20260707 10b Eerste Bestuursrapportage 2026

De bescherming van de landschapselementen is geregeld via het tijdelijke omgevingsplan. Een update van de beschermde landschapselementen wordt opgenomen in het omgevingsplan dat in 2031 wordt vastgesteld.

Het Bocagelandschap onderschrijft het belang van de landschapselementen in onze leefomgeving ten behoeve van de biodiversiteit als onderdeel van de klimaatopgave en het recreatieve aspect. De organisatie van het Bocagelandschap zet in op de ontwikkeling van meer landschapselementen samen met de agrarische sector en het creëren van verdienmodellen.

2. Het vooruitzicht is dat dit in 2026 aan de raad voorgelegd kan worden. Tijdens het realiseren van het beleid wordt onderzoek gedaan naar eventuele nieuwe verdien modellen, bijvoorbeeld vezelteelt en de transformatie naar regeneratieve landbouw waarbij begonnen wordt met voorlichting daarover. Voortgangsindicator

33

2.2 Transformatie van de landbouw Wat gaan wij ervoor doen in 2026? De schooljeugd bewust maken van duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De volgende scholen maken reeds gebruik van het lokaal fruit initiatief : Cramignon Eijsden , De Den Mheer, OBS Mesch en VSO St Jozef. Dit wordt ook in 2026 gecontinueerd. Andere scholen hebben helaas geen interesse in dit project. Voortgangsindicator De trekkersrol van het programma Landbouw en Landschap in het Middengebied continueren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het “middengebied” is niet meer actief. Vervolgacties ten aanzien van het project Scan agrarische bouwkavels worden per gemeente separaat opgepakt, dan wel op vrijwillige basis gezamenlijk. Wel wordt op Zuid-Limburgse schaal gezamenlijk opgetrokken ten aanzien van het Limburgs offensief Stikstof. Voortgangsindicator Een lokaal actieplan ´transformatie van de landbouw´ uitwerken. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 wordt in samenspraak met de agrarische sector, de natuurorganisaties en andere belanghebbenden een visie en beleid geformuleerd ten aanzien van de toekomst van de agrarische sector en het belang van de landbouw in onze gemeente. Aansluitend, dan wel gelijktijdig wordt een uitvoeringsplan uitgewerkt en vastgesteld om deze transitie in gang te zetten.

Voortgangsindicator Het stroopgedachtegoed en initiatieven rondom ´koop lokaal´ ondersteunen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Via ondersteuning van ondernemers en instellingen (o.a. Presidium Limburgse Stroop, Korte Keten Zeker (W)eten en continueren promotiecampagne Koop Lokaal en duurzaam produceren in het Uitvoeringsplan Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2026) wordt Koop Lokaal verder ondersteund.

34

Voortgangsindicator

2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In het verlengde van het uitvoeringsprogramma 2025 zal in 2026 uitvoering gegeven worden aan het VTE programma dat gebaseerd is op het lokale jaarprogramma hetgeen is gebaseerd op het bestuursakkoord en de vijf pijlers van de regionale Visie Vrijetijdseconomie ‘Bestemming Zuid-Limburg 2030’. De uitvoering vindt plaats langs drie sporen: 1. Sterkere positionering, 2. Heldere profilering en 3. Inzetten van de pijlers uit de visie vrijetijdseconomie als instrumentarium: Kwaliteit, Verleiden, Beleving, Vernieuwing en Ondernemerschap en de kernwaarden Cittaslow. We zetten in op een integrale aanpak die tevens bijdraagt en afgestemd is op de thema's Landbouw, Landbouw, Natuur, Erfgoed, Economie en Duurzaamheid. Daarnaast dragen we in 2026 bij aan een breed economisch beleid. Het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdeconomie 2026 richt zich op: 1.

Ontwikkeling en instandhouding toeristisch-recreatieve voorzieningen

2.

Uitvoering geven aan het Convenant Visit Zuid-Limburg

3.

Doorontwikkeling Cittaslow

4.

Deelname in het project Landschapspark Grenzeloos Bocagelandschap

5.

Deelname in het project Grenspark Jeker & Maas

6.

Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma visie VTE ZL 2030, waaronder het Dataportaal

Vrijetijdseconomie Limburg 7.

Doorontwikkeling van de toeristisch-recreatieve fiets- en wandelinfrastructuur

8.

Regionale afstemming van initiatieven in Eijsden-Margraten in VTE-ZL, op basis van

bestuurlijke afspraken en het regionaal afwegingskader rondom vestiging verblijfsaccommodaties 9.

Versterking toeristisch-recreatieve gebiedsontwikkeling (verbinding erfgoed, landschap en

vrijetijd) 10.

Ondersteuning in de landschaps- en landbouwtransitie: Stimuleren van de lokale

voedseleconomie en korte ketenontwikkeling 11.

Versterken van het ondernemersklimaat en het netwerk met lokale

35

ondernemers(vertegenwoordigers) waaronder actief stimuleren van passende bedrijvigheid 12.

Samenwerken met (ondernemers op) bedrijventerreinen in het kader van het Keurmerk Veilig

Ondernemen (inclusief uitbreiding KVO Buitengebied) Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Naast het regionaal afwegingskader vestiging verblijfsaccommodaties (punt 8) wordt op dit moment een lokaal beleids-afwegingskader ontwikkeld. Voor de verdere aanscherping van dit beleid aansluitend op de uitgangspunten van het door de raad vast te stellen Inspiratiekader Buitengebied- worden nog extra externe advieskosten voorzien. Op dit moment is nog niet bekend of deze volledig passen in het beschikbare budget Vrijetijdseconomie. Hierover kan in de Burap 2 melding worden gemaakt. De evenementendruk rondom toertochten doseren en spreiden. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Spreiding en dosering van wielertoertochten vindt op regionaal niveau plaats via het Grensoverschrijdend Wielerbeleid i.s.m. Limburg Cycling. Er zijn regionale afspraken gemaakt over het aantal en de grootte van de tochten, bijvoorbeeld door niet 2 grote evenementen in 1 weekend toe te staan. Door dit beleid wordt de ervaren evenementendruk beperkt. Toetsing van aanvragen langs dit beleid vindt ook in 2026 plaats door Limburg Cycling. Zij adviseren de aangesloten gemeenten. Voortgangsindicator Het ambassadeurschap Cittaslow verder uitbouwen.

Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De doelstellingen van Cittaslow hebben allen te maken met de uitdagingen waarmee ook de samenleving Eijsden-Margraten wordt geconfronteerd als gevolg van globalisering en de snelle levensstijl. In 2026 wordt het gedachtegoed Cittaslow als tegenhanger daarvan verder doorontwikkeld. We bezien op welke wijze bij beleids- en uitvoeringsactiviteiten Cittaslow op integrale wijze verder verankerd kan worden. De aanbevelingen van het rekenkameronderzoek 2024 hebben de constante aandacht. Tevens wordt ingezet op verdere activering van het Cittaslow ambassadeursnetwerk. Met de Cittaslow ambassadeursnetwerken van de gemeenten Gulpen-Wittem en Vaals wordt samengewerkt . Gestreefd wordt naar de benoeming van nieuwe ambassadeurs, welke aanvragen getoetst zullen

36

worden aan de hand van criteria in een benoemingsprocedure en beoordelingscommissie uit het netwerk zelf. Ondernemers melden zich bij de gemeente om ambassadeur te worden. Voortgangsindicator Ondersteuning geven aan wielerevenementen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De wielerevents Volta Limburg Classic, Jeugdwielercriterium en Gravel Series worden ondersteund in 2026. Voortgangsindicator Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2025 wordt zowel het Economisch Profiel van Eijsden-Margraten in beeld gebracht als de Landbouwvisie uitgewerkt. In 2026 zal dit aan de raad worden voorgelegd. Op het vlak van de Vrijetijdseconomie is regionaal een visie ontwikkeld en vastgesteld, de Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030. Verder worden in het kader van het "samenwerken bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente" in 2026 de volgende acties ondernomen: 1. Ondersteunen van de overkoepelende Stichting Ondernemers Eijsden-Margraten 2. Structureel overleg voeren met ondernemers (-verenigingen) 3. Organiseren van bedrijfsbezoeken voor college en betrokken ambtenaren 4. Tijdens verschillende gelegenheden zullen er netwerkmomenten en/of educatieve / deskundigheid bevorderende activiteiten worden georganiseerd voor ondernemers. 5.

