20260707 10b Eerste Bestuursrapportage 2026
Tekst van het document
1e Bestuursrapportage 2026
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................4 Samenvatting 1e bestuursrapportage 2026 ........................................................................................6 Leeswijzer ............................................................................................................................................18 Programma 1: Kwaliteit van Leven ....................................................................................................20 1.0 Wat mag het kosten? ................................................................................................................20 1.1 Een inclusieve samenleving .....................................................................................................20 1.2 Een gezond verenigingsleven ..................................................................................................22 1.3 Toekomstbestendig onderwijs .................................................................................................23 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern ............................................................................................24 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud ...................................................................................24 1.6 Trendbreuk
Eijsden-Margraten ................................................................................................26 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing .......................................................................26 1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners ...............................................................28 Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie ....................................................32 2.0 Wat mag het kosten? ................................................................................................................32 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten ........................................................................32 2.2 Transformatie van de landbouw ..............................................................................................34 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving ............................................35 Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering .....................................................................39 3.0 Wat mag het kosten? ................................................................................................................39 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst ...........................................................................39 3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie
............................................................................................41 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten .................................................................................................42 3.4 Van afval tot grondstof .............................................................................................................43 Programma 4: Wonen en Leefomgeving ...........................................................................................44 4.0 Wat mag het kosten? ................................................................................................................44
4
4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern .................................................................................44 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet ............................................................................50 4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen ......................................................................................50 4.6 Openbare ruimte als visitekaartje ............................................................................................52 Programma 5: Bestuur en Dienstverlening .......................................................................................54 5.0 Wat mag het kosten? ................................................................................................................54 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten ......................................................................................................................54 5.2 Goed bestuur .............................................................................................................................56 5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid ......................................................................................57 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding
......................................................................58 5.5 Doelgericht samenwerken ........................................................................................................58 5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgeving ..................................................................59 5.7 Veiligheid; een gezamenlijke verantwoordelijkheid ...............................................................60 5.8 Ondermijning een halt toeroepen ............................................................................................61 5.9 Jeugdproblematiek in de greep ...............................................................................................63
5
Samenvatting 1e bestuursrapportage 2026 Geachte raadsleden, Conform onze Financiële verordening 2025 bieden wij u hierbij de 1e burap 2026 ter vaststelling aan. De burap is een afwijkingen rapportage dit houdt in dat alleen bij voorziene afwijkingen wordt gerapporteerd. Deze voortgang is middels het bekende stoplichtenformulier te volgen. Bij de eerste burap kan in drie kleuren worden gerapporteerd.
Groen:
Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel wordt de prestatie geborgd binnen de bestaande processen.
Oranje:
Prestatie is in uitvoering en wordt naar verwachting binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.
Rood:
Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.
Indien de indicator rood is, wordt hierop een toelichting gegeven. Onderstaand volgt een overzicht van de indicatoren per programma: Programma 1: Inclusieve samenleving, onderwijs, sport en cultuur o
Groen (G): 17 indicatoren (o.a. vroegsignalering schulden, begeleiding statushouders, bibliotheekwerk en zorg op maat).
o
Oranje (O): 4 indicatoren (ontmoeting jongeren, sportakkoord, accommodatiebeleid en preventie-akkoord).
o
Rood (R): 0 indicatoren.
Programma 2: Landschap, landbouw en vrijetijdseconomie o
Groen (G): 12 indicatoren (o.a. ecologisch bermenbeheer, lokaal actieplan landbouw en ondersteuning wielerevenementen).
o
Oranje (O): 1 indicator (vervolg Zuidelijke Maasdalvisie).
o
Rood (R): 0 indicatoren.
Programma 3: Energieneutrale toekomst en klimaatadaptatie o
Groen (G): 9 indicatoren (o.a. projecten voor zonnepanelen, verduurzaming vastgoed, klimaatadaptatie en stikstofreductie).
o
Oranje (O): 0 indicatoren.
o
Rood (R): 0 indicatoren.
Programma 4: Woningbouw naar behoefte en openbare ruimte o
Groen (G): 12 indicatoren (o.a. starterslening, flexibele woonvormen, veilige schoolroutes en vergroening openbare ruimte).
o
Oranje (O): 5 indicatoren (o.a. TaskForce wonen, versnelling woningbouw, implementatie Omgevingswet en het Verkeers- en Vervoersplan).
o
Rood (R): 1 indicator (uitvoering geven aan de woningbouwopgave).
6
Programma 5: Dienstverlening, financiën en veiligheid o
Groen (G): 14 indicatoren (o.a. OZB-beheer, ICT-ontwikkelagenda, buurtbemiddeling en aanpak jeugdproblematiek).
o
Oranje (O): 8 indicatoren (o.a. visie op dienstverlening, burgerparticipatie, weerstandsvermogen, W.O.O. en verdieping ondermijningsbeelden).
o
Rood (R): 0 indicatoren.
Onderstaand is een beknopt overzicht weergegeven van de voortgang van de programma's. Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Programma 1: Kwaliteit van Leven 1.1 Inclusieve samenleving Continueren vroegsignalering schuldenproblematiek
G
Investeren in begeleiding statushouders en nieuwkomers.
G
Inwoners via SEM actief begeleiden naar werk of inkomensondersteuning
G
1.2 Een gezond verenigingsleven Een actief faciliterende vergunningenaanpak richting verenigingsleven opzetten.
G
Ondersteunen verenigingen bij verbreden maatschappelijke rol in kernen
G
Subsidiebeleid opnieuw tegen het licht houden
G
1.3 Toekomstbestendig onderwijs De ontwikkeling van aantallen leerlingen in klassen kritisch volgen.
G
Investeren in Voor- en Vroegschoolse Interventie (VVE)
G
1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern Stimuleren en ondersteunen Hoeskamers
G
Stimuleren participatie en ontmoeting van jongeren.
O
1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud Het accommodatiebeleid continueren.
O
Het Sportakkoord verder verdiepen en uitvoeren.
O
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten Inzetten op positieve gezondheid en uitvoering geven aan preventie-akkoord.
O
1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Continueren en versterken jongerenwerk via Trajekt
G
Investeren in inzet consulent welzijn jeugd
G
Inzetten op preventie vroegsignalering en integrale aanpak
G
Stimuleren mantelzorg en maximeren het budget op € 100.000 per jaar
G
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Het bibliotheekwerk herijken.
G
Inzetten op beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en immaterieel erfgoed
G
Kunst en Cultuurprojecten verbinden met onze jongere inwoners en organisaties.
G
Uitvoering geven aan een breed educatief programma kunst en cultuur.
G
7
Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale initiatieven.
G
Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie.
O
Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen rondom beheer van het landschap.
G
2.2 Transformatie van de landbouw De schooljeugd bewust maken van duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling.
G
De trekkersrol van het programma Landbouw en Landschap in het Middengebied continueren.
G
Een lokaal actieplan ´transformatie van de landbouw´ uitwerken.
G
Het stroopgedachtegoed en initiatieven rondom ´koop lokaal´ ondersteunen.
G
2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving De evenementendruk rondom toertochten doseren en spreiden.
G
Het ambassadeurschap Cittaslow verder uitbouwen.
G
Ondersteuning geven aan wielerevenementen.
G
Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente
G
Uitbreiding van Knopen lopen en de wandelinfrastructuur beperken tot realisatie van Ommetjes.
