20260526 08e Analyse begrotingen 2027 Verbonden partijen - Bijlage GGD
Tekst van het document
crises, vragen om robuuste continuïteitsmaatregelen. Daarom investeren we voortdurend in crisisbestendigheid, betrouwbare ICT-voorzieningen en het structureel oefenen van responscapaciteit. Hiermee blijft de GGD zo goed mogelijk voorbereid op acute incidenten en lang durige maatschappelijke uitdagingen.
Concept
De in 2026 ingevoerde werkwijze in een matrixstructuur verfijnen we in 2027 verder. Daarin staan integraliteit, cultuur en leiderschap centraal. Verdere invulling van de 3 programmalijnen - academisering (samenbrengen van onderzoek, beleid en praktijk in de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa), vaccineren (innovatie om vaccinatiegraad te verhogen) en integraal werken aan een gezonde samenleving - gebeurt over de clusters heen. Hiermee bewegen we mee met maatschappelijke opgaven en anticiperen we op nieuwe gezondheidsvraagstukken vanuit een organisatie die de basis op orde heeft. De GGD moet voldoen aan voortdurend wijzigende wet- en regelgeving. De basis op orde en een efficiënte bedrijfsvoering zijn het uitgangspunt. Thema’s als informatiebeveiliging, cyberbeveiliging, digitale toegankelijkheid, databeheer en kunstmatige intelligentie (AI) zijn hierbij belangrijk en moeten voldoen aan de geldende kaders.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
Ook op het gebied van duurzaamheid zetten we in 2027 verdere stappen. De rijksoverheid stuurt hier steeds meer op aan via wet- en regelgeving, kaders en richtlijnen. De GGD legt in haar jaarrapportages en jaarrekening verantwoording af over dit thema. In kleine stappen formuleren we beleid om duurzaamheid beter en breder in de organisatie(strategie) te verankeren. GGD Zuid-Limburg versterkt haar weerbaarheid door risico’s vroegtijdig te signaleren en processen zo in te richten dat de organisatie onder alle omstandigheden normaal kan blijven functioneren. Landelijke trends zoals digitale dreigingen, toenemende maatschappelijke verwachtingen en de noodzaak tot snelle opschaling bij
7
01
1.4 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg We hanteren de volgende basisprincipes: • De GGD maakt zich sterk voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Zuid-Limburg • De GGD staat midden in de samenleving • De GGD werkt in opdracht van de Zuid-Limburgse gemeenten • De GGD werkt vanuit een regionale opdracht en anticipeert op regionale ontwikkelingen • De GGD werkt vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid • De GGD gaat professioneel te werk en hecht waarde aan een duurzame inzet van het personeel • De GGD werkt minimaal op wettelijk basisniveau en respecteert landelijke richtlijnen en protocollen • De GGD is een betrouwbare en sterke (samenwerkings) partner • De GGD bevordert de samenwerking en verbinding met de Euregio en maakt hiertoe de noodzakelijke afspraken • De GGD levert input voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid en is kernpartner in de realisatie van de doelstellingen uit dit beleid
Concept
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
8
01
1.5 Trendbreuk De GGD heeft in de Trendbreukaanpak, samen met onder andere gemeenten, onderwijs, zorg en het sociaal domein, de handen ineengeslagen om meer kinderen gezond en kansrijk te laten opgroeien. Binnen Trendbreuk formuleer den we de ambitie om in 2030 een kwart van de gezond heidsachterstand van onze regio te hebben ingelopen ten opzichte van Nederland. Door betere ondersteuning in de jeugdjaren willen we de negatieve trend doorbreken.
Zoals afgesproken in het geldende regionaal gezondheidsbeleid, breiden we de Trendbreukaanpak verder uit naar de levensfasen volwassenen en ouderen. Daarbij houden we de focus op jeugd en jongeren vast. Bewezen interventies breiden we uit naar volwassenen en ouderen en nieuwe interventies voegen we toe. Dit betreft programma’s die gezonde voeding, bewegen, mentale veerkracht en sociale participatie stimuleren.
