20260526 08e Analyse begrotingen 2027 Verbonden partijen - Bijlage GGD
Tekst van het document
Hierbij verspreidden we informatie naar gemeenten en woningcorporaties, zodat zij bewoners beter kunnen ondersteunen. Ook rondden we vorig jaar het project Active Citizen Participation (ACP) succesvol af. Het resultaat was dat we samen met andere gezondheidsautoriteiten en partners een grensoverschrijdende structuur voor burgerparticipatie ontwikkelden in de Euregio Maas-Rijn. Het ACP-project richtte zich op het bevorderen van gezonde gemeenschappen en het aanpakken van uitdagingen in grensgebieden, zoals klimaat verandering en sociale ongelijkheid. We leverden expertise en werkten samen om de leefomgeving te verbeteren.
Beantwoorden van vragen van inwoners en professionals Op het gebied van publieksadvies beantwoordde MMK veel vragen van inwoners en professionals. Inwoners zochten ondersteuning bij uiteenlopende milieu gerelateerde gezondheidsvraagstukken, zoals zorgen over schadelijke stoffen, vocht- en schimmelproblemen in huizen, bodemkwaliteit en uitstoot van industrie. Professionals kregen advies over onderwerpen als zwemwaterveiligheid, ruimtelijke ontwikkelingen, binnenmilieu, geluidsoverlast en elektromagnetische straling. Deze ondersteuning leidde tot beter geïnformeerde inwoners en beter onderbouwde besluiten in de regio.
Concept
Gezonde leefomgeving / Gezondheid en milieu
Binnen het thema Gezonde leefomgeving / Gezondheid en milieu adviseerden de adviseurs van MMK diverse gemeenten en de provincie Limburg bij het ontwikkelen van omgevingsvisies. Ook zetten we actief in op kennisdeling via kennissessies, themabijeenkomsten en workshops. Professionals kunnen met de verzamelde kennis actuele gezondheidsinformatie toepassen in beleid en uitvoering. De unit was dit jaar onder andere betrokken bij regionale vraagstukken rondom industrie, transport en landbouw. De unit deed in 2025 actief mee aan de landelijke campagnes, zoals de schimmelcampagne.
Enquêteformulier van project Active Citizen Participation
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
40
04
Trends
Vragen van burgers
Huisbezoek met advies over gezond wonen
Adviezen/vragen onderzoek t.b.v. gemeenten, scholen en andere professionals
aantal per jaar
aantal per jaar
aantal per jaar
2022
152
2022
2023
166
2024
187 443
2025
10
23
2022
10711
2023
27
2023
80
2024
23
2024
87
2025
23
2025
65
Concept 10
11
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Sinds 2025 verloopt de communicatie met inwoners primair via het KCC. Een groot deel van de vragen wordt daar direct afgehandeld. In totaal werden 268 vragen door het KCC afgehandeld en 175 door professionals van de unit MMK. Het hoge(re) aantal vragen kwam voornamelijk vanuit gemeenten en provincie met betrekking tot hoogwater, overstromingen en hitte. Na 2022 werd de samenwerkingsafspraak met de provincie veranderd, waardoor er sindsdien geen vragen of opdrachten meer vanuit die kant komen. Tot slot waren er in 2022 ook nog vragen over COVID, wat in 2023 en 2024 logischerwijs afgenomen is.
41
04
4.6 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa) is een samenwerkingsverband tussen GGD Zuid-Limburg en Universiteit Maastricht (UM). ‘Mosa’ symboliseert de Maas, de stroom van kennis en de verbinding tussen praktijk, onderzoek en beleid. De AWPG opereert niet alleen regionaal, maar ook nationaal en internationaal.
Met verworven subsidiegelden onderzochten we bijvoorbeeld: • Innovatieve interventies om vaccinatiebereidheid te vergroten. • Hepatitiszorg voor migranten en gedetineerden. • De impact van participatie van mbo-studenten in curriculumontwikkeling. • De impact van negatieve en positieve jeugdervaringen op latere gezondheidsuitkomsten.
Het centrum is opgenomen in de AWPG, bouwt voort op 20 jaar onderzoek en gaat bijdragen aan wetenschappelijke onderbouwing, capaciteitsopbouw en kennisdeling voor gezondere regio’s in Europa en daarbuiten.
Concept
AWPG Mosa is penvoerder en voorzitter/secretaris van het landelijke consortium voor AWPG’en Infectieziekten (CAPI). Hier faciliteren we opleidingsplaatsen voor jonge onderzoekers en verbinden alle 25 GGD’en met wetenschappelijke kennis via scholing en samenwerking met landelijke instituten zoals het RIVM. De 3 hoofdthema’s van AWPG Mosa zijn: • Infectieziektebestrijding • Gezonde jeugd en intergenerationele overdracht • Integraal gezondheidsbeleid
In 2025 promoveerden vier PhD’s. Ook publiceerden we 25 internationale wetenschappelijke artikelen en organiseerden we meerdere wetenschappelijke stages voor artsen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Ook brachten we de stijging van Gonorroe onder jongeren in beeld en ontwikkelden we een toolbox voor huisartsen in het kader van infectiepreventie. Het onderzoek is nauw verbonden met de praktijk van infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg, net als met de Trendbreukaanpak.
In oktober 2025 wees de WHO het Care and Public Health Research Institute (CAPHRI) van de UM aan als Collaborating Centre Regions for Health and Cross-Border Public Health. Dit samenwerkingscentrum van de WHO versterkt de samenwerking met en binnen de UM op 3 cruciale thema’s: infectieziektebestrijding, mentale gezondheid van jongeren en milieugezondheid.
42
04
4.7 Publieke gezondheid Onderzoek en monitoring In 2025 deelden we de resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen met gemeenten en regionale partners. De duiding van de cijfers maakte ontwikkelingen zichtbaar op het gebied van leefstijl, mentale gezondheid en sociaaleconomische verschillen. Gemeenten gebruikten de informatie om lokale prioriteiten te stellen en te adviseren.
In 2025 werkten we aan het verdiepen en versterken van de regionale kennisbasis. Dat deden we onder meer via themasessies, verdiepende analyses en samenwerking met kennispartners. Hierdoor konden we verder vormgeven aan de ontwikkeling van het Kompas: een verdiepende laag op de Gezondheidsatlas Zuid-Limburg. We deden dit door cijfers te verbinden met context en handelingsperspectieven. Daarnaast zijn in het Kompas specifieke thema's verder uitgewerkt, zoals Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst (JOGG), Seks onder je 25e en gebiedsprofielen.
Concept
Daarnaast bereidden we de Kindmonitor 2025 voor en startten deze. Voor het eerst verzamelden we in alle Zuid-Limburgse gemeenten gegevens over de gezondheid, leefstijl en leefomstandigheden van jonge kinderen. De opzet, afstemming met partners en de eerste dataverzameling vormden een belangrijke stap in het verder versterken van de regionale monitoringscyclus. Naar aanleiding van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen voerden we verdiepend onderzoek uit via focusgroepen. Jongvolwassenen gaven hierbij inzicht in thema’s zoals prestatiedruk, mentaal welbevinden, toekomstperspectief en bestaanszekerheid. We gebruikten deze kwalitatieve opbrengsten om trends te duiden en om beleid beter te laten aansluiten op hun ervaringen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
43
04
Strategie en beleid In 2025 werkten we aan het verder vormgeven van gezondheidsbeleid in de regio door inhoudelijke kennis, trends en signalen te verbinden aan beleidskeuzes. We gebruikten monitors, adviezen en thematische analyses om gemeenten te ondersteunen bij het bepalen van hun prioriteiten op onderwerpen zoals mentale gezondheid. De beleidsadvisering sloot aan op de regionale inzet binnen Trendbreuk, GALA en IZA en hielp om deze programma's inhoudelijk te versterken en richting te geven. Een belangrijke bijdrage in 2025 was de inhoudelijke en procesmatige ondersteuning bij de totstandkoming van het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030: ‘Gezondheid nu, voor later!’.
We startten in 2025 de voorbereiding op de uitbreiding van de Wet publieke gezondheid met het onderwerp suïcidepreventie per 1 januari 2026. Samen met ketenpartners en gemeenten verkenden we de opties hoe dit concreet vormgegeven kan worden. Dit leverde het Actienetwerk Preventie zelfdoding Zuid-Limburg op, waarvoor we afgelopen jaar de basis legden. In 2026 wordt dit netwerk operationeel onder regie van de GGD.