G
Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie
G
Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst De projecten ´zorgeloos zonnepanelen´, ´plus je huis´, en ´dubbel duurzaam´ voortzetten.
G
Een uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opstellen.
G
Het fietsgebruik binnen de organisatie promoten.
G
Het gemeentelijk vastgoed verduurzamen en sturen op verdere verduurzaming van scholen, gemeenschapsaccommodaties en huurwoningen.
G
Informatie- en kennisoverdracht organiseren
G
Lokale initiatieven actief stimuleren en ondersteunen.
G
3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie Het afkoppelen van hemelwater stimuleren: impuls geven aan regentonnenactie, ontstenen/vergroenen tuinen en Water in Balans.
G
3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten Een aanpak stikstof-reductie uitwerken.
G
3.4 Van afval tot grondstof Uitvoering geven aan het Grondstoffenplan.
G
Programma 4: Wonen en Leefomgeving 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern De mogelijkheden tot zelfbewoningsplicht en het instellen van een huisvestingsverordening verkennen.
G
De starterslening continueren / Nieuwbouw van starterswoningen stimuleren en faciliteren middels een starters-arrangement
G
Een TaskForce wonen instellen.
O
Instrumentarium inzetten dat bijdraagt aan versnelling woningbouw
O
Nieuwe flexibele woonvormen verkennen.
G
8
Opstellen en uitvoering geven aan prestatieafspraken
G
Transformeren leegstaande en/of vrijkomende boerderijen en historische panden.
G
Uitvoering geven aan de gebiedsontwikkelingen Poort van het Heuvelland, de stationsomgeving Eijsden en de kern Cadier & Keer. Uitvoering geven aan de woningbouw opgave
G R
4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet Betrekken raad bij implementatie Omgevingswet.
O
Voorbereiden totstandkoming Omgevingsplan.
O
4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen Samen met scholen invulling geven aan veilige school-thuis-routes en veilige schoolomgevingen. Uitvoering geven aan het Convenant Platform Zorgvragers: toegankelijkheid van de openbare ruimte voor minder validen verbeteren Uitvoering geven aan het Gemeentelijke Verkeers- en Vervoersplan.
G G O
4.6 Openbare ruimte als visitekaartje Bij nieuwbouwplannen en bij reconstructie van wegen vergroening en ruimtes voor ontspanning/ontmoeting integreren.
G
Onverkort uitvoering geven aan het wegenbeleidsplan en verankeren het MIP en MOP meerjarig in de begroting.
G
Ruimte scheppen voor het adopteren van de inrichting en/of het beheer van de openbare ruimte.
G
Vergroening door inwoners stimuleren.
G
Programma 5: Bestuur en Dienstverlening 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten De visie op dienstverlening updaten en verder tot uitvoering brengen.
O
Inwoners actief betrekken bij verbeterprocessen rondom dienstverlening.
O
Tweejaarlijks een benchmarkonderzoek uitvoeren.
O
5.2 Goed bestuur Integriteitsbewustzijn
G
Liberation
G
5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid De inzet rondom burger- en overheidsparticipatie doorontwikkelen.
O
Een plan ´kinderinspraak´ uitwerken en implementeren.
O
5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding Behoud van de ratio van het weerstandsvermogen boven de norm van 1.
O
De OZB maximaal laten stijgen met de inflatiecorrectie.
G
5.5 Doelgericht samenwerken Bestuurlijke samenwerking
G
5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgeving Een ontwikkelagenda ICT/informatiemanagement inclusief een meerjaren investeringsagenda opstellen.
G
Planmatig uitvoering geven aan de W.O.O.
O
5.7 Veiligheid; een gezamenlijke verantwoordelijkheid Bewonersplatforms, buurtnetwerken en buurtbemiddeling instellen.
G
Het gebruik van de Fixi-app stimuleren voor het melden van onveilige situaties.
G
Inzet van het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) op bedrijventerreinen continueren.
G
9
Weerbare samenleving
G
5.8 Ondermijning een halt toeroepen Bewustwordingscampagnes rondom ondermijning opzetten.
G
De integrale ondermijningsbeelden verdiepen en de aanpak ondermijning hierop afstemmen.
O
Flankerend beleid (zoals bibob, damocles, drank- en horecaregels etc.) actief inzetten.
G
Gerichte acties met inzet van Flexteams uitvoeren.
G
5.9 Jeugdproblematiek in de greep Inzetten op een gezamenlijke aanpak van de jeugdproblematiek.
G
Preventievoorlichting, controle & handhaving rondom alcohol en drugs voortzetten.
G
Voortgang Programma 1: Kwaliteit van Leven Programma 1: Kwaliteit van Leven richt zich op het verbeteren van de leefomgeving en het welzijn van alle inwoners van de gemeente. In 2026 worden diverse initiatieven en projecten uitgevoerd om een inclusieve samenleving te bevorderen, onderwijs toekomstbestendig te maken en sport, cultuur en zorg toegankelijk te houden. Het programma Kwaliteit van leven blijft in 2026 sterk gericht op positieve gezondheid, preventie en het versterken van de zelfredzaamheid van inwoners. De ingezette transformatie van het sociaal domein wordt voortgezet, met nadrukkelijke aandacht voor het beheersbaar houden van kosten en het versterken van de sociale basis. Op hoofdlijnen ligt de uitvoering van de ambities op koers. Tegelijkertijd zien we – in lijn met landelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing, toenemende zorgvraag en druk op gemeentelijke financiën – een aantal structurele aandachtspunten. Sociaal domein en zorgkosten (open einde regelingen) De uitvoering van de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet blijft onverminderd onder druk staan door autonome groei van de zorgvraag en complexere casuïstiek. Hoewel de budgetten voor 2026 realistisch zijn geraamd, blijven de open-einde regelingen gepaard gaan met onzekerheden. De inzet op preventie, versterking van de sociale basis en efficiëntere samenwerking met zorgpartners (o.a.
binnen het IZA) is dan ook cruciaal om de kostenontwikkeling te dempen. Versterking sociale basis en inclusieve samenleving Er wordt in 2026 verder geïnvesteerd in een inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen. Initiatieven zoals het huiskamerbeleid, jongerenparticipatie (Jeugd aan Zet) en ondersteuning van mantelzorg en verenigingen dragen bij aan sociale cohesie en het voorkomen van zwaardere zorg. Deze lijn sluit aan bij landelijke bewegingen om meer ondersteuning dichtbij inwoners te organiseren.
10
Gezondheid, sport en preventie (SPUK/GALA) De uitvoering van de brede SPUK-regeling (2023–2026) bevindt zich in volle gang. Programma’s op het gebied van gezondheid, sport, cultuur en sociale basis dragen zichtbaar bij aan preventie, het terugdringen van gezondheidsachterstanden en het stimuleren van een gezonde leefstijl (Trendbreuk). Landelijk wordt steeds sterker gestuurd op preventie (o.a. via GALA en IZA), wat de ingezette koers bevestigt. Tegelijkertijd vraagt de borging van deze inzet na 2026 nadrukkelijk aandacht. Onderwijs en onderwijshuisvesting (IHP) De uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) wordt voortgezet. De komende jaren blijft dit een financieel omvangrijk traject. Verdere concretisering van businesscases en actualisatie van leerlingprognoses zijn bepalend voor het tempo en de haalbaarheid. Ook het onderwijsachterstandenbeleid wordt doorontwikkeld, met nadruk op vroege signalering en doorgaande ontwikkellijnen. Jeugd en regionale ontwikkelingen De ontwikkelingen rondom jeugdzorgaanbieders blijven een aandachtspunt. Financiële en organisatorische stabiliteit van aanbieders is essentieel voor continuïteit van zorg en kan, indien nodig, financiële consequenties hebben voor gemeenten. Tegelijkertijd wordt lokaal ingezet op versterking van de eerstelijns ondersteuning (zoals praktijkondersteuners en innovatie in het jeugdveld).