Binnen de netwerkaanpak Trendbreuk is de GGD verantwoordelijk voor het programmamanagement en daarmee voor het realiseren en in stand houden van het netwerk. Ook de GGD werkt in verschillende teams en projecten aan de uitvoering van de Trendbreukaanpak. Centrale thema’s in het netwerk die we in 2027 in ieder geval oppakken zijn inwonerparticipatie, de samen hangende preventieaanpak en het realiseren van gezond heid in alle beleidsterreinen. Dit noemen we ‘health in all policies’.
Vanzelfsprekend leggen we de verbinding met de ontwikkelingen en uitvoering volgens het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Trendbreuk sluit in ieder geval aan bij de basisfunctionaliteiten van het Rijk zoals Kansrijke Start, de integrale gezinspoli en Nu Niet Zwanger. Ook leveren we een bijdrage aan verkenning, beleidsvorming en uitvoering van de onderdelen in de ontwikkelagenda.
Concept
In 2026 schrijven we het werkplan Trendbreuk 2027-2030. De concrete acties, doelstellingen en randvoorwaarden benoemen we in dat werkplan. Alle acties die in het werkplan staan, voeren we uit, monitoren we en evalueren we vanaf 2027. De acties die succesvol zijn, borgen we. Het programmateam is in 2027 beter ingericht om de samen werking binnen Trendbreuk te versterken.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
9
01
1.6 Landelijke ontwikkelingen die GGD Zuid-Limburg raken In deze paragraaf beschrijven we een aantal landelijke ontwikkelingen en onzekerheden die de uitvoering van de GGD en daarmee de begroting 2027 kunnen raken. Vanzelfsprekend volgen we dit nauwgezet.
interventies en ketenaanpakken vanuit IZA en GALA worden omgezet in basisfunctionaliteiten die structureel ingebed moeten worden in elke gemeente en gefinancierd worden door Rijk en verzekeraar. De GGD ondersteunt gemeenten hierbij. Het is de taak van de GGD om de bijpassende preventie-infrastructuur in te regelen. De inzet is gericht op borging van een samenhangende aanpak op preventie voor heel Zuid-Limburg die structureel gefinancierd wordt.
Concept
(Geo)politieke ontwikkelingen
De GGD werkt in een context waarin maatschappelijke en geopolitieke ontwikkelingen de druk op de publieke gezondheid en de uitvoering van taken vergroten. Toenemende geopolitieke spanningen en maatschappe lijke onzekerheden brengen risico’s met zich mee voor de continuïteit en weerbaarheid van de organisatie. Tegelijkertijd is bij het opstellen van de begroting 2027 nog onvoldoende duidelijkheid over de beleidsrichting, ambities en financiële consequenties van het nieuwe coalitieakkoord van kabinet Jetten voor de brede publieke gezondheid. Deze combinatie van externe druk en beleids matige onzekerheid kan de uitvoerbaarheid, prioritering en toekomstbestendigheid van het werk van de GGD beïnvloeden.
Doorontwikkeling landelijke gezondheidsakkoorden naar Zuid-Limburgse context Vanaf 2026 is met de komst van het Aanvullend Zorg Welzijnsakkoord (AZWA) een nieuwe fase aangebroken. Hierbij wordt de verbinding tussen zorgdomein, sociaal domein en publieke gezondheid versterkt. Tijdelijke
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
Nationaal en regionaal gezondheidsbeleid
Het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ kent 4 pijlers waarop in de regio wordt ingezet. Deze pijlers zijn: gezond opgroeien, gezond blijven, gezonde geest en gezonde leefomgeving. De landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 ‘Samen werken aan gezondheid’ legt de nadruk op de aanpak van de dalende vaccinatiegraad, suïcidepreventie, seksuele gezondheid, overgewicht, mentale veerkracht en vrouwengezondheid. Beide beleidsstukken vormen de basis voor het nieuwe beleid van de GGD dat in 2027 wordt opgesteld voor de jaren 2028-2031.
Veiligheid en zorg een steeds prominenter thema Landelijk is sprake van een sterke beleidsmatige verschui ving richting integrale samenwerking tussen (jeugd)zorg, sociaal domein en veiligheid. Dit is het gevolg van de vele
10
01
raakvlakken tussen deze domeinen met taken voor politie en justitie, het sociaal domein, de ggz en andere partners. In Zuid-Limburg komt dit deels samen in de bestuurlijke Commissie Zorg en Veiligheid, maar ook op bestuurlijke tafels rondom Jeugd en het gedwongen kader. De Regiovisie GIA vormt een belangrijke paraplu voor de aanpak.