Concept
De prioriteiten en accenten in dit beleid zijn gebaseerd op inzichten uit monitors en aanvullende analyses en ervaringen vanuit gemeenten en netwerkpartners. Daarnaast stelden we beknopte inhoudelijke uitwerkingen op. Deze helpen om regionale thema’s op een overzichtelijke manier te vertalen naar lokale beleidsagenda’s. Alle 16 Zuid-Limburgse gemeenten stelden het beleid vast.
Ook organiseerden we regionale bijeenkomsten waarin professionals, bestuurders en partners uit verschillende domeinen in gesprek gingen over actuele gezondheids thema’s, zoals de gezonde leefomgeving en mentale gezondheid. Deze bijeenkomsten droegen bij aan een gedeeld beeld van ontwikkelingen in de regio en aan een betere verbinding tussen beleid, uitvoering en monitoring.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
44
04
Gezondheidsbevordering In 2025 werkten we aan het verder versterken van gezonde leefomgevingen voor kinderen, jongeren en gezinnen. Binnen Gezonde Kinderopvang, inclusief gastouderopvang, ondersteunden we locaties bij het stimuleren van gezonde keuzes. Een hoogtepunt was het verschijnen van het tweede Spring Mee! Magazine met het thema ‘Bewegen’. Het magazine biedt veel praktische handvatten.
De gemeenten Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf maakten het project Rookvrije Start van KWF stevig onderdeel van de zorgketen. Rookvrije Start is een 4-jarig project om (jong)volwassenen in de vruchtbare levensfase te helpen stoppen met roken. Hiermee beschermen we zowel de (aanstaande) ouders als het opgroeiende jonge kind beter tegen longkanker. Jongvolwassenen stopten succesvol met roken en vapen en waren zeer tevreden over het traject.
Van januari tot en met juni 2025 ontvingen we via een stoppen-met-rokencoach op locatie 23 verwijzingen vanuit het sociaal-medisch domein. Van deze verwijzingen startten 14 coachingstrajecten. Hiervan rondden 11 deelnemers het traject volledig af. Tot slot verzorgden we diverse voorlichtingen in AZC’s over onderwerpen zoals gezondheidszorg in Nederland, gezonde leefstijl en gezonde voeding. Zo bereikten we een bredere doelgroep.
Concept
De Lerende Netwerken en succesvolle gastouderbijeenkomsten zorgden voor waardevolle kennisuitwisseling. Hiermee versterken we de doorgaande lijn van kinderopvang tot en met het mbo, zodat kinderen en jongeren op elk niveau worden ondersteund in een gezonde leefstijl. Binnen JOGG Zuid-Limburg lag de focus op voeding, bewegen, mentaal welbevinden en roken/vapen. We begeleidden scholen richting een Gezonde School en de Gezonde Basisschool van de Toekomst en werkten samen met sportverenigingen. De campagne Scoor Gezond rolden we succesvol uit binnen verenigingen.
De campagne stimuleerde hen om gezondheid structureel op te nemen in hun activiteiten. Daarnaast organiseerden we theatervoorstellingen voor ouders over mediagebruik. Dit bracht waardevolle gesprekken op gang.
Tweede Spring Mee! Magazine met het thema ‘Bewegen’.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
45
04
Trends
Overzicht gezondheidsmonitors GGD Zuid-Limburg 2023
2024
2025
2026
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten
2027
Kinderen 0-12 jaar Kindmonitor 202312
Voorbereiding en uitvoering 4 gemeenten
Kindmonitor 2025
Rapportage 4 gemeenten Voorbereiding 16 gemeenten
Concept Jongeren 2e en 4e klas Voortgezet Onderwijs
Gezondheidsmonitor Jeugd 2023
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten
Gezondheidsmonitor Jeugd 2028
Voorbereiding 16 gemeenten
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten
Voorbereiding 16 gemeenten
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Voorbereiding 16 gemeenten
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Jongeren Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO)/ Praktijkonderwijs
Gezondheidsmonitor VSO/Pro 2023
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten
Gezondheidsmonitor VSO/Pro 2027
Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)
Gezondheidsmonitor MBO 2023
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten en mbo Vista
Gezondheidsmonitor MBO 2027
12
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Dit betreft een pilot uitgevoerd in de gemeenten Beekdaelen, Eijsden-Margraten, Heerlen en Stein.
46
04
2023
2024
2025
2026
2027
Jongvolwassenen 16-25 jaar Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022
Rapportage 16 gemeenten
Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024
Voorbereiding 16 gemeenten
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten
Volwassenen en Ouderen (18+) Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022
Rapportage 16 gemeenten
Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024
Voorbereiding 16 gemeenten
Concept Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2028
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Voorbereiding en uitvoering 16 gemeenten
Rapportage 16 gemeenten
Voorbereiding 16 gemeenten
47
04
4.8 Psychosociale hulp (PSH) bij ongevallen en rampen De GGD heeft de wettelijke taak op het gebied van psychosociale hulpverlening bij crisisbeheersing, maar ook bij kleinere incidenten en sluimerende crises. Gemeenten vragen de GGD als expertorganisatie, crisisorganisatie en netwerkorganisatie, maar vooral als de uitgelezen partij voor coördinatie en advies: deskundig, voorbereid op crises en centraal in een netwerk van gespecialiseerde organisaties. Zo werkt niemand langs elkaar heen. De GGD heeft opgeleide en getrainde functionarissen in dienst en afspraken met ketenpartners om snel te zorgen voor een passend hulpaanbod.
Afgelopen jaar en ook daarvoor heeft de inzet van PSH het nut en de noodzaak bewezen. PSH kan aanvullend zijn op het gemeentelijke calamiteitenplan. Ook kan het de psychosociale hulpverlening overnemen. Uiteraard altijd in opdracht van de gemeente(n).
Aantallen in 2025 • In 2025 schaalden we de PSH op in 1 casus. In 2 casussen verwezen we naar reguliere inzet slachtofferhulp en maatschappelijk werk. • We zetten het scenarioteam in bij 4 casussen, variërend van 1 tot 5 overleggen per casus.
Concept
In elke gemeente vinden jaarlijks ingrijpende gebeurtenissen plaats. Of het nu gaat om een ramp, een geweldsincident, een dodelijk ongeval, een grote brand met slachtoffers, een evacuatie of seksueel grensoverschrijdend gedrag, het leidt vaak tot heftige reacties. Als reacties uit de hand dreigen te lopen, is gecoördineerde hulpverlening aan slachtoffers en andere betrokkenen gewenst. Indien nodig ook aan verdachten.
De overheid en betrokken organisaties hebben de taak om maatschappelijke onrust te kanaliseren en betrokkenen te voorzien van juiste informatie. Dit vraagt om deskundigheid en nauwe samenwerking en afstemming. De psychosociale hulpverlening richt zich op het herstel van psychisch welbevinden en gezondheid na ingrijpende gebeurtenissen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Scenarioteam maatschappelijke onrust
Een speciale PSH-aanpak is het scenarioteam ‘Maatschappelijke onrust’ dat in opdracht van de lokale driehoek door de GGD gecoördineerd wordt. We werken hierin samen met vaste kernpartners. Naast de daadwerkelijke ondersteuning aan betrokkenen, draagt het scenarioteam zorg voor een advies aan de lokale driehoek met een plan van aanpak. Hierbij is vooral het onderwerp communicatie met betrokkenen en de media een belangrijk onderdeel.
In de afgelopen tijd constateerden we dat we voor het onderdeel PSH vaak laat geconsulteerd worden. De inzet wordt daardoor vaak complexer. Vaak is de onbekendheid bij gemeenten met deze taak van de GGD de oorzaak. Hierdoor benutten gemeenten onvoldoende het PSHnetwerk van de GGD en de expertise in het coördineren van de hulp en het voorkomen en verminderen van maatschappelijke onrust. Dat is jammer, aangezien men vaak slechts één kans krijgt als overheid bij dergelijke gebeurtenissen. Dit staat op de planning voor 2026.
48
04
4.9 Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ), ook wel bemoeizorg, richt zich op het voorkomen, signaleren en oplossen van medische en maatschappelijke problemen. In Zuid-Limburg voert Mondriaan deze dienstverlening uit voor de Parkstadgemeenten. De GGD voert dit uit voor de inwoners in de gemeenten in Maastricht-Heuvelland, Westelijke Mijnstreek en de voormalige gemeente Schinnen. De uitvoering gaat via een subsidierelatie.