Actuele thema's worden via verschillende kanalen gedeeld of in dialoog met de ondernemers opgepakt. Denk hierbij aan het versterken van de kernkwaliteiten van Eijsden-Margraten, de betekenis van de Amerikaanse begraafplaats / van Liberation en het aanhaken bij regionale economische ontwikkelingen. Voortgangsindicator

37

Uitbreiding van Knopen lopen en de wandelinfrastructuur beperken tot realisatie van Ommetjes. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2024 is gestart met de feitelijke aanleg van de Knopen Lopen infrastructuur, welke in het najaar van 2025 volledig gerealiseerd wordt. Voor 2026 betekent dit het volgende: Ter promotie van het nieuwe systeem worden in samenwerking met Visit Zuid-Limburg een aantal (thema)wandelingen - Ommetjes extra uitgelicht. Dit zullen 6 online wandelingen zijn, 3 papieren flyers, 2 kleine brochures en 1 grote brochure. In 2024 is de tweede Vuursteenroute en in 2025 ook de Geologieroute voorbereid. Afronding kan plaatsvinden na realisatie van het Knopen Lopen zodat deze knooppunten meegenomen worden. In verband met de implementatie van het Knopen Lopen systeem zullen alle brochures geactualiseerd moeten worden. Hiermee wordt in 2026 een start gemaakt. Voortgangsindicator

38

Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering 3.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten? 3. Duurzaamheid en klimaatverandering

Saldo beleidsveld 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst

Primaire

Begr.wijz.

Begroting 2026

Begr.wijz.

Nieuw saldo

1e burap 2026 Begroting 2026

€ -129.061

€-

€ -129.061

€-

€-

€-

Saldo beleidsveld 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten

€ -30.000

€-

€ -30.000

Saldo beleidsveld 3.4 Van afval tot grondstof

€ 451.043 € -37.000

Saldo beleidsveld 3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie

€ -30.000

€ 384.043 -

Saldo beleidstaak voor bestemming

€ 291.982 € -37.000

Saldo beleidsveld 3.5 Mutaties reserves Saldo beleidstaak na bestemming

€ -30.000

€ 224.982

€€ 291.982 € -37.000

€€ -30.000

€ 224.982

3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst Wat gaan wij ervoor doen in 2026? De projecten ´zorgeloos zonnepanelen´, ´plus je huis´, en ´dubbel duurzaam´ voortzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De projecten zorgeloos zonnepanelen, plus je huis en dubbel duurzaam, zijn reeds eind 2023 afgerond. In 2026 zullen in lijn van het voorbije jaar verduurzamingsadviezen aan monument eigenaren, particulieren (via online en fysieke energieloket), vereniging van eigenaren ( VVE balie) en het MKB worden verstrekt. Dit doen we via georganiseerde bijeenkomst en individueel niveau. Voortgangsindicator Een uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opstellen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 wordt het Uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opgesteld. Dit programma vormt de nadere uitwerking van de reeds vastgestelde Visie Warmte.

39

Uitgangspunt hierbij is dat in 2050 alle woningen in de gemeente Eijsden-Margraten – zowel nieuwbouw als bestaande bouw – aardgasvrij moeten zijn. Het uitvoeringsprogramma geeft richting aan de concrete doelen en de grofmazige aanpak op wijkniveau. Daarmee vertalen we de kaders uit de Transitievisie Warmte naar een praktisch handelingsperspectief voor de gemeente. Dit traject pakken wordt in gezamenlijkheid met de Heuvellandgemeenten opgepakt, zodat we kennis bundelen, samenhang behouden en regionale kansen benutten. Voortgangsindicator Het fietsgebruik binnen de organisatie promoten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het stimuleren van fietsgebruik onder medewerkers is belegd bij de afdeling HRM. Sinds 2024 beschikt de gemeente over een leasefietsplan waar medewerkers gebruik van kunnen maken. Regelmatig wordt deze arbeidsvoorwaarde gepromoot binnen de organisatie. Voortgangsindicator Het gemeentelijk vastgoed verduurzamen en sturen op verdere verduurzaming van scholen, gemeenschapsaccommodaties en huurwoningen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De gemeente Eijsden-Margraten zet vanaf 2026 stevig in op de verduurzaming van haar vastgoedportefeuille (40 objecten, 37.219 m²), als bijdrage aan de nationale klimaatdoelen (55% CO2reductie in 2030, klimaatneutraal in 2050). De afgelopen jaren zijn al 16 panden verduurzaamd van ons gemeentelijk vastgoed.

Vanaf 2026 gaan we op basis van de opgestelde routeplanner gemeentelijk vastgoed verder aan de slag met het verduurzamen van de ander panden. Dit gebeurd op basis van uitgewerkte maatwerkrapporten per pand en de opstelde routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed 2026-2036. Uitgangspunt is minimaal energielabel C. Voortgangsindicator Informatie- en kennisoverdracht organiseren Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Indien relevant zullen er over lopende projecten en ondersteuningsmogelijkheden van de gemeente/provincie/nationaal t.b.v. de energietransitie en circulariteit informatiebijeenkomsten georganiseerd worden.

40

Indien relevant zal er actief gecommuniceerd worden over nieuwe ontwikkelingen, lopende projecten en ondersteuningsmogelijkheden via de gebruikelijke communicatiekanalen (zoals b.v. website gemeente, de Etalage, facebook EM etc.). Thematiek die aan bod zal komen: -

energietransitie

-

circulariteit

Voortgangsindicator Lokale initiatieven actief stimuleren en ondersteunen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De gemeente Eijsden-Margraten moedigt in de periode 2026-2029 lokale initiatieven aan die positief bijdragen aan de energietransitie en het ontwikkelen van een circulaire economie. Middels de Verordening Stimuleringslening zakelijk bieden we zakelijke partijen een financieringsmogelijkheid ten behoeve van maatregelen die het aandeel duurzame energie vergroten en/of de CO2-uitstoot verminderen. Voortgangsindicator

3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Het afkoppelen van hemelwater stimuleren: impuls geven aan regentonnenactie, ontstenen/vergroenen tuinen en Water in Balans. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Binnen onze gemeente zijn twee regelingen van kracht die onze burgers bewust moeten maken van hun bijdrage aan het klimaat, namelijk: •

de stimuleringsregeling vergroenen tuinen

•

de stimuleringsregeling afkoppelen hemelwater tot eind 2026

In 2026 zullen we onze burgers regelmatig attenderen op beide regelingen. Daarnaast werken we als samenwerkingsverband Maas & Mergelland aan het communicatienetwerk Waterklaar waarin we burgers inzicht geven in de mogelijkheden om hun perceel waterklaar te maken. Dit kan door opvang van regenwater, hergebruik van regenwater, vergroenen van tuinen en daken etc. Daarnaast zal vanuit het waterschap middels Water in Balans het vergroenen en afkoppelen bevordert worden middels een Toolbox om burgers op eigen terrein maatregelen te laten treffen om wateroverlast op het

