CConstaterende datEijsden-Margraten
Koppel je AI →
Document · PDF

20261001 06b Inspiratiekader Buitengebied Eijsden-Margraten

Raadsvergaderingen 1 oktober 2026, gemeente Eijsden-MargratenBij agendapunt: Inspiratiekader buitengebied Eijsden-Margraten20.682 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Dit kapitaal vraagt om actief en zorgvuldig beheer en kan niet worden overgelaten aan de optelsom van afzonderlijke ontwikkelingen Vanuit dit besef en een integrale benadering wordt het landschap opnieuw centraal gesteld als verbindende ondergrond en als drager van toekomstige opgaven. Initietieven worden daarmee niet langer ad hoc beoordeeld, maar in samenhang met het landschap en andere opgaven beschouwd. Tegelijkertijd zijn het toekomstbestendig inrichten van het buitengebied en de transitie van de agrarische sector in essentie herverdelingsvraagstukken. Omdat niet alles overal mogelijk is, zal de gemeente een actieve en sturende rol moeten vervullen in de zoektocht naar de juiste plek voor het juiste initiatief. Alleen zo kan daadwerkelijk worden gewerkt aan een samenhangend en toekomstbestendig buitengebied. Ook moeten er concrete keuzes gemaakt worden over ontwikkelingen in het buitengebied. Om deze integrale keuzes te verankeren, zal de gemeente werk moeten maken van een gebiedsgericht uitvoeringsplan. Gebiedsgerichte vitvoeringsprogramma's met een gebiedsgerichte maatwerkaanpak, maken het mogelijk om samen met lokale partners en betrokkenen meerdere doelen, maatschappelijk, economisch en landschappelijk, in samenhang te realiseren, afgestemd op de specifieke kenmerken en opgaven van een gebied (bijv. voortbouwend op de deelgebieden van het Landschapsontwikkelingsplan).

Door middel van een gebiedsproces worden belangen, doelen en mogelijkheden zorgvuldig afgewogen en vertaald naar een gezamenlijk uitvoeringsplan Ook een programma onder de Omgevingswet biedt de mogelijkheid om bestuurlijke keuzes vast te leggen en concrete maatregelen te benoemen, variërend van afspraken met partners tot financiële instrumenten en uitvoeringsprojecten. Een programma ‘Toekomstbestendig buitengebied Eijsden-Margraten’ kan dienen als verbindend kader waarin ambities, prioriteiten en vitvoeringsafspraken samenkomen en waarmee de integrale aanpak bestuurlijk en organisatorisch wordt geborgd. Om de vertaalslag van visie naar uitvoering verder vorm te geven doet de gemeente er goed aan om het interne proces beter te organiseren. Om deze werkwijze te borgen, wordt aanbevolen te werken met een handleiding casusaanpak, waarin deze integrale afwegingsmethodiek gericht op het werken aan omgevingskwaliteit is vastgelegd Dat begint met het consequent toepassen van beleidskaders binnen de eigen organisatie.

Door bestaand beleid als fundament te hanteren, kan worden voorkomen dat nieuwe initiatieven haaks staan op vastgestelde uitgangspunten of de draagkracht van het landschap overschrijden Consistentie in de toepassing van integraal beleid biedt duidelijkheid aan initiatiefnemers en voorkomt dst tegenstrijdige signalen worden afgegeven Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat plannen steeds worden beoordeeld op hun meervoudige waarde Landbouw niet los worden gezien van natuur, toerisme, wonen, bedrijvigheid, water, infrastructuur en leefbaarheid Alleen door deze thema’s in samenhang te beoordelen, ontstaat een integrale afweging die recht doet aan de complexiteit van het buitengebied. Dit is des te belangrijker omdat landbouwers in het participatieproces hebben aangegeven dat zij juist de stapeling van beleid en tegenstrijdige regels als knelpunt ervaren. Een consistente, samenhangende benadering vanuit de gemeente kan hierin duidelijkheid en vertrouwen scheppen. Om daarnaast de uitdagingen van landbouwers én die van landschap, natuur en leefomgeving in samenhang aan te pakken moet de gemeente actief de regie nemen wat betreft beheer van gronden.