Jeugd en jongeren Landelijk groeien de zorgen over de (mentale) gezondheid van jongeren, met toenemende aandacht voor eenzaam heid, seksuele gezondheid, hechtingsproblematiek en psychosociale druk. Tegelijkertijd zoeken partijen naar een verbetering van het systeem als geheel om deze zorgen op te pakken én de zorg betaalbaar te houden.
Infectieziekten, seksuele gezondheid en dalende vaccinatiegraad In een steeds verder gepolariseerde samenleving met afnemend vertrouwen in de overheid, zijn infectieziekte bestrijding en vaccinaties geen vanzelfsprekende basis van de publieke gezondheid meer. De dalende vaccinatiegraad, stijgende soa-cijfers en zorgen over nieuwe pandemieën, leiden tot extra druk op GGD’en, terwijl structurele financiering en capaciteit onder spanning staan door onzekerheden en bezuinigingen. De GGD kan niet langer ‘blijven doen wat we altijd deden’ en zoekt naar nieuwe manieren om deze dalende trend te keren.
Concept
Gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving is een belangrijke gezond heidsbeïnvloedende factor voor het welzijn van mensen. Het gaat dan om een omgeving die uitnodigt tot bewegen, waar mensen elkaar ontmoeten en gezond gedrag vanzelfsprekend of een makkelijke keuze is. Maar ook een omgeving die beschermt tegen risico’s als luchtvervuiling, geluidhinder, infectieziekten, wateroverlast en hittestress. De GGD adviseert gemeenten, partners en burgers op dit vlak.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
Nieuw model landelijke publieke organisatie voor de forensische geneeskunde
In 2025 is besloten om voor tenminste de komende 10 jaar toe te werken naar een nieuw model met landelijk werkgeverschap, landelijke sturing op dekking en continuïteit en het versterken van de landelijke kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners. Dit model wordt momenteel uitgewerkt en kent nog veel onzekerheden. Vast staat dat dit grote gevolgen heeft voor de uitvoering van de Forensische Dienst Limburg binnen de GGD.
11
01
1.7 Zuid-Limburgse gezondheidsdata en ontwikkelingen Regelmatig voert de GGD onderzoeken en monitors uit bij kinderen, jongeren, jongvolwassenen en ouderen om de gezondheid in Zuid-Limburg in kaart te brengen. Hier zien we positieve resultaten op het gebied van leefstijl en trends. De positieve beweging zetten we graag door. De GGD vestigt echter nadrukkelijk de aandacht op ontwikke lingen die zorgelijk zijn en waar meer aandacht voor nodig is. In 2027 voeren we activiteiten uit die bijdragen aan het verminderen van deze zorgelijke ontwikkelingen.
Zowel landelijk als in Limburg is er in de gezondheids monitor meer aandacht voor de leefomgeving. Onze leefomgeving heeft veel invloed op hoe gezond we zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de gevolgen van warmere zomers en langere periodes van hitte. Hitte is niet alleen ongemakkelijk maar kan ook serieuze gezondheids problemen veroorzaken, vooral bij ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid.
Concept
Recent onderzoek onder jongeren laat een sterk dalende vaccinatiegraad zien. Ook zien we in de praktijk dat het eigen netwerk van ouders en jeugdigen steeds meer onder druk staat en is er sprake van een zorgelijke spraaktaalontwikkeling. Daarnaast zijn er zorgen rondom proble matisch alcohol- en middelengebruik en de verslechterde mentale gezondheid. Specifiek spelen eenzaamheid, suïcidale gedachten onder jongeren, stijging van het aantal soa’s (onder andere door afnemend condoomgebruik) en afname van het gebruik van anticonceptie een rol.
