20250701 10 RB Kadernota en Burap
Tekst van het document
gemeente
eijsden-margraten
Aan de gemeenteraad
RAADSVOORSTEL
Kadernota 2026 en Burap 1-2025 KORTE SAMENVATTING In de Kadernota geeft de gemeenteraad de kaders aan bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting. Vóór het verschijnen van de voorjaarsnota was het financieel perspectief meerjarig een niet sluitende begroting. In aanloop naar de kadernota 2026 was het beeld dat er keuzes gemaakt moesten worden om de begroting meerjarig financieel in evenwicht te brengen. Na het verschijnen van de Voorjaarsnota 2025 is het financieel perspectief van de gemeente minder slecht. Zo is er een stap gezet door de aanbevelingen uit het rapport van Ark gedeeltelijk over te nemen en wordt het zogenoemde ravijnjaar gedempt. Ondanks deze stappen ontkomen we niet aan een set van ombuigingen om meerjarig een sluitende begroting te presenteren.
TOELICHTING AANLEIDING Vóór het verschijnen van de voorjaarsnota was het financieel perspectief meerjarig een niet sluitende begroting. In aanloop naar de kadernota 2026 was het beeld dat er keuzes gemaakt moesten worden om de
begroting meerjarig financieel in evenwicht te brengen. Dit proces is zorgvuldig en samen met de raad
doorlopen.
De raad is middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het proces waarbij op 18 maart 2025 na de raadsthemabijeenkomst over het bibliotheekwerk ruimte is geboden om vragen te stellen en zijn alle fracties actief betrokken door met elkaar in gesprek te gaan. De uitkomsten van de gesprekken heeft tot inzicht geleid en deze opbrengst is in de raadsthemabijeenkomst van 13 mei 2025 met de raad gedeeld. Daarnaast heeft het college na consultatie met de commissie P&C de raad geïnformeerd over het samenvoegen van de Burap 1-2025 in de kadernota 2026. Deze combinatie levert het meest actueel financieel beeld en zorgt voor een integrale aanpak om te kunnen ombuigen. Na het verschijnen van de Voorjaarsnota 2025 is het financieel perspectief van de gemeente minder slecht. Zo is er een stap gezet door de aanbevelingen uit het rapport van Ark gedeeltelijk over te nemen en wordt het zogenoemde ravijnjaar gedempt. Ondanks deze stappen ontkomen we niet aan een set van ombuigingen om meerjarig een sluitende begroting te presenteren. Deze ombuigingen zijn verwerkt in de kadernota.
gemeente Eijsden-Margraten
RKOEAA
Ons kenmerk
: Z/25/266307/952727
1
MOTIVERING De kadernota 2026 bevat een set aan ombuigingen die essentieel zijn om te komen tot een nagenoeg sluitende meerjarenprogrammabegroting. Deze maatregelen zijn nodig om een gezond financieel perspectief te waarborgen voor de komende jaren. De in de kadernota benoemde efficiency en administratieve maatregelen zorgen meerjarig voor een bijna positief begrotingssaldo. Daardoor is het op dit moment nog niet nodig om maatschappelijke maatregelen door te voeren. Ook zijn we niet van plan om extra belastingverhogingen voor te stellen, anders dan die al eerder door uw raad zijn vastgesteld.
Tot slot willen we bij het opstellen van de meerjarenbegroting de door uw raad aangedragen opties zorgvuldig beoordelen en afwegen. Waar wenselijk zullen we deze voorstellen meenemen in de verdere uitwerking. Uw suggesties zijn via iBabs zijn bij de raadsthema-bijeenkomst van 13 mei met u gedeeld. Naast de noodzakelijke ombuigingen wordt in deze Kadernota ook stilgestaan bij toekomstige ontwikkelingen die onze gemeente raken. Onderstaand zijn deze in het kort weergegeven. Woningbouw De gemeente staat voor een grote woningbouwopgave. De verwachting is dat kosten voor grond, personeel en processen kunnen worden terugverdiend via kostenverhaal en grondopbrengsten, maar door
prijsstijgingen en betaalbaarheidsvraagstukken is dit niet meer vanzelfsprekend. e
e e
Aanloopkosten: € 2,5 miljoen (geraamd) worden verwerkt als een saldoneutrale grondexploitatie in
de begroting 2026-2029. Risico: Indien binnen 5 jaar geen saldo-neutrale exploitatie start, moeten deze kosten uit de algemene reserve worden betaald. Bijkomende uitgaven: Investeringen en beheer in infrastructuur, groen, onderwijs, zorg en sportvoorzieningen kunnen toenemen door woningbouwgroei.
Mobiliteit We versterken de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van onze kernen en het omliggende gebied. Met verbeterde ontsluitingsstructuren, duurzame mobiliteit (fiets, trein, OV) en aandacht voor alle
verkeersmodaliteiten.