41

perceel of in de woning te voorkomen. Bovendien is de kansenregeling van WRL actief, wat een stimuleringsregeling van de provincie Limburg is om mensen te helpen om wateroverlast te voorkomen. Voortgangsindicator

3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Een aanpak stikstof-reductie uitwerken. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De aanpak van stikstof reductie is een bevoegdheid van het rijk waarbij de opdracht is gegeven aan de provincie om een gebiedsgerichte aanpak te formuleren. Het rijk heeft een deadline hiertoe opgeschort. Provincie Limburg werkt nog aan het programma Limburgs Offensief Stikstof (LOS). Dit programma wordt naar verwachting in Q4 2025 vastgesteld. Gemeentes hebben in het dossier stikstof geen besluitvormende of beslissende rol. We zijn ons bewust dat er mogelijk gevolgen kunnen zijn naar aanleiding van de aanpak van de centrale overheden voor onze gemeente. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? Eijsden–Margraten werkt de afgelopen jaren gericht aan een samenhangende ontwikkeling van het buitengebied. In 2024 is de gemeente aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord; de uitvoering hiervan is momenteel in volle gang. Ook de besteding van het Landschapsfonds verloopt volgens planning. In 2025 zijn door inwoners diverse aanvragen ingediend voor de aanplant van landschapselementen, waarmee actief wordt bijgedragen aan de versterking van het landschap. Daarnaast wordt via het Landschapspark Bocage ingezet op het behoud en de ontwikkeling van natuur en het karakteristieke kleinschalige landschap.

Op het gebied van toerisme neemt de gemeente deel aan de regionale samenwerking binnen de visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030. Parallel hieraan wordt gewerkt aan de verdere uitwerking van een visie op toeristisch-recreatieve accommodaties.

42

Op basis van voortschrijdend inzicht is in 2025 besloten om geen afzonderlijke sectorale landbouwvisie op te stellen, maar te kiezen voor een integrale benadering. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van het Inspiratiekader Buitengebied Eijsden–Margraten, waarin thema’s zoals landbouw, landschap, toerisme, economie, water, duurzaamheid en mobiliteit in samenhang worden uitgewerkt. Deze integrale visie wordt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 opgeleverd. Vanuit dit inspiratiekader worden vervolgens gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s ontwikkeld, waarin de verschillende beleidsvelden en opgaven concreet en in samenhang worden opgepakt. Hiermee wordt toegewerkt naar een toekomstbestendig en kwalitatief sterk buitengebied.

3.4 Van afval tot grondstof Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Uitvoering geven aan het Grondstoffenplan. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De doelen in het vastgestelde grondstoffenplan 2026-2029 zijn o.a. gericht op het verder verhogen van het afvalscheidingspercentage (doel 2026 80%), verminderen van het restafval per jaar per inwoner (doel 2026 100 kg per inwoner) en hergebruik van materialen/grondstoffen. Samen met Rd4 wordt actief ingezet op goede informatieoverdracht richting burgers over bijvoorbeeld ophaalfrequenties, afvalscheiden, bewustzijnscampagnes, klachtenafhandeling, kringloopwinkels en educatie. In 2026 wordt de herinrichting van het grondstoffenpark Margraten afgerond. Dit om hier een optimale service aan onze inwoners te kunnen geven en nog efficiënter afvalstromen/grondstoffen te kunnen inzamelen. Daarnaast is de ontwikkeling van het nieuwe Rd4 Circulair Ambachts Centrum (CAC) onze volgende stap naar een toekomstig afval vrije samenleving. Voortgangsindicator

43

Programma 4: Wonen en Leefomgeving 4.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten? 4. Wonen en leefomgeving

Primaire

Begr.wijz.

Begroting 2026

Saldo beleidsveld 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern Saldo beleidsveld 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet

€ -136.274

Nieuw saldo

1e burap 2026 Begroting 2026

€ 225.800

€ 1.108

Saldo beleidsveld 4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen

Begr.wijz.

€ 89.526 € 22.000

€ 23.108

€-

€-

Saldo beleidsveld 4.4 Aanpak parkeren in Eijsden en Margraten

€ -63.765

€ -63.765

Saldo beleidsveld 4.5 Optimalisatie bereikbaarheid kernen

€ -10.000

€ -10.000

Saldo beleidsveld 4.6 Openbare ruimte als visitekaartje

€ -5.091.771

€ -21.119

€ -5.112.890

Saldo beleidsveld 4.7 Vastgoed

€ -3.142.606

€ -52.390

€ -3.194.996

Saldo beleidstaak voor bestemming

€ -8.443.308

€ -51.509

€ -8.269.017

Saldo beleidsveld 4.8 Mutaties reserves Saldo beleidstaak na bestemming

€ 225.800

€ 24.350 € -225.800 € -8.418.958

€-

€ -201.450 € -51.509

€ -8.470.467

4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern Wat gaan wij ervoor doen in 2026? De mogelijkheden tot zelfbewoningsplicht en het instellen van een huisvestingsverordening verkennen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Via anterieure overeenkomsten met ontwikkelende partijen zal zelfbewoningsplicht (max. 5 jaar) bij betaalbare nieuwbouw ook in 2026 worden geborgd. Voortgangsindicator

44

De starterslening continueren / Nieuwbouw van starterswoningen stimuleren en faciliteren middels een starters-arrangement Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De in september 2022 vastgestelde verordening voor de startersleningen, zal voor de periode 2026-2029 worden voortgezet en waar nodig worden geactualiseerd. Uw raad heeft voor de continuering van de regeling op 2 juli 2025 een bedrag van € 2.000.000,-- beschikbaar gesteld. SVn, de organisatie die startersleningen in Nederland verstrekt, onderzoekt haalbare mogelijkheden voor starters-arrangementen en stelt gemeenten hiervan in kennis. Indien een goed en haalbaar arrangement door SVn wordt aangeboden, dan zal een voorstel hiervoor aan uw raad worden voorgelegd. Voortgangsindicator Een TaskForce wonen instellen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Bij brief d.d. 15 september 2022 hebben wij uw raad reeds geïnformeerd over de instelling van de Taskforce Wonen. In de Taskforce zijn alle relevante interne disciplines vertegenwoordigd waardoor het mogelijk is om snel te schakelen en af te stemmen op het moment dat vertraging bij bepaalde plannen of op bepaalde onderdelen blijkt te bestaan. De in de Taskforce vertegenwoordigde disciplines hebben hun inbreng bij de diverse woningbouwprojecten.

Verder is door middel van een pilot in het eerste halfjaar van 2025 gebleken dat een integrale toetsing van nieuwe woningbouwplannen binnen een zogenaamde interne ambtelijke 'Programmatafel' leidt tot een versnelling en verdieping van het proces, hetgeen de voortgang en kwaliteit ten goede komt. Deze werkwijze willen wij in 2026 daarom voortzetten. Ook in 2026 zullen de lopende en nieuwe woningbouwprojecten verder uitgewerkt en opgepakt worden ten behoeve van besluitvorming. De uitkomsten van 'teken en rekenen' waar uw raad in september 2025 een besluit over genomen heeft, worden hiervoor mede als vertrekpunt genomen. Naar verwachting zullen in 2026 ca. 160 woningen opgeleverd worden, een en ander zoals blijkt uit de tabel met de woningbouwlocaties voor alle kernen die opgenomen is in deze begroting. Ook in 2026 zullen wij uw raad weer periodiek informeren over de voortgang van de woningbouwplannen in de Woontafel en wordt op basis van de informatie die daar gedeeld wordt, een RIB opgesteld.