Verenigingsleven, cultuur en ontmoeting De gemeente blijft investeren in een vitaal verenigingsleven, sport en cultuur als belangrijke dragers van leefbaarheid en preventie. Ontmoetingsvoorzieningen in de kernen en initiatieven gericht op participatie dragen bij aan het welbevinden van inwoners. Conclusie Programma 1 ontwikkelt zich in 2026 conform de ingezette koers, waarbij de nadruk ligt op preventie, inclusie en het versterken van de sociale basis. Tegelijkertijd vragen de aanhoudende druk op het sociaal domein, onzekerheden in zorgkosten en de financiële opgaven rondom onderwijshuisvesting om blijvende aandacht en sturing. Voortgang Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie richt zich op het behoud en de versterking van het unieke landschap, de ondersteuning van duurzame landbouw en het in balans brengen van de plattelandseconomie met natuur en leefomgeving. In 2026 worden verschillende acties ondernomen om deze doelen te realiseren.
11
Behoud en versterken van landschapskwaliteiten In 2026 zet de gemeente zich in om het landschap te beschermen en te verbeteren. Dit gebeurt door ecologisch bermbeheer toe te passen en lokale initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan biodiversiteit. Daarnaast wordt gewerkt aan de uitvoering van de Zuidelijke Maasdalvisie en worden nieuwe verdienmodellen ontwikkeld voor duurzaam landschapsbeheer. Bovendien zijn we aangesloten bij het Boccagelandschap. Transformatie van de landbouw De landbouwsector staat voor grote veranderingen, en in 2026 ondersteunt het Boccagelandschap de gemeente met deze transitie door samen te werken met boeren en andere betrokkenen. Er wordt ingezet op bewustwording bij de jeugd over duurzaam lokaal voedsel en het verminderen van voedselverspilling. Ook worden initiatieven gestimuleerd die bijdragen aan de verduurzaming van de landbouw en andere vormen van landbouw. Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving De vrijetijdseconomie blijft een belangrijk speerpunt in 2026. Daarnaast zetten we in op een economische visie over de hele breedte van de economische sector, door toekomstig beleid te ontwikkelen en het faciliteren van ondernemers. De gemeente werkt aan een balans tussen toerisme en het behoud van het landschap.
Dit omvat het ontwikkelen van wandel- en fietsroutes in samenwerking met Visit Zuid-Limburg en het versterken van het Cittaslowgedachtegoed. Daarnaast wordt verder geïnvesteerd in projecten zoals Grenspark Jeker & Maas en het Bocage-landschap om de unieke kwaliteiten van de regio te benutten. Voortgang Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering richt zich op het realiseren van een duurzame samenleving en het aanpakken van de klimaat- en energie-uitdagingen waar de gemeente voor staat. In 2026 worden diverse maatregelen genomen om bij te dragen aan een energieneutrale toekomst, klimaatadaptatie en een circulaire economie. Op weg naar een energieneutrale toekomst De gemeente zet vanaf 2026 sterk in op verduurzaming. Er worden adviezen verstrekt aan monumenteigenaren, particulieren, VvE’s en MKB, en samen met de Heuvellandgemeenten wordt het Uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opgesteld, met als doel een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Ook wordt het gemeentelijk vastgoed (40 panden) verder verduurzaamd volgens een routekaart tot 2036, met minimaal energielabel C als uitgangspunt. Daarnaast stimuleert de gemeente fietsgebruik via een leasefietsplan, organiseert informatiebijeenkomsten en communiceert actief over energietransitie en circulariteit.
Lokale initiatieven worden ondersteund, onder meer via een stimuleringslening voor zakelijke verduurzamingsmaatregelen.
12
Aan de slag met klimaatadaptatie De gemeente Eijsden-Margraten stimuleert inwoners met regelingen voor het vergroenen van tuinen en het afkoppelen van hemelwater (tot eind 2026). Via het samenwerkingsverband Maas & Mergelland wordt in het netwerk Waterklaar gecommuniceerd over mogelijkheden zoals regenwateropvang, hergebruik en vergroening. Daarnaast ondersteunt het waterschap met de Water in Balans-toolbox en biedt de provinciale Kansenregeling WRL extra hulp om wateroverlast te voorkomen. Optimaliseren luchtkwaliteit De stikstofaanpak ligt bij rijk en provincie. Limburg werkt aan het Limburgs Offensief Stikstof (vaststelling Q4 2025). Gemeenten hebben hierin geen beslissende rol, maar houden rekening met mogelijke gevolgen voor de eigen gemeente. Van afval tot grondstof Het Grondstoffenplan 2026-2029 richt zich op 80% afvalscheiding, maximaal 100 kg restafval per inwoner en meer hergebruik. Samen met Rd4 wordt ingezet op communicatie, educatie en kringloop. In 2026 wordt het grondstoffenpark (Rd4) Margraten heringericht. Voortgang Programma 4: Wonen en Leefomgeving Programma 4: Wonen en Leefomgeving richt zich op het creëren van een prettige leefomgeving waarin iedereen passend kan wonen en waarin ruimte is voor ontmoeting, duurzaamheid en bereikbaarheid. In 2026 worden verschillende initiatieven uitgevoerd om aan deze doelen te werken.
Woningbouw naar behoefte in elke kern In 2026 blijft de gemeente zich inzetten om te voldoen aan de grote vraag naar woningen. Er wordt gewerkt aan een gevarieerd woningaanbod in alle kernen, met speciale aandacht voor betaalbare en duurzame woningen voor starters en levensloopbestendige woningen. De voortgang van de woningbouwplannen wordt jaarlijks gemonitord en gerapporteerd aan de raad. Daarnaast worden leegstaande boerderijen en historische panden benut voor nieuwe woonruimtes, met oog voor duurzaamheid en behoud van de dorpse structuren. Zorgvuldige implementatie Omgevingswet De implementatie van de Omgevingswet krijgt in 2026 prioriteit. De gemeente werkt aan een soepele overgang naar de nieuwe regelgeving, met als doel het vergunningenproces en de bestemmingsplanprocedures te versnellen. Dit draagt niet alleen bij aan een betere dienstverlening, maar ook aan het versnellen van woningbouwprojecten. Veilige fiets- en wandelverbindingen In 2026 wordt verder gewerkt aan het realiseren van veilige fiets- en wandelroutes, met speciale aandacht voor schoolroutes en routes voor mensen met een beperking. Samen met scholen en ouders worden veilige school-thuis-routes ontwikkeld, en er wordt uitvoering gegeven aan het Convenant Platform Zorgvragers om de toegankelijkheid van de openbare ruimte te verbeteren.