Onderwijs- & Bibliotheekhuisvesting Het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs (2023-2038) omvat vier businesscases, waaronder
aanpassing scholen in Margraten, Eijsden en Cadier & Keer, en verduurzaming van onderwijsgebouwen. e e Zorg
Cadier en Keer: Integratie van kindcentrum. Nieuwbouw op de huidige schoollocatie aan de Groenstraat. Eijsden: Bibliotheek tijdelijk in Ursulinecomplex, noodzaak tot structurele oplossing met bijbehorende investering (nog te bepalen).
Door het Integraal Zorgakkoord verandert de zorginrichting fundamenteel. Focus ligt op gezondheid, preventie en samenwerking tussen partners. Belangrijke thema's: e e e
_Ontschotten van zorg en samenwerking met o.a. woningbouw en welzijn. Impact van vergrijzing en nieuwkomers op leefbaarheid, integratie, Wmo-aanvragen en mantelzorg. Verwachte toename van jeugdhulpvraag (ca. 1 op de 10 kinderen landelijk).
IHP Sportaccommodaties Een nieuw Integraal Huisvestingsplan sportaccommodaties is in de maak. e
Uitspraken over noodzakelijke investeringen en beleidskeuzes volgen later dit jaar.
gemeente Eijsden-Margraten
e
Financiële impact is op dit moment nog onbekend.
Economie Er is behoefte aan een bredere economische visie door onder meer:
e
e e e
Groei van de vrijetijdseconomie.
Ontwikkelingen rond de Health Campus, Einstein Telescoop en mondiale trends. Toekomstige verandering in vraag naar bedrijfshuisvesting. Herstructurering van bedrijventerreinen, met name in Eijsden en Gronsveld, wordt voorzien.
Liberation
Rondom de viering van 80 jaar vrijheid en het internationale belang van thema's als vrede en veiligheid wordt onderzocht hoe het thema Liberation toekomstgericht ingevuld kan worden. e
Er worden ideeën verkend, mede gebaseerd op de aanwezigheid van de Amerikaanse Begraafplaats.
RELATIE MET BESTAAND BELEID EN STRATEGISCHE VISIE / INTEGRALITEIT De kadernota is het beleidsdocument waarin de hoofdlijnen van het gemeentelijk beleid en de financiële
kaders voor komend jaar worden vastgelegd. Het dient als basis voor het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting.
PROCES VAN BURGERPARTICIPATIE De raad is middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het proces waarbij op 18 maart 2025 na de
raadsthemabijeenkomst ruimte is geboden om vragen te stellen en zijn alle fracties actief betrokken door
met elkaar in gesprek te gaan. De uitkomsten van de gesprekken heeft tot inzichten geleid en deze opbrengst is in de raadsthemabijeenkomst van 13 mei 2025 met de raad gedeeld.
FINANCIËLE ASPECTEN
gemeente Eijsden-Margraten
Begrotingssaldo voor maatregelen (inclusief 1e burap 2025)
2026
2027
2028
€ -3.050.015
€ -2.709.231
€ -2.994.076
2029 €
-2.994.076
Bekende impact december circulaire 2024
€
440.954
€
516.269
€
594.225
€
594.225
Geschatte impact cao onderhandelingen
€
-350.000
€
-350.000
€
-350.000
€
-350.000
Begrotingssaldo na cao en dec circulaire 2024
€ -2.959.062
€ -2.542.962
€ -2.749.851
€
-2.749.851
Bijstellen dividend uitkering Enexis
€
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
Inboeken extra middelen vanuit het Rijk n.a.v. van Ark
€
1.000.000
€
1.000.000
€
-
€
<
Stelpost jeugdzorg na 2027
€
-
€
-
€
580.000
€
580.000
Doorrekening voorjaarnota vwb dempen ravijnjaar
€
500.000
€
500.000
€
500.000
€
500.000
Mei circulaire Accres ontwikkeling
PM €
Vrijval loon en prijs compensatie
500.000
PM €
PM+
500.000
PM €
500.000
PM-
PM-
PM €
500.000 PM-
Begrotingssaldo voor maatregelen (inclusief 1e burap 2025)
€
-859.062
€
-442.962
€ -1.069.851
€
-1.069.851
Administratief
€
442.000
€
492.000
€
492.000
€
492.000
Boekhoudkundig aanpassen van de restwaarde gem. gebouwen
€
160.000
€
160.000
€
160.000
€
160.000
Econocom
€
118.000
€
118.000
€
118.000
€
118.000
Bijstelling leges inkomsten
€
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
Aftoppen dotatie Landschapsfonds
€
50.000
€
50.000
€
50.000
€
50.000
€
50.000
€
50.000
€
50.000
10.000
€
10.000
€
10.000
€
10.000
4,000
€
4.000
€
4.000
€
4.000
Efficiency
459.090
€
459.090
€
524.090
€
524.090
Doelmatiger inzetten en anders organiseren binnen de ambtelijke
110.000
€
110.000
Salariskosten ten laste brengen van projecten
122.000
€
122.000
€
122.000
€
122.000
Bijstellen opleidingsbudgeten reis en verblijfskosten
100.000
€
100.000
€
100.000
€
100.000
Voordeel op de nieuwe afgesloten verzekering voor afdekking WGA
85.000
€
85.000
€
85.000
€
85.000
€
65.000
€
65.000
Vrijval budgetadvieskosten opstellen nota Landbouw Vrijval kosten inhuur duurzaamheid
€
Stopzetten beheer gemeentelijk wifi-netwerk Eijsden-Margraten t.b.v. recreatief verkeer op het water
110.000
110.000
organisatie.