Het aanpassen van grondbeleid om bijvoorbeeld te komen tot langjarige pachtconstructies, het opzetten van een strategische grondbank en het verkennen van de mogelijkheid om landschapsgronden op te nemen in het omgevingsplan zijn mogelijkheden hiertoe Om een overzicht te krijgen van de mogelijkheden waar de gemeente kan sturen op grondbeleid is het ontwikkelen van een strategische grondaankoopkaart een noodzakelijke stap voor de gemeente Tot slot zou de gemeente er goed aan doen om beleid dat nog opgesteld wordt ook integraal in te steken, zodat er automatisch al een koppeling ontstaat tussen verschillende thema's. Daarmee wordt ook voorkomen dat er tegenstrijdigheden in beleid ontstaan of beleid elkaar tegenspreekt. Gezien de behoorlijke overeenkomsten qua doel en ambitie van dit inspiretiekader met het in ontwikkeling zijnde beleidskader verblijfsrecreatie kan het overwogen worden om het beleidskader verblijfsrecreatie te laten aansluiten of onderdeel te laten zijn van dit inspiratiekader buitengebied Met deze aanbevelingen kan de gemeente gerichte keuzes maken, duidelijke prioriteiten aanbrengen en werk maken van een toekomstbestendig buitengebied. Zo wordt vanuit een integrale benadering het landschap opnieuw centraal gesteld als verbindende ondergrond en als drager van toekomstige opgaven.

Maart 2026 | HeusschenCopier Landschapskracht 63 Maastricht 4 Eijsden lage 1: Kaarten Station Lijsder + A J Wolfshuisy, i o Ven Phi at Margraten Aande Femme 4> ca f Inspiratiekader Eijsden-Margraten - Bestaand beleidskader Project nr.: 25096 Datum: Maart 2026 Formaat: Al HeusschenCopier ANDSCHAPS KRACHT Legenda Natuur en landschap (“J Natura 2000 contour B Natura 2000 bovengronds Natura 2000 ondergronds Be Natuurnetwerk __Groenblauwe mantel Grondwaterafhankelijke natuur Stiltegebied EI Beschermingsgebied NLZL (en uitsluitingsgebied windturbines) Erfgoed en identiteit __ Archeologisch monument 19} Molenbiotoop =_ Amerikaanse Begraafplaats en tractaatgebied Rijksmonument Rijksmonumentcontour _ Rijksbeschermde groenaanleg Beschermd stads- en dorpsgezicht Oppervlaktewater __Inundatiegebied EB Meanderzone es Netuurbeek Waterbergend deel rivierbed — Watervoerend deel rivierbed Regenwaterbuffer Grondwater ues Waterwingebied Grondwaterbescherming- gebled Veiligheids- en vrijwaringszones Veiligheidszone leiding Veiligheidszone vervoer gevaarlijke stoffen Vrijweringszone snelweg — Vrijwaringszone straalpad Overig iz} Gemeente Eljsden-Margraten Li Overige gemeenten aoeCD Maastricht GF;sine Peret Deelgebleden Landschapsontwikkelin; LOP ‘Buitengewoon Eijsden’ ® @ noasoal TOS e Maasterrassen xt ke Herkenradergrub ° —~ + Voerdal en Caesterveld AGZe Withuis A =OP ‘Buitengewoon Margraten”