13
Openbare ruimte als visitekaartje De openbare ruimte wordt in 2026 verder ontwikkeld als een plek voor ontmoeting en ontspanning. Er wordt geïnvesteerd in het vergroenen van de leefomgeving en het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte, met oog voor klimaatverandering. Het onderhoud van wegen en groenvoorzieningen wordt uitgevoerd volgens het wegenbeleidsplan en het groenbeleidsplan. Voortgang Programma 5: Bestuur en Dienstverlening Programma 5: Bestuur en Dienstverlening richt zich op het versterken van goed bestuur, het verbeteren van de dienstverlening en het bevorderen van participatie en samenwerking. In 2026 worden diverse acties ondernomen om deze ambities waar te maken. Zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening In 2026 blijft de gemeente investeren in het verbeteren van de dienstverlening aan inwoners, ondernemers en organisaties. Dit gebeurt door het continu meten van klanttevredenheid en het uitvoeren van structurele onderzoeken, zoals de jaarlijkse Telan-enquête. De resultaten worden gebruikt om de kwaliteit van de dienstverlening verder te verbeteren. Daarnaast wordt de communicatie over gemeentelijke activiteiten en burgerparticipatie versterkt, zodat inwoners beter geïnformeerd en betrokken blijven. Goed bestuur Goed bestuur blijft ook in 2026 een belangrijk uitgangspunt voor Eijsden-Margraten.
De gemeente zet in op een open, betrouwbare en benaderbare bestuurscultuur, waarin integriteit, transparantie en duidelijke communicatie centraal staan. In het kader van de nieuwe bestuursperiode wordt blijvend aandacht besteed aan bewustwording rondom integriteit, rolvastheid en samenwerking tussen bestuur, raad en organisatie. Daarbij wordt ingezet op een toegankelijke overheid die dichtbij inwoners staat en ruimte biedt voor dialoog en participatie. Vrijheid, democratie en verbondenheid blijven daarnaast belangrijke thema’s binnen onze gemeente. De Amerikaanse Begraafplaats in Margraten, de bevrijdingsverhalen van Mesch en de brede herdenkingscultuur in onze kernen geven invulling aan deze identiteit. De grote betrokkenheid rondom Memorial Day en 80 jaar Vrijheid onderstrepen het belang van blijvende aandacht voor herdenken en het doorgeven van het verhaal van vrijheid aan nieuwe generaties, juist in een tijd van internationale spanningen en maatschappelijke polarisatie.
14
Inspraak is een vanzelfsprekendheid In 2026 wordt verder gebouwd aan een gemeente waarin inwoners actief kunnen meedenken en meedoen. Burgerparticipatie wordt steeds meer vanzelfsprekend onderdeel van beleidsontwikkeling, gebiedsprocessen en lokale initiatieven. De gemeente zet daarbij in op vroegtijdige betrokkenheid van inwoners, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties, met aandacht voor maatwerk per kern en onderwerp. Ook jongerenparticipatie krijgt nadrukkelijk aandacht. De kinderraad en kinderburgemeester blijven een zichtbare rol vervullen binnen de gemeente en worden actief betrokken bij thema’s die raken aan leefbaarheid, duurzaamheid en samenleven. Daarnaast wordt onderzocht hoe jongeren tussen 12 en 18 jaar structureler betrokken kunnen worden bij gemeentelijke vraagstukken, bijvoorbeeld via projectmatige inspraak, onderwijsinitiatieven en digitale participatievormen. De gemeente blijft investeren in laagdrempelige communicatie en een bestuur dat zichtbaar en bereikbaar is voor inwoners, passend bij de schaal en identiteit van Eijsden-Margraten. Een gezonde en solide financiële huishouding De eerste bijstelling van de begroting 2026 gebeurt middels structurele wijziging van 2025 en deze 1e burap 2026. Financieel gezien heeft een positieve bijstelling plaatsgevonden van € 157.550. Hiermee komt het saldo voor 2026 uit op € 334.596.
Het weerstandsvermogen conform jaarrekening 2025 komt uit op 3,4% (was 2,98% conform begroting 2026). De belastingtarieven zijn conform het voorstel bij de begroting 2026 overeenkomstig vastgesteld. Doelgericht samenwerken Eijsden-Margraten blijft in 2026 actief samenwerken met regionale, Euregio- en internationale partners om maatschappelijke opgaven gezamenlijk aan te pakken en kansen voor de regio te benutten. De gemeente neemt deel aan samenwerkingen zoals de Regio Deal Zuid-Limburg en het NOVEX-gebied Zuid-Limburg, gericht op leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, economie, landschap en grensoverschrijdende ontwikkeling. Daarnaast wordt verder ingezet op samenwerking binnen Zuid-Limburg en MaastrichtHeuvelland, waarbij steeds wordt gekeken welke samenwerkingsvorm het beste resultaat oplevert voor inwoners en ondernemers. Ook grensoverschrijdende samenwerking blijft belangrijk. Lopende initiatieven zoals het Landschapspark Grenzeloos Bocagelandschap, het Grenspark Jeker & Maas en de samenwerking met Belgische en Duitse partners worden verder verdiept. De relatie met de Luxemburgse gemeente Clervaux krijgt in 2026 eveneens verdere invulling. De recent geformaliseerde jumelage biedt kansen voor samenwerking op het gebied van vrijheid en herdenken, cultuur, toerisme, duurzaamheid, burgerparticipatie en jeugduitwisseling.
Hiermee wordt gebouwd aan een sterk internationaal netwerk dat past bij het grensoverschrijdende karakter van Eijsden-Margraten.
15
Een toegankelijke en veilige ICT-omgeving In 2026 worden verdere stappen gezet om de gemeentelijke ICT-omgeving toekomstbestendig te maken. Daarbij ligt de focus op de doorontwikkeling van informatiebeheer, het voldoen aan de wettelijke verplichtingen conform de Wet open overheid (Woo) en Archiefwet, en het verbeteren van de digitale toegankelijkheid voor inwoners. Daarnaast blijft informatieveiligheid een belangrijke prioriteit. Er worden gerichte technische maatregelen getroffen om de organisatie weerbaar te houden tegen toenemende cyberdreigingen. Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid De gemeente blijft in 2026 inzetten op het versterken van de veiligheid en leefbaarheid. Dit gebeurt door nauwe samenwerking met politie, BOA’s en andere partners. De aanpak van jeugdproblematiek en ondermijnende criminaliteit krijgt extra aandacht, evenals preventie en handhaving op het gebied van alcohol- en drugsgebruik. Daarnaast wordt de Limburgse Norm verder geïmplementeerd om een weerbare overheid te waarborgen. Ondermijning een halt toeroepen De aanpak van ondermijnende criminaliteit blijft een prioriteit in 2026. De gemeente werkt samen met het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) om ondermijning in kaart te brengen en aan te pakken.