In 2025 is voor het eerst over hitte gepubliceerd op basis van data uit de gezondheidsmonitor. Hitte is namelijk een nieuw onderwerp in de vragenlijst. In de regio kan 18% van de inwoners binnenshuis niet goed verkoeling vinden tijdens langdurig warm weer. Wat hierbij opvalt zijn grote lokale verschillen. In de ene buurt is dat voor 8% van de inwoners een probleem, terwijl het in een andere buurt bij 36% van de inwoners een probleem is. Dit soort informatie helpt om prioriteiten te stellen bij het ontwikkelen van een lokaal hitteplan.
De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 laat ook positieve trends in leefstijl zien. Steeds meer volwassenen in Zuid-Limburg drinken minder alcohol. Ook is een afname in het aantal rokers te zien en neemt het aantal sporters toe. Toch zijn er ook zorgen. Ruim 1 op de 5 mantelzorgers voelt zich (over)belast.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
12
01
1.8 Toelichting op de begroting 2027 GGD Zuid-Limburg stelt jaarlijks een zo realistisch moge lijke financiële begroting op voor het komend kalenderjaar. De algemene uitgangspunten bij de GGD voor de begroting zijn in de gemeenschappelijke regeling en in besluiten van het Algemeen Bestuur vastgelegd. Voor de periode 2024-2027 hebben de 16 gemeenten de beleids agenda bepaald en het meerjarenbeleidsplan vastgesteld.
Concernbrede uitgangspunten die gelden voor alle onderdelen • De GGD stelt jaarlijks een begroting op volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gemeenten. • Het begrotingsjaar loopt van 1 januari tot en met 31 december. • Jaarlijks worden de inkomsten en uitgaven voor het komende boekjaar vermeld in de begroting. Deze zijn voorzien van een toelichting en de nodige specificaties, waaronder overzichten van de ramingen van bijdragen van de gemeenten en van de opbrengsten van de verrichtingen die op tariefbasis aan de gemeenten en derden in rekening worden gebracht. • Een eventuele herrekening van de index vindt plaats op basis van de septembercirculaire gebaseerd op de Macro Economische Verkenning (MEV) september 2027 van het CPB, voor 15 oktober van het lopende jaar. • De begroting wordt op hoofdproductniveau opgesteld volgens het dienstverleningspakket. • Vaststelling van de begroting door het Algemeen Bestuur gebeurt op programmaniveau waarbij de productbegroting ter informatie is toegevoegd. • De GGD gebruikt voor de meerjarenraming de indexpercentages volgens de septembercirculaire ofwel de dan geldende MEV van het CPB.
• De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma GGD is gebaseerd op het aantal inwoners per gemeente (peildatum 1 januari 2025). • De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma JGZ is gebaseerd op het aantal jeugdigen (peildatum 1 januari 2025). • De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma Veilig Thuis is gebaseerd op parameters uit het cluster Jeugdigen en Wmo van het gemeentefonds (peildatum 1 januari 2025).
Concept
Overeenkomstig de Gemeentewet dient de GGD te beschikken over een reële en structureel sluitende begroting, dan wel moet de meerjarenraming een finan cieel evenwicht laten zien. Als hiervan geen sprake is, kan de GGD onder preventief toezicht komen te staan van de provincie Limburg.
De algemene uitgangspunten van het te volgen financieel beleid die van toepassing zijn op de begroting 2027 luiden als volgt: • De GGD streeft naar een evenwichtige financiële situatie. De financiële kengetallen, zoals opgenomen in de begroting, geven daarbij inzicht in de financiële ontwikkelingen. • De GGD streeft naar een begroting die structureel en reëel in evenwicht is en waarbij elk begrotingsjaar tenminste sluitend is.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
Beleidsindicatoren
De beleidsindicatoren uit het Besluit Begroting en Verantwoording zijn niet van toepassing op de inhoudelijke taken van de GGD. Over de belangrijkste beleidsindicatoren wordt periodiek verantwoording afgelegd aan het bestuur van de GGD. Deze zijn ook onderdeel van het jaaroverzicht.