Pilot Wijk-GGD
Commissie Zorg en Veiligheid
De pilot Wijk-GGD richt zich op vroegsignalering en opvolging in de wijk. Dit verloopt gestaag in de deelnemende gemeenten Beek, Brunssum, Heerlen en Valkenburg. We leverden 2 tussenevaluaties op voor de subsidieverstrekker ZONMW en de Commissie Zorg & Veiligheid. De Wijk-GGD’er heeft inmiddels een belangrijke positie verworven in de wijk. Omdat de Wijk-GGD’er een goed beeld heeft van de lokale problematiek en de netwerkstructuur en professionals in de wijk kent, kan deze snel handelen. Zo gaat de Wijk-GGD’er samen op pad met netwerkpartners waarbij het verbinden van zorg en veiligheid en er-op-af, voorop staan.
Vanuit de kennis en expertiserol van de OGGZ participeren we actief in diverse overleggen en werkgroepen in relatie tot de Commissie Zorg en Veiligheid. In 2025 namen we actief deel aan de werkgroep en pilot van het Maatschappelijk Interventieteam (MIT) Zuid-Limburg en Lerend Netwerk. Ook volgden we de ontwikkelingen van de overige werkgroepen zoals Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) op de voet en voorzagen deze van kennis en kunde. Daarnaast is de GGD trekker van de werkgroep Vroegsignalering en opvolging in de wijk.
Concept
De Wijk-GGD’er is binnen het team de verbinder tussen de verschillende dienstverlenende organisaties, zoals de wijkagent, de huisarts en de GGZ. Deze rol is een uitbreiding van de taken van het Vangnet OGGZ op het gebied van preventie en vroegsignalering.
Doorontwikkeling OGGZ en operationaliseren processen
In 2025 werkte het team OGGZ aan het versterken van de processen van het Vangnet OGGZ, de Wijk-GGD en de samenwerking met VIA Zuid-Limburg (Verbindingspunt Informatie en Advies Zorg & Veiligheid Zuid-Limburg). We beschreven en verscherpten deze opnieuw, mede in relatie tot de managementinformatie. Door het versterken van de processen komt er een meer eenduidige werkwijze en een beter inzicht in knelpunten en doorlooptijden. Daarnaast formuleerden we ook een opleidingsplan. Verder voerden we in de werkpraktijk het gebruik van de alarmknop in bij onveilige situaties.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Heroriëntatie bemoeizorg Zuid-Limburg
In 2025 werkte een werkgroep van ambtenaren van gemeenten, Mondriaan en GGD aan een voorstel voor een nieuw fundament voor bemoeizorg. Dit gebeurde in opdracht van de Commissie Zorg en Veiligheid. Dit resulteerde in een unaniem akkoord van de commissie op het voorstel dat uitgaat van het behoud en optimaliseren van de huidige situatie. De uitvoering vindt plaats door Vangnet OGGZ van GGD Zuid-Limburg en Bemoeizorg van Mondriaan.
49
04
Trends
Meldingen OGGZ
Advies & consultatievragen van ketenpartners
aantal per jaar
aantal per jaar 228
2022
233
2023
230
2023
224
2024
256
2024
176
2025
214
2025
194
2022
Concept Wijk-GGD
acties
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
2024
249
2025
389
50
04
4.10 Centrum Seksueel Geweld Het Centrum Seksueel Geweld (CSG) is een landelijk initiatief. In onze provincie werkt het centrum voor heel Limburg en biedt professionele hulp aan iedereen die een vervelende seksuele ervaring heeft gehad of seksueel misbruik heeft meegemaakt.
plaatsvinden. Het doel is dat slachtoffers sneller de juiste hulpverlening krijgen. Een goede samenwerking is hierbij cruciaal. Deze multidisciplinaire aanpak draagt bij aan beter herstel van slachtoffers. We stemden de praktische uitvoering van dit loket al af en in 2026 ondertekenen we hiervoor een convenant. De zedenpolitie is initiatiefnemer.
Cliënten van CSG krijgen na afloop van het hulpverleningstraject een tevredenheidsonderzoek aangeboden. Vanuit het aantal ontvangen onderzoeken, resulteert het cijfer 9,2. Het merendeel van de respondenten zou een potentiële cliënt ook naar het CSG verwijzen.
Concept
Samenwerkingsconvenant CSG-Limburg
Het centrum werkt op basis van een convenant tussen de samenwerkingspartijen dat geldt voor heel Limburg. Het huidige convenant liep in 2025 af. Om dit te herzien, spraken we met alle deelnemende partijen en werkten we samen. De partijen gaven aan de samenwerking te willen voortzetten. Vanaf 2026 sluiten drie nieuwe partijen aan: LOEF (organisatie van forensisch medisch artsen), Perspectief Herstelbemiddeling en Stichting Landelijk Centrum Seksueel Geweld.
Dienstverlening doorontwikkeld
In 2025 voerden we een nieuwe werkwijze in. Deze werkwijze houdt in dat slachtoffers van seksueel geweld nazorg kunnen ontvangen vanuit de GGD via het CSG als er geen noodzaak is tot een forensisch medisch onderzoek of acute medische zorg. Het betreft hierbij slachtoffers die contact leggen tussen 72 uur en 7 dagen na het incident. Naast de landelijke pilot ‘Eén gezamenlijke entree’ startte in Limburg een pilotgroep met het doel om één zedenloket te organiseren waarbij tweewekelijks triage kan
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Ondertekening van het vernieuwde convenant Centrum Seksueel Geweld in 2025 met betrokken samenwerkingspartijen.
51
04
4.11 Forensische Geneeskunde De Forensische Dienst Limburg (FDL) is een samenwerking tussen GGD Zuid-Limburg en GGD Limburg-Noord. Hierbij zetten we dienstverlening, kennis en expertise in op het brede werkgebied van de forensische geneeskunde. De FDL heeft 3 grote opdrachtgevers: gemeenten, politie en Openbaar Ministerie.
Concept
Voor de Limburgse gemeenten voert de FDL de lijkschouw uit. Ook voeren we postmortaal onderzoek uit bij lijkvinding of vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en de uitwendige lijkschouw bij euthanasie. Voor het Openbaar Ministerie voeren we de Forensisch Medische Expertise (FME) uit en bij kinderen en kwetsbaren de Forensisch Medische Expertise voor kinderen (FMEK). Dit is het lichamelijk onderzoek van verdachten, daders en slachtoffers van (gewelds)misdrijven. We stellen daarbij biologische sporen veilig, brengen letsels in kaart en we onderzoeken en documenteren deze. Voor de politie voeren we de Medische Arrestantenzorg (MAZ) uit. Dit is acute medische zorg voor arrestanten die zijn aangehouden. Deze zorg is gericht op het verkrijgen van zicht op de gezondheidstoestand en continueren van zorg die de arrestant al kreeg.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
52
04
Dienstverlening onder druk Net als in het hele land staat ook in Limburg de forensische geneeskunde onder druk vanwege de afname van het aantal artsen en de beperkte nieuwe instroom. De 24/7 personele bezetting van artsen en verpleegkundigen was in 2025 zorgelijk. We zochten hierover proactief contact met opdrachtgevers OM, politie en gemeenten. In het team zetten we samen met de GGD Limburg-Noord alles op alles om, met een aangepaste werkwijze, de 24/7 continuïteit te realiseren. Het blijft echter een wankel evenwicht.
Landelijk zijn 3 ministeries verantwoordelijk voor de forensische geneeskunde. Dit zijn de ministeries van Justitie & Veiligheid, Volksgezondheid, Welzijn & Sport en Binnenlandse Zaken. Op verzoek van deze ministeries wordt er onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van het stelsel. De landelijke DPG-Raad stemde in juni 2025 in met het uitwerken van een (model van een) landelijke publieke organisatie voor de forensische geneeskunde voor tenminste de komende 10 jaar. Deze moet gebaseerd worden op: landelijk werkgeverschap, landelijke sturing op dekking en continuïteit en versterking van de landelijke kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners.