Flexteams worden ingezet om ongewenste situaties effectief te bestrijden, en bestaande beleidsinstrumenten, zoals de Bibob- en Damocles-regelingen, worden actief toegepast. Jeugdproblematiek in de greep In 2026 wordt de regionale aanpak van jeugdproblematiek verder versterkt. Scholen worden betrokken als vindplaatsen van problemen, en er wordt ingezet op preventie, vroegtijdige signalering en samenwerking tussen jongerenwerkers, wijkagenten en ouders. Dit draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van jongeren in de gemeente. Personeel De gemeente blijft in 2026 investeren in haar medewerkers. Zo wordt aandacht besteed aan scholing, duurzame inzetbaarheid en het versterken van de organisatiecultuur. Dit draagt bij aan een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Financiële recapitulatie De 1e Burap 2026 sluiten wij af met een positieve bijstelling van € 157.550 voor 2025. De bijgestelde begroting 2025 komt hierdoor uit op een positief saldo van € 334.596. De financiële recapitulatie is onderstaand opgenomen. Voor een toelichting van de mutatie wordt verwezen naar het bijgevoegde A3 overzicht of de uitgebreide bestuursrapportage per afzonderlijk programma opgenomen in de bijlages in Pepperflow welke toegankelijk is via het P&C portaal van onze gemeente. Programma
2026
2027
2028
2029
SALDO BEGROTING 2026 NA WIJZIGING
€ 177.046
€ 6.844
-€ 1.184.355
-€ 605.163
Voordeel/Nadeel
Programma 1: Kwaliteit van Leven
16
1.1 Een inclusieve samenleving
€ 479.078
€ 479.078
€ 479.078
€ 479.078
Voordeel
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten
-€ 33.358
-€ 105.560
-€ 112.038
-€ 118.812
Nadeel
1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing -€ 20.460
-€ 124.434
-€ 123.133
-€ 111.194
Nadeel
-€ 46.463
-€ 39.463
-€ 36.228
-€ 33.379
Nadeel
-€ 195
-€ 3.123
-€ 3.097
-€ 3.071
Nadeel
-€ 30.000
-€ 136.919
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners
Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving
Programma 3: Duurzaamheid en klimaatverandering 3.4 Van afval tot grondstof
Nadeel
Programma 4: Wonen en Leefomgeving 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet
€ 22.000
Voordeel
4.6 Openbare ruimte als visitekaartje
-€ 21.119
-€ 29.075
-€ 29.067
-€ 29.059
Nadeel
4.7 Vastgoed
-€ 52.390
-€ 55.617
-€ 55.590
-€ 55.562
Nadeel
€ 51.300
€ 37.400
€ 17.000
-€ 13.000
Voordeel
-€ 10.000
€0
€0
€0
Nadeel
Programma 5 : Bestuur en Dienstverlening 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten 5.2 Goed bestuur 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding 5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-
-€ 110.000
Nadeel
-€ 45.206
-€ 45.206
-€ 45.206
-€ 45.206
Nadeel
-€ 25.637
-€ 198.668
-€ 66.735
-€ 158.190
Nadeel
Totaal mutaties 1e burap
€ 157.550
-€ 221.587
€ 24.984
-€ 88.395
Voordeel/Nadeel
NIEUW SALDO BEGROTING 2026-2029
€ 334.596
-€ 214.743
-€ 1.159.371
-€ 693.558
Voordeel/Nadeel
omgeving 5.7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
17
Leeswijzer De bestuursrapportage richt zich primair op de (verwachte) afwijkingen, zowel financieel als nietfinancieel, ten opzichte van de vastgestelde programmabegroting. Samenvatting eerste bestuursrapportage In de samenvatting worden de belangrijkste ontwikkelingen binnen het verslagjaar beknopt weergegeven. Beleidsmatige verantwoording De beleidsmatige verantwoording is gebaseerd op het onderdeel ‘Wat gaan we ervoor doen?’ uit de programmabegroting 2025–2028. In overeenstemming met de financiële verordening wordt uitsluitend gerapporteerd over afwijkingen. Beleidsvoornemens die volgens planning verlopen, worden niet nader toegelicht en zijn in de overzichten aangeduid met de kleuren groen en oranje. Indien de verwachting bestaat dat een beleidsvoornemen niet wordt gerealiseerd, is dit in de overzichten aangeduid met de kleur rood. Ook is in dat geval een afzonderlijke toelichting opgenomen onder de betreffende tegel binnen het programma, waarin de oorzaken en consequenties nader worden uiteengezet. De gehanteerde stoplichtsystematiek kent de volgende betekenis: Groen: de prestatie is gerealiseerd binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit, dan wel structureel geborgd. Oranje: de prestatie is in uitvoering en wordt naar verwachting binnen de gestelde kaders gerealiseerd. Rood: de prestatie wordt niet, of niet binnen de gestelde kaders, gerealiseerd.
Financiële recapitulatie De financiële recapitulatie biedt een overzicht van de financiële bijstellingen voor het lopende boekjaar. Hierbij wordt ook de aansluiting weergegeven tussen de primitieve begroting en het geactualiseerde saldo op basis van deze rapportage. Wat mag het kosten? Per programma is een geactualiseerd overzicht opgenomen van de lasten en baten, inclusief de effecten van de eerste bestuursrapportage. Financiële afwijkingen Per beleidsveld wordt inzicht gegeven in de financiële afwijkingen, waarbij eventuele bijstellingen (bijen aframingen) op beleidsveldniveau zijn opgenomen.
18
Bijlagen In de bijlagen zijn nadere specificaties opgenomen, waaronder de A3-overzichten en de budgetneutrale, programma-overstijgende begrotingswijzigingen.
19
Programma 1: Kwaliteit van Leven 1.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
Primaire
1. Kwaliteit van leven
Saldo beleidsveld 1.1 Een inclusieve samenleving
Begr.wijz.
Begr.wijz.
Nieuw saldo
Begroting
1e burap
Begroting
2026
2026
2026
€ -3.775.446 € 328.750
€ 479.078
€ -2.967.618
Saldo beleidsveld 1.2 Een gezond verenigingsleven
€ -10.000
€-
€-
€ -10.000
Saldo beleidsveld 1.3 Toekomstbestendig onderwijs
€ -1.108.673
€-
€-
€ -1.108.673
Saldo beleidsveld 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern
€ -83.288
€-
€-
€ -83.288
Saldo beleidsveld 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud
€ -1.055.933
€-
€-
€ -1.055.933
Saldo beleidsveld 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten
€ -2.166.554 € -41.284
€ -33.358
€ -2.241.196
Saldo beleidsveld 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing
€ -13.821.958
€ -4.000
€ -20.460
€ -13.846.418
Saldo beleidsveld 1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze
€ -1.363.922
€ 12.109
€ -46.463
€ -1.398.276
€ -23.385.774 € 295.575
€ 378.797
€ -22.711.402
€ 185.204 € -19.296
€-
€ 165.908
€ -23.200.570 € 276.279
€ 378.797
€ -22.545.494
inwoners
Saldo beleidstaak vóór bestemming Saldo beleidsveld 1.9 Mutatie reserves programma 1 Saldo beleidstaak na bestemming
1.1 Een inclusieve samenleving Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Continueren vroegsignalering schuldenproblematiek Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Wij voeren de activiteiten van het geactualiseerde uitvoeringsplan Armoede en Schuldhulpverlening 2022-2025 uit. We zetten in op het voorkomen van armoede en schulden (preventie), het bestrijden van armoede en schulden en het verzachten van armoede en schulden.
20
De klantmanager schuldhulpverlening bij de gemeente heeft als hoofddoel het vroegtijdig signaleren van schulden bij inwoners. Inwoners weten de gemeente steeds sneller te vinden met hulpvragen. De wekelijkse inloopspreekuren zijn drempelverlagend voor vragen over geldgebied en schulden. Deze inloopspreekuren zijn vanaf 1 september 2025 verplaatst naar de bibliotheken in Eijsden en Margraten zodat deze in 2026 nog laagdrempiger zijn voor onze inwoners. Ook in 2026 voeren we regie op het proces schuldhulpverlening door de toegang bij de gemeente te beleggen i.p.v. bij de Kredietbank, waardoor de inwoner een integrale ondersteuning krijgt vanuit de vroeg signalering en de beoordeling aanmelding bij de Kredietbank. Voortgangsindicator Investeren in begeleiding statushouders en nieuwkomers. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Ook in 2026 wordt uitvoering gegeven aan de Wet inburgering. Middels adequate begeleiding kunnen statushouders en nieuwkomers beter en sneller integreren in onze samenleving. Ze worden gestimuleerd door o.a. deelname aan taalcursussen om deel uit te maken van de gemeenschap en hen zo snel en succesvol te laten participeren in de samenleving. Voortgangsindicator Inwoners via SEM actief begeleiden naar werk of inkomensondersteuning Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) SEM ondersteunt de inwoners met de inkomensvoorziening en re-integratie.