Maasdalterras a 3 8 da835 5 z 8 ë 53 a 2 a 8 a ES ) t a Herkenradergrub q 2@ Groot stuck-Hackenroth-Bergerveld-Krkelberg / @ Noordal-schierviakte ¥ en ae sy Ne‘3 Inspiratiekader Eijsden-Margraten - Opgaven en ambities Project nr.: 25096 Datum: Maart 2026 Formaat: Al HeusschenCopier LANDSCHAES KRACHT Natuur en landschap {I Natura 2000 | Nogte realiseren Natuurnetwerk 2 Ecologische verbindingszones (concept POVI) vergangsgebieden (concept POVI) Verwevingsgebied (concept POVI) 5 Beekdal (concept POVI) Hellingen (concept POVI) __ Droogdal __ (concept POV!) “Landschappelijke deelgebieden (Landschapsontwikkelingsplan) Landschapspark Grenzeloos Bocageland Grenspark Jeker & Maas ~~ poort van het Heuvelland ME Bos “~~ Bomenrij Boomgaard ~ Heg of haag Water Intrekgebieden (concept POVI) WRL Geuldal Liquid Commons Beekdalbodem (Limburgs Offensief Stikstof) Maasdal (Hoogwaterbeschermings- programma Zuidelijk Maasdal) Landbouw Primair landbouwgebled (concept POV!) Aanpak run-off, extensiveren en uitbreiding van grasland (Limburgs Offensief Stikstof) Wonen ® Zoeklocatie woningbouw aan rand kern (grotere opgave) © Zoeklocatie woningbouw aan rand kern (kleinere opgave) Overig L_iGemeente Eijsden-Margraten 1 _iOverige gemeenten 1.000 2.000m D Maastricht € Scho op Geul tuvere Inspiratiekader Eijsden-Margraten - Structuurkaart Project nr.: 25096 Datum: Maart 2026 Formaat: Al HeusschenCopier

LANDSCHARPS KRACHT Legenda Landschapstypen _ Maasdal Ee Tussenterras __ Beek- en droogdal = Flauwe helling (<4 graden) _e Stelle helling (>4 graden) Plateavontginning Groen- en blauw raamwerk — Beekloop B Oppervlaktewater — Bomenrij EE Boomgaard — Heg of haag B Bos Erfgoed en identiteit = Panden met bouwjaar voor 1850 „* Panden met bouwjaar 1850 - 1945 Historische kern ™ Boerderij of hoeve lal Kasteel of buitenplaats h Kerk of kerkonderdeel & Klooster of kloosteronderdeel % Molen © Waetermolen “© Amerikaanse Begraafplaats mettractaatgebied ®& Dagmijnbouw + Marladorp sl Zinkfabriek ° Overige rijksmonumenten (| Rijksbeschermde groenaanleg of rijksmonumentcontour Infrastructuur — Snelweg —= Provinciale weg ~~ Grote wegen Overige wegen Paden en onverharde wegen == Spoorweg 9 Treinstation v Veerpont Overig Bebouwingsvlak __ Bedrijventerrein Vakantiepark of camping 5 Onbegroeide groeve Panden emeente Eijsden-Margraten _: Overige gemeenten TTToe CD Bijlage 2: Overzicht sturende CT Baan principes DBE principes Het begrip omgevingskwalitelt biedt houvast bij het maken van keuzes en helpt orn ontwikkelingen in _— samenhang te beoordelen. Ter concretisering zijn zowel algemene ruimtelijke principes als specifieke principes per landschaostype geformuleerd.

Deze principes ondersteunen het maken vanintegrale en samenhangende keuzes voor de toekomstige ontwikkeling van hat Dente van Cr gemeente ; Eljsden-Margraten en dragen bij aan het behoud en de versterking van de landschappelijke Peel De ruimtelijke principes fungeren enerzijds als toetsingskader voor nieuwe Initiatieven en anderzijds als insplratiebron voor initiatiefnemers bij het vormgeven van plannen. Het betreft kaderstellende uitgangspunten die erop gencht zijn om bestaande kwaliteiten te behouden, te versterken en zorg fala) mee te nemen in toekomstige planvorming. Realiseer een verbetering van de omgevingskwaliteit Ongeacht het karakter van een ruimtelijke ontwikkeling maet deze bijdragen asn een betere omgevingskwaliteit, Een initistlef wordt niet alleen onderbouwd vanuit functionele waarde, maar ook vanuit belevings- en toekornstwaarde. Zo kan een nieuwe woonwijk voorzien in een maatschappelijke behoefte, maar alsnog de omge"/ingskwaliteit santasten wanneer beleving en toekomstbestendigheid onvoldoende KesTN anee leN Ontwikkel integraal en in samenhang en benut oeatl Elke ruimtelijke ontwikkeling maakt deel vit van een groter landschappelijk an maatschappelijk systeem. Eenintegrale He-Tat-fee MESlareacj deedvere aSe amgeving als de samenhang wssen sectorale opgaven.