45

Tenslotte zullen wij in 2026 bezien hoe wij de organisatie zo kunnen inrichten dat (b.v. door middel van het inrichten van een programma-organisatie Wonen) het behalen van de gestelde doelen ten aanzien van onze woningbouwopgave, zo goed mogelijk gewaarborgd wordt. Voortgangsindicator Instrumentarium inzetten dat bijdraagt aan versnelling woningbouw Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In de praktijk blijkt dat geldende landelijke regelgeving, zoals milieuzoneringen (stank, geluid, spuitcirkels), bodem, water, lucht, stikstof etc. de vertragende factor vormt voor versnelde woningbouw. Hiermee kampen overigens alle gemeenten in Nederland. In samenwerking met de provincie en het Ministerie van BZK worden pilots opgezet om te kijken op welke wijze via een integrale aanpak hierin versnellingen mogelijk zijn. Dit heeft onze aandacht en waar mogelijk zullen wij een project als pilot hiervoor aandragen. De lokale problematiek die speelt om invulling te geven aan onze woningbouwopgave, zullen wij continu onder de aandacht van het Rijk en de provincie brengen. Dit hebben wij o.a. gedaan in het traject van de provinciale omgevingsvisie (POVI). Vanuit het woonbouwprogramma gaan we verder inzetten op een programmagerichte aanpak. Op deze manier willen we een versnelling te bereiken.

Hierbij gaan we zorgen voor een adequatere regievoering, bestaande werkprocessen aanpassen, projectmatiger werken (werken vanuit deadlines), parallel plannen en een mindset creëren dat gebaseerd is op van ''vinken'' naar ''vonken' Daarnaast gaan wij op basis van een inventarisatie van potentieel haalbare woningbouwlocaties verder uitvoering geven aan de Wet Voorkeursrecht voor de noodzakelijke verwerving van deze gronden. Hiervoor is immers geld gereserveerd in onze begroting. Door zelf de regie in handen te nemen, proberen wij invloed te krijgen op het versneld invullen van onze woningbouwopgave. Voortgangsindicator Nieuwe flexibele woonvormen verkennen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Als gemeente staan wij voor alle woonvormen open, waarmee op een ruimtelijk en volkshuisvestelijk verantwoorde wijze invulling gegeven kan worden aan onze woningbouwopgave. Dit kunnen dus ook voor meerdere doelgroepen geschikte flexibele woonvormen zijn. In samenwerking met de woningcorporaties wordt de inzet van flexibele woningbouw in de periode 2026-2029 verder verkend en waar mogelijk ingezet om (sociale) woningbouw voor woonurgenten sneller gerealiseerd te krijgen.

46

Bij het vaststellen van de 1e Burap 2025 heeft uw raad budget beschikbaar gesteld voor de realisatie van 24 tijdelijke (flexibele) woningen door Wonen Limburg in Margraten. Realisatie hiervan is voorzien medio 2026. Daarnaast is voorzien in het door woningcorporatie Servatius realiseren van ca. 10 grondgebonden permanente prefab woningen aan de Jos. Partounstraat te Eijsden ten behoeve van de huisvesting van woonurgenten. Voortgangsindicator Opstellen en uitvoering geven aan prestatieafspraken Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2023 zijn prestatieafspraken gemaakt voor de periode 2023-2026. In 2026 worden in gezamenlijk overleg met de woningcorporaties en met de voorzitters van de betreffende huurdersbelangenverenigingen deze prestatieafspraken geactualiseerd en aangevuld met afspraken voor de periode 2027-2030. Voortgangsindicator Transformeren leegstaande en/of vrijkomende boerderijen en historische panden. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Net als in 2024 wordt hieraan uitvoering gegeven, als sprake is van een ruimtelijk verbeterde en gewenste (her)ontwikkeling en hiermee tegemoet wordt gekomen aan de woonbehoefte.

Dit beperkt zich dan niet alleen tot de 'reguliere' doelgroepen die gehuisvest moet worden, maar hierbij wordt zeker ook gekeken naar mogelijkheden voor de realisatie van de noodzakelijke woon-zorg-woningen en woningen voor specifieke doelgroepen, zoals woonurgenten. Voortgangsindicator Uitvoering geven aan de gebiedsontwikkelingen Poort van het Heuvelland, de stationsomgeving Eijsden en de kern Cadier & Keer. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Poort van het Heuvelland De Uitgangspuntennotitie Poort van het Heuvelland is op 18 februari 2025 vastgesteld. In 2025 worden deze uitgangspunten vertaald in een (beknopt) Masterplan. Onderzoeken die nodig zijn voor dit Masterplan, zoals bijv. een ecologisch onderzoek, worden ook in 2025 uitgevoerd. De bedoeling is om dit Masterplan in december 2025 aan de raad ter vaststelling voor te leggen. In 2026 zal vervolgens op basis van het Masterplan het vervolg/ de verdere uitvoering inzichtelijk gemaakt worden en uitvoering plaatsvinden.

47

Stationsomgeving Eijsden De Gebiedsvisie Stationsomgeving Eijsden is op 25 mei 2025 vastgesteld. Dit is een visie op hoofdlijnen, waarin 4 deelgebieden zijn te onderscheiden. De ontwikkeling van deze deelgebieden zullen in relatie tot de bredere opgave van Eijsden e.o. in 2026 ieder hun eigen proces zowel op inhoud als in tempo doorlopen. Cadier en Keer In het licht van de ambities van de woningbouwopgave wordt deze gebiedsvisie niet opgepakt in 2026. In deze begroting zijn de volgende investeringsbudgetten opgenomen voor deze gebiedsontwikkelingen : 2026: € 2.500.000 2027: € 2.000.000 Voor de jaren 2028 en 2029 zijn geen bedragen voorzien.

Voor de voorwaarden omtrent de inzet van deze investeringsbudgetten verwijzen wij u naar de richtlijn Strategische verwerving gronden en/of opstallen binnen Gebiedsontwikkelingen Gemeente EijsdenMargraten 2024 (conform raadsbesluit d.d. 12-12-2023). Deze vindt u in de paragraaf Grondbeleid onderdeel 4. Voortgangsindicator Uitvoering geven aan de woningbouwopgave Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Door middel van een RIB informeren wij uw raad 3 maal per jaar over de voortgang van onze woningbouwplannen in relatie tot onze woningbouwopgave. Deze momenten zijn gekoppeld aan de overlegmomenten met de Woontafel. Mede op basis van de informatie die daar gedeeld wordt, wordt uw raad vervolgens geïnformeerd. In de programmabegroting 2025-2028 was de ‘kleurentabel’ opgenomen met per kern de voortgang van de woningbouwplannen, de mogelijke woningbouwlocaties en de omvang hiervan. Onderstaand treft u de geactualiseerde tabel aan. Geconcludeerd kan worden dat er op de korte termijn sprake is van de oplevering van minder woningen dan gepland, maar dat op de langere termijn een inhaalslag plaats vindt waardoor de opgelopen achterstanden worden weggewerkt. Dit betekent dat er voorlopig nog sprake zal zijn van een grote druk op de woningmarkt en dat woningzoekenden dus nog een grote krapte ervaren.