Ontwikkelingen binnen het participatiedomein, voortkomend uit het landelijke programma Participatiewet in Balans, worden samen met de regio vertaald naar passend beleid en uitvoeringsregels. In Maastricht-Heuvelland werken we daarnaast aan de uitkomsten van de businesscase rond de optimalisatie van de re-integratieketen, samen met partners MTB, Podium24 en Annex. Deze businesscase bevindt zich nog in de uitwerkingsfase en zal op een later moment ter besluitvorming worden voorgelegd. Voortgangsindicator
21
1.2 Een gezond verenigingsleven Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Een actief faciliterende vergunningenaanpak richting verenigingsleven opzetten. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De verenigingsconsulent is het aanspreekpunt voor de verenigingen. Daarnaast zet de consulent in op een verbreding van de maatschappelijke rol bij verenigingen. Concreet betekent dit: dat bij (complexe) vragen van verenigingen de verenigingsconsulent de verbinder is tussen de verschillende betrokken afdelingen in de gemeente. dat de verenigingsconsulent betrokken is bij het maken en realiseren van de plannen die verenigingen op dit punt willen inzetten. dat wordt meegedacht en advies wordt ingewonnen, zodat het verenigingen stimuleert en helpt om deze verbreding te realiseren. dat er tijdig wordt gesignaleerd en gerapporteerd op o.a voortgang, resultaten, knelpunten en mogelijkheden. samen met de afdeling VVTH+ faciliteert de verenigingsconsulent actief
vergunningaanvragen van verenigingen. Voortgangsindicator Ondersteunen verenigingen bij verbreden maatschappelijke rol in kernen Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De verenigingsondersteuner: voert de scan "Vitale Club" uit in samenwerking met Huis voor de Sport Limburg. Deze scan biedt inzicht in de vitaliteit van verenigingen met als doel sterke en gezonde verenigingen. De scan wordt uitgezet onder sportverenigingen die een accommodatie huren van de gemeente. ondersteunt verenigingen wanneer zij vragen hebben op het gebied van bijv. aanpassing accommodaties, aanbieden activiteiten en de mogelijkheden van het verbreden van hun (maatschappelijke) rol. Voortgangsindicator
22
Subsidiebeleid opnieuw tegen het licht houden Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Het subsidiekader wordt herijkt: nog in 2025 volgt vaststelling van de nieuwe algemene subsidieverordening, in 2026 de bijbehorende subsidieregelingen per beleidsterrein, zodat deze met ingang van 2027 in werking treden. Voortgangsindicator
1.3 Toekomstbestendig onderwijs Wat gaan wij ervoor doen in 2026? De ontwikkeling van aantallen leerlingen in klassen kritisch volgen. In het kader van het IHP onderwijs worden 1 keer per 2 jaar nieuwe leerling prognoses opgesteld door Pronexus. Omdat dit in 2025 is gebeurd, staat er voor 2026 geen prognose op de planning. Indien ontwikkelingen daarom vragen wordt er altijd en prognose opgesteld door Pronexus. Op deze manier wordt gevolgd hoe het leerlingenaantal per school zich ontwikkeld. Tevens zal het leerlingenaantal per school ook een terugkerend bespreekpunt zijn tijdens het bestuurlijk overleg met de schoolbesturen, mede in relatie tot onderwijshuisvesting. Investeren in Voor- en Vroegschoolse Interventie (VVE) In het IHP-onderwijs worden elke twee jaar leerlingprognoses opgesteld door Pronexus; de laatste was in 2025, dus in 2026 volgt er geen nieuwe, tenzij ontwikkelingen dit vereisen. Het leerlingenaantal per school blijft een vast agendapunt in het bestuurlijk overleg, ook in relatie tot onderwijshuisvesting. Het Onderwijsachterstandenbeleid Eijsden-Margraten, vastgesteld in 2023, wordt in 2026 verder doorontwikkeld met focus op structurele implementatie van het knooppunt -9 maanden tot 4 jaar, reguliere taken zoals de doorgaande lijn, preventieve logopedie en monitoring VVE.
Tevens wordt 2026 benut om de stand van zaken te evalueren en de koers voor de nieuwe beleidsperiode 2027-2030 te bepalen.
23
1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Stimuleren en ondersteunen Hoeskamers Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Wij continueren het beleid en zorgen voor faciliteiten van de huiskamers, ons uitgangspunt is: 1 huiskamer per dorpskern. Wij ondersteunen vrijwilligers, die de huiskamers runnen. De ondersteuning bestaat uit subsidiering van de stichting Vrijwillige Hulpdienst Eijsden-Margraten en inzet van professionele ondersteuning van een opbouwwerker van de Stichting Trajekt. Voortgangsindicator Stimuleren participatie en ontmoeting van jongeren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Uitvoering geven aan het programma Jeugd aan Zet. Voor 2026 betekent dit concreet dat er 10 activiteiten georganiseerd worden i.s.m. de jeugd. Jongeren worden uitgenodigd om ideeën te ontplooien gericht op participatie en ontmoeting. Het aanbod bestaat uit mountainbike clinics, Dikke Banden Race, Urban Culture Day, Aquagames, voetbalclinics, MTB Kids Ride, wintersportactiviteiten en de Mescherbergloop voor kids. Daarnaast wordt gevarieerd met nieuwe activiteiten die nog ontwikkeld worden. Ook komt er een mobiele Jongeren Ontmoetingpslek (JOP) bij in 2026. De jeugd wordt hier d.m.v. participatie betrokken bij het bepalen van bijvoorbeeld het ontwerp, de locatie en uitvoering. Voortgangsindicator
1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Het accommodatiebeleid continueren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2024 zijn we gestart met de opzet van een integraal huisvestingsplan voor sportaccommodaties. In 2025 wordt dit verder uitgewerkt en opgeleverd. Voor het jaar 2026 betekent dit dat we aan de slag
24
gaan met het uitvoeringsplan en de prioritering van projecten in samenhang met ambities binnen duurzaamheid en woningbouw. Voortgangsindicator Het Sportakkoord verder verdiepen en uitvoeren. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Samen met de gemeenten Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul voeren we het sportakkoord uit. Voor 2026 betekent dit concreet dat we samen met onze partners (verenigingen, GGD, Envida etc) blijven werken aan vier thema's: sportief en gezond opgroeien o
Voor kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar inzetten op sporten en bewegen bij kindcentra en scholen. Bij kinderen en jongeren van 12-18 jaar samen met scholen en verenigingen sportdeelname bevorderen. Binnen dit programma richten we ons op vaardig in bewegen, JOGG, bewegend leren en risicovol spelen.
meedoen door bewegen o
Dit programma richt zich op inclusiviteit, waarbij we ons focussen op inwoners voor wie bewegen niet altijd vanzelfsprekend is door bijvoorbeeld financiële beperkingen, eenzaamheid, ouderdom of mensen met gezondheidsbeperkingen.
sterk en vitaal verenigen o
Dit programma richt zich op het vitaal houden van verenigingen en verenigingsondersteuning.
ruimte om te bewegen. o
Inzetten op een ruimte die uitnodigt om te sporten en bewegen, zoals sportieve schoolpleinen, speelveldjes, beweegtuinen en beweegroutes.