Door _ koppelkansen te benutten kurnen mestdere doelen worder: gecombineerd, wat de meerwaarde vergroot. Voorwaarde is dat initiatieven aansiuiten bij bovenliggende en bredere amibities en opgaven. Hanteer het principe water- en bodemsturend Water en bodem vormen het uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Ingrepen worden sfgestemd op de natuurlijke eigenschappen van het landschap, Bebouwing /indt bij voorkeur plaats op hogere, drogere gronden, terwijl fagere delen ruimte bieden aan weterbergirig, natuur of extensief gebruik, De inzet richt zich op vasthouden, bergen en infiltreren van water en het verbeteren van de bodem- TAALAer:LL ited HeusschenCopier Landschapskracht | Maart 2026 VENSMeTld Ruimtelijke ontwikkelingen zetten ín op herstel en 5 versterking van natuurlijke en sociale systemen. Regeneratief ontwikkelen gaat verder dan het beperken van schade en levert een positieve bijdrage aan biodiversiteit, water, bodem en de relatie tussen mens en natuur. Dit vraagt am een Integrale aanpak met natuurlijke processen als leidraad, Ook wordt ingezet op korte ketens en Teyatatal/ eleva LC)[01 id op leefkwaliteit, identiteit en tehnllai Behoud PEdeAEeeen Danel KOCHTTELedExelTP Ep Vabela gtteelca MarVTLCR1B) dragen de identiteit van het buitengebied en yormen het vertrekpunt voor nieuwe ontwikkelingen. ra bieden richting voor een passende inrichting.

Hoewel ln per landschapstype eat geven, blijft AETg pn locatie-nodig, Nadere uitwerking is Kness relateactaiiceciatetore Eisden Margraten. CTSunetttDacTU NE) Keare Wclies ad [travageal Belete 6 WENsate Can EePeaNEML etEttaelVON Malann en avergangszones, Een sterk raamwerk vergroot de herkenbaarheid van hetlandschap en biect ruimte voor toekomstige veranderingsn en functiewljzigingen. Maasdal Ruimtelijke principes © Behoud een deel van de vergezichten richting de kalkwanden aan de overzijde van de Maas en het Savelsbos, bijvoorbeeld door de productie van laagblijvende gewassen te stimuleren. Bouw aan een kleinmazig raamwerk van ecologische verbindingen door de aanleg van bloemrijke akkerranden langs de (grootschalige) akkerbouwpercelen. Stimuleer de instandhouding en uitbreiding van hoogstamfruitweides begrensd door hagen. Versterk de dorpsmantel als overgang van kern naar het buitengebied. Voorkom het ‘klonteren! van bebouwde functies en richt gebieden in voor vernatting met extensieve veeteelt of natteteelten ten behoeve van de afvoer van hemelwater vanuit de plateaus richting de Maas. Richt gebieden in aan de rand van de kern met extensieve landbouw en vernatting voor de afvoer van regenwater vanuit de kern, Zoek naar geschikte locaties voor de uitbreiding van bedrijvigheid, richt deze toekomstbestendig en klimaatadaptief in en zorg voor een goede groene inpassing.