Op de langere termijn streven wij ernaar dat vraag en aanbod beter in evenwicht komen.

48

Zoals bekend bedraagt onze woningbouwopgave tot 2030 ruim 1000 woningen. Op 20 februari jl. heeft uw raad de kaders voor onze woningbouwopgave t/m 2030 vastgesteld, met inachtneming van een amendement van PRO en moties van de fracties CDA, EML en VVD. Op basis van deze geamendeerde besluitvorming zetten we in op woningbouw in alle kernen, met de ontwikkeling van grotere woningbouwlocaties in de kernen Eijsden en Margraten en waar mogelijk ‘een straatje erbij’ in de kleinere kernen. Uit onderstaande tabel blijkt dat tot 2030 in elke kern voorzien kan worden in de gewenste woningbouw door middel van ‘een straatje erbij’ met respect voor de aanwezige ruimtelijke kwaliteiten. Ook de grootschalige woningbouwlocaties voor de kernen Eijsden, Margraten en Cadier en Keer zijn in beeld gebracht. De uitkomsten van ‘tekenen en rekenen’ die in september 2025 met uw raad gedeeld zijn, zijn qua woningaantallen in de tabel verwerkt. Hierbij zijn we telkens uitgegaan van de door uw raad vastgestelde variant per locatie. In de tabel zijn de nieuwe locaties ten opzichte van de vorige tabel in rood weergegeven. Tot en met 2030 kan uitgegaan worden van een totale capaciteit van ca. 1657 woningen. In de jaren 2022 t/m 2024 zijn inmiddels 243 woningen gerealiseerd. Dit zijn dus 29 woningen minder dan in we in de begroting voor 2025 voorzien hadden. In de ca.

1647 woningen zijn vanaf 2025 262 particuliere woningen opgenomen (zogenaamde éénpitters). De overige woningen betreffen locaties c.q. plannen waarbij wij als gemeente projectmatig regie voeren. Dit kan in samenwerking met een projectontwikkelaar (denk hierbij aan het project Slakweg in Gronsveld of Bloesemgaard in Margraten) of bij locaties die wij zelf in de markt zetten (denk hierbij aan het project in Oost-Maarland of het voormalige gemeenschapshuis/schoollocatie in Sint Geertruid). In zijn algemeenheid geldt dat rekening gehouden dient te worden met ca. 30% planuitval, zodat het de verwachting is dat ca. 1160 (70% van 1657) woningen gerealiseerd zullen worden tot 2030. Daarnaast betreft het sowieso een ‘dynamische’ lijst: plannen worden toegevoegd, plannen vallen af en ook het geplande aantal woningen per plan (en dus ook het totaal) kan op ieder moment wijzigen. Uit onderstaande tabel blijkt ook dat als we een doorkijk maken tot het jaar 2034 er - voor zover nu bekend - mogelijkheden zijn voor de realisatie van ca. 2445 woningen. Voortgangsindicator Wat hebben we ervoor gedaan? In 2025 zijn 40 woningen gereed gemeld, waar we in de planning uitgingen van 95 woningen voor dat jaar. In de jaren 2022 t/m 2025 zijn in totaal 280 woningen gerealiseerd, dat zijn er 53 minder dan gepland voor die jaren.

De verwachting is wel dat de 'achterstand' de komende jaren ingehaald zal worden. In bovenstaande tekst was ook al aangegeven: Geconcludeerd kan worden dat er op de korte

49

termijn sprake is van de oplevering van de oplevering van minder woningen dan gepland, maar dat op de langere termijn een inhaalslag plaats vindt waardoor de opgelopen achterstanden worden weggewerkt.

4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Betrekken raad bij implementatie Omgevingswet. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 en daaropvolgende jaren zal de raad betrokken worden bij de implementatie van de omgevingswet o.a. via raadsinformatiebrieven, waar nodig via de raadswerkgroep Omgevingswet in relatie tot het vervolgproces van de Omgevingsvisie en straks het Omgevingsplan. Waar nodig zullen er ook extra informatiebijeenkomsten worden aangeboden. Voortgangsindicator Voorbereiden totstandkoming Omgevingsplan. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 wordt op grond van het - door het college in de tweede helft van 2025 vast te stellen - plan van aanpak opstellen gebiedsdekkend Omgevingsplan verder uitvoering gegeven aan het vormgeven van dit Omgevingsplan. Dit zal gebeuren op grond van praktijk ervaringen, het werken met de nieuwe wet en de ambities van onze gemeente in relatie tot de woonopgaven. In 2026 zal worden gestart met de inventarisatie van het Omgevingsplan. Op 1 januari 2032 moet het tijdelijke omgevingsplan zijn opgezet naar het nieuwe deel. Voortgangsindicator

4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Samen met scholen invulling geven aan veilige school-thuis-routes en veilige schoolomgevingen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Samen met de ouder(vereniging) en directie de volgende taken uitvoeren

50

voorlichting aan de ouders en leerlingen, waar nodig treffen van infrastructurele maatregelen, als maatwerk per schoolomgeving eventueel inzet van handhaving (als sluitstuk van te heffen maatregelen). Voortgangsindicator Uitvoering geven aan het Convenant Platform Zorgvragers: toegankelijkheid van de openbare ruimte voor minder validen verbeteren Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) 1. Tijdens de voorbereiding van reconstructies van wegen wordt overleg gevoerd met het platform Zorgvragers om bij reconstructies van wegen de belangen van een goede toegankelijkheid van de openbare ruimte te waarborgen. 2. Een afvaardiging van het platform zorgvragers zal deelnemen aan de verkeerscommissie waarbij zij gevraagd en ongevraagd het college kunnen adviseren ten aanzien van maatregelen in de openbare ruimte om de openbare ruimte voor minder validen beter toegankelijk te krijgen. 3. Er zal twee keer een schouw plaatsvinden met een afvaardiging van het platform en de gemeente om probleemplekken per kern op te lossen en zo de toegankelijkheid van de openbare ruimte te verbeteren. Voortgangsindicator Uitvoering geven aan het Gemeentelijke Verkeers- en Vervoersplan.

Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In het meerjaren uitvoeringsprogramma behorende bij het vastgestelde gemeentelijke verkeers- en vervoersplan zijn diverse thema's opgenomen waaraan in 2026 uitvoering wordt gegeven, namelijk: verkeersveiligheid: risicogestuurde aanpak van locaties met grote kans op ongelukken, aanpak van schoolomgevingen; doorstroming: uitwerken alternatieve snelheidsremmende maatregelen Margraten, aanpak afwijking functie en inrichting van wegen gekoppeld aan civieltechnische projecten; duurzaamheid: zoals autolaadpaalsystemen, alternatieve wandel- en fietsroutes etc.; verknoping: uitvoeren en monitoren nieuw parkeerbeleid en verkeerscirculatie oude kern Eijsden, uitbreiding stallingsmogelijkheden fietsen bij bushaltes; kwaliteit: regelmatig overleg met Arriva over aanbod openbaar vervoer, stimuleren deelvervoer; educatie: verkeerseducatie en doelgroepenaanpak gedragsbeïnvloeding in regionaal verband;

51

in coproductie met de stichting Verkeersleefbaarheuvelland werken aan de toeristisch recreatieve verkeersoverlast in onze gemeente. Voortgangsindicator