13
01
1.9 Meerjaren raming
Oorspronkelijke begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Begroting 2030
Bijdragen gemeenten
40.534.526
44.391.415
46.155.974
47.990.673
49.046.468
Tarieven gemeenten
3.198.000
2.587.000
2.689.833
2.796.754
2.858.283
-
1.034.000
1.075.102
1.117.837
1.142.429
1.304.000
1.367.000
1.421.338
1.477.836
1.510.348
Bijdrage Rijk/Provincies
6.138.000
9.289.000
9.658.238
10.042.153
10.263.080
Overige bijdrage
3.532.000
4.270.000
4.439.733
4.616.212
4.717.769
-
-
-
-
-
112.000
117.000
121.651
126.487
129.270
54.818.526
63.055.415
65.561.869
68.167.952
69.667.647
Personeelslasten
35.281.000
40.001.000
41.591.038
43.244.280
44.195.653
Huisvestingslasten
2.414.000
2.861.000
2.974.725
3.092.970
3.161.015
Afschrijvingslasten
130.000
140.000
145.565
151.351
154.681
-
-
-
-
-
675.000
662.000
688.315
715.676
731.421
Staat van Baten en Lasten Baten
Plusproducten gemeenten Bijdragen centrumgemeenten
Onvoorzien Incidentele opbrengsten
Concept Totale baten Lasten
Rente- en bankkosten
Beheers- en adm. lasten
-
15.000
15.596
16.216
16.573
Lasten automatisering
1.497.000
1.577.000
1.639.686
1.704.864
1.742.371
Lasten medische middelen
563.000
993.000
1.032.472
1.073.513
1.097.130
Lasten uitvoering derden
1.109.000
3.215.000
3.342.796
3.475.672
3.552.137
-
-
-
-
-
113.000
118.000
122.691
127.568
130.374
41.782.000
49.582.000
51.552.884
53.602.110
54.781.355
Algemene dekkingsmiddelen (baten)
1.454.673
1.533.724
1.594.690
1.658.079
1.694.558
Overhead
Lasten vervoermiddelen
Onvoorzien
Incidentele lasten Totale lasten
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
14.491.199
15.007.139
15.603.675
16.223.921
16.580.850
Heffing Vpb
-
-
-
-
-
Bedrag onvoorzien
-
-
-
-
-
Saldo baten en lasten
-
-
-
-
-
Toevoeging aan reserve
-
-
-
-
-
Onttrekking aan reserve
-
-
-
-
-
Resultaat
-
-
-
-
-
14
01
1.10 Begroting per programma
GGD
Jeugdgezondheidszorg
Veilig Thuis
Totaal
Bijdragen gemeenten
11.049.591
23.528.983
9.812.841
44.391.415
Tarieven gemeenten
1.348.000
1.239.000
-
2.587.000
Plusproducten gemeenten
1.034.000
-
-
1.034.000
-
-
1.367.000
1.367.000
Bijdrage Rijk/Provincies
8.926.000
363.000
-
9.289.000
Overige bijdrage
3.567.000
678.000
25.000
4.270.000
-
-
-
-
117.000
-
-
117.000
26.041.591
25.808.983
11.204.841
63.055.415
Staat van Baten en Lasten Baten
Bijdragen centrumgemeenten
Onvoorzien Incidentele opbrengsten
Concept Totale baten Lasten
Personeelslasten
14.008.000
16.962.000
9.031.000
40.001.000
Huisvestingslasten
828.000
1.621.000
412.000
2.861.000
Afschrijvingslasten
-
140.000
-
140.000
Rente- en bankkosten
-
-
-
-
382.000
146.000
134.000
662.000
Beheers- en adm. lasten Lasten vervoermiddelen
15.000
-
-
15.000
Lasten automatisering
1.111.000
347.000
119.000
1.577.000
Lasten medische middelen
895.000
98.000
-
993.000
Lasten uitvoering derden
3.215.000
-
-
3.215.000
-
-
-
-
118.000
-
-
118.000
20.572.000
19.314.000
9.696.000
49.582.000
Algemene dekkingsmiddelen (baten)
1.533.724
-
-
1.533.724
Overhead
15.007.139
Onvoorzien
Incidentele lasten Totale lasten
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
7.003.315
6.494.983
1.508.841
Heffing Vpb
-
-
-
-
Bedrag onvoorzien
-
-
-
-
Saldo baten en lasten
-
-
-
-
Toevoeging aan reserve
-
-
-
-
Onttrekking aan reserve
-
-
-
-
Resultaat
-
-
-
-
15