Behoud en verbeter de (recreatieve) verbindingen voor langzaam verkeer met Belgie en behoud de zichten op de historische kern. Tussenterras Ruimtelijke principes Zoek naar geschikte locaties voor het toevoegen van (kleinschalige) woningbouw of maatschappelijke functies (bv. zorgboerderij) als onderdeel van de transitie van een agrarisch bedrijf aan de rand van de kern, Behoud de ruimtelijke leesbaarheid van de steilrand door de openheid aan de voet ervan zo veel mogelijk te waarborgen. Richt gebieden in voor vernatting met extensieve veeteelt of natte teelten ten behoeve van de afvoer van hemelwater vanuit de plateaus richting de Maas. Werk aan het behoud van historisch erfgoed en geef deze, waar mogelijk, een plek in de transitie van het buitengebied. Zet in op de aanplant van lijnvormige groenstructuren als onderdeel van een kleinmazig ecologisch netwerk en koppel op enkele plekken hier de recreatieve routestructuren aan. Stimuleer de instandhouding en uitbreiding van hoogstamfruitweides begrensd door hagen. Flauwe hellingen Ruimtelijke principes Versterk de dorpsmantel als overgang van de kern naar het open plateau en de helling. Stirnuleer op de hellingen de aanplant (kleinschalige) landschapselementen zoals graften en combineer deze, waar mogelijk, met watervertragende maatregelen zoals swales.

Stimuleer op de hellingen het omvormen van de akkers naar naar (extensieve) graslanden, ten behoeve van het vertraagd afvoeren van water en het voorkomen van erosie, Steile hellingen Ruimtelijke principes Stimuleer op de hellingen het omvormen van de akkers naar naar oO (extensieve) graslanden, ten behoeve van het vertraagd afvoeren van water en het voorkomen van erosie. Extensiveer het agrarisch gebruik aan de randen van desteile hellingen en voorkom het gebruik van bestrijdingsmiddelen en de run-off of verontreiniging van de run-off naar de natuurgebieden. Stimuleer de aanplant van de randen van de hellingbossen en ve © de ontwikkeling van een zachte overgang ten behoeve van het versterken van de ecologische waarden. Zet op de overgang van de steile hellingen naar het lagergelegen Maasdal in op de aanplant van (kleinschalige) landschapselementen zoals graften en combineer deze, waar mogelijk, met watervertragende maatregelen zoals swales. Zet in op de aanplant van landschapselementen aan de randen JoO van de hellingbossen ten behoeve van het ontwikkelen van een kleinmazig ecologisch netwerk voor, onder andere, de Eikelmuis, Plateau Ruimtelijke principes Bouw aan een kleinmazig raamwerk van ecologische verbindingen door de aanleg van bloemrijke akkerranden langs de (grootschalige) akkerbouwpercelen. Versterk de dorpsmantel als overgang van de kern naar het open buitengebied.

Behoud de vergezichten op het plateau door de (grootschalige) productie van laagblijvende gewassen te stimuleren. Zet in op bodemverbeterende landbouw, brede gewasratatie en voorkom bodemverdichting ten behoeve van het verbeteren van de bodemkwaliteit en de sponswerking van hetplateau. Beekdal Ruimtelijke principes Stimuleer agrarisch gebruik passend bij de vernatting van het beekdal zoals het houden van scharrelrunderen, het produceren © van biobased bouwmaterialen zoals lisdadde ofhet teelten van gewassen die van natte voeten houden zoals watermunt en moerasspirea. Behoud en bescherm het aanwezig cultuurhistorisch erfgoed zoals eo watermolens en geef deze, waar mogelijk, een (nieuwe) passende functie. Stimuleer de aanplant ven beekbegeleidende vegetatie en 3] vegetatie rondom de droogdalen ten behoeve van het vertragen van de afvoer van water. Gebruik nature-based solutions gericht op waterveiligheid en beekherstel en voorkom de inzet van technische maatregelen om het karakter van het beekdal te behouden en meerwaarde te creëren. Stimuleer de aanleg van broekbossen en moerassen ten behoeve van het vergroten van de bergingscapaciteit van het beekdal. Maart 2026 | HeusschenCopier Landschapskracht 69 De inhoud van de tweede werksessie bestond uit een toelichting middels presentatie door HeusschenCopier Landschapskracht (HCL) gevolgd door een ronde-tafel gesprek.