Concept
Aanbesteding Medische Arrestantenzorg
De Nationale Politie startte in 2023 een aanbesteding voor het onderdeel Medische Arrestantenzorg in 10 politieregio’s. De FDL schreef in voor de politieregio Limburg. Door deze taak te combineren met de Forensische Medische Expertise en de lijkschouw, vullen we deze diensten efficiënt in en dat leidt tot minder kosten bij de opdrachtgevers. Eind 2025 werd formeel duidelijk dat de opdracht niet aan de GGD gegund werd.
een samenwerking van:
Doorontwikkeling forensische geneeskunde
In 2025 sloten we de samenwerkingsovereenkomst tussen GGD Limburg-Noord en GGD Zuid-Limburg. Daardoor brachten we de bedrijfsvoering en operationele organisatie van de FDL onder in de verantwoordelijkheid van GGD Zuid-Limburg. Ook lanceerden we in 2025 een website en communicatiestrategie voor de FDL.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
53
04
Trends
Nader Onderzoek Doodsoorzaak Kinderen meldingen en onderzoek aantal per jaar Meldingen
Onderzoek
2022
29
5
2023
43
5
2024
38
5
2025
38
5
Concept Forensisch Medische Expertise bij Kinderen advies en onderzoek
aantal per jaar
Meldingen
Onderzoek
2022
3
21
2023
1
16
2024
12
28
2025
3
6
GGD Limburg-Noord
GGD Zuid-Limburg
FDL totaal
Euthanasie
425
482
907
Intoxicatie
6
17
23
Lijkschouw
461
544
1005
Medische Zorg
1475
2019
3494
Psychiatrie
47
114
161
Verslavingszorg
99
210
309
Bloedafname in het kader van Wegenverkeerswet
520
553
1073
Telefonisch overleg Politie Eindtotaal
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
32
43
75
3065
3982
7047
54
04
4.12 Rekening van baten en lasten 2025 Programma GGD
Rekening 2025 in €
Rekening 2025 in €
Rekening 2025 in €
Begroting na wijzigingen 2025 in €
Programma GGD onderdeel: COVID-19
Programma GGD onderdeel: GGD Regulier
Programma GGD totaal: COVID-19 + GGD Regulier
Programma GGD totaal: COVID + GGD Regulier
Bijdragen gemeenten
-
10.331.143
10.331.143
10.331.143
Tarieven Gemeenten
-
2.450.692
2.450.692
2.605.000
Plusproducten bijdragen
-
907.051
907.051
-
Bijdrage Rijk/Provincies
2.222.347
8.005.011
10.227.358
7.284.000
5.376
8.082.293
8.087.669
3.543.387
-
277.235
277.235
110.000
2.227.723
30.053.425
32.281.148
23.873.530
Personeelslasten
977.266
14.637.328
15.614.594
14.594.829
Huisvestingslasten
386.817
591.738
978.555
762.000
Afschrijvingslasten
-
2.559
2.559
8.000
Baten
Overige bijdrage Incidentele opbrengsten
Concept Totale baten Lasten
Rentelasten en Bankkosten
-
383.421
383.421
-
Beheers en adm. lasten
61.502
1.008.135
1.069.637
636.877
Lasten vervoermiddelen
12.351
-
12.351
15.000
Lasten Automatisering
57.393
300.923
358.316
1.115.000
Lasten medische middelen
23.210
621.525
644.735
550.000
-
4.141.014
4.141.014
1.037.000
1.918
316.034
317.952
111.000
1.520.457
22.002.677
23.523.134
18.829.706
-
1.463.128
1.463.128
1.463.128
Overhead
47.209
8.494.361
8.541.570
6.506.952
Resultaat vóór VPB en vóór bestemming
Lasten uitvoering derden Incidentele lasten Totale lasten
Algemene dekkingsmiddelen
660.057
1.019.515
1.679.572
-
Vennootschapsbelasting boekjaar
-
44.596-
44.596-
-
Onttrekkingen aan reserves gedurende het jaar
-
7.082
7.082
-
660.057
982.001
1.642.058
-
Gerealiseerde resultaat GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
55
05
05
Programma Jeugdgezondheidszorg In 2025 stond de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Zuid-Limburg in het teken van het in stand houden van de basis en het versnellen van vernieuwing. We bouwden voort op de bereikte resultaten uit 2024: het terugdringen van werkvoorraden, het versterken van preventie dichtbij gezinnen en het investeren in onze dienstverlening en professionals. Belangrijke mijlpalen in 2025 waren:
Concept • De toekenning van een provinciale subsidie voor
de invoering van groepsgerichte vormen van zorg • De verdere digitalisering van onze dienstverlening • De uitwerking van een plan van aanpak om vaccinatiebereidheid te verhogen • De verbetering van de interne sturing en ondersteuning van het uitvoerend proces • In de volgende paragrafen vertellen we over onze
concrete inspanningen en activiteiten van 2025.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
56
05
5.1 Programma JGZ: 3 rollen binnen het wettelijke kader Jeugdgezondheidszorg is de publieke gezondheidszorg voor alle kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders of opvoeders. JGZ voert preventieve screenings uit gericht op gezondheid en welzijn. Daarbij is er aandacht voor de fysieke, psychosociale en cognitieve ontwikkeling, de opvoedingscontext en de interactie (hechting) tussen kind en opvoeders. We signaleren vroegtijdig, interveniëren preventief, ondersteunen waar nodig en verbinden met of verwijzen door naar aanvullende zorg. Onderdeel van deze preventieve aanpak is het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). JGZ combineert uitvoerende zorg aan kind en gezin met een collectieve opdracht als adviseur van gemeenten en verbinder tussen gezin, medisch en sociaal domein.
Concept
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
57
05
5.2 Kinderen in beeld en in zorg In 2025 had JGZ Zuid-Limburg 93.259 kinderen in beeld waarvan 89.791 kinderen in zorg in de leeftijd tot 18 jaar. Jaarlijks komen er nieuwe kinderen in zorg bij. In 2025 werden er 4.342 kinderen in Zuid-Limburg geboren. Ook nemen we elk jaar afscheid van een groep jongeren die de leeftijd van 18 jaar bereiken en daarmee niet meer onder de zorg van de JGZ vallen. Het aantal kinderen in beeld en in zorg tot 18 jaar bleef in 2025 stabiel ten opzichte van 2024. Een lichte daling van het geboortecijfer werd gecompenseerd door het opnemen van kinderen van Oekraïense ontheemden in onze zorg en verhuizingen van kinderen van buiten Zuid-Limburg naar één van onze 16 gemeenten.
Concept
Daarnaast draagt JGZ Zuid-Limburg zorg voor kinderen die vanuit andere landen naar Nederland komen (Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA) en ontheemden uit Oekraïne). Ook deze kinderen worden voorzien van jeugdgezondheidszorg binnen de geldende kaders.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
58
05
5.3 Investeren in Zorg op Maat De basiszorg van JGZ bestaat uit ‘reguliere dienstverlening’ en ‘extra dienstverlening’. Reguliere dienstverlening is voor alle kinderen en ouders in Zuid-Limburg, zoals bezoek aan het consultatiebureau en vaccinatiemomenten. Extra dienstverlening is er voor gezinnen die een extra steuntje in de rug nodig hebben. Bijvoorbeeld de interventies Stevig Ouderschap, Voorzorg of Meer Aandacht voor de Ziekgemelde Leerling (MAZL) in het voortgezet onderwijs. Deze interventies maken onderdeel uit van de Trendbreukaanpak (zie verder). De dienstverlening van JGZ kent meerdere vormen: individuele zorg, in groepsvorm, fysiek of digitaal. Bij elk kind kijken we welke variant het beste past, naar de benodigde frequentie en duur van contact, wie het contact waar uitvoert en de vorm ervan.
Concept
Als onderdeel van de reguliere basisdienstverlening ontwikkelden we het contactmoment in de 4e klas voortgezet onderwijs (4VO) opnieuw. Hierbij werken we samen met de leerlingen op wie de dienstverlening is gericht. We werken de werkwijze van A tot Z samen uit: van uitvoering tot communicatie en van pilot tot volledige uitrol. Op 3 scholen, in elke subregio één, werden we startklaar om in 2026 te beginnen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
59
05
5.4 Doorontwikkeling basiszorg met provinciale subsidie In 2025 versnelden we de ontwikkeling van groepsaanbod door de toekenning van de provinciale subsidie Kansrijke Start. Hierin staan voor de JGZ 2 pijlers centraal: 1. Centering Ouderschap en 2. het versterken van de ouder-kindrelatie (hechting). Het doel is een passend, preventief groepsaanbod dat het eigen netwerk van gezinnen versterkt en de ontwikkeling van het kind duurzaam bevordert.
provinciale subsidieaanvraag in en verkenden we wat de verdere uitrol en structurele borging binnen Zuid-Limburg gaat betekenen.