4.6 Openbare ruimte als visitekaartje Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Bij nieuwbouwplannen en bij reconstructie van wegen vergroening en ruimtes voor ontspanning/ontmoeting integreren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Tijdens de planvorming van reconstructies van wegen en nieuwbouwplannen wordt gezocht naar mogelijkheden om vergroening en ruimte voor beweging, ontspanning en ontmoeting te realiseren. Vanuit het programma Wonen wordt in 2026 aan de hand van een integrale en programmagerichte aanpak met een programmateam hieraan invulling gegeven. Voortgangsindicator Onverkort uitvoering geven aan het wegenbeleidsplan en verankeren het MIP en MOP meerjarig in de begroting. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het Meerjaren Investeringsplan Wegen/Riool/Verkeer en het Meerjaren onderhoudsplan Wegen wordt conform vastgesteld beleid uitgevoerd. In de paragraaf kapitaalgoederen van deze begroting wordt dit uitvoerig toegelicht. Voortgangsindicator Ruimte scheppen voor het adopteren van de inrichting en/of het beheer van de openbare ruimte. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Daar waar zich initiatieven voordoen worden bewoners of bewonersgroepen gefaciliteerd om openbaar groen te adopteren of gezamenlijk her in te richten. Voor 2026 hebben we geen concrete initiatieven in procedure, mogelijk dat deze zich lopende het planjaar aandienen.

dan wel voorstellen zich aandoen vanuit het proces van de burgerbegroting. Voortgangsindicator

52

Vergroening door inwoners stimuleren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De raad heeft in 2021 de vergroeningsregeling tuinen vastgesteld. In 2021 hebben bewoners een half jaar gebruik gemaakt van deze regeling met als doel stenen eruit en groen erin, een alternatief op de initiatieven van de stichting Steenbreek. In 2026 wordt de regeling eveneens gecontinueerd. Daarnaast wordt reeds jaren de aanplantregeling van hagen en bomen gepropageerd wat in onze gemeente een groot succes is. Deze regeling wordt eveneens gecontinueerd en wordt gefinancierd uit het Landschapsfonds. Middels deze regelingen worden bewoners gestimuleerd en bewust gemaakt van de bijdrage aan hun welzijn, door een steeds groenere omgeving. Voortgangsindicator

53

Programma 5: Bestuur en Dienstverlening 5.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten? 5. Bestuur en dienstverlening

Primaire

Begr.wijz.

Begroting 2026

Begr.wijz.

Nieuw saldo

1e burap 2026 Begroting 2026

Saldo beleidsveld 5.1 Dienstverlening: ´Dichtbij Mensen´

€ -1.506.907

€ -20.627

€ 51.300

€ -1.476.234

Saldo beleidsveld 5.2 Een open en transparant Bestuur

€ -1.685.477

€ 18.720

€ -10.000

€ -1.676.757

Saldo beleidsveld 5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid Saldo beleidsveld 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding Saldo beleidsveld 5.5 Doelgericht samenwerken

€ -97.300

€ -97.300

€ 58.107.525 € -142.079

€ -110.000

€ -118.732

€ 57.855.446 € -118.732

Saldo beleidsveld 5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgeving

€ -2.269.517

€ -85.200

€ -45.206

€ -2.399.923

Saldo beleidsveld 5.7 Veiligheid; een gezamenlijke verantwoordelijkheid

€ -2.691.931

€ 75.000

€ -25.637

€ -2.642.568

Saldo beleidsveld 5.8 Ondermijning een halt toeroepen

€-

€-

Saldo beleidsveld 5.9 Jeugdproblematiek in de greep

€-

€-

Saldo beleidsveld 5.10 Personeel

€ -19.465.116 € -196.866

Saldo beleidstaak voor bestemming

€ 30.272.545 € -351.052

Saldo beleidsveld 5.11 Mutatie reserves programma 5 Saldo beleidstaak na bestemming

€ 272.500

€ -19.661.982

€ -139.543

€ 111.773

€ 30.545.045 € -239.279

€ 29.781.950 € 384.273

€ -139.543

€ 30.166.223

5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten Wat gaan wij ervoor doen in 2026? De visie op dienstverlening updaten en verder tot uitvoering brengen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Op basis van de staande dienstverleningsvisie wordt via de lijn van de organisatieontwikkeling ingezet op het verbeteren van de dienstverlening.

54

Gekozen is voor een teamgerichte ontwikkeling waarbij eigenaarschap bevorderd wordt. De bestaansreden van een team is gebaseerd op de gewenste of vereiste dienstverlening aan onze inwoners en het bestuur (college en raad). Dit klantperspectief dient altijd centraal te staan bij al het handelen: teams zijn verantwoordelijk voor hun processen, de bijbehorende dienstverlenende kanalen en bijpassend gedrag. In dat licht geven we vanuit de vastgestelde visie op dienstverlening uitvoering aan de opdracht dienstverlening, gebaseerd op het model van de servicemodules en volgens de handelingsprincipes van de organisatiekoers. In 2026 ligt de focus op: verbetering van de bereikbaarheid van teams verbeteren dienstverlening naar inwoners, college en raad Voortgangsindicator Inwoners actief betrekken bij verbeterprocessen rondom dienstverlening. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De uitkomsten van het klanttevredenheidsonderzoek en van het uitgevoerde ´Telan-onderzoek´ (betreft een onderzoek naar hoe de inwoner het telefonisch contact met de gemeente ervaart) worden ook 2026 meegenomen in de jaar- en ontwikkelplannen van de teams die de primaire dienstverlening verzorgen richting inwoners, ondernemers en organisaties. Zodoende ontstaat er een continu proces om de kwaliteit van dienstverlening te verbeteren. Voortgangsindicator Tweejaarlijks een benchmarkonderzoek uitvoeren.

Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 zetten we in op de verdere implementatie van de structurele klanttevredenheidsmetingen waarmee we in 2025 een start gemaakt hebben. Deze onderzoeken vervangen de eenmalige meting van "waar staat je gemeente". Daarmee zetten we de stap van een jaarlijkse "foto" naar een "film". Het jaarlijkse Telan onderzoek wordt gecontinueerd en zal ook in de tweede helft van 2026 worden uitgevoerd. Voortgangsindicator

55

5.2 Goed bestuur Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Integriteitsbewustzijn Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Integriteitsbewustzijn behoeft permanente aandacht. Dat maakt dat het vooral van belang is “het goede gesprek“ met elkaar te blijven voeren. In 2026 komt het onderwerp integriteitsbewustzijn dan ook aan bod bij de introductie van de gemeenteraadsleden en het nieuwe college. Dit zal voornamelijk in de vorm van bewustzijnstrainingen zijn. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de recent vastgestelde gedragscodes voor de raads- en commissieleden en collegeleden. Bij het aantreden van het nieuwe college wordt conform de regelgeving een risicoanalyse uitgevoerd over de nieuwe wethouders en hierover een adviesrapport met beheersmaatregelen gepubliceerd. Bij de indiensttreding van nieuwe werknemers maakt integriteit standaard deel uit van het introductieprogramma en wordt bekrachtigd middels het afleggen van de eed of belofte. Voortgangsindicator Liberation Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De Amerikaanse begraafplaats te Margraten staat (inter)nationaal bekend als symbool voor vrijheid: de duizenden graven en namen op de muur herinneren ons dagelijks aan het grote offer dat voor onze vrijheid is gebracht. Sinds jaar en dag herdenken we hier de gesneuvelde militairen en tonen we dankbaarheid om onze vrijheid. Het adoptieprogramma is uniek in z’n soort.