Sluiten Servicepunt Eijsden Stopzetten subsidies erfgoed
30.150
€
30.150
€
30.150
€
30.150
Stopzetten gemeentelijke bijdrage exploitatie Monumentenwacht
11.940
€
11.940
€
11.940
€
11.940
Totaal administratief en efficiency
€
901.090 € 951.090 € 1.016.090 €1.016.090
Begrotingssaldo na verwerking administratieve en efficiency maatregelen
€
42.028
gemeente Eijsden-Margraten
€
508.128
€
-53.761
€
-53.761
UITVOERING EN EVALUATIE Na de behandeling in de besluitvormende Raadsvergadering van 1 juli 2025 zal de kadernota als startpunt dienen bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2026-2029. GEVOLGEN VOOR DE NATUUR Niet van toepassing.
Het college van Eijsden-Margraten
De secretaris,
De voorzitter,
Drs. J.M.F. Kool
Mr. A.P. Krijnen
gemeente Eijsden-Margraten
gemeente
eijsden-margraten
RAADSBESLUIT
De raad van de gemeente Eijsden-Margraten
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;
gelet op de behandeling in de Dialoogvergadering Samenleving;
BESLUIT
5.
€ 2.500.000 per 1 juli 2025 als voorfinanciering beschikbaar te stellen voor de woningbouwopgave.
ND A
3.
Kennisnemen van de kadernota 2026. In te stemmen om de voorgestelde administratieve ombuigingen te verwerken in de begroting 20262029. Inte stemmen om de voorgestelde efficiency ombuigingen te verwerken in de begroting 2026-2029.
4.
Inte stemmen met de bijgevoegde bestuursrapportage 2025-l.
Ze
Afmen ee4
Aldus besloten in de openbare vergadering van 1 juli 2025.
Mr
A.J.T. Verbeet
gemeente Eijsden-Margraten
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.7 Zorg op maat metfocus op kostenbeheersing 1.7 Zorg op maat metfocus op kostenbeheersing 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersin 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersin 1.7 Zorg op maatmet focus op kostenbeheersing
[2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving
3.4 Van afval tot grondstof
5.1 De zichtbaarheid en communicatie overdienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding 5.4 Een gezonde en solidefinanciële huishoudin 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding 7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
1. Kwaliteit van leven
2. Landbouw, Landschap enPlattelandseconomie
3. Duurzaamheid en Klimaatverandering
5. Bestuur en Bedrijfsvoering
=11.000 -12.000 23.000 -7.000 -32.000
-11.000 12.000 23.000 -7.000 -32.000
-17.500 -15.000
-38.789 €
-17.500 € -15.000 €
-41.097 €
-17.500 € -15.000 € 81.843
-22.470
-22.470 €
w -22.470 €
wlofwfefe fe ww -8.554 €
-5.359
-36.041
€
wlwfwlefe
-36.041
wle foe
13.000 €
100.000 |
wvlufwfofe
-36.041 € -100.000 -30.000 -26.000 -12.000 23.000 -7.000 -32.000
-17.500 [Nadeel -15.000 [Nadeel Voordeel -112.234 [Nadeel
-22.470 |Nadeel
-24.153 |Voor- / nadeel
[Voordeel
-36.041 [Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel -12.000 [Nadeel 23.000 Voordeel -7.000 |Nadeel -32.000 [Nadeel
I
aln
wlwlw
Voordelig resultaat jaarrekening 2024 BsGW enterugstorting te hoog weerstandsvermogen Veiligheidsregio Zuid-Limburg (incl. Ghor en MCC) 2026 en verder (geï is
Stijgende trend in schadeuitkeringen
BTW inzake beheer en onderhoud gemeentelijke begraafplaatsen is niet (meer) verrekenbaar. Eea conform uitspraken / arresten Hof Amsterdam en Hoge Raad. Stijgende verzekeringspremies
(geïndexeerd).