Concept We monitoren de deelnamegraad, tevredenheid van de ouder en (in geval van ouder-kindrelatie) het aantal doorverwijzingen naar IMH bij GGZ.
Centering Ouderschap
In 2025 startten we met een 2-jarige pilot op 3 locaties (1 per subregio). Hierbij vindt JGZ-zorg in de eerste 14 maanden grotendeels plaats in groepsverband, in plaats van individuele consulten.
Ouder-kindrelatie: hechting
Deze inzet is gericht op integratie van vroegtijdige signalering binnen de reguliere contactmomenten met aanvullende laagdrempelige groepsinterventies (ouderbabygroepen) en waar nodig individuele begeleiding.
In 2025 voerden we deze dienstverlening uit in de vorm van een pilot in Maastricht. Met ketenpartners uit het Infant Mental Health (IMH) netwerk in Zuid-Limburg brachten we het totaalaanbod in kaart en positioneerden we de JGZ-dienstverlening. Ook brachten we deze onder de aandacht. In overleg met de gemeenten dienden we de
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Start Centering Ouderschap: een nieuwe dienst waarbij ouders in groepsvorm samen komen en begeleiding ontvangen.
60
05
5.5 Bijdrage aan Trendbreuk en integrale preventie JGZ draagt vanuit de reguliere preventieve inzet bij aan het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Belangrijke programmalijnen zijn Kansrijke Start (prenataal huisbezoek, Stevig Ouderschap, VoorZorg, Centering Ouderschap), MAZL in het voortgezet onderwijs, het RVP en de ketenaanpak KeiGezond met inzet van centrale zorgverleners (CZV). Ook via de knooppunten Kansrijke Start, peuter, basis- en voortgezet onderwijs en JOGG versterken we de doorgaande preventielijn.
Concept
Ook voerden we in 2025 de Plasklas in. We werkten hiervoor samen met Reinigingsdiensten Rd4, de 16 Zuid-Limburgse gemeenten, kinderopvangorganisaties, Provincie Limburg en Trendbreuk. De Plasklas is een korte, speelse training voor kinderen vanaf 1,5 jaar die nog niet zindelijk zijn. Door tijdige zindelijkheid wordt de schoolinstroom verbeterd, hebben ouders minder zorgen én minder kosten en neemt luierafval flink af. De invoering van de Plasklas heeft regionaal én landelijk veel positieve (media)aandacht gekregen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
61
05
5.6 Uniformering VVE-indicering en spraak-taalontwikkeling Binnen de reguliere dienstverlening vervult de JGZ een belangrijke rol in het vroegtijdig signaleren van risico’s op spraak- en taalachterstanden en waar nodig in het doorverwijzen naar voor- en vroegschoolse educatiepartners (VVE). De inzet van VVE kan verschillende redenen hebben. Enerzijds op vroege leeftijd (rond de 12 maanden) wanneer we door criteria langs de gezinssituatie te leggen een risico op onderwijsachterstand vaststellen (preventief). Anderzijds wanneer er al sprake is van een taalachterstand. VVE kan dan (onderdeel van) een passend aanbod zijn in overleg met ouders en/of het gemeentelijke team.
Daarnaast besteedden we in 2025 op verschillende manieren gericht aandacht aan spraak-taalverwerving en ontwikkeling: • In navolging van Parkstad zijn in de Westelijke Mijnstreek boekstartcoaches actief op JGZ-locaties. We werken hiervoor samen met bibliotheek De Domijnen. • Samen met gemeente Heerlen, Schunck en ketenpartners werkten we het plan Taalschatten uit. JGZ geeft bij postnatale huisbezoeken het boekje ‘Schatten van Maastricht’ cadeau. In 2026 volgen de andere gemeenten. • JGZ sloot zich aan bij de Gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid. We werken samen met gemeenten, onderwijs, kinderopvang en bibliotheek Maastricht. • Gezinsgericht werken met Schunck: JGZ en Schunck werken in Parkstad samen. Een taalconsulent is aanwezig op het consultatiebureau.
Concept
Een geharmoniseerde werkwijze voor VVE-indicering stemden we in 2025 in Zuid-Limburg breed af met gemeenten en kinderopvangorganisaties met een VVEaanbod. Zo legden we onder andere de doelgroepdefinitie volgens brede criteria uniform vast, verloopt de registratie van VVE-indicaties nu eenduidig en bleef het aantal peuters tussen 2 en 4 jaar met een VVE-indicatie gelijk ten opzichte van 2024. Procentueel afgezet tegen de totale geboortecohorten nam het aantal indicaties toe van 25,1% (2024) naar 26,3% (2025).
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Al deze activiteiten zijn de JGZ-bijdrage aan Taalrijke Start in Zuid-Limburg. Taalrijke Start is een beweging die we lanceerden in 2025 in een integrale samenwerking met alle Zuid-Limburgse gemeenten, Trendbreuk, Provincie Limburg, Number 5 Foundation, Taalschatten, bibliotheken, geboortezorg en kinderopvangorganisaties.
62
05
5.7 Facilitering en ondersteuning van het uitvoerend proces In 2025 investeerden we gericht in een stevige basis voor de uitvoering: • Procesmanagement: we optimaliseerden primaire en ondersteunende JGZ-processen. • Organisatieontwikkeling: we voegden teamleiders toe voor nabije sturing, kwaliteitsborging, coaching-on-thejob en betere capaciteitsplanning. De ‘span of control’ brachten we terug naar 40 medewerkers per fulltime leidinggevende, waarbij de teamleiders hoofdzakelijk werken op locaties in de eigen regio. • Digitalisering: we startten een Europees aanbestedingstraject voor een nieuw en beter passend digitaal JGZ-dossier. • Ondersteuning uitvoering: gestandaardiseerde werkafspraken, geactualiseerde protocollen, verbeterde rapportages en dashboards voor betere sturing. • Leren en ontwikkelen: scholingen gericht op diverse inhoudelijke thema’s, flexibiliteit (Pluis-Niet-Pluis, opleiding verpleegkundig specialisten, opleiding artsen M&G), cultuur (Omdenken) en samenwerken (Doorbraakmethode).
Concept
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
63
05
5.8 Vaccinatiegraad: inzet op bereik en vertrouwen
Concept
De dalende vaccinatiegraad blijft een belangrijk aandachtspunt. In 2025 zetten we in samenwerking met de afdelingen Algemene Gezondheidszorg en AWPG Mosa in op een plan voor beter bereik (maatwerkuitnodigingen, extra consultmogelijkheden), het wegnemen van drempels (prikangstreductie, begrijpelijke informatie) en het versterken van vertrouwen (desinformatie weerleggen, samenwerken met lokale partners en dichter bij burgers opereren/vaccineren). Dit resulteerde in 2 subsidieaanvragen voor uitvoering in 2026 in de gemeenten Maastricht en Heerlen. Samen met kennispartners verkenden we doelgroepgerichte interventies om deelname aan het RVP te bevorderen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
64
05
5.9 Wijzigingen in het RVP en implementatie 2025 In 2025 implementeerden we de doorgevoerde wijzigingen in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Een aantal vaccinatiemomenten verschoven we naar een andere leeftijd, volgens landelijke richtlijnen. Daarnaast voegden we in het najaar 2025 de vaccinatie tegen het RS-virus voor zuigelingen toe. Het doel is een nog betere bescherming tegen infectieziekten.
Concept
Limburgse ziekenhuizen geven aan dat ze zien dat minder kinderen opgenomen worden die besmet zijn met het RS-virus. Dit lijkt een direct gevolg van de prik tegen het virus die sinds september beschikbaar is voor baby's. JGZ startte activiteiten om structureel inzicht te krijgen in veranderingen in vaccinatiedeelname. Naast geloofsovertuigingen worden ook groeiend wantrouwen in de overheid, groeiende desinformatie op sociale media, vergeten hoe verschrikkelijk de ziekten zijn waartegen we vaccineren en prikangst als redenen aangegeven. Deze inzichten en een veranderende maatschappij vragen om aanpassingen in de manier waarop we vaccineren. Door onderzoeken in samenwerking met AWPG Mosa deden we kennis op over hoe we kunnen bijdragen aan het verhogen van de vaccinatiegraad. Dit vraagt extra inspanningen, waaronder maatwerk.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
65
05
5.10 Jeugdgezondheidszorg in beeld
Concept GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
66
05
Trends
Aantallen: Kinderen in Zuid-Limburg
Duiding: • Het verschil tussen kinderen in zorg en kinderen in zorg 0-18 betreft de leeftijdsgrens van 18 jaar. Denk hierbij aan kinderen met speciaal onderwijs die langer gebruikmaken van JGZ dan de reguliere zorg (tot en met 23 jaar). • In 2022 en 2023 bleven dossiers openstaan door inhaalvaccinaties HPV bij 18+. Vandaar dat het aantal kinderen in beeld en in zorg in deze twee jaren hoger lag. • Bij sommige gemeenten is het aantal afgenomen gehoorscreeningen hoger dan het geboortecijfer voor die gemeente. Dit heeft te maken met een overlap in jaren. Zo kan een kind geboren zijn in december 2023, maar de hielprik hebben gehad in januari 2024.