De presentatie gaf een uiteenzetting over aanleiding en doel van het inspiratiekader, de stand van zaken en het doel van de werksessie. Het doel van de bijeenkomst was om samen met betrokken partijen een beeld te schetsen van hoe, vanuit de noodzaak van een integrale blik, in de toekomst kan worden omgegaan met initiatieven in het buitengebied. Tijdens het rondetafelgesprek is met name gesproken over de getoonde kaarten, inspiratie voor het buitengebied en de voorbeeldcasus. Bij de aftrap van de werksessie werd door verschillende partijen de vraag gesteld hoe participatie en samenwerking — zowel gedurende het opstellen van dit inspiratiekader als bij toekomstige initiatieven in het buitengebied — door de gemeente worden opgepakt. Partijen gaven aan dat zij meerwaarde zien wanneer actief op samenwerking wordt gestuurd. De toelichting op de aanleiding en het doel van het inspiratiekader riep bij de aanwezige partijen geen directe vragen op. Er leek een gedeeld besef te zijn dat een duidelijk overzicht van bestaand beleid en een heldere richting voor de toekomst van het buitengebied noodzakelijk zijn. Er was duidelijke overeenstemming dat alleen een samenhangende en integrale aanpak van verschillende opgaven kan bijdragen aan een toekomstbestendig buitengebied.

70 HeusschenCopier Landschapskracht | Maart 2026 Vervolgens werden de bestaande beleidskaders zoals weergegeven op kaarten besproken. De beleidskaders vormen de reeds vastgestelde spelregels en uitgangspunten waarmee overheden, ontwerpers en ontwikkelaars rekening moeten houden bij het inrichten van de fysieke leefomgeving. De beleidskaders en bovenliggende opgaven en ambities laten zien dat niet alles overal meer kan en dat er dus integrale afwegingen gemaakt moeten worden om te komen tot meerwaardecrestie bij (ruimtelijke) initiatieven. Vanuit noodzaak van een integrale blik rijst de vraag hoe we in de toekomst omgaan met initiatieven in het buitengebied. Aan de hand van zes landschapstypen (Rivierdal, Tussenterras, Flauwe Hellingen, Steile Hellingen, Plateau en Beek- en droogdalen) werd vervolgens inspiratie getoond voor een toekomstbestendig buitengebied. Als eerste werd hierbij de opmerking gemaakt dat inspiratie mogelijk te vrijblijvend kan klinken. Hierover ontstond dan ook discussie welke terminologie gehanteerd dient te worden. Dit hangt mede samen met de wijze waarop het inspiratiekader uiteindelijk door de raad zal worden vastgesteld Vervolgens werd er kritisch gereflecteerd op de inspiratie bij de verschillende landschapstypen.

Dit aan de hand van (detail-) opmerkingen, achtergrondinformatie of voorbeelden uit plekken elders in het land Na een korte pauze werd een fictieve voorbeeldcasus gepresenteerd. Aan de hand van het beleidskader en de kaart met opgaven en ambities werd duidelijk dat de agrariër in dit voorbeeld ‘vastzit’. Vervolgens werden drie scenario's voor een toekomstige inrichting gepresenteerd. Het doel hiervan was om samen met de aanwezige partijen te verkennen hoe ongewenste ontwikkelingen kunnen worden tegengegaan en gewenste ontwikkelingen juist kunnen worden gestimuleerd Tijdens de discussie werd met name stilgestaan bij de noodzaak om een duidelijk ideaalbeeld te formuleren en vervolgens met beleid, procesafspraken en financiële instrumenten te werken aan de realisatie daarvan Enkele suggesties die naar voren kwamen: + Een methodiek zoals het ‘Bocagekompas’ kan helpen om een gewenst toekomstbeeld na te streven; * De gemeente zou proactief met het buitengebied aan de slag moeten gaan en de regie moeten nemen, vanuit een langdurige betrokkenheid; * Het inspiratiekader buitengebied kan worden gekoppeld aan een programma onder de Omgevingswet om te komen tot concrete acties; *_ Verkennen wear agrariërs zelf in de toekomst naartoe willen en hen in hun waarde laten.