Voortgangsindicator
25
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Inzetten op positieve gezondheid en uitvoering geven aan preventie-akkoord. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We voeren het plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) uit voor o.a. het terugdringen van middelengebruik, het stimuleren van een gezonde leefstijl en het stimuleren van sport en bewegen. We zetten in op bewustwording. We continueren de JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) aanpak en samenwerking binnen JOGG Heuvelland én JOGG Zuid-Limburg. We geven uitvoering aan het plan van aanpak
JOGG Heuvelland en ontwikkelen een plan van aanpak JOGG Eijsden-Margraten. Dit omvat o.a. initiatieven zoals gezondere voeding op scholen (wij adviseren scholen op een gezonder voedingsbeleid), steeds meer rookvrije kind-omgevingen en gezondere sportomgevingen (TeamFit). We ontwikkelen een gezonde leefomgeving die bewegen, gezonde voeding en een gezonde leefstijl bevorderen. Dit doen we door samen te werken tussen domeinen en te werken vanuit Health in all Policies (Regionaal Gezondheidsbeleid). Voortgangsindicator
1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Continueren en versterken jongerenwerk via Trajekt Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Jongerenwerk vormt ook in 2026 een belangrijke schakel binnen het voorliggend veld van de gemeente. Middels jongerenwerk dat we inzetten via Stichting Trajekt staan we in contact met de jongeren in onze gemeente, weten we wat er speelt en kunnen we proactief acteren op signalen. We continueren de preventieve inzet van ambulant jongerenwerkers om meer zicht en grip te krijgen op risicogedrag op straat. Dit wordt besproken met de kernpartners in het risico overleg jeugd.
26
Onze consulent welzijn jeugd houdt tevens nauw contact met de jongerenwerkers. Zij nemen tevens deel aan de casuïstiekbesprekingen bij team Jeugd. Ons doel in 2026 is om de gezamenlijke overlegvormen en inzet te behouden met als doel de partijen goed aangehaakt te houden voor maximale afstemming en zicht op veiligheid. Uit data blijkt dat kwetsbare groep jongeren zit in de overgangsleeftijd van basisschool naar middelbare school. Ook hiervoor zetten we de jongerenwerkers in, bijvoorbeeld middels de huiskamerklas in Eijsden en extra rots en water trainingen vanuit Trajekt voor de doelgroep jongeren. . We willen tevens dat de jongeren zelf meer taken en rollen op zich nemen en daarmee meer eigen verantwoordelijkheid creëren, bijvoorbeeld als vrijwilliger bij activiteiten en inloopmomenten. Voortgangsindicator Investeren in inzet consulent welzijn jeugd Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Na toetsing en evaluatie in 2025 is per juni 2025 besloten om een structurele inzet van te maken van de functie consulent welzijn jeugd. De inzet is gericht op preventie en voorkomen van instroom van geïndiceerde jeugdzorg. De werkwijze is om vroegtijdig jeugdigen met beginnende hulpvragen te begeleiden, te adviseren en te verwijzen naar voorzieningen in het voorliggend veld en de directe omgeving van de jeugdigen.
Zo wordt er voor gezorgd dat zij vroegtijdig en laagdrempelig geholpen worden, wordt een verergering van de hulpvraag voorkomen en wordt een reductie in de instroom in maatwerkvoorzieningen gerealiseerd. De consulent welzijn heeft tevens een ondersteunende rol naar de klantmanagers jeugd. Voortgangsindicator Stimuleren mantelzorg en maximeren het budget op € 100.000 per jaar Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) We voeren het mantelzorg compliment uit conform de Integrale Verordening Sociaal Domein EijsdenMargraten 2025 (een geldbedrag van maximaal 200 euro per jaar wordt uitbetaald aan zorgvragers om zijn/haar mantelzorger te complimenteren.) Mantelzorgondersteuning is sedert 2025 een structureel onderdeel van cliëntenondersteuning van stichting MEE Zuid-Limburg.
27
We bieden de mantelzorgtest aan. Deze biedt inwoners zicht op de mogelijke ondersteuningsvormen voor de verschillende mantelzorgtaken. Voortgangsindicator Inzetten op preventie vroegsignalering en integrale aanpak Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De consulent schuldhulpverlening, welke in vaste dienst is bij de gemeente, blijft inzetten op het vroegtijdig signaleren van schulden bij inwoners. We voeren deels regie op het proces schuldhulpverlening door de toegang bij de gemeente te beleggen in plaats van bij de Kredietbank, waardoor de inwoner een integrale ondersteuning krijgt vanuit de vroeg signalering en de beoordeling aanmelding bij de Kredietbank. Wij actualiseren het Uitvoeringsplan Armoede en Schulpverlening voor een periode 2026-2027 en voeren de daarin opgenomen acties uit. Voortgangsindicator
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Inzetten op beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en immaterieel erfgoed Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Erfgoed is niet alleen een weerspiegeling van ons verleden, maar ook van onze toekomst. Het biedt nieuwe generaties inspiratie, identiteit en creëert een gevoel van verbondenheid met de wereld om hen heen. Daarom is het essentieel om ons erfgoed levend te houden en betekenisvol te maken voor toekomstige generaties. Dit is waar de verduurzaming van erfgoed om draait. Binnen deze programmalijn richten we ons zowel op immaterieel erfgoed, zoals tradities en gebruiken, als op levend materieel erfgoed.
In 2026 bouwen we verder aan de verankering van immaterieel en levend erfgoed in het dagelijks leven, cultuureducatie en ruimtelijke ontwikkeling. De culturele route ‘Onzichtbaar Erfgoed’ breiden we uit met nieuwe locaties en verhalen, in samenwerking met VisitZL en in afstemming met afdeling Ruimte.
Zo vergroten we de zichtbaarheid én de beleving van erfgoed in onze gemeente. Participatie van inwoners blijft daarbij de rode draad.
28
Het project ‘Immaterieel Erfgoed Spotten’ krijgt een vervolg, in samenwerking met het Nationaal Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed. Via de werkgroep ‘Cramignon’ blijven we betrokken bij de jaarlijkse Dag van de Cramignon, die in 2026 plaatsvindt in België. Ook het project ‘Streektaal’ krijgt een vervolg, met een blijvende focus op jongeren en het behoud van de Limburgse taal. De Nationale Monumentendag organiseren we in 2026 opnieuw in nauwe samenwerking met de heemkundeverenigingen.
We werken in 2026 doelgericht verder aan de ambities uit onze Cultuurvisie. In alle projecten staan de dwarsdoorsnijdende principes centraal: verbinding met inwoners, inzet van cultuur voor maatschappelijke verandering, versterking van het culturele netwerk, duurzaamheid als kernwaarde en beleid overstijgend denken en doen. Zo versterken we niet alleen de culturele infrastructuur, maar ook de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in onze gemeente. Voortgangsindicator Kunst en Cultuurprojecten verbinden met onze jongere inwoners en organisaties. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Kunst- en cultuurprojecten zijn van essentieel belang voor maatschappelijke ontwikkeling. Ze vergroten de kennis en het begrip van inwoners ten aanzien van verschillende perspectieven, bouwen bruggen tussen diverse achtergronden en dragen bij aan het behalen van maatschappelijke doelen. We werken nauw samen met andere beleidsterreinen, bevorderen burgerparticipatie en betrekken jongeren actief bij projecten.