In beeld
2021
2022
2023
2024
2025
93.580
100.808
100.400
94.207
93.259
In zorg
91.824
98.982
98.586
92.553
91.663
In zorg 0-18
89.538
90.304
90.522
89.674
89.791
3.288
3.293
Zwangeren in zorg13
Concept
Ook in de Gezondheidsatlas Zuid-Limburg vind je een overzicht van de belangrijkste Jeugdgezondheidszorg thema's in cijfers. Deze cijfers worden jaarlijks geactualiseerd.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
2021
2022
2023
2024
2025
Geboortes
4.829
4.649
4.608
4.328
4.342
1e hielprik14
4.677
4.513
4.282
4.135
4.273
1e gehoorscreening
4.620
4.459
4.473
4.334
4345
Aantallen: samenstelling van de populatie kinderen in zorg Zorgpad
Aantal kinderen
Regulier
84.401
Speciaal Onderwijs
6.517
Prematuren Nazorg Bureau
301
Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA)
760
13 14
Aantal zwangeren gevaccineerd Aantal hielprikken uitgevoerd door JGZ (exclusief aantallen elders uitgevoerd, bijvoorbeeld als de pasgeborene na de geboorte een aantal dagen in het ziekenhuis verblijft).
67
05
% Vaccinaties15
Contactmomenten (CM) 2021
2022
2023
2024
2025
Opkomstpercentage16 CM
DKTP
93,2
89,8
88,8
84,1
86,3
Babyfase
Hib
93,9
90,6
90,0
86,4
87,5
Postnatale huisbezoek
HepB
93,0
89,9
89,7
84,8
86,5
4 weken
97,67
Pneu
93,5
90,8
89,8
88,0
86,3
8 weken
97,03
BMR
94,2
92,7
89,9
88,6
87,7
3 maanden
96,47
Men-ACYW
94,0
93,0
90,0
88,3
87,3
5 maanden
3,6
4,7
6,2
6,2
8,6
12 maanden
Zuigelingen tot 2 jaar
Geen enkele vaccinatie 5 jaar DKTP 10 jaar DTP BMR 11 jaar HPV meisjes HPV jongens 14 jaar HPV meisjes 15 jaar Men-ACYW
Griepprik
2023
2024
2025
99,52
99,66
99,52
99,42
99,25
97,57
97,36
96,98
97,07
96,59
96,94
96,25
96,94
97,03
97,03
97,56
96,70
96,66
96,28
96,09
97,95
96,12
95,30
93,99
93,65
96,49
95,02
Concept 94,75
Peuterfase
90,1
90,5
87,5
77,9
78,1
93,72
93,80
93,60
94,74
2 jaar
91,33
91,24
92,52
94,21
91,05
91,04
90,44
90,55
77,57
79,48
94,74
88,37
94,22
92,98
91,53
90,32
90,10
88,46
69,92
91,6
89,7
85,5
80,5
80,4
3 jaar
91,7
90,1
86,2
81,2
80,7
3 jaar 6 maanden 3 jaar 9 maanden
-
-
-
51,0
59,8
Contact peuter18
-
-
-
43,8
57,2
Schoolkind
63,6
70,4
68,6
-
-
93,76
5 jaar
88,78
88,23
87,24
84,09
83,06
10 jaar
74,60
92,92
95,91
87,96
89,68 85,56
Contact schoolkind9
90,7
87,0
83,3
71,2
72,0
Adolescent
13/14 jaar (2de klas VO)
65,8
68,4
71,0
60
62,0
-
-
5,1
10,0
14,0
Vaccinatiegraden zijn hier weergegeven zoals gerapporteerd door het RIVM (met leeftijdsgrens). Door een update van de data door het RIVM in 2024 zijn de voorgaande jaren niet meer direct vergelijkbaar met de gerapporteerde vaccinatiegraden in 2024. Landelijke concrete beleidsdoelstellingen voor het RVP zijn alleen voor de ziekten waarvoor de WHO eliminatie of eradicatie nastreeft: mazelen/rubella 95%; polio 90%. In de nabije toekomst zal hepatitis B hieraan toegevoegd worden. In Zuid-Limburg zitten we voor alle vaccinaties onder de 90% in 2025, wat zorgelijk is.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
93,82
14 maanden
Contact adolescent
9 19
16 15
2022
Contact baby17
Maternale vaccinaties (tijdens de zwangerschap) DKT
2021
17
18
76,34
75,29
85,36
79,72
77,93
79,37
Aantal unieke kinderen verschenen/ aantal unieke kinderen uitgenodigd 100% Aantal hielprikken uitgevoerd door JGZ (exclusief aantallen elders uitgevoerd, bijvoorbeeld als de pasgeborene na de geboorte een aantal dagen in het ziekenhuis verblijft). Wijziging in beleid. Vanaf januari 2025 kunnen naast de vaste contactmomenten op leeftijd ook flexibele contactmomenten in een leeftijdsfase uitgevoerd worden (contact baby, contact peuter, contact schoolkind en contact adolescent). In de peuterfase is contact peuter een flexibele vervanging van de vaste contactmomenten vanaf 2 jaar, waarin we volgens de richtlijnen minimaal 2 keer contact hebben met de peuters. Bij de overige leeftijdsfasen is het een flexibele aanvulling op de vaste contactmomenten.
68
05
Groeigids
Stevig Ouderschap en VoorZorg
Aantal accounts
Stevig Ouderschap
VoorZorg
Totaal gezinnen ondersteund 2021
96
21
Totaal aantal sessies
Totaal gezinnen ondersteund 2022
147
54
Aantal geopende chats
Totaal gezinnen ondersteund 2023
236
62
Aantal berichten geopend
Totaal gezinnen ondersteund 2024
312
71
Meest geopende onderwerpen:
Totaal gezinnen ondersteund 2025
357
67
4.964 (waarvan 2.403 actieve gebruikers in 2025) 29.887 558 18.971
1. Groeigids berichten 2. Voeding 3. Eenmalige berichten 4. Veiligheid
Concept
Prenataal Huisbezoek
Indicator: Prenataal Huisbezoek
Aantal gezinnen/zwangeren dat een prenataal huisbezoek heeft ontvangen van de JGZ
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
2022
2023
2024
2025
165
278
238
235
69
05
5.11 Rekening van baten en lasten 2025 Jeugd gezondheidszorg
Rekening 2025 in €
Begroting na wijzigingen 2025 in €
Programma JGZ
Programma JGZ
Bijdragen gemeenten
21.928.993
21.928.993
Tarieven Gemeenten
1.335.300
1.299.000
Baten
Plusproducten bijdragen
-
-
Bijdrage Rijk/Provincies
657.333
273.000
Overige bijdrage
727.696
1.010.000
8.081
-
Incidentele opbrengsten
Concept Totale baten
24.657.403
24.510.993
Personeelslasten
15.658.202
15.912.092
Lasten
Huisvestingslasten
1.851.124
1.553.000
Afschrijvingslasten
139.644
49.000
Rentelasten en Bankkosten
16.586
-
Beheers en adm. lasten
226.159
369.113
Lasten vervoermiddelen
1.374
-
Lasten Automatisering
369.434
252.000
Lasten medische middelen
107.344
67.000
Lasten uitvoering derden
32.734
2.000
Incidentele lasten
62.976
-
18.465.577
18.204.205
-
-
5.504.368
6.306.788
687.458
-
Vennootschapsbelasting boekjaar
-
-
Onttrekkingen aan reserves gedurende het jaar
-
-
687.458
-
Totale lasten
Algemene dekkingsmiddelen Overhead Resultaat vóór VPB en vóór bestemming
Gerealiseerde resultaat GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
70
06
06 1/2
Programma Veilig Thuis 2025 was een pittig jaar voor Veilig Thuis. Het was het jaar waarin het onderwerp geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) hoog op de maatschappelijke en politieke agenda stond. Onder meer omdat veel aandacht was voor femicide en kindermishandeling. Hierdoor nam het aantal meldingen en adviezen bij Veilig Thuis fors toe. Dit is een landelijk beeld dat het CBS schetst. Het CBS beschrijft dat vanaf 2022 ongeveer 10 procent meer meldingen en 28 procent meer adviezen binnenkomen bij Veilig Thuis.