Omgevingsdienst Zuid-Limburg ; 2025 = aandeel EM in resultaat 2024 + begroting 2026 en verder
[Enexis dividend (meerjaring opgenomenin kadernota
GGD Jeugdgezondheidszorg Indexering 2024 Bistellen verhaal bijstand Bijstellen verhaal Bijstandbesluit Zelfstandigen Extra kostentaskforce (projectteam continuiteit Jeugdhulp) Stijging kosten CJG via gemeente MTR Vergoeding inzet personeel Regiobegroting MH Stijging kosten Opvoedondersteuning Trajekt Regiobijdrage inkoop WMO (via gemeente MTR)
4.6 Openbare ruimte als visitekaartje
5.7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid 5.7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
4. Wonen en leefomgeving
5. Bestuur en Dienstverlenin
Ke w ololelw -30.000
10.000 €
10.000 € 28.577
-42.000
-50.000
10.000
-30.000 €
-42.000 w
-30.000
85.000
-35.000 118.900 7.000
€ 1.396.042
wegen 2025-2028
€ 758.718 levensduurverlengend 2025-2028
ww
oy
is. Deze
niet-bested,
zijn
aan Eijsd:
middelen ingezet, met name doordat het project nazorg ex-gedetineerden Zuid-Limburg nog in onwikkeling!
Buurtbemiddeling;bijdrage woningcorporaties. Niet-bestede POK-gelden: in 2024 heeft het Zorg- en Veiligheidshuis niet alle van het Rijk ontvangen
10.000 Voordeel Voordeel
Voorbereidingskosten tijdelijk pop up experience center(Libration) Beëindiging overeenkomst Econocom (meerjarig opgenomenin kadernota, Bijstelling huuropbrengsten brandweerkazt E WGA enziektewet ten opzichte van onderbrengen bij UWV (meerjarig opgenomen in
Kosten dwangsom overschrijding termijn bezwaarschriften opheffen blauwe zone Gronsveld.
extra
w 5
extra
N
Kapitaallast investeringtijdelijke huisvesting statushouders 3e veld Margraten (€ 500.000) Beheer en onderhoud tijdelijke huisvesting statushouders Invoer bodemor hi in 2025 en derzoeken. vervolgens jaarlijks :extra middelen groot onderhoudexploitatie 2025-2028
0-05-2025 1-2-2025 7-05-2025 15-10-2025
C 06-05-2025
R 18-02-2025
R 18-02-2025
R 18-02-2025
C 27-5-2025 C 27-5-2025 C 27-5-2025
C 4-2-2025 Vergoeding leszwemmen.In de begroting 2025-2027 wasdit als bezuiniging verwerkt C 20-5-2025 Vervanging toplaag kunstgrasveld RKVVM. K: zijn gebaseerd op het aanvullend krediet van € R 1-7-2025 349.778. Zie ook separaat raadsvoorstel Vervanging toplaag k hi VV Eijsden. K zijn ll kredit van ophet R 1-7-2025 € 378.000. Zie ook separaatraadsvoorstel Via de algemene uitkering is voor 2025 en 2026 € 100.000 ontvangen voorde versterking van het C 22-4-2025 In de 2025 waren deze bedragen nog niet geoormerkt. Dit gebeurt nu middels deze bestuursrapportage.
Correctie openbare verlichting : in de begroting 2025-2028is per abuis een bezuiniging dubbel verwerkt.
— |W |U
-30.000 Nadeel
Nadeel Voordeel -42.000 Voor-/nadeel Voordeel
Nadeel
-119.780 Nadeel
w
-16.335
-81.808
wo
5.1 De zichtbaarheid en communicatie over nstverlening, patie en de 5.5 Doelgericht samenwerken 5.6 Een goed toegankelijke enveilige ICT-omgeving 5.7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid 5.10 Personeel
-43.626
Nadeel
-40.068 Nadeel
-113.146 Nadeel -10.000 Nadeel -37.076 Nadeel
-230.380 Nadeel -110.284 Nadeel
-230.380 -74.701]€
-230.380 -38.889
w w
-36.708 Nadeel -5.300 Nadeel -5.000 Nadeel
-36.708 € -5,300 -5.000| €
-40.352[ €
-121.025 -10.000| € -37,339| €
-3.750 -5.300 -5.000
-100.000
-40.635
-128.675 -10.000 -37.601
w
-5.235
-230.380 -2.846
-30.000
-1.875
-100.000
-1.418
-62.675 -10.000 -1,312
wv w
4.6 Openbareruimteals visitekaartje
14.6 Openbare ruimte als visitekaartje
14.6 Openbare ruimte als visitekaartje
4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet
4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners
1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud
1.3 Toekomstbestendig onderwijs 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud
w vw w
5. Bestuur en Bedrijfsvoering
4. Wonen en leefomgeving
1. Kwaliteit van leven nu
ololcjo,
Önapairn J
M VY
(40M Eijsden Margraten
Lokaal
EIJSDEN-
@ MARGRATEN
PRG)
Margraten pease
i
Eijsden
Margraten
OBE
liae
qa 4 Lijst Mourmans
Amendement: Behoud Servicepunt Eijsden-Margraten De raad van de gemeente Eijsden-Margraten, in vergadering bijeen op dinsdag 1 juli 2025 Behandelende de Kadernota 2026
Overwegende dat: e Het Servicepunt in Eijsden jaarlijks door ruim 2.200 inwoners wordt bezocht en dus voorziet in een duidelijke behoefte; e De komende jaren sprake is van significante woningbouwuitbreiding in de kern e e
Eijsden, met onder andere Poelveld Ill en mogelijk Poelveld IV;
Een (groeiende) gemeente juist vraagt om goede, toegankelijke dienstverlening voor (nieuwe) inwoners; Het sluiten van het Servicepunt in Eijsden in 2028 daarom haaks staat op het streven naar een klantgerichte en bereikbare overheid;
Van mening dat: e Bezuinigingen niet ten koste mogen gaan van de directe dienstverlening aan onze inwoners; e Het onwenselijk en onverstandig is om het Servicepunt in Eijsden te sluiten als bezuinigingsmaatregel; e Alternatieve bezuinigingsopties onderzocht moeten worden, zonder de service aan burgers te verminderen; e Dat een Servicepunt in Eijsden behouden moet blijven en geen deel uitmaakt van mogelijke bezuinigingen.
