nader geanalyseerd. Verder zijn de resultaten betrokken van afzonderlijke cultuurhistorische onderzoeken naar categorieën gebouwen, zoals o.a. school- en woongebouwen.

De resultaten van deze onderzoeken zijn in onderstaande paragraaf verwerkt, waarin per deelgebied of deelstructuur is toegelicht hoe de geconstateerde waarden zijn doorvertaald in de regels van het bestemmingsplan. De cultuurhistorische onderzoeken zijn als bijlagen bij het bestemmingsplan gevoegd.

Historisch landschap Algemeen Op de Cultuurhistorische Waardenkaart zijn landschappelijke/groene waarden van het historisch landschap (historische wegenstructuren, waterlopen en waterwegen, historisch landschap en groenstructuren) in kaart gebracht. In 2015-2017 en 2018-2019 zijn in opdracht van de gemeente Eindhoven cultuurhistorische onderzoeken uitgevoerd door RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. Deze onderzoeken hadden als doel de gemeentelijke Cultuurhistorische Waardenkaart wat betreft het onderdeel historisch landschap nader te onderbouwen en waar nodig aan te vullen. Door middel van een cultuurhistorische inventarisatie en waardering is met deze onderzoeken allereerst het buitengebied en vervolgens het stedelijk gebied van Eindhoven gedetailleerd in beeld gebracht. In 2017 zijn de resultaten van het onderzoek naar het buitengebied gepubliceerd in het rapport 'De groene zoom van Eindhoven' en in 2019 verscheen het rapport van het stedelijk gebied 'Het landschap onder de stad'. Onderhavig plangebied valt voor een klein deel onder het onderzoek van het vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

43

buitengebied en verder onder het onderzoek van het stedelijk gebied. De rapporten geven de diversiteit weer binnen de landschappen zoals deze zich tussen omstreeks 1840 en het moment van verstedelijking en deels ook al daarvoor manifesteerden. De 'Kenmerkenkaart' bij de rapporten geeft een overzicht van de afgedekte cultuurlandschappen (landschapstypen) met de nog bestaande en verdwenen landschapselementen. De 'Cultuurhistorische waarderingskaart historisch landschap' (buitengebied) en de kaart 'Herkenbaarheid prestedelijk landschap' (stedelijk gebied) geven respectievelijk de mate van waardering van de verschillende landschapstypen en de mate van herkenbaarheid van het prestedelijk landschap in de afzonderlijke deelgebieden weer. De waardering van nog bestaande landschapselementen wordt weergegeven op de 'Waarderingskaart landschapselementen'. Tot ver in de 20e eeuw breidde Eindhoven zich vooral uit over de oude akkers van Woensel, Strijp, Stratum, Tongelre en Gestel. Alhoewel deze ontwikkelingen veel van het vroegere landelijke karakter van het gebied hebben uitgewist, is er zeker nog het nodige in het buitengebied en stedelijk gebied te herkennen dat voortkomt uit de oude structuur van het platteland, het vroegere agrarisch cultuurlandschap.

Het kan daarbij gaan om grotere structuren, zoals groene gebieden, maar ook om kleine verwijzingen als het verloop van een rooilijn, een oude boom of bomenrij of een wegtracé. De mate waarin dit historisch landschap nog herkenbaar is, hangt mede af van de stedenbouwkundige ontwikkelingswijze van de stad. Met name in de wederopbouwperiode is veel van het bestaande landschap als een tabula rasa overschreven, terwijl vóór de Tweede Wereldoorlog er (noodgedwongen) en na 1975/1980 er resp. meer werd aangesloten en meer aandacht bestond voor de vroegere situatie. Zelfs wanneer een gebied door stedelijke ontwikkeling sterk gewijzigd is, zijn er nog verwijzingen naar het vroegere agrarisch cultuurlandschap te vinden

Algemene karakteristiek Het gebied Acht behoort vanouds tot Woensel. Met de annexatie van de gemeente Woensel in 1920 kwam ook het gebied Acht in de gemeente Eindhoven te liggen. Het cultuurlandschap van Woensel was in belangrijke mate georiënteerd op het Dommeldal, dat van noordnoordoost naar zuidzuidwest verloopt. Parallel aan het beekdal lag een langgerekte dekzandrug, die verder zuidelijk doorliep in het dorpsgebied van Strijp. Daarnaast behoorde ook het gebied rond Acht, ontstaan langs de Groote Beek die verder noordelijk in het Dommelsysteem mondde, vanouds tot het dorpsgebied van Woensel. Acht ligt, vanaf de Dommel bekeken, feitelijk 'tweede rang'. Zowel de langgerekte dekzandrug van Acht als die van Woensel liep in de gemeente Son en Breugel door. Vanaf Woensel bezien lag Acht aan de andere zijde van de Woenselse Heide. Het landschap was hier veel kleinschaliger dan in Woensel. Rond het dorp Acht zelf lagen, evenals bij de nederzettingen van Woensel, veel kleine, door opgaand groen omgeven percelen. Het betreft hier de zone ten noorden en ten zuiden van de nederzetting. Heel karakteristiek voor Acht zijn de meer naar het zuidwesten gelegen kleinschalige vroege heideontginningen, die dikwijls enige vorm van regelmatigheid laten zien. Ook op later moment werd heide ontgonnen, deels ook in bos omgezet.

Op de volgende kaart zijn diverse oorspronkelijke landschapstypen rondom de nederzetting Acht weergegeven:

44

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

Gecombineerde kenmerkenk aart stedelijk en landelijk gebied. RAAP-rapport 'Het landschap onder de stad.'