Deze groei én de complexiteit van casuïstiek leidden tot een grote druk op de capaciteit binnen Veilig Thuis met als gevolg een oplopende wachtlijst. We werkten in 2025 intensief aan het terugdringen van deze wachtlijst. Ondanks alle inspanningen om dit te voorkomen en op te lossen, lukte dit niet. Integendeel, de wachtlijst liep verder op. We vonden externe hulp die op basis van het verlenen van diensten werk van ons overnam.
Concept In 2025 alleen al steeg het aantal meldingen van huiselijk geweld in Zuid-Limburg met 10,3% naar 5.224 meldingen. Als Veilig Thuis zelf een dienst uitvoert, vraagt dit gemiddeld 35 tot 59 uur per casus, afhankelijk van de complexiteit. Het aantal adviezen bleef in 2025 echter nagenoeg stabiel op 5.344 adviezen (gemiddeld 2 uur per advies).
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
Dit verzachtte de piek van de wachtlijst en werkdruk en voorkwam een onhoudbare situatie, maar biedt geen structurele oplossing in de keten. In 2025 namen we het hele proces nauwkeurig onder de loep. Uit extern gevalideerd onderzoek blijkt dat de capaciteit van Veilig Thuis achterbleef als we kijken naar de toename van het werk en de complexiteit ervan vanaf 2022. De risico’s hiervan zijn hoog, voor alle betrokkenen.
71
06
06 2/2 Vanzelfsprekend heeft ieder mens, van jong tot oud, recht op een veilige thuissituatie. Helaas komt geweld in afhankelijkheidsrelaties nog altijd voor. Denk hierbij onder andere aan huiselijk geweld, kindermishandeling, oudermishandeling, eerwraak, femicide en mensenhandel. Daarmee heeft niet iedereen een gezonde en veilige leefomgeving. Voor alle mensen die te maken hebben met geweld in afhankelijkheidsrelaties en de betrokken professionals zijn de medewerkers van Veilig Thuis er als het nodig is. Door mensen in beweging te zetten, een steun in de rug te geven, te adviseren en meldingen te onderzoeken maken we een start met het doorbreken van de cirkel van geweld.
Concept Veilig Thuis is 24/7 bereikbaar. De medewerkers van Veilig Thuis werken in de keten samen met andere professionals, maatschappelijke organisaties en (mede)overheden om te zorgen voor directe veiligheid en voor een duurzame stabiele omgeving op lange termijn. Veilig Thuis werkt op het snijvlak van zorg en veiligheid.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
72
06
6.1 Uitvoeren wettelijke taak De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is het wettelijk kader waarin Veilig Thuis werkt. Ook fungeren we als expertisecentrum op aandachtsgebieden zoals femicide, zeden, mensenhandel, stalking en ouderenmishandeling. In de Wmo staan de volgende wettelijke taken voor Veilig Thuis opgenomen: • Advies geven • Meldingen in ontvangst nemen • Onderzoek doen of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling • Zo nodig vervolgstappen in gang zetten in de vorm van overdragen naar vrijwillige hulp, de Raad voor de Kinderbescherming informeren en/of melding doen bij de politie • Terugkoppelen aan de melder
Concept
Veilig Thuis heeft haar wettelijke taken in een aantal diensten concreet gemaakt. Deze zijn: • Melding • Advies en ondersteuning • Veiligheidsbeoordeling • Overdracht na veiligheidsbeoordeling • Voorwaarden en vervolg • Onderzoek • Overdracht • Monitoring
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
73
06
6.2 Aanpak werkzaamheden en wachtlijst Veilig Thuis
6.3 Nieuw cliënt registratiesysteem
Concept
In 2025 stond de dienstverlening en uitvoering van de wettelijke taken van Veilig Thuis stevig onder druk. Dit was nadrukkelijk onderwerp van gesprek met ketenpartners, medewerkers, directie en bestuur. Het doel is een structurele oplossing in de keten realiseren waarbij er geen wachtlijsten zijn, sprake is van een reële werkdruk en goede kwaliteit en snelheid van onze dienstverlening is gewaarborgd.
Daarnaast startten we met een nieuwe arbeidsmarkt campagne om zo via andere kanalen en manieren de benodigde instroom van personeel te realiseren. Ook introduceerden we in 2025 nieuwe functies waardoor een aantal mbo-professionals het team kon versterken en de collega’s op het hbo kon ontlasten. Alle nieuwe medewerkers van Veilig Thuis werken we zorgvuldig in. Dit proces duurt een klein jaar.
In oktober 2025 nam Veilig Thuis na een zorgvuldige voorbereiding een nieuw cliëntregistratiesysteem in gebruik. Dit was een verplicht en tijdrovend proces met extra impact op onze capaciteit. Uiteindelijk verliep het naar tevredenheid.
In 2025 troffen we continu aanvullende maatregelen naast de acties die in het voorgaande jaar werden ondernomen. Onderdeel hiervan was een steeds striktere prioritering in werkzaamheden, waarbij het zicht op veiligheid in de casussen die op de wachtlijst staan en de dossiers in de monitoringsfase zitten wel behouden is. Om de wachtlijst te beperken, besteedden we een deel van het werk (onderzoeken en afhandelen meldingen) uit aan de externe partij Steiger B.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
74
06
6.4 Samenwerking en innovatie Om de expertiserol op het gebied van geweld in afhankelijkheidsrelaties te kunnen vervullen en echt preventief te kunnen werken, is het vergroten van bekendheid van dit onderwerp belangrijk. Eén van de manieren om dit te doen, is samenwerking in de keten om handelingsverlegenheid bij professionals te verkleinen en de drempel om te melden of advies te vragen te verlagen. In 2025 deden we dit tijdens twee succesvolle voorlichtingsmiddagen in Heerlen en Sittard-Geleen met deelname van ruim 300 professionals.
Concept
Eind 2025 startte Veilig Thuis met de voorbereiding voor een pilot AI-tool NICHD kindgesprekken. Bij een kindgesprek nemen we in de dagelijkse praktijk in de regel alles op. Het kost echter veel tijd om dit gesprek uit te werken in een verslag of samenvatting. Door het inzetten van de AI-tool wordt automatisch een samenvatting van het opgenomen gesprek gemaakt. Bij een succesvolle pilot in 2026 willen we het gebruik van de AI-tool breder inzetten.
Professionals maken tijdens een voorlichtingsmiddag kennis met Veilig Thuis Zuid-Limburg.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
75
06
6.5 Opleiden, scholen en trainen van medewerkers
Concept
In 2025 investeerde Veilig Thuis in noodzakelijke scholing en training van haar medewerkers voor de professionaliteit, waaronder de beroepsregistratie ‘SKJ-registratie’. Nieuwe medewerkers worden intensief ingewerkt gedurende het eerste jaar. Alle medewerkers volgden in 2025 de (vervolg)training van Kameleon. Deze training is gericht op het verhogen van de weerbaarheid van de medewerkers om zo beter te kunnen anticiperen op de dynamiek, de complexiteit van de werkzaamheden en de toenemende agressie in de samenleving en de toegenomen agressie bij casussen.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
76
06
6.6 Veiligheid medewerkers en juridische zaken Veiligheid van onze medewerkers en cliënten is een steeds belangrijker punt van zorg in de uitvoering. Het is essentieel dat medewerkers van Veilig Thuis veilig kunnen werken als zij in gesprek gaan met cliënten. In 2024 introduceerden we daarom een nieuwe werkwijze met een alarmknop die we in 2025 voortzette. Ook is het onderwerp veiligheid onderdeel van alle gesprekken die de medewerkers hebben met hun leidinggevende.