Wijzigt het besluit onder het tweede punt: e
e
In die zin dat aan het derde beslispunt ombuigingen efficiency wordt toegevoegd: De bezuinigingsmaatregel tot sluiting van het Servicepunt in Eijsden per 2028, zoals opgenomen in de Kadernota 2026, te schrappen; Het bijbehorende besparingsbedrag van € 65.000 structureel vanaf 2028 uit de begrotingsvoorstellen te verwijderen;
En gaat over tot de orde van dedag: Fractie Eijsden MargratenLokaalSander Coninx
Fractie PRO
Sjanne Quellhorst
VAN
ZT
Fractie VVD
A
Jean Thomas Fractie ODE
Mafia Janssen-Rutten \ a
it
|
“ei ))¢'
Fractie Lijst Mourmans Ron Mourmans
Canney
Kadernota 2026-2029
Inhoudsopgave Inhoudsopgave. sssserivanserusersensensnennerenrnanse nemen nangdeninsdnsentenndensennnenndensanannnenenenanennenenarnoersanneevanandennenenneend 3 Voorwoord. aavcserenermemeenenerrnn nennen rd4 \AISIAING eiscccseeriveviseverccereecenveeevvesnmensennnewenercnererssraeeeneriesr anne ve 5 Waar komen we vandaan en waar staan we nu? … nnn nnnnnenrennereenveneensenenneereneernenenenvenvenennsn 7 Hoe hebben we de overwegingen inzichtelijk gemaakt? … nennen en ennenenneenneennenenseenenn 9 Voorliggend pakket aan ombuigingen … ……........unnnur ann enrennnvenserenenvenenenennenenenenereenneennsennnvenseevendenrnn 15
Voorwoord Voorwoord
Voor u ligt de kadernota 2026. De kadernota 2026 geeft richting om te komen tot een robuuste meerjaren-begroting 2026-2029. “Goed leven in elke kern” blijft de basis voor de kadernota 2026. De kadernota is bedoeld om de hoofdlijnen van het beleid en de financiële kaders voor de komende jaren vast te stellen, als voorbereiding op de meerjarenbegroting. Gezien het financieel perspectief waar we stonden In het begin van dit jaar is met uw raad afgesproken dat bij de kadernota het college aan zou geven welke ombuigingen noodzakelijk geacht zijn om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting 2026. Inhoudelijk ligt het zwaartepunt dit jaar dan ook meer op financiële ombuigingen. We zien dit dan ook als de richting die wij zullen meenemen bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026. Zo fungeert de kadernota dit jaar als een financieel strategisch sturingsinstrument bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026. Bij het opstellen van het bestuursakkoord is onderkend dat plannen maken voor de toekomst een vooruitblik is waarvan we niet zeker kunnen aangeven hoe deze zal gaan verlopen. We moeten constateren dat de veranderingen en de complexiteit van de opgaven in een snel tempo blijven toenemen. Op dit moment zorgen de grilligheid van het gemeentefonds voor financiële onzekerheid bij alle gemeenten in Nederland.
Deze ontwikkelingen vragen om wendbaarheid en veerkracht van onze organisatie. Dit blijft vragen om inzicht met daarnaast daadkrachtig en slagvaardig keuzes durven maken. Echter is het streven om, hetgeen waar we voor staan, onze ambitie, vast te houden. Die ambitie richt zich op die stip heel ver op de horizon waarbij we samen willen blijven investeren in de samenleving van EijsdenMargraten. Ondanks een lange periode van onzekerheid over de financiële toekomst, hebben gemeenten eindelijk een kleine mate van duidelijkheid ontvangen vanuit het Rijk. Er is besloten tot extra middelen waarmee gemeenten hun taken kunnen blijven uitvoeren. Deze gelden zijn bedoeld om de druk op het sociaal domein te compenseren en is het ravijnjaar voor de komende jaren gedempt. Zoals bekend hebben gemeenten lang tijd aangedrongen op structurele financiering om hun verantwoordelijkheden op het gebied van jeugdzorg goed te kunnen blijven uitvoeren. Met deze toezegging van het Rijk komt er iets van financiële ruimte. Ook de demping van het ravijnjaar voor de komende jaren is een stap in de goede richting, maar we zijn er nog niet. We blijven aandacht vragen voor voldoende financiële middelen om onze taken te kunnen uitvoeren.