Ook het jaarlijkse Liberation concert is onderscheidend. Op 12 september 2024 hadden de gemeente Eijsden-Margraten en de provincie Limburg de uitzonderlijke eer om de Nationale Start van 80 jaar Vrijheid te laten plaatsvinden te Mesch, in aanwezigheid van Amerikaanse veteranen en de Koning en Koningin. Het verhaal van Mesch als eerste bevrijde dorp en de bevrijding van Zuid-Limburg kregen hierdoor ongekend landelijke aandacht. Dit heeft ook veel enthousiasme losgemaakt in de lokale “Liberation community”. De uitdaging is hoe die aandacht vast te houden en uit te breiden, zowel vanuit de intrinsieke waarden als naar andere sectoren. Het gaat dan om een visie op het gedachtengoed van “Liberation” in combinatie met de aanwezigheid van de Amerikaanse Begraafplaats, het Adoptieprogramma en het historische verhaal van de bevrijding van Mesch en Zuid-Limburg.

56

Dit leidt tot vragen als “Hoe kunnen we dat gedachtengoed overbrengen aan de huidige generatie en toekomstbestendig doorgeven aan de volgende generaties, in de meest brede zin des woords?”, waarbij we het bezien vanuit brede en verschillende invalshoeken. Dat allemaal in het kader van de internationale context van de toenemende geopolitieke instabiliteit en het belang van de waarden van vrede en veiligheid, democratie en rechtsstaat. Voortgangsindicator

5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid Wat gaan wij ervoor doen in 2026? De inzet rondom burger- en overheidsparticipatie doorontwikkelen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We blijven participatie actief inzetten door werkwijzen en instrumenten, zoals de in 2025 gelanceerde burgerbegroting en Gemeentepeiler, te continueren en door te ontwikkelen. De signalen en verkregen inzichten verwerken we zowel in nieuwe als in lopende projecten en beleid. Ten aanzien van de burgerbegroting vindt na afronding van de eerste burgerbegroting een evaluatie plaats waarna besloten wordt of de burgerbegroting ook na 2025 blijft bestaan. De eventueel hiervoor benodigde financiële middelen kunnen dan via de eerste bestuursrapportage 2026 beschikbaar worden gesteld. Voortgangsindicator Een plan ´kinderinspraak´ uitwerken en implementeren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Met het doorontwikkelen van de gemeentelijke kinderraad (inclusief kinderburgemeester) krijgt inspraak van kinderen tot 12 jaar ook in 2026 een duidelijke plek bij het ophalen en uitwerken van initiatieven en beleidsvoornemens. Daarnaast wordt verder onderzocht hoe we de doelgroep jongeren tussen 12 en 18 jaar meer kunnen betrekken. Voortgangsindicator

57

5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Behoud van de ratio van het weerstandsvermogen boven de norm van 1. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Voor het bepalen van de hoogte van de weerstandscapaciteit heeft uw raad de nota weerstandvermogen en risicobeheersing vastgesteld. Jaarlijks wordt op basis van deze nota het weerstandsvermogen zowel bij de begroting als jaarrekening vastgesteld. De minimale vereiste waar het weerstandsvermogen conform de nota aan dient te voldoen is 1. In deze begroting bedraagt het weerstandsvermogen 2,98% (uitstekend). De solvabiliteitsratio bedraagt voor 2026 15%. Hierdoor is het niet mogelijk het surplus van de algemene reserve (Het verschil tussen het benodigd weerstandsvermogen en de algemene reserve) als structureel dekkingsmiddel (20%) in te zetten. Voortgangsindicator De OZB maximaal laten stijgen met de inflatiecorrectie. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Bij de vaststelling van de begroting 2025-2028 is het amendement 'aanpassing tariefstijging 2025' aangenomen. In dit amendement zijn de tariefstijgingen tot en met 2028 vastgelegd. In deze begroting is dan ook rekening gehouden met de vastgestelde tariefstijgingen van 6,5% in 2026 en 2027 en 2,7% in 2028. Voor 2029 is het inflatiepercentage conform de meicirculaire 2025 van 2,5% meegenomen. Voortgangsindicator

5.5 Doelgericht samenwerken Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Bestuurlijke samenwerking Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We zetten de bestaande samenwerkingen voort. Speerpunten zijn de relatie met de gemeente Maastricht, samenwerking in Zuid Limburg en kansen die een regiodeal 6e tranche en het Nationaal Programma Vitale Regio's biedt. De stichting samenwerking Zuid-Limburg is eind 2025 van start gegaan en zal de komende jaren de samenwerking in Zuid-Limburg vorm en inhoud geven.

58

Om onze eigen positie als gemeente Eijsden-Margraten beter en scherper te kunnen formuleren wordt er ook gewerkt aan een economische visie voor de gemeente. Zodat er een duidelijk overzicht is waar kansen en mogelijkheden liggen om de economie van onze gemeente te versterken en op welke manier de gemeente op die kansen kan inspelen. Tot slot wordt actief ingezet op een (bestuurlijke) lobby richting o.a. Provincie, Rijk, VNG, Benelux en EU, maar ook triple helix partners zoals bijvoorbeeld bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen om onze strategische ambities te realiseren. In dit kader worden naar aanleiding van 80-jaar bevrijding ook de contacten met diverse instellingen en organisaties op het gebied van Liberation geïntensiveerd. Voortgangsindicator

5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgeving Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Een ontwikkelagenda ICT/informatiemanagement inclusief een meerjaren investeringsagenda opstellen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Op basis van een ontwikkel- en investeringsagenda wordt aan de slag gegaan met de doorontwikkeling van onze informatievoorziening. Hierbij wordt de ontwikkeling van onze dienstverlening en organisatie gevolgd. Gelijktijdig wordt een veilige ICT-omgeving gewaarborgd die voldoet aan de wettelijke verplichtingen zoals de Wet Open Overheid en de Archiefwet. In 2026 wordt een nieuwe toekomstbestendige ICT-omgeving voor onze medewerkers uitgerold. Gezorgd wordt voor een adoptie c.q. inwerkprogramma voor onze medewerkers zodat wij als organisatie blijven werken aan het optimaliseren van digitale werkprocessen, informatiebeheer en informatiebeveiliging. Voortgangsindicator Planmatig uitvoering geven aan de W.O.O. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Als gemeente liggen wij op koers ten aanzien van de invoering van de Woo. De verplichte werkwijze en bereikbaarheidsgegevens zijn openbaar beschikbaar gesteld in de landelijke Woo-index. Om uitvoering te geven aan de verdere uitrol van de Woo hanteren wij de implementatiestrategie van de Rijksoverheid. De inwerkingtreding van tranche 2 (van de 5 tranches) is vooralsnog uitgesteld. In 2026

59

wordt op basis van de VNG ontwikkelagenda bekeken hoe we meerjarig invulling kunnen geven aan de vervolgfasen. Daarnaast heeft het optimaliseren van de interne werkprocessen rondom de WOO onze aandacht, zodat wij blijven werken aan het versnellen van afhandeltermijnen en het versterken van een betrouwbare informatieverstrekking. Voortgangsindicator

5.7 Veiligheid; een gezamenlijke verantwoordelijkheid Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Bewonersplatforms, buurtnetwerken en buurtbemiddeling instellen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Sinds 1 juli 2023 is buurtbemiddeling in onze gemeente actief. Een voorziening voor en door burgers die in stand gehouden wordt door Stg. Buurtbemiddeling Maastricht. Er zijn inwoners geworven en getraind om tijdens burenruzies te bemiddelen. We verwachten in 2026 dat we 30 casussen middels buurtbemiddeling kunnen oppakken. Jaarlijks worden de jaarcijfers besproken en geëvalueerd . Voortgangsindicator Het gebruik van de Fixi-app stimuleren voor het melden van onveilige situaties. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Samen met de team communicatie zal het gebruik van de Fixi-app door onze inwoners worden gestimuleerd. Regelmatig zal de Fixi-app onder de aandacht gebracht worden bij de inwoners via de gebruikelijk communicatiekanalen. Bij meldingen van burgers via andere kanalen wordt het verzoek gedaan om dit via de Fixi-app te doen. Om als gemeente Eijsden-Margraten de dienstverlening aan inwoners continu te verbeteren, wordt in 2026 een pilot gestart met klanttevredenheidsmetingen over de Fixi-app.