Concept
In 2025 hadden we te maken met een toename in het aantal aanvragen om dossiers in te zien en in het aantal klachten. Dit vraagt zorgvuldigheid en een forse tijdsinvestering en capaciteit. We werkten veel samen met (externe) juristen en advocaten.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
77
06
Trends
Meldingen aantal per jaar
Aantal ingezette diensten in 2025 Directe overdracht
Gestart
Afgerond
3.918
2022
4.192
Onderzoek
187
201
2023
4.516
Voorwaarden en Vervolg
315
306
2024
4.736
Monitoring
2025
5.224
WIn 2025 betrof dit 4.471 meldingen van professionals en 753 van inwoners.
992
Top 3 aanleiding om contact op te nemen met Veilig Thuis in 2025
Concept Aantal
Adviezen aantal per jaar 2022
5.282
2023
5.480
2024
5.341
2025
5.344
1
Kindermishandeling
2.834
2
(Ex) Partnergeweld
2.675
3
Andere problematiek
838
Aantal klachten in 2024
31
In 2025 betrof dit 2.917 advies en ondersteuningsvragen van professionals en 2.339 van inwoners.
GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
78
06
6.7 Rekening van baten en lasten 2025 Veilig Thuis
Baten
Rekening 2025 in €
Begroting na wijzigingen 2025 in €
Programma VT
Programma VT
Bijdragen gemeenten
9.136.516
9.136.516
Tarieven Gemeenten
26.146
-
Plusproducten bijdragen
-
-
Bijdrage Rijk/Provincies
-
-
Overige bijdrage
2.030
-
Incidentele opbrengsten
2.577
-
9.167.269
9.136.516
Personeelslasten
6.135.445
7.134.160
Huisvestingslasten
381.120
106.000
Afschrijvingslasten
-
-
Rentelasten en Bankkosten
-
-
Beheers en adm. lasten
191.743
107.509
Lasten vervoermiddelen
-
-
Lasten Automatisering
260.318
66.000
-
-
781.370
-
14.597
-
7.764.593
7.413.669
-
-
Overhead
1.567.351
1.722.847
Resultaat vóór VPB en vóór bestemming
164.675 -
-
Vennootschapsbelasting boekjaar
-
-
Onttrekkingen aan reserves gedurende het jaar
-
-
164.675 -
-
Concept Totale baten Lasten
Lasten medische middelen Lasten uitvoering derden
Incidentele lasten
Totale lasten Algemene dekkingsmiddelen
Gerealiseerde resultaat GGD Zuid-Limburg | Jaaroverzicht 2025
79
Concept
Colofon
Heeft u vragen? Neem dan contact op met Team Communicatie, GGD Zuid-Limburg.
Vormgeving Van Hulzen Communicatie
In opdracht van Directie & Bestuursbureau en Team Communicatie, GGD Zuid-Limburg © Copyright 2026
Bijlage 2 Aan Afschrift aan Van Onderwerp Datum
Algemeen Bestuur GGD Zuid-Limburg (en gemeenteraden) Dagelijks Bestuur GGDZL Begrotingswijziging 2026 voor zienswijze 31 maart 2026
Extra middelen voor uitbreiding formatie Veilig Thuis 2026 per gemeente
Directie GGD Zuid Limburg Postbus 33, 6400 AA Heerlen T 088–880 50 00 | F 088–880 50 01 | info@ggdzl.nl | www.ggdzl.nl
BEGROTING 2027
Concept
GGD Zuid-Limburg
Heerlen 31 maart 2026
Begroting 2027
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
Inhoudsopgave
2
Inleiding 2027 is het 4e en laatste jaar van het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 ‘GGD Zuid-Limburg werkt aan gezond en actief leven’. In 2027 komen een aantal onderling verbonden opgaven samen voor GGD Zuid-Limburg. In 2015 startten we met de langjarige Trendbreukaanpak en in het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) verdiepen we het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) verder uit. Eind 2026 concretiseren we dit met een nieuw regioplan ZuidLimburg. Samen met het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ en ons meerjarenbeleidsplan 2024-2027 vormt dit ons kader voor 2027.
In het domein veiligheid en gezondheid ontwikkelt zich veel. Zoals u kunt lezen in deze begroting, heeft dit directe gevolgen voor de uitvoering van Veilig Thuis. De uitvoering van de Regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties ‘Samen sterk, iedereen veilig’ (2024-2031) - vraagt steeds meer inzet. Dit komt doordat het aantal meldingen bij Veilig Thuis en verzoeken om expertise fors toenemen. Daarom nemen we in deze begroting een budgetverhoging op.
Concept Deze akkoorden en nota’s vragen om een integrale beweging: van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. We bouwen aan een stevige regionale preventie-infrastructuur tussen zorg, sociaal domein en publieke gezondheid.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
3
01
01 Concern De Geneeskundige Gezondheidsdienst Zuid-Limburg (GGD Zuid-Limburg) is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) die werkzaam is voor de 16 gemeenten in ZuidLimburg. Gemeenten hebben de wettelijke taak om de lokale belangen op het gebied van publieke gezondheid te behartigen. Gemeenten bepalen het gezondheidsbeleid en voeren hierop regie. De GGD adviseert gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjager van processen die moeten leiden tot een betere gezondheid van de Zuid-Limburgers. Ook voert de GGD wettelijke taken uit en aanvullende taken die door de gemeenten aan de GGD zijn opgedragen.
Collectieve ambitie • De gezondheid en veiligheid van mensen en de samenleving gaan ons aan het hart. • We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen. • We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is.
Concept
De taken van de GGD staan beschreven in het dienst verleningspakket en hebben voornamelijk een wettelijke grondslag in onder meer de Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
Missie
GGD Zuid-Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee willen we eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving.
4
01
1.1 Kernwaarden Professionaliteit
Vitaliteit
Dit komt binnen GGD Zuid-Limburg tot uiting door expertise en de regierol op het gebied van publieke gezondheid. Dit gaat gepaard met een grote verantwoordelijkheid, die we vanwege de aanwezige expertise zo laag mogelijk beleggen in de organisatie. Onderzoek en innovatie dragen bij aan de legitimiteit en duurzaamheid van de expertstatus.
Binnen GGD Zuid-Limburg is het kernbegrip vitaliteit gewaarborgd door de betrokkenheid en trots die medewerkers hebben als gevolg van het betekenisvolle werk dat zij doen. Een hoge mate van eigen inbreng, informeel contact en werkplezier ondersteunen en stimuleren we door mogelijkheden op het gebied van persoonlijke (talent) ontwikkeling. Aangezien de GGD een afspiegeling wil zijn van een zo gezond mogelijke samenleving in de volle breedte, is diversiteit een onderdeel van de vitale organisatiestijl.
Concept
Wendbaarheid
In een wereld die steeds verandert, staat het kernbegrip wendbaarheid voor flexibiliteit en samenwerking die dagelijks worden gevraagd van de GGD én van de mensen die er werken. Schaalbaarheid is daarbij letterlijk en figuurlijk een rekbaar begrip. We moeten zowel fysiek als (denk)procesmatig in staat zijn om mee te bewegen met wat er in de samenleving speelt en daar voortdurend op anticiperen. Dit zorgt ervoor dat de GGD duurzame keuzes maakt, met aandacht voor mens en leefomgeving.
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
5
01
1.2 De organisatie
Organisatie GGD Zuid-Limburg
De begroting van GGD Zuid-Limburg is opgebouwd in drie programma’s: GGD, Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en Veilig Thuis. Binnen deze programma’s voeren we taken uit en actualiseren deze. Dit houdt in dat taken of aandachts gebieden er soms bijkomen en dat we ook activiteiten afstoten.
Concept
GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027
6
01
1.3 Interne organisatie De wereld om de GGD heen verandert in hoog tempo. Dat vraagt om een organisatie die niet alleen wendbaar is, maar ook sterk intern en met de externe omgeving is verbonden. Daarmee kan de GGD beter anticiperen op toekomstige externe ontwikkelingen. Alleen door onze krachten te bundelen, kunnen we inspelen op de uit dagingen van vandaag en morgen en onze ambitie realiseren.
De medewerkers zijn het grootste goed van de GGD. Daarom stimuleren we vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van alle medewerkers. De GGD creëert een positief en stimulerend werkklimaat met volop kansen voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen in een lerende organisatie. De krapte op de arbeidsmarkt blijft een uitdaging en dat merkt ook onze organisatie. De inspanningen zijn erop gericht om een eigentijdse en aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, zodat GGD Zuid-Limburg kwalitatief en kwantitatief voldoende personeel heeft en houdt. Strategische personeels planning is daarbij een hulpmiddel.