In 2026 zetten we de ingezette koers voort en vergroten zo de impact van kunst en cultuur in onze gemeente. We investeren in verbindende projecten zoals het KIEM-platform, het brievenbuspakket en de Kunst-O-Maat, met speciale aandacht voor jonge inwoners en makers. De participatieprojecten in Cadier en Keer en Nieuw-Poelveld worden voortgezet in samenwerking met inwoners en culturele professionals. We starten met de invoering van de 1%-regeling voor kunst in de openbare ruimte, in samenwerking met de afdeling Openbare Ruimte. Daarnaast blijven we inzetten op sociale kunstprojecten die bijdragen aan maatschappelijke doelstellingen. Het project 'Kunstpunt' breiden we uit met nieuwe locaties en educatieve verhaallijnen. Ook Urban Culture blijft een speerpunt: we organiseren beleidsoverstijgende activiteiten die jongeren actief betrekken. Tot slot presenteren we opnieuw een selectie van projecten op de cultuurmuur in de gemeentehal, waar mogelijk aangevuld met een tijdelijke culturele route.
We werken in 2026 doelgericht verder aan de ambities uit onze Cultuurvisie. In alle projecten staan de dwarsdoorsnijdende principes centraal: verbinding met inwoners, inzet van cultuur voor maatschappelijke verandering, versterking van het culturele netwerk, duurzaamheid als kernwaarde
29
en beleid overstijgend denken en doen. Zo versterken we niet alleen de culturele infrastructuur, maar ook de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in onze gemeente. Voortgangsindicator Uitvoering geven aan een breed educatief programma kunst en cultuur. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Cultuureducatie vormt de kern van kunst, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling. Daarom hebben we een uitgebreid educatief programma ontwikkeld voor onze basisscholen.
In 2026 wordt het SKEM-programma voortgezet en wordt de kwaliteit en relevantie ervan versterkt. De samenwerking met scholen en lokale verenigingen wordt uitgebreid en vanaf 2026 wordt meer maatwerk aangeboden, zodat het programma beter aansluit op de context en behoeften van elke school. Scholen kunnen kiezen uit lespakketten op maat, aangevuld met een randprogramma dat jaarlijks wordt afgestemd op maatschappelijke thema’s en feedback van scholen. De investering in activiteiten en excursies die cultuureducatie verbinden aan maatschappelijke thema’s worden gecontinueerd. Zo worden niet alleen de creatieve ontwikkeling van kinderen gestimuleerd, maar ook hun betrokkenheid bij de wereld om hen heen. Bovendien wordt actief samengewerkt met lokale verenigingen, zoals de muziekverenigingen. In 2026 nemen ruim 1800 leerlingen deel aan het SKEM cultuureducatieprogramma. In 2026 wordt doelgericht verder gewerkt aan de ambities uit onze Cultuurvisie. In alle projecten staan de dwarsdoorsnijdende principes centraal: verbinding met inwoners, inzet van cultuur voor maatschappelijke verandering, versterking van het culturele netwerk, duurzaamheid als kernwaarde en beleid overstijgend denken en doen. Zo wordt niet alleen de culturele infrastructuur versterkt, maar ook de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in onze gemeente. Voortgangsindicator Het bibliotheekwerk herijken.
Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) De bibliotheek van de toekomst is meer dan alleen een plek waar boeken worden uitgeleend. Het is een levendig cultureel centrum waar mensen samenkomen om te leren, te delen en te creëren. Het biedt gelijke kansen voor mensen van alle leeftijden en achtergronden om zichzelf te ontwikkelen en te groeien, wat bijdraagt aan sociale cohesie en maatschappelijke vorming.
Vanaf 1 januari 2026 organiseren we het bibliotheekwerk volgens de wettelijke zorgplicht. De
30
voorbereidingen hiervoor zijn dan, samen met partnergemeenten Vaals en Valkenburg aan de Geul en Stichting Heuvelland Bibliotheken, afgerond. We zorgen dat alle vestigingen functioneren als volwaardige maatschappelijke bibliotheekvoorzieningen. Tegelijk zetten we stappen op het gebied van huisvesting, zodat de locaties blijvend voldoen aan de eisen van de zorgplicht. We zetten wederom actief in op de aanpak van laaggeletterdheid en het bevorderen van leesvaardigheid, onder meer via taalcafés en het project ‘Bieb op School’. Voortgangsindicator
31
Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie 2.0 Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?
Primaire
2. Landbouw, landschap en plattelandseconomie
Begr.wijz.
Begr.wijz.
Nieuw saldo
Begroting
1e burap
Begroting
2026
2026
2026
Saldo beleidsveld 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten
€ -338.026
€-
€ -338.026
Saldo beledisveld 2.2 Transformatie van de landbouw
€ -75.000
€-
€ -75.000
Saldo beleidsveld 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en
€ 1.195.527
€ -195
€ 1.195.332
€ 782.501
€ -195
€ 782.306
leefomgeving
Saldo beleidstaak vóór bestemming Saldo beleidsveld 2.4 Mutatie reserves programma 2 Saldo beleidstaak na bestemming
€€ 782.501
€-
€€ -195
€ 782.306
2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Wat gaan wij ervoor doen in 2026? Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale initiatieven. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) In 2026 zal het bermen beheer gecontinueerd worden, conform het beleidsplan bermbeheer en de gemaakte afspraken tijdens de evaluatie in 2022. In 2026 zal op basis het bestaande beleid en nieuwe/actuele ontwikkelingen het bestek worden geactualiseerd en het maaien van bermen opnieuw worden aanbesteed. Voortgangsindicator Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) Samen met de partners Provincie Limburg, Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat, het Rijk en de gemeente Maastricht wordt in 2026 verder gewerkt aan de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)-verkenning voor het Zuidelijk Maasdal. Dit is een verdere uitwerking van de
32
ontwikkelvisie Zuidelijk Maasdal. In deze verkenning worden de verschillende maatregelen voor het Zuidelijk Maasdal, voor Eijsden de groene geul bij de Oosterplas/Pieterplas, verder inhoudelijk onderzocht op o.a. haalbaarheid en impact voor de omgeving. In deze periode van de verkenningsfase zal Eijsden-Margraten ook haar eigen financiële positie en eventuele bijdragen verder moeten gaan bepalen. Uit deze verkenningsfase - die naar verwachting wordt afgerond in 2028 - wordt door partijen uiteindelijk een zogenaamde voorkeursbeslissing voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (nu ook voorzien in 2028) voor wat betreft te treffen maatregelen. Voortgangsindicator Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen rondom beheer van het landschap. Wat gaan we ervoor doen? (Volgens begroting) 1. Agrariërs kunnen door het uitvoeren van beheermaatregelen aan landschapselementen bijdragen aan het in standhouden van het cultuurlandschap. De provincie (via BIJ12) heeft hiertoe een subsidiestelsel opgetuigd dat wordt begeleid door Natuurlijk Limburg. In relatie tot de stikstofdiscussie is de kans reëel dat de mogelijkheden tot verruiming van de regeling voor de hand liggen. Dit biedt kansen voor onze agrariërs. Als gemeente volgen we de ontwikkelingen op de voet, inspireren en faciliteren we de agrariërs om maximaal in te zetten op behoud en beheer van het landschap.