Inleiding
De Voorjaarsnota 2025 en Mei circulaire markeren een belangrijk moment in de discussie over de financiële positie van gemeenten, met het gemeentefonds als centraal aandachtspunt. Afgelopen jaren signaleren gemeenten dat hun financiële ruimte onder druk staat. Voornaamste oorzaak is de groeiende verantwoordelijkheden op het gebied binnen het sociaal domein. De Voorjaarsnota erkent deze zorgen en bevat enkele aanzetten voor versterking van het gemeentefonds, maar tegelijkertijd wordt duidelijk dat het acute probleem van het zogenoemde ‘ravijnjaar’ in 2026 niet volledig wordt ondervangen. Ondanks een stap in de goede richting blijven ook wij als gemeenten in onzekerheid dat we over twee jaar weer geconfronteerd worden met een forse terugval in inkomsten. Het‘ravijnjaar’ wordt in de Voorjaarsnota slechts deels gedicht met incidentele middelen. Structurele zekerheid over het accres — de jaarlijkse groei van het gemeentefonds — ontbreekt vooralsnog. Hierdoor blijven wij, net als veel gemeenten terughoudend in het doen van investeringen en hebben wij ook kritisch gekeken over het behouden van onze lokale voorzieningen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft meerdere keren aangegeven dat deze situatie leidt tot bestuurlijke onzekerheid en een rem op de uitvoering van landelijke ambities op lokaal niveau, zoals de energietransitie en woningbouw.
Het rapport van Ark, speelt een cruciale rol. Dit rapport is opgesteld door een onafhankelijke commissie en concludeert dat het Rijk onvoldoende middelen beschikbaar stelt voor het uitvoeren van Jeugdzorg door gemeenten. De Voorjaarsnota verwijst naar het rapport van Ark, maar concrete financiële maatregelen op basis van de aanbevelingen blijven vooralsnog uit. Dit voedt de kritiek dat de urgentie van de financiële problematiek onvoldoende wordt erkend door het Rijk. Een van de belangrijkste aanbevelingen van het rapport van Ark is het accres voortaan te baseren op een stabielere indicator, zoals het BBP of een vaste groeivoet. In de Voorjaarsnota wordt een aanzet gedaan tot herziening van deze methodiek, maar veel gemeenten vinden deze stap onvoldoende en vragen om snellere en meer concrete aanpassingen. Ze pleiten voor meerjarige zekerheid, zodat ze hun beleid beter kunnen plannen en uitvoeren. Kortom, de ontwikkelingen rond het gemeentefonds in relatie tot de Voorjaarsnota 2025 geven een gemengd beeld. Hoewel er erkenning is voor de problematiek en het rapport van Ark een belangrijke richtingwijzer biedt, blijft de oplossing voor het ravijnjaar 2026 grotendeels uit. Gemeenten staan daarmee voor lastige keuzes: minder voorzieningen of reserves aanspreken, terwijl de structurele oplossing nog op zich laat wachten. Het is aan het kabinet om vóór Prinsjesdag met een overtuigend
pakket te komen dat de adviezen uit het rapport van Ark serieus neemt en de dreigende financiële onzekerheid meerjarig voorkomt. In de meicirculaire 2025, waarvan de effecten voor onze begroting als addendum zal worden nagezonden, wordt het financieel beeld compleet gemaakt.
Waar komen we vandaan en waar staan we nu? Waar komen we vandaan en waar staan we nu?
In onderstaand overzicht is het begrotingssaldo na de 1e burap 2025. Dit start begrotingssaldo is inclusief de maatregelen die in 2024 bij het opstellen van de begroting 2025 zijn genomen binnen de organisatie en het sociaal domein waaronder de bijstelling van de budgetten WMO, Jeugd en eveneens de werkbudgetten. We hebben hier ook rekening gehouden met reeds bekende besluitvorming van de burap 1-2025. Daarna hebben we inzichtelijk gemaakt welke impact de nog niet verwerkte effecten van de december circulaire hebben en is ook rekening gehouden met de financiële gevolgen van de CAO onderhandelingen. Vervolgens zijn de volgende posten inzichtelijk gemaakt. e
De nog niet bekende effecten van de Burap.
e
De dividend uitkering van Enexis bijgesteld van € 200.000 naar € 300.000 omdat wij jaarlijks zien dat uitkering van het dividend hoger uitvalt dan begroot.
e
De extra beschikbaar gestelde middelen naar aanleiding van het rapport van Ark op basis van de voorjaarsnota voor 2026 en 2027 ingeboekt.
e
De stelpost besparingen op jeugdzorg op basis van de voorjaarsnota aangepast.
e
Op basis van de voorjaarsnota is berekend wat de financiële gevolgen zijn voor de gemeente Eijsden-Margraten. Hierin is onder andere een berekening gemaakt wat de demping van het Ravijn jaar financieel voor onze gemeente betekent.
e
De uitkomsten van de Mei circulaire voor onze gemeente zal, zoals met uw raad is afgesproken, als addendum worden toegezonden.
e
De ontwikkelingen van het accres zijn berekend op basis van de voorjaarsnota.
Excel-tabel
2026
2027
2028
2029
€-3.050.015
€ 2.709.231
€ -2.994.076
€-2994.076
Bekende impact december circulaire 2024
€ 440.954
€ 516.269
€ 594.225
€ 594.225
Geschatte impact cao onderhandelingen
€ -350.000
€ -350.000
€ -350.000
€ -350.000
€ -2.959.062
€-2.542.962
€-2.749.851
€ -2.749.851
€ 100.000
€ 100.000
€ 100.000
€ 100.000
€ 1.000.000
€1.000.000
€-
€-
€-
€-
€ 580.000
€ 580.000
€ 500.000
€ 500.000
€ 500.000
€ 500.000
PM
PM
PM
PM
€ 500.000
€ 500.000
€ 500.000
€ 500.000
PM+
PM-
PM-
PM-
€ -859.062
€ -442.962
€-1.069.851
€ -1.069.851
Begrotingssaldo voor maatregelen (inclusief 1e burap 2025)
Begrotingssaldo na cao en dec circulaire 2024
Bijstellen dividend uitkering Enexis Inboeken extra middelen vanuit het Rijk n.a.v. van Ark
Stelpost jeugdzorg na 2027 Doorrekening voorjaarnota vwb dempen ravijnjaar Mei circulaire Accres ontwikkeling Vrijval loon en prijs compensatie Begrotingssaldo voor maatregelen
Hoe hebben we de overwegingen inzichtelijk gemaakt?
Uw raad is afgelopen periode actief betrokken geweest bij het inzichtelijk maken van mogelijke overwegingen tot het kunnen maken van keuzes. Dit is gedaan door middel van een aantal stappen. Adviesrapport Beleidsvrijheid geduid van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) Voor het maken van overwegingen hebben we gebruik gemaakt van het rapport Adviesrapport Beleidsvrijheid geduid van de ROB. De reden hiervoor is dat het rapport op een objectieve manier beleidsvrijheid omschrijft die wij als gemeente hebben. Beleidsvrijheid gaat om de mogelijkheden van decentrale overheden om zelf te kunnen beslissen over de inzet van hun middelen. Decentrale overheden voelen zich daarin vaak beknot. Er is voortdurend discussie over de mate van beleidsvrijheid van decentrale overheden. Dat is onvermijdelijk. Het zorgt voor dynamiek. Het houdt overheden onderling scherp over de vraag welke taken, hoe en door wie het meest democratisch en doelmatig kunnen worden uitgevoerd. In de financiële verhoudingen komt de mate van beleidsvrijheid vooral tot uiting in de uitgaven op de beleidsterreinen: cultuur en ontspanning, infrastructuur en gebiedsontwikkeling en economische aangelegenheden. Goed voor ongeveer een derde deel van het gemeentefonds.
Voor de andere beleidsterreinen - met name die gericht zijn op sociale voorzieningen, het waarborgen van de kwaliteit van het openbaar bestuur of openbare veiligheid - geldt dat de beleidsvrijheid beperkt is. Er is geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen voor de mate van beleidsvrijheid. Wel kan inzichtelijk gemaakt worden welke factoren de mate van beleidsvrijheid bepalen. Een eerste is de Wet- en regelgeving (formele beleidsvrijheid). De financiële verhoudingen dienen in de eerste plaats de politiek bestuurlijke keuzes te volgen zoals die in wet- regelgeving zijn vastgelegd. Hettraditionele, juridische, scherpe onderscheid tussen autonomie en medebewind volstaat daarbij niet als grondslag voor de bekostiging van decentrale taken. Wet- en regelgeving bepalen met name de taak en de beleidsdoelen. Bij de taak gaat het er om wat voor het bereiken van beleidsdoelen moet worden gedaan. De mate waarin de gemeente vrij haar beleidsdoelen en daarmee verbonden taak kan vaststellen, wordt bepaald door de mate waarin een gemeente: ¢
zelf aanvullende regels kan stellen;
e
gehouden is aan uitvoeringsregels of regels over besluitvorming;
*
vrij is te kiezen in samenwerking.
Dit kan per beleidsterrein variëren van geheel vrij, wenselijk, dwingend tot verplicht. Naarmate de beleidsvrijheid minder ruim is luistert de verdeling nauwer.
De tweede is de maatschappelijke acceptatie van verschillen. Naarmate de formele beleidsvrijheid groter is, is de invloed van de maatschappelijke acceptatie op de ervaren beleidsvrijheid groter. Maatschappelijke opvattingen over in hoeverre uitkomsten van het beleid mogen verschillen, bepalen de ervaren beleidsvrijheid. Bij de maatschappelijke acceptatie van verschillen tussen gemeenten gaat het primair om beginselen van gelijkheid en rechtszekerheid. Het is uiteindelijk een politieke weging of en in welke mate met de maatschappelijke acceptatie rekening moet worden gehouden bij de verdeling van middelen.
Op impliciete wijze houdt de huidige verdeling van het gemeentefonds overigens al rekening met de maatschappelijke acceptatie doordat bij de verdeling vergelijkbare gemeenten onderling worden vergeleken. Het uitgangspunt is immers dat vergelijkbare gemeenten in staat moeten zijn hetzelfde voorzieningenniveau te kunnen bieden. Dit omdat grote verschillen in voorzieningencapaciteit bestuurlijk en maatschappelijk niet worden geaccepteerd. Als laatste is er de financiële beleidsvrijheid die onder druk staat en relatief beperkt is. Slechts een beperkt deel van de gemeentelijke uitgaven volgt uit volledig autonome beleidskeuzes. Het overgrote deel van de uitgaven vloeit voort uit politiek bestuurlijke keuzes, zoals die in nationale wet- en regelgeving zijn vastgelegd en/of uit rijksbeleid volgen. Een substantieel deel vloeit voort uit de keuze van gemeenten om vooral niet anders te zijn dan andere Nederlandse vergelijkbare gemeenten. Wij hebben het adviesrapport beleidsvrijheid geduid gebruikt om voorstellen aan te bieden door de beleidsvrijheid van onze meerjarenbegroting te analyseren en te bepalen waar onze gemeente minder verplicht is te handelen.
Het rapport heeft hierbij ondersteund bij het identificeren van beleidsvelden waar flexibiliteit is, waardoor een keuze kan gemaakt worden om minder te besteden aan onderdelen van de begrotingsprogramma'’s, zonder wettelijk in conflict te komen. Clusteren van maatregelen in vier dimensies. In onderstaande bullits wordt toegelicht op welke wijze voorstellen worden gepresenteerd waarbij ze zijn opgebouwd uit verschillende dimensies, die elk hun eigen impact hebben op de samenleving en de publieke middelen. Hieronder worden de belangrijkste onderdelen toegelicht.
We starten met een aantal voorstellen die wij omschrijven als administratieve maatregelen. Deze voorstellen komen voort uit voortschrijdend inzicht enerzijds en anderzijds voorstellen waarbij een stellingname is genomen over financiële gevolgen voor gemeenten na aanleiding van het rapport van Ark. De genoemde voorstellen hebben geen gevolgen voor onze burgers. Een twee dimensie in de voorstellen betreft efficiëntieverbeteringen. Hierin zijn voorstellen vanuit de organisatie aangedragen waarbij in de toekomst zaken efficiënter worden georganiseerd.
10
De genoemde voorstellen hebben beperkte gevolgen voor onze burgers. De derde dimensie, nadat de administratieve en efficiënte maatregelen zijn doorgevoerd, zijn de maatschappelijke opgaven. Dit betreft belangrijke gebieden waar wij als gemeente in willen blijven investeren. Hoewel deze maatschappelijke opgaven cruciaal zijn voor onze samenleving, staan de middelen voor deze domeinen onder druk. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om thema's zoals subsidies, het beheer van onze openbare ruimte, wegen en de wijze waarop wij communiceren met onze burgers. Een laatste dimensie betreft verzwaring van de lasten voor burgers. Dit in de vorm van hogere belastingen. De verzwaring van de lasten heeft direct financiële gevolgen voor onze burgers. Genoemde dimensies maken het mogelijk om een gedegen afweging te maken waarbij inzichtelijk is dat administratieve maatregelen en efficiëntieverbeteringen de minste impact hebben voor onze burgers, maar we ook begrijpen dat er ook keuze gemaakt moeten worden waarvan de impact niet alleen financieel is, maar ook sociaal en maatschappelijk gevoeld zal worden door de burgers. Gesprekken met alle fracties. Op 13 mei is uw raad tijdens de raadsthemabijeenkomst bijgepraat over de gesprekken die zijn gevoerd met alle fracties.
De gesprekken hebben inzicht gegeven hoe de fracties denken over de voorgenomen ombuigingen en hebben input gegeven over andere ombuigingsmogelijkheden. Wij hebben deze gesprekken als constructief ervaren. Als bijlage zijn de documenten die aan de fracties zijn aangeboden toegevoegd. Beoogd resultaat van de keuzes”? Ombuigen zou niet het doel moeten hebben om simpelweg de meerjarenbegroting sluitend te maken, maar moeten worden ingezet als middel om financiële ruimte te creëren voor toekomstige opgaven. We staan naast complexe uitdagingen zoals de groeiende vraag naar zorg