Zij weten vaak zelf het beste hoe hun bedrijf zich kan ontwikkelen; *_De gemeente kan een belangrijke verbindende rol vervullen tussen bijvoorbeeld stakeholders en agrariërs. Invulling van een rol als gebiedscoach kan daarbij helpen. Ook aanpassingen in het grondbeleid of een actievere regie op gronden kunnen belangrijke instrumenten zijn; De gemeente zou het voortouw moeten nemen in het integraal werken aan het buitengebied. De tweede werksessie bestond uit een presentatie door HeusschenCopier Landschapskracht, gevolgd door een rondetafelgesprek met de aanwezige agrariërs. In de presentatie werd ingegaan op de aanleiding en het doel van het inspiratiekader, de actuele stand van zaken en het doel van de werksessie Het doel van de bijeenkomst was om samen met betrokken partijen een beeld te vormen van hoe in de toekomst, vanuit de noodzaak van een integrale benadering, kan worden omgegaan metinitiatieven in het buitengebied. Tijdens het rondetafelgesprek lag de nadruk op de (veranderende) rol van de agrariër in het buitengebied, de positie van de agrariër in de samenleving en het toekomstperspectief van agrarische ondernemingen in relatie tot bovenliggend beleid, maatschappelijke opgaven en ambities.

Om hierover het gesprek te voeren, lichtten de aanwezigen hun eigen bedrijfsvoering en ervaringen toe en deelden zij de knelpunten waar zij in hun dagelijkse praktijk tegenaan lopen. Door de verschillen in bedrijfsvoering en agrarische activiteiten, variërend van akkerbouw tot grootschalige melkveehouderij en van loonwerkbedrijven tot biologische melkveehouderij, evenals door verschillen in ligging ten opzichte van bebouwde kernen en natuurgebieden, liepen de ervaringen uiteen. Ook het toekomstperspectief van de bedrijven verschilde, onder andere afhankelijk van leeftijd en de aanwezigheid van bedrijfsopvolging Ondanks deze verschillen werden tijdens het gesprek ook duidelijke overeenkomsten in ervaringen en opvattingen vastgesteld. Hieronder volgt een beknopte weergave van de belangrijkste punten. De aanwezige agrariërs erkennen dat het landschap in de afgelopen decennia ingrijpend is veranderd, mede als gevolg van schaalvergroting in de landbouw. Tegelijkertijd constateren zij dat de afgelopen jaren een ontwikkeling is ingezet waarbij wordt geprobeerd de eerdere aantasting van het landschap te herstellen. Zij erkennen de meerwaarde hiervan en benadrukken dat zij trots zijn op het landschap, waarmee zij door hun werkzaamheden een sterke verbondenheid hebben.

Tegelijkertijd benadrukken zij dat landschapsherstel en -beheer in de praktijk vaak een neveneffect is van hun agrarische bedrijfsvoering. Agrariërs besteden een groot deel van hun tijd aan hun primaire werkzaamheden en kunnen niet zelfstandig, zowel financieel als qua tijdsbesteding, verantwoordelijk zijn voor de aanleg en het onderhoud van landschapselementen.Hoewel er verschillende subsidieregelingen beschikbaar zijn, zowel vanuit de gemeente als vanuit Provinciale, Landelijke en Europese programma's, worden deze in de praktijk als problematisch ervaren Genoemde knelpunten zijn onder andere: *_de financiële bijdrage is vaak onvoldoende; + de subsidies gelden vaak voor relatief korte periodes (tot 6 jaar); betalingen vinden regelmatig laat plaats; + subsidies zijn in de loop der tijd niet geindexeerd; + het aanvragen en administreren van subsidies kost veel tijd en inspanning. De agrariërs geven aan dat veranderingen in de bedrijfsvoering en verbreding van activiteiten, evenals bijdragen aan landschapsontwikkeling, mogelijk zijn en ook bereidheid bestaat om hieraan bij te dragen. Voorwaarde is echter dat dergelijke ontwikkelingen economisch rendabel blijven Daarnaast werd frustratie uitgesproken over wat wordt ervaren als willekeur in gemeentelijke (en provinciale) besluitvorming.