Hiervoor is gekozen omdat de Fixi-app een app betreft met veel volume waar veel gestandaardiseerde producten worden geleverd en waar ervaring bij andere gemeenten aantoont dat klanttevredenheidsmetingen goed toepasbaar zijn. Het invoeren van klanttevredenheidsmetingen wordt als een belangrijk instrument gezien om de dienstverlening verder door te ontwikkelen. en dus de klantgerichte verbeteringen door te voeren. Voortgangsindicator

60

Inzet van het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) op bedrijventerreinen continueren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 wordt verdere uitvoering gegeven aan het KVO. Het KVO is een keurmerk voor bedrijventerreinen. In onze gemeente gaat het dan om bedrijventerreinen te Eijsden, Gronsveld en Margraten, alsmede het Retailpark Gronsveld. Naast de bedrijventerreinen richten we om ons ook op het buitengebied. Het project veilig buitengebied ziet toe op een verbetering van de veiligheid van en rondom de bedrijven in het ‘groen’, ons buitengebied. Dit project is een lokale voortzetting van het project Veilig Buitengebied van het Platform Veilig Ondernemen. In 2026 wordt het project voortgezet. Voortgangsindicator Weerbare samenleving Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De toegenomen geopolitieke spanningen maken dat een weerbare samenleving alsmaar belangrijker wordt. Voor het goed functioneren van de democratische rechtsstaat is het van belang dat ook de continuïteit van de gemeentelijke bedrijfsvoeringsprocessen is gegarandeerd. Onze medewerkers zorgen ervoor dat de planvorming crisis- en rampenbestrijding up-to-date is. In lijn met de landelijke campagne Denk Vooruit, wordt samen met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) gekeken naar een versteviging van de weerbaarheid van de gemeenten. Dit zal worden vastgelegd in een uitvoeringsplan vanuit de VRZL.

Op dit moment is nog geen zicht op de omvang van de hierbij behorende kosten, zeker is wel dat we deze in 2026 kunnen verwachten. Voortgangsindicator

5.8 Ondermijning een halt toeroepen Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Bewustwordingscampagnes rondom ondermijning opzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Met bewustwordingscampagnes wordt ook in 2026 verder ingezet op herkenning en bewustwording van risico's die (intern) bestuurders en medewerkers en (extern) inwoners en ondernemers rondom ondermijning lopen. Daarbij bevorderen wij het vergroten van de meldingsbereidheid. Hierin werken wij samen met de Heuvellandgemeenten.

61

Voor de medewerkers worden in 2026 4 bijeenkomsten over bewustwording georganiseerd. Voor inwoners en ondernemers worden in 2026 4 activiteiten over bewustwording verzorgd. Deze variëren van voorlichtende publicaties tot fysieke bijeenkomsten. Voortgangsindicator De integrale ondermijningsbeelden verdiepen en de aanpak ondermijning hierop afstemmen. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Voor wat betreft de aanpak van ondermijning is op Heuvelland schaal een ondermijningstafel ingericht. Hierin zorgen we voor de afstemming en eenduidige aanpak in het Heuvelland. Dit zetten we onverminderd voort. In 2024 hebben de Heuvelland gemeenten opdracht gegeven tot verdieping van de ondermijningsbeelden omtrent zorg en jeugd. In 2025 zijn deze ondermijningsbeelden door het RIEC opgesteld en aangeleverd. In 2026 gaan we uitvoering geven aan deze rapporten met concrete acties en maatregelen. Voortgangsindicator Flankerend beleid (zoals bibob, damocles, drank- en horecaregels etc.) actief inzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het Bibob -en Damocles beleid worden naar behoefte uitgevoerd. Op jaarbasis wordt rekening gehouden met 15 Bibob-onderzoeken en 2 cases op grond van het Damoclesbeleid. Voortgangsindicator Gerichte acties met inzet van Flexteams uitvoeren.

Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Flexteam acties zijn en blijven een middel om inzicht en grip te krijgen op ongewenste situaties. Hierbij wordt het bestuursrechtelijk instrumentarium ingezet om ongewenste situaties aan te pakken. De aanpak van ondermijnende criminaliteit is een van de prioriteiten van de Flexteams. In dit licht wordt actief deelgenomen aan het integrale handhavingsteam Act! Maastricht-Heuvelland. Voortgangsindicator

62

5.9 Jeugdproblematiek in de greep Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Inzetten op een gezamenlijke aanpak van de jeugdproblematiek. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Wij continueren, samen met onze partners, de aanpak die wij hanteren bij de preventieve en integrale aanpak van jeugdproblematiek; Er is tweewekelijks jeugdoverleg met onze voorliggende partners (Trajekt, MEE en POH Jeugd ) onder regie van de gemeente. Daarnaast zijn er 4 keer per jaar netwerksessies met onze partners jeugd. In 2026 zetten wij in op een versteviging van deze lokale en regionale aanpak. Dit doen we door: meer inzet en samenwerking in het voorliggend veld met het doel het voorkomen van geïndiceerde jeugdzorg en het vergroten van het welzijn van onze jeugdige. Onze consulent welzijn jeugd is een verbindende factor, wiens rol in 2026 voortgezet wordt. We zetten in op de thema s uit de hervormingsagenda en de ambulante ontwikkelagenda: normaliseren, integraliteit en regie (ouderverantwoordelijkheid). We gaan daarnaast in 2026 inzetten op een intensieve samenwerking met het COA. Dit is noodzakelijk aangezien de doorstroom op de opvanglocaties stokt en er een risico op geïndiceerde jeugdzorg op de opvanglocatie te zien is . Het streven is om de kosten niet te laten stijgen in 2026.

Echter zijn we hierbij sterk afhankelijk van inflatie, indexering, lopende aanbestedingsprocedures met nieuwe contractafspraken voor de jeugdregio Zuid-Limburg met de zorgaanbieders. Voortgangsindicator Preventievoorlichting, controle & handhaving rondom alcohol en drugs voortzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 wordt naast preventievoorlichtingen ook aandacht besteed aan feitelijke controles rondom alcohol en drugs. Hiermee wordt concreet uitvoering gegeven aan het in december 2024 vastgestelde preventie- en handhavingsplan voor de periode 2025-2028. In 2026 gaat de meeste aandacht uit naar preventie aan de voorzijde. Hierbij moet gedacht worden aan voorwaarden die door de gemeente gesteld worden bij de vergunning ten behoeve van een evenement; aanbieden van alcoholvrije drank en preventiemededelingen zoals geen alcohol onder 18

63

jaar. Na een bewustwordingsperiode in 2026 wordt in 2027 bezien wat dit in de praktijk mogelijk heeft opgeleverd. Voortgangsindicator

64