Waardevolle historische gebieden In de afgelopen eeuw zijn de diverse landschapstypen rondom Acht bebouwd met woningen en bedrijventerreinen. Het gehele plangebied kent voor het grootste deel een 'middel' herkenbaarheid. De diverse latere inpassingen hebben de hoofdstructuur van het landschap gedeeltelijk in stand gelaten. Enkele plekken kennen een hoge herkenbaarheid. Het betreft hier de oude nederzettingstructuur van Acht in de vorm van de prestedelijke dorpskern van Acht rondom de St. Antonius Abtkerk en het aangrenzende dorpslint, de huidige Rijn- en Waalstraat. Verder zijn van hoge waarde een meer naar het zuidoosten tussen Jo Goudkuillaan en Boschdijk is een prestedelijk bosperceel gelegen, een bewaard gebleven oud bosje bij de Verzetsheldenlaan en een bewaard gebleven prestedelijk erf aan de Cor Gehrelslaan.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

45

Kaart herkenbaarheid prestedelijk landschap. RAAP-rapport 'Het landschap onder de stad'

Waardevolle historische elementen In het plangebied komen diverse waardevolle historische elementen. In het kader van dit bestemmingsplan zijn de elementen die als 'hoog' of 'zeer hoog' zijn gewaardeerd van belang. Het betreft de volgende zaken: - verspreid over het plangebied bevinden zich diverse hoog gewaardeerde paden en wegen, deels van voor 1832/1850 en deels daterend uit 1832-1950. Deze structuren zijn van hoge waarde omdat het profiel ongewijzigd of slechts licht verbreed is en omdat flankerende groenstructuren (licht gewijzigd) nog aanwezig zijn of omdat deze, overeenkomstig de historische situatie, niet aanwezig waren en dat nu nog steeds niet zijn; - verspreid over het plangebied bevinden zich diverse hoog en zeer hoog gewaardeerde bomenrijen. Ze zijn van waarde vanwege de 'landschappelijke hiërarchie' van de beplanting, d.w.z. in hoeverre de betreffende rij nog een al dan niet verdwenen pre-stedelijk element (beekdal, heide-, broek- of kampontginning, landgoed, begraafplaats, kanaal of hoofdweg) benadrukt en vanwege de aanwezigheid/herkenbaarheid van een lijnstructuur van beeldbepalende/monumentale bomen of onderdeel van een groter geheel; - Op diverse plekken langs en nabij het Rien van Bruggenpad zijn nog herkenbare rabattenbosjes opgenomen als hoog gewaardeerd reliëfelement.

De nog altijd goede herkenbaarheid van de rabattenstructuur als de overwegend hoge ouderdom (voor 1843) bepalen de hoge waarde van deze elementen - Nabij de kruising Cor Gehrelslaan, Volkerak en Achtste Loop is een waardevol infrastructuur element geduid: het betreft hier een voormalige 'plaetse' (driehoekig agrarisch gebruiksgebied). De huidige weg (profiel en aanwezige beplanting) markeert nog altijd deze historisch waardevolle plek. 46

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

De hoog gewaardeerde (oranje) en zeer hoog gewaardeerde (rood) elementen zijn op de volgende kaart weergegeven:

Waarderingskaart landschapselementen prestedelijk landschap. RAAP-rapport 'Het landschap onder de stad'

Zoals in de inleiding van deze paragraaf aangegeven valt een klein deel, namelijk een klein gebied in de zuidelijke hoek, onder het historisch-landschappelijk onderzoek van het buitengebied. Op de kaartweergave hieronder is te zien dat een aanzienlijk deel ervan als hoog gewaardeerd is. Dit omdat het een gave rand van in cultuurland omgezette heidebebossing betreft.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

47

Waarderingskaart landschapstypen. RAAP-rapport 'De groene zoom van Eindhoven'

In dit gebied zijn nog enkele elementen met een hoge waarde gelegen, namelijk het pad direct ten zuiden van de huidige buurt 'Kerkdorp Acht', als de bomenrij aan de zuidzijde ervan. De waarde is gelegen in de ouderdom van het pad (voor 1832), het ongewijzigde profiel ervan en de aanwezigheid van het begeleidende opgaand groen.

Waarderingskaart landschapselementen. RAAP-rapport 'De groene zoom van Eindhoven'

Regeling in het bestemmingsplan Om de aanwezige cultuurhistorisch landschappelijk waardevolle gebieden en elementen te beschermen is er in het bestemmingsplan voor een groot deel van deze gebieden en elementen een dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie - 2' opgenomen. Deze dubbelbestemming geldt voor de gebieden die een hoge herkenbaarheid of een hoge of zeer hoge waarde hebben en voor de elementen die een hoge of zeer hoge waarde hebben. Naast wat in de hoofdbestemming is geregeld zijn hier ook regels met betrekking tot cultuurhistorie 48

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

van toepassing.

De betreffende landschapselementen die binnen een gebied met dubbelbestemming 'Waarde Cultuurhistorie 2' liggen, vallen onder die dubbelbestemming. De elementen die niet binnen een gebied met dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie - 2' liggen, zijn apart op de verbeelding opgenomen met een dubbelbestemming.

Voor de gebieden met een middel herkenbaarheid die hierboven zijn vermeld is geen dubbelbestemming Waarde – Cultuurhistorie – 2 opgenomen. Binnen deze gebieden worden de historisch landschappelijke waarden geborgd met de hoofdbestemmingen. Daarnaast geldt voor een aantal van deze gebieden al een dubbelbestemming 'Waarde – Cultuurhistorie - 1'. Dit geeft voldoende borging van de historisch landschappelijke waarden binnen deze gebieden. Voor de landschapselementen met hoge of zeer hoge waarde die binnen deze gebieden met middel herkenbaarheid liggen geldt uiteraard de dubbelbestemming 'Waarde – Cultuurhistorie – 2' wel.

Historische wegstructuren voor 1900 en historisch stedenbouwkundig gebied 'Kerkdorp Acht' Het plangebied kent een aantal wegen die zijn aangeduid als historische wegstructuur voor 1900. Het betreft de tracés Rijnstraat-Waalstraat, Maasstraat-Merwedestraat, Cor Gehrelslaan en het Rien van Bruggenpad. Bovendien geldt langs verschillende structuren ook de aanduiding 'aan de weg gerelateerde bebouwing'. De historische dorpskern van Acht (rondom de Antonius Abtkerk) is op de waardenkaart aangeduid als historische stedenbouwkundige gebied. De hiervoor genoemde structuren komen aan bod in de cultuurhistorische analyse van de radialen (zie bijlage 7). Daarnaast is ook een deel van de Boschdijk (historisch wegstructuur voor 1900) in het plangebied gelegen.

Het oorspronkelijke dorpse karakter van Acht is aan de Rijnstraat, Waalstraat (deze straten maakten deel uit van een oude doorgaande weg naar Mispelhoef) en rond de kerk gaaf bewaard gebleven door de open ruimtelijke structuur met een verspringende rooilijn en de overwegend vrijstaande panden, die in korrelgrootte en afgezien van een enkele uitzondering ook in bouwtrant goed bij elkaar passen. De Antonius Abtkerk (IJsselstraat 4, gemeentelijk monument) markeert het centrum van Acht en vormt het middelpunt van een ensemble van pastorie, dorpshuis (een voormalig schoolgebouw) en enkele oudere panden. Dit gebied vormt de kern van het kerkdorp Acht, een nederzetting van voor 1850 die onderdeel vormde van Woensel. Dit deel is in zijn ruimtelijke opzet, met de afwisseling van kleinschalige verspreide bebouwing en open, groene plekken, nog zeer kenmerkend voor een oude dorpsstructuur. Het karakter van een dorpskern wordt versterkt door het plantsoen met kiosk. Daarnaast is een deel van de westelijke zijde van de Boschdijk in het plangebied gelegen. De Boschdijk was onderdeel van de in 1818 voltooide straatweg van 's-Hertogenbosch naar Luik. De stedelijke ontwikkeling na 1900 is nog goed afleesbaar ter plaatse van Boschdijk 981-999 en 1035-1081.

De bebouwing is hier aan de historische radiaal gerelateerd en kenmerkt zich door een verspringende rooilijn, de vrijstraande ligging van de panden, afwisselende korrelgrootte en een met elkaar samenhangende en op de historische radiaal aansluitende bouwtrant. De aanwezige karakteristieken worden ter plaatse van de dorpskern van Acht en de bebouwing langs beide zijden van de Rijnstraat, Waalstraat en westzijde van de Boschdijk geborgd doordat de dubbelbestemming Waarde-cultuurhistorie - 1 is opgenomen. De tracés van de Boschdijk, Rijnstraat, Waalstraat, Maasstraat, Merwedestraat, Cor Gehrelslaan en het Rien van Bruggenpad zijn afdoende geborgd met de hoofdbestemming verkeer. Langs deze historische wegstructuren bevindt zich een aantal gebouwen dat cultuurhistorisch vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

49

van waarde is vanwege de maat en positionering, maar ook in de vormgeving, architectuur en gaafheid onderscheidt dit aantal zich en versterkt ze de waardevolle structuren. Het gaat om de volgende panden/objecten: Cor Gehrelslaan 7 Rijnstraat 1-17 (m.u.v. Rijnstraat 1a en 1b) Rijnstraat 33 Rijnstraat 42-44 Rijnstraat 74-76 Waalstraat 29b Waalstraat 122-124 In het historisch stedenbouwkundig gebied 'Acht' bevindt zich een aantal panden dat naast de hiervoor genoemde redenen ook vanwege haar ensemblewaarden van waarde zijn: IJsselstraat 1 IJsselstraat 2 IJsselstraat 6 Lekstraat 4 Amstelstraat 4 Scheldestraat 2 Scheldestraat 4-6 Scheldestraat 7 Scheldestraat 8-10 Bovenstaande objecten hebben een aanduiding 'karakteristiek' gekregen op de verbeelding. Aan deze aanduiding is een sloopvergunningsstelsel gekoppeld.

Monumenten In het plangebied komen de volgende beschermde monumenten voor: AdresFunctie Type monument Jo Goudkuillaan 11

Boerderij De Luytervelde

Gemeentelijk monument

Jo Goudkuillaan (bij) 11

Boomgaard De Luytervelde

Gemeentelijk monument

Rijnstraat 20

Boerderij

Gemeentelijk monument

IJsselstraat 4

Sint Antonius Abtkerk

Gemeentelijk monument

Beschrijvingen monumenten Jo Goudkuillaan 11 is een langgevelboerderij 'De Luytervelde' uit de laatste fase van de traditionele boerderijbouw. Het zadeldak is aan de voorzijde met oud-Hollandse pannen gedekt, aan de achterzijde met leien. De inrijpoorten zijn getoogd. Het woongedeelte is voorzien van vensters met zesruits schuiframen en luiken. De boerderij werd in 1906 aan linker- en rechterzijde uitgebreid. De fraaie hoogstamboomgaard, de tuin en de oprijlaan vallen eveneens onder bescherming. Het geheel is cultuurhistorisch waardevol als voorbeeld van de ontwikkeling van het langgeveltype en als herinnering aan het agrarisch verleden van Woensel. Jo Goudkuillaan (bij) 11 betreft de fraaie hoogstamboomgaard, tuin en oprijlaan bij 'De Luytervelde'. 50

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

Rijnstraat 20 is een langgevelboerderij onder zadeldak, gedekt met verbeterde Hollandse pannen. Onder de overstekende dakgoot is een muizentand gemetseld. Links bevindt zich het woongedeelte met een gepleisterde plint. De voordeur in het midden is voorzien van bovenlicht. De ramen aan weerszijden zijn samengesteld. Bij de onderlichten zijn luiken aangebracht. De gevelsteen naast de voordeur geeft het bouwjaar 1898 weer. De deeldeur van het stalgedeelte is vervangen door een klein poortje. De stalramen aan weerszijden hiervan zijn getoogd en hebben metalen kozijnen met een kleine roedenverdeling. Een grote kardeur loopt over de gehele hoogte van de gevel. De nog oorspronkelijke indeling bestaat uit een woongedeelte aan de voorzijde met de gang in het midden, aan de achterzijde een grote woonkeuken en kelder met opkamer. Op de vloer van de keuken en gang bevinden zich "stertegels”, cementtegels met een polychroom stervormig motief. De boerderij is cultuurhistorisch waardevol vanwege het bouwtype en als uiting van de vroegere agrarische leefen werkwijze. De boerderij is representatief voor het vroegere karakter van Acht. IJsselstraat 4 is de kerk van St. Antonius Abt. Deze werd gebouwd in neogotische stijl ter vervanging van een 16e eeuwse Onze Lieve Vrouwe kapel. Architect was L.C. Hezemans, restauratie-architect van de St.Jan te Den Bosch. In 1928 werd de kerk door H.

van Doremalen en vervolgens in 1951 en 1960 door C.G. Geenen uitgebreid. De kerk heeft een met leien gedekt zadeldak op het middenschip, op de twee zijbeuken en het transept. Een vijfzijdig gesloten koor is geplaatst tegen een overigens rechte achtergevel. Op de vierkante toren staat een achthoekige ingesnoerde naaldspits. Het schip, de toren en de zijbeuken zijn van steunberen voorzien met een natuurstenen element erbovenop. Rechts is in de hoek tussen toren en middenschip een doopkapel geplaatst met een driezijdige gevel onder een omlopend schilddak. In het interieur wordt het middenschip overspannen door grote kruisgewelven. De scheibogen tussen middenschip en zijbeuk lopen uit op ronde pijlers. Hierboven is telkens tegen een pilaster aan een heiligenbeeld geplaatst. Het Heilig Hart beeld voor de kerk is uit 1926 en van de hand van J.Custers. De kerk is gaaf bewaard gebleven en cultuurhistorisch waardevol als markering van de dorpskern van Acht.

Bescherming van de monumentenstatus geschiedt middels de Erfgoedverordening 2010 en de Wabo.

3.7

Verkeer en parkeren

De mobiliteitsvisie 'Eindhoven op Weg' is in 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin is het verkeersbeleid voor de komende decennia (planhorizon 2040) vastgelegd. Deze visie vormt het bestuurlijke beleidskader voor alle verkeers- en mobiliteitsopgaven. In de volgende paragrafen zijn de essentiële elementen voor het gebied Kerkdorp Acht beschreven. Autoverkeer De wegencategorisering is in 2017 geactualiseerd. Er is een nieuwe tussencategorie opgenomen ten opzichte van de vorige wegencategorisering: de zogenaamde 'wijk- en buurtontsluitingsweg'. De A2/N2 en de A58 (beide buiten het plangebied) zijn aangeduid als stroomwegen. De Anthony Fokkerweg en de Boschdijk zijn aangeduid als gebiedsontsluitingsweg en de Rijnstraat/Cor Gehrelslaan zijn aangeduid als wijk- en buurtontsluiting. De overige wegen zijn erfoegangswegen. De wijk is voor autoverkeer goed bereikbaar. De Anthony Fokkerweg heeft een directe aansluiting op de N2.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

51

Kaart Regio en Randweg: automobilist

Fietsverkeer De gemeente Eindhoven wil het gebruik van de fiets stimuleren. In de mobiliteitsvisie 'Eindhoven op Weg', geactualiseerd in de Agenda Fiets 2016-2025!, is een fietsnetwerk opgenomen dat bestaat uit drie soorten fietsroutes. In volgorde van belangrijkheid en afnemend kwaliteitsniveau; snelfietsroutes, primaire fietsroutes en secundaire fietsroutes. Deze fietsroutes zijn weergegeven in onderstaande afbeelding. De Boschdijk is aangeduid als snelfietsroute (Best - Geldrop). De snelfietsroutes zijn van het hoogste kwaliteitsniveau. Op een snelfietsroute moet een fietser in principe non-stop, comfortabel en veilig kunnen fietsen. Het zijn brede, vrijliggende asfaltfietspaden met goede verlichting en in principe voorrang op kruisend verkeer. De Anthony Fokkerweg en de Rijnstraat/Waalstraat zijn aangeduid als primaire fietsroute. De primaire fietsroutes zijn ook van een hoog kwaliteitsniveau. De kenmerken komen overeen met die van snelfietsroutes, maar het ambitieniveau om deze kenmerken te realiseren is iets lager. Binnen de wijk zijn enkele routes aangeduid als secundaire fietsroute. Secundaire fietsroutes hebben geen specifieke inrichtingseisen, maar worden wel gekenmerkt door een of andere vorm van fietsvoorzieningen. Dat kunnen vrijliggende of aanliggende fietspaden zijn, maar ook fietsstroken of fietssuggestiestroken.

52

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

Kaart Regio en Randweg: fietser Openbaar vervoer Eindhoven op Weg gaat uit van drie netwerken voor het openbaar vervoer: spoor, een Hoogwaardig Openbaar Vervoer netwerk (HOV-netwerk) en een netwerk van ontsluitende buslijnen. De spoorverbinding met stations en de HOV zijn ruimtelijk structurerend. Aan de westzijde van het plangebied loopt het spoor. Ter plaatse van GDC/Kerkdorp Acht is een nieuw station voorzien met Park & Ride. De Anthony Fokkerweg is opgenomen als HOV netwerk met een halteplaats. De mobiliteitsvisie is inmiddels enigszins verouderd. Er wordt gewerkt aan HOV3: Station Woensel - GDC - Airport. Het voorgenomen tracé voor HOV3 is voorzien over de Anthony Fokkerweg, via De Schakel, Mispelhoefstraat naar Luchthaven Eindhoven. De status van Station Acht / Multimodale Knoop is onzeker. Op lange termijn nog in beeld afhankelijk van het ontwikkelpad dat Eindhoven (en de regio) kiest voor haar ruimtelijke opgave. Het plangebied wordt op dit moment (begin 2021) met de lijnen 8 (Eindhoven Centraal-Acht, door de wijk) en 9 (Boschdijk) bediend. Over de Anthony Fokkerweg loopt ook buslijn 400 richting Airport. Deze heeft echter geen halte in het plangebied.

Kaart Regio en Randweg: (H)OV reiziger

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

53

Autoparkeren De ruimte in de stad is beperkt en kostbaar. De gemeente moet dan ook de schaarse ruimte efficiënt gebruiken. Daarom worden bij een plan eisen aan het aantal te realiseren parkeerplaatsen gesteld. Bij besluit van 17 mei 2016 heeft het college van burgemeester en wethouders de Nota Parkeernormen 2016 vastgesteld. Hierin zijn normen vastgelegd voor parkeren. Deze nota is inmiddels geactualiseerd door de Actualisatie Nota Parkeernormen 2019. De Actualisatie Nota Parkeernormen 2019 is vanaf 4 oktober 2019 van kracht en past in de ontwikkeling naar een groenere, bereikbare en duurzame stad. We hebben te maken met een grote verdichtingsopgave in Eindhoven en tegelijk moeten we het centrum van Eindhoven goed bereikbaar houden. Er is straks minder plaats voor autoverkeer en parkeren in en om het autoluwe centrum. Daarom streven we nu naar het aanleggen van zo min mogelijk nieuwe parkeerplaatsen en we zetten zoveel mogelijk in op duurzame alternatieve vervoerswijzen: lopen, fietsen en openbaar vervoer. In de nota is dat uitgewerkt in de zogenaamde verplichte "HOV-reductie" (minder parkeerplaatsen bij stations en Hoogwaardig openbaar vervoer-haltes) en het stimuleren van gebruik van deelauto's voor bewoners.

Als tweede aanpassing willen we de bestaande (privé) parkeercapaciteit beter en efficiënter gaan benutten ten opzichte van realisatie van parkeerplaatsen op eigen terrein. De derde belangrijke aanpassing is dat ontwikkelaars een bijdrage in het mobiliteitsfonds moeten storten, bij gebruik van reeds aanwezige openbare parkeerplaatsen. Met dat geld willen we onder andere de opbouw van een stadsbreed deelmobiliteit netwerk op weg helpen. In de Actualisatie Nota Parkeernormen 2019 hebben we eveneens de fietsparkeernormen geactualiseerd en gaan daar uitgebreider op toetsen en handhaven. Verder is van belang dat elk bestaand adres of een nieuw adres waar een omgevingsvergunning is afgegeven na 2016 in het POET-overzicht (parkeren op eigen terrein) komt. Adressen uit dit overzicht kunnen geen (nieuwe) parkeervergunning aanvragen en hebben geen recht op een bezoekersregeling binnen betaald parkeergebieden. Bestaande parkeervergunningen worden niet meer verlengd. Dat gaan we in een vroeg stadium communiceren met de nieuwe bewoners.

3.8

Groen

3.8.1

Groenbeleidsplan

Begin 2017 is een actualisatie van Groenbeleidsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Dit Groenbeleidsplan 2017 is gemaakt met de veranderende rol van de overheid in het achterhoofd. Het voorziet in vier sporen "het verhaal van de stad", wat de waarde van groen is (functies als uitgangspunt), welke ambitie de gemeente daarmee heeft en het daadwerkelijke groenbeleid. Het groenbeleidsplan heeft als doel het duurzaam veiligstellen en ontwikkelen van een kwalitatief hoogwaardige groenstructuur met daarin passende functies. Hiermee levert de toepassing van het groenbeleid een wezenlijke bijdrage aan een aantrekkelijke en gezonde woon- en werkomgeving als karakteristieke kwaliteit van Eindhoven. Een omgeving die leefbaar en klimaatadaptief is en een volwaardig vestigingsklimaat biedt voor Brainport. Het groenbeleid sluit aan op de geomorfologische structuur van de stad: de structuur van dekzandruggen en beken (Dommel en Gender) die Eindhoven hebben gevormd. Op basis van de tuinstad gedachte is bij de verdere ontwikkeling van Eindhoven sterk ingezet op het behoud van de groene ruimten tussen de voormalige dorpen. Genneper Parken (tussen Stratum en Gestel), Brainport Park (tussen Strijp en Woensel) en De Karpen (tussen Woensel en Tongelre) vormen nog altijd imposante, groene wiggen, die tot diep in de stad reiken.

Het behoud van de robuuste groenstructuur, die vanuit het buitengebied, via de wiggen tot aan de 54

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

bomen bij de voordeur reikt, is een belangrijk uitgangspunt van het groenbeleidsplan. Het Groenbeleidsplan heeft in principe betrekking op al het groen van Eindhoven, dus niet alleen het groen in eigendom van de gemeente. Omdat niet al het groen bescherming krijgt door een specifieke groenbestemming en de gemeente enkel directe invloed heeft op haar eigen eigendommen, is niet al het groen automatisch beschermd. In het Groenbeleidsplan 2017 zijn onder andere procesafspraken genoemd die een relatie hebben met een ruimtelijke procedure. Het betreft een procesafspraak over groenplannen bij ontwikkeling van gebouwen of gebieden en de procesafspraak over de groenregelingen voor bomen (Verordening Bomen en Nadere regels bomen) en de Regeling Groencompensatiefonds. De genoemde groenplannen dienen een toelichting van de groene inrichting van een ontwikkeling te geven. Behoud van het bestaande groen is het uitgangspunt, evenals het (door)ontwikkelen van de groene kwaliteiten waar nodig. Het Groenbeleidsplan 2017 geeft in een kaart met zes ruimtelijke strategieën de kaders voor de ruimtelijke ontwikkeling in relatie tot groen.

Figuur: Ruimtelijke Strategieënkaart

Onderhavig plangebied is in het Groenbeleidsplan 2017 grotendeels aangeduid als 'Stad, rood beeldbepalend'. Delen langs de randen van de wijk zijn aangeduid als 'Structureel stadsgroen', 'Multifunctioneel groen' en 'Natuur en landschap'. In deze gebieden worden als ordeningsprincipe de volgende strategie(en) aangehouden: Strategie 1: Stad, rood beeldbepalend In deze gebieden heeft groen een ondersteunende functie aan de stedelijke identiteit ('aankledingsgroen') of een recreatieve functie voor de woonomgeving (parken). Het beleid is vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

55

gericht op behoud en ontwikkelen van deze groene elementen of functies. Het oppervlak groen binnen deze categorie zou niet verder af moeten nemen. Binnen de aangeduide groenarme buurten wordt gestreefd naar uitbreiding van het groenareaal. Strategie 4: Structureel stadsgroen Deze gebieden zijn bedoeld voor groene dooradering van de stad, voor intensieve recreatie en ontspanning (parken), natuur en waterberging. Het beleid is gericht op het versterken van de functionaliteit van deze gebieden en het verbinden tot robuuste structuren. Toevoeging van niet-groene voorzieningen is slechts mogelijk als sprake is van een zwaarwegend maatschappelijk belang, als er geen alternatieven voorhanden zijn, als door een 'groen-inclusief ontwerp' de groene kwaliteit tenminste wordt gehandhaafd en als compensatie plaatsvindt van de per saldo verloren deel van de groenstructuur. Strategie 5: Multifunctioneel groen Het betreft voornamelijk aan de stadsrand gelegen gebieden met uiteenlopende groenfuncties, gericht op relatief intensieve benutting van het landschap. Het beleid is gericht op het versterken van het contact tussen de stedelingen en het landschap, derhalve met een relatief intensieve benutting van het landschap. Uitgangspunt daarbij is het behouden van de aanwezige natuur- en landschapskwaliteiten en waar mogelijk deze verder te ontwikkelen.

Gebruiksfuncties zijn veelal volkstuinen, golfbanen, bos, natuureducatie, kleinschalige sportgebieden, maneges, wandelen, fietsen, maar ook landbouw. Gebieden met deze aanduiding liggen voor een belangrijk deel in het Natuur Netwerk Brabant. Verdere verstedelijking (toevoeging van niet aan het groen gebonden functies of gebouwen) is in deze categorie derhalve niet aan de orde tenzij in geval van zwaarwegende maatschappelijke belangen waarvoor alternatieven ontbreken en met toepassing van compensatie. De aanleg van nieuwe sportcomplexen wordt uitgesloten (wel eventueel verplaatsing van sportterreinen naar minder kwetsbare locaties). Uitbreiding van sportcomplexen kan echter niet worden uitgesloten. Versterking van multifunctioneel groen als element van de ruimtelijke hoofdstructuur is in het bijzonder gewenst langs de Oirschotsedijk (verbinding met groengebied Groene Woud). Strategie 6: Natuur en landschap In deze gebieden staat het beoogde ongestoorde verloop van ecologische processen en de natuurontwikkeling voorop. Het beleid is erop gericht het contrast tussen stad en landschap te benutten door hierbij zoveel mogelijk scheiding van functies na te streven en deze gebieden te reserveren voor laagdynamisch grondgebruik: rustgebieden, behoud en ontwikkeling van natuur, landschappelijke samenhang en identiteit.

De gebieden omvatten het door het rijk en de provincie ontwikkelde Natuur Netwerk Nederland en een nadere detaillering van de door het provincie aangegeven Natuur Netwerk Brabant, ecologische verbindingszones en delen van de regionale natuurontwikkelingsgebieden. Behoud en ontwikkeling van natuur en landschap zijn in deze gebieden de primaire activiteiten, gecombineerd met extensief recreatief medegebruik (natuurbeleving). Bestaande voorzieningen of gebouwen worden gedoogd, maar zullen voor zover ze niet ten dienste staan van het behoud of de ontwikkeling van natuur en landschap worden verwijderd na functiebeëindiging. Verstedelijking of andere ingrepen (infrastructuur) zijn in deze categorie niet aan de orde tenzij in zwaarwegende maatschappelijke belangen waarvoor alternatieven ontbreken en met toepassing van compensatie.

Beleidsregel groencompensatie Op 13 maart 2018 is de 'Regeling Groencompensatiefonds' vastgesteld. Bij deze regeling hoort de 'Beleidsregel Groencompensatie'. Deze beleidsregel is bedoeld als afwegingskader bij aanvragen voor (ruimtelijke) ontwikkelingen die kunnen leiden tot aantasting van groen. Bij 56

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

aantasting en verlies van groen is compensatie vereist, de Beleidsregel geeft hiervoor de richtlijnen. 3.8.2

Beleid Bomen

Het gemeentelijk beleid ten aanzien van bomen is vastgelegd in de Verordening Bomen 2021. Deze is op 6 april 2021 door de gemeenteraad vastgesteld en de verordening met bijbehorende regels is op 23 april 2021 in werking getreden. De Verordening en (uitwerking daarvan in) nadere regels voor compensatie is van toepassing op bomen die niet vallen onder de regelgeving van de Wet natuurbescherming (Wnb). De Wet natuurbescherming is van toepassing op: - bossen die buiten de 'bebouwde kom Wnb' liggen; - alle beplantingen van bomen die groter zijn dan 10 are; - bomen in een rijbeplanting, als de rij uit meer dan 20 bomen bestaat. Voor bomen geldt dus of de Wet natuurbescherming of de Verordening Bomen 2021. Voor het vellen van bomen dient, behoudens een aantal vrijstellingen, een melding te worden gedaan bij de Provincie Noord Brabant. Er is een herplantplicht van toepassing. Verordening Bomen 2021 In de Verordening Bomen 2021 is de bescherming van bomen geregeld, doordat voor het kappen van bomen een omgevingsvergunning nodig is. Daarbij kan ook nog worden gezorgd voor herplant van de te kappen bomen (compensatieplicht). De verordening bevat regels over hoe wordt omgegaan met overlast door bomen, de compensatieplicht bij kap, de indieningvereisten bij een vergunningaanvraag, de beoordeling (weigeringsgronden) van een kapaanvraag en het aanbrengen van verlichting in bomen.

Conform de verordening is een vergunning voor kappen van bomen nodig als: bomen vanaf 45 cm stamomtrek op gemeentegrond of op particuliere percelen groter dan 250 m2; een houtopstand die voor de eerste keer wordt teruggesnoeid tot op de hoofdtakken of stam; een houtopstand, ongeacht de stamomtrek, die is aangelegd op grond van een herplant-, compensatie en/of instandhoudingsplicht op grond van artikel 6 of een overeenkomst met het college. voor het voorhanden of in voorraad hebben dan wel het vervoeren van een gekapte houtopstand of delen ervan met een plantenziekte is een omgevingsvergunning vereist, voor zover deze plantenziekte zich kan verspreiden is wel een vergunning nodig. Groene kaart Er is een groene kaart waarop ter informatie het volgende is aangegeven: Groenstructuur van de gemeente Eindhoven (groene wiggen, groene dooradering en hoofgroenstructuur); Groenarme gebieden; Centrumgebied; Bebouwde komgrens Wet natuurbescherming; (Particuliere) percelen groter dan 250 m2. De informatie op de groene kaart is nodig om: Te duiden waar de waardevolle bomen staan; Te duiden waar de monumentale bomen staan; Inzicht te geven in de Bebouwde komgrens wet natuurbescherming; Inzicht te geven in de gebieden waar een compensatiefactor geldt in het geval financiële compensatie aan de orde is, het centrumgebied en de groenarme gebieden.

Om de kaart actueel te houden wordt de informatie over de bomen op de kaart en de kadastrale situatie op de kaart zeer frequent bijgewerkt. Zo blijft de kaart up-to-date en betrouwbaar voor zowel interne als externe gebruikers.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

57

Compensatieplicht bomen Door het kappen van bomen gaat groen verloren. Het weggevallen groen moet in beginsel worden gecompenseerd. Aan een omgevingsvergunning voor het kappen van een houtopstand (bomen) kunnen voorschriften worden verbonden. Onder andere kan een compensatieplicht worden opgelegd. In de Nadere regels Verordening bomen 2021 is bepaald wanneer een compensatieplicht ontstaat en hoe die wordt bepaald. Nadere regels voor compensatie De Verordening is uitgewerkt in nadere regels voor compensatie. Deze zijn op 21 april 2021 vastgesteld door het college en op 23 april 2021 in werking getreden. Het college mag op basis van de Verordening bomen 2021 compensatie opleggen zoals uitgewerkt in de 'Nadere Regels voor compensatie'. Het plangebied Wanneer in het plangebied sprake is van activiteiten met betrekking tot kappen en compensatie van bomen, is de bescherming van bomen niet geregeld in het bestemmingsplan. De bomenverordening 2021 is in die gevallen van toepassing. In dit bestemmingsplan worden geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Nader onderzoek is in het kader van dit bestemmingsplan dan ook niet noodzakelijk.

3.9

Maatschappelijke voorzieningen

Tot de maatschappelijke functies worden gerekend educatieve, medische, sociaal-medische, sociaal-culturele en levensbeschouwelijke voorzieningen, wooneenheden voor beschermd en/of verzorgd wonen en voorzieningen ten behoeve van openbare dienstverlening alsmede begraafplaatsen. In het plangebied zijn meerdere maatschappelijke voorzieningen aanwezig. Rondom de prestedelijke dorpskern van Acht zijn een aantal maatschappelijke voorzieningen gelegen: De St. Antonius Abtkerk (IJsselstraat 4) met achterliggende begraafplaats; Dorpshuis Acht (Lekstraat 4); Basisschool St. Antonius Abt (Maasstraat 105); Kinderdagverblijf, peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang Dikkie & Dik (Waalstraat 2); Woonzorgcentrum 'Zorggroep Sint Maarten-Antonius (Amstelstraat 112). Deze maatschappelijke voorzieningen hebben de bestemming 'Maatschappelijk' gekregen in dit bestemmingsplan. De begraafplaats is voorzien van een aanduiding.

3.10

Sport en recreatie

Aan de noordoostzijde van het plangebied, grenzend aan de Boschdijk is de Voetbalvereniging Acht gevestigd. Deze buitensportaccommodatie heeft de bestemming 'Sport' gekregen in dit bestemmingsplan. Binnen het plangebied zijn geen accommodaties voor de beoefening van binnensporten. Het ecopark aan de westzijde van het plangebied grenzend aan het spoor is geschikt voor extensieve recreatie. Het Ecopark heeft de bestemming 'Natuur' gekregen. Ten zuiden van de voetbalvereniging zijn volkstuinen gelegen. Deze volkstuinen hebben de bestemming 'Recreatie - Volkstuinen' gekregen in dit bestemmingsplan.

58

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

3.11

Detailhandel

Leegstaande winkelpanden en borden met ‘opheffingsuitverkoop’ en ‘leegverkoop’ sieren de Nederlandse winkelstraten. Door onder meer de economische crisis en de toenemende invloed van internetverkopen heeft de retail-sector het erg moeilijk. Tegelijkertijd bieden de veranderingen in de sector ook nieuwe uitdagingen en mogelijkheden voor innovatieve concepten. Duidelijk is in ieder geval dat regionale afstemming steeds meer noodzakelijk wordt. Bovendien vraagt de provincie in de Verordening Ruimte om regionale afstemming en zijn regionale afspraken van belang voor de Ladder voor duurzame verstedelijking. Naar aanleiding hiervan heeft de Metropoolregio Eindhoven een detailhandelsvisie opgesteld. Hierin zijn de verschillende trends en ontwikkelingen en de gevolgen daarvan beschreven. Vervolgens is er een visie opgesteld, op basis waarvan concrete afspraken geformuleerd zijn. In de subregio’s is vervolgens gewerkt aan subregionale detailhandelsvisies. Deze visies bieden een kader, maar vragen wel nog om lokale verankering. Dat is gebeurd in de gemeentelijke Detailhandelsnota. In deze paragraaf wordt ingegaan op de verschillende visies. De gemeenteraad heeft op 15 december 2015 ingestemd met de regionale en subregionale visies. In diezelfde raadsvergadering is ook de gemeentelijke detailhandelsnota vastgesteld. Deze is op 2 november 2016 gepubliceerd. 3.11.1

Regionale detailhandelsvisie Metropoolregio Eindhoven

De detailhandelswereld is de laatste jaren sterk veranderd. Er zijn een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen die daaraan ten grondslag liggen: de economische crisis, toename internetdetailhandel, vergrijzing, huishoudenssamenstelling, veranderend consumentengedrag, het verdwijnen van supermarkten en andere voorzieningen (zoals banken, bibliotheken etc.) in centra en branchevervaging. Deze trends en ontwikkelingen hebben grote gevolgen voor het winkellandschap. Goed voorzieningenniveau Het doel van de regionale detaihandelsvisie is om een goed voorzieningenniveau voor de inwoners van de regio te creëren. De detailhandelsstructuur in de regio is opgebouwd uit verschillende lagen. Het centrum van Eindhoven en Ekkersrijt vormen de top van de piramide. Beiden hebben een bovenregionaal verzorgingsgebied. De tweede laag van de piramide bestaat uit regionaal en bovenlokaal verzorgende centra. Deze centra hebben een belangrijke functie in de subregio of voor de omliggende gemeenten. Daarna volgen de grote en kleine kernverzorgende centra, de belangrijkste winkelcentra in de kernen met een lokaal verzorgingsgebied. De onderste laag van de piramide zijn de wijk- en buurtcentra (inclusief kerkdorpen). Naast alle centra zijn er in de regio diverse PDV-locaties. Op Ekkersrijt en de Engelseweg na hebben deze locaties veelal een lokaal verzorgingsgebied.

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

59

Detailhandelsstructuur Metropoolregio Eindhoven

Specifieke thema's Op drie regionale thema’s is specifiek ingezoomd. Het gaat om supermarkten, internetdetailhandel en marketing. Supermarkten zelf hebben de voorkeur voor een vestigingsplaats aan de rand van een centrum of net buiten het centrum. Echter, een gevarieerd aanbod in een centrum is van groot belang voor de levensvatbaarheid van het centrum. Daarom is het essentieel om supermarkten zoveel mogelijk in centra te vestigen of te behouden. Daarbij is het wel van belang dat de overheid de supermarkten zo goed mogelijk faciliteert (bijvoorbeeld bij parkeren, goede bereikbaarheid of een slimme oplossing voor een uitbreidingsvraag). Internetdetailhandel kent allerlei (verschijnings)vormen met verschillende ruimtelijke consequenties. In de visie wordt ingegaan op deze vormen en aangegeven waar deze het beste gevestigd kunnen worden (zie de regionale afspraken die hieronder zijn beschreven). Tot slot het thema marketing. Gemeenten moeten niet allemaal hetzelfde willen zijn, maar een statement maken en dat ook met trots uitdragen. Vervolgens is het goed om evenementen en activiteiten aan te bieden die passen bij het profiel en het ook kunnen versterken. Regionale afspraken Op basis van de trends en ontwikkelingen en de visie, zijn in de detailhandelsvisie regionale afspraken geformuleerd. In de subregionale detailhandelsvisies worden deze afspraken nader uitgewerkt.

Detailhandel wordt geconcentreerd in bestaande winkelgebieden (ruimtelijke concentratie) om zo de hoofdstructuur te behouden en te versterken; Nieuwe detailhandelsontwikkelingen moeten passen bij het verzorgingsgebied en aantoonbaar kwaliteit toevoegen en de structuur versterken; Nieuwe detailhandelsontwikkelingen vinden in principe alleen plaats in de concentratiegebieden of op plekken waar dat voor de leefbaarheid noodzakelijk is; Supermarkten worden gerealiseerd in of aan de rand van bestaande winkelgebieden; 60

vastgesteld Kerkdorp Acht 2021 Gemeente Eindhoven

Solitaire supermarkten op bedrijventerreinen of perifere detailhandelslocaties zijn niet toegestaan; Perifere detailhandel (PDV) met een bovenlokale impact wordt geclusterd op bestaande locaties. Er worden in principe geen nieuwe PDV-locaties met een bovenlokale functie toegevoegd; Er komt geen Retail Park of mega mall in de regio; Internetwinkels zonder fysieke bezoekmogelijkheid voor de consument zijn toegestaan op bedrijventerreinen (passen in reguliere bestemming); Zuivere afhaalpunten (pick-up points) worden geconcentreerd op bestaande detailhandelslocaties of op een kruispunt van passanten; Internetwinkels met een fysieke bezoekmogelijkheid en een showroom worden gezien als reguliere winkels en worden gerealiseerd op een bestaande detailhandelslocatie; Ontwikkelingen met een bovenlokale impact worden subregionaal afgestemd (nader gespecificeerd in subregionale detailhandelvisies), ontwikkelingen met een regionale impact worden regionaal afgestemd.

3.11.2

Detailhandelsvisie Stedelijk Gebied Eindhoven

In de detailhandelsvisie van de subregio Stedelijk Gebied Eindhoven wordt gestreefd naar een sterke, vitale en dynamische detailhandelsstructuur. Het beleid is gericht op het versterken van de bestaande detailhandelsstructuur. Nieuwe vestigingslocaties voor detailhandel mogen niet ten koste gaan van de bestaande (perspectiefrijke) winkelgebieden.