Volgens de aanwezigen lijken sommige initiatieven, bijvoorbeeld (grootschalige) toeristische ontwikkelingen, relatief eenvoudig medewerking van de gemeente te krijgen, terwijl agrariërs soms moeite hebben om toestemming te verkrijgen voor ontwikkelingen die zij als noodzakelijk achten voor hun bedrijfsvoering. Hoewel hier niet direct enthousiast op werd gereageerd, werd ook benoemd dat een integrale afweging mogelijk kan bijdragen aan het verminderen van deze ervaren willekeur. Wanneer belangen van verschillende sectoren in samenhang worden gewogen, kan dit leiden tot beter onderbouwde besluitvorming en kan tevens worden voorkomen dat ontwikkelingen onbedoeld negatieve gevolgen hebben voor de landbouw De agrariërs ervaren in toenemende mate dat zij verantwoordelijk worden gehouden voor negatieve ontwikkelingen in het buitengebied, terwijl er volgens hen ook positieve bijdragen vanuit de sector zijn. Voorbeelden die worden genoemd zijn de aanwezigheid van landbouwvoertuigen op drukke wegen, die Maart 2026 | HeusschenCopier Landschapskracht 71 mede door toerisme steeds intensiever worden gebruikt, en het verdwijnen van landschapselementen dat soms aan agrerische activiteiten wordt toegeschreven. Daarnaast ervaren agrariërs druk vanuit maatschappelijke veranderingen en vanuit het voortdurend veranderende beleidskader.

Historisch gezien maakten agrarische bedrijven vaak integraal onderdeel vit van dorpskernen. Door de groei van deze kernen zijn veel bedrijven naar de rand van of buiten de bebouwde kom verplaatst, waardoor zij tegenwoordig vaak dichter bij natuurgebieden liggen en met wederom met (nieuwe) regelgeving en beperkingen te maken krijgen. De aanwezige agrariërs erkennen dat zij zelf een rol hebben in het verbeteren van de informatievoorziening over hun werkzaamheden. Tegelijkertijd wordt ook van de gemeente een actievere en positievere rol verwacht. Als mogelijke maatregelen wordt bijvoorbeeld voorgesteld om landbouwgerelateerde onderwerpen te bespreken in raadsinformatiesessies en om inwoners actief te informeren over periodes waarin extra agrarisch verkeer in het buitengebied kan voorkomen Conclusies Het dalende aantal agrarische bedrijven wordt als zorgwekkend ervaren. + Wanneer landschapsherstel economisch haalbaar is en zekerheid biedt over inkomsten, zijn veel agrariërs bereid hieraan bij te dragen. 72 HeusschenCopier Landschapskracht | Maart 2026 Subsidies kunnen een rol spelen, maar dienen voor de lange termijn beschikbaar te zijn, geindexeerd te worden, volledige financiële dekking te bieden en tijdig te worden uitbetaald Besluitvorming over ruimtelijke ontwikkelingen dient consequent en in samenhang plaats te vinden.

De gemeente heeft hierbij een belangrijke rol in het bewaken van gelijke spelregels voor alle partijen. Samenwerking tussen agrariërs kan leiden tot positieve resultaten, zoals de productie van biogas, maar is op dit moment nog lastig door wet- en regelgeving. De toenemende spanning tussen maatschappij en agrarische sector wordt als zorgelijk gezien; het is van belang dat de agrariër weer nadrukkelijker onderdeel wordt van de samenleving Project Inspiratiekader Buitengebied Eijsden-Margraten Opdrachtgever Gemeente Eijsden-Margraten Opdrachtnemer HeusschenCopier Landschapskracht Rijksweg 12 6217 AE Gulpen 0031 (0)43 458 34 37 info@heusschencopier.nl Www. heusschencopier.nl Projectnummer 25096 (Br: jTne) Maart 2026 Beeldmateriaal Het in dit document opgenomen beeldmateriaal mag alleen worden gedeeld met derden onder vermelding van naam en/of logo van HeusschenCopier. Bij publicatie door opdrachtgever of door derden dienen naam en/of logo te worden vermeld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://eijsdenmargraten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/584ee573-65ec-47a0-92ca-d594cf1ac94c?agendaItemId=bea1da2e-2793-4cc4-8e14-5c1c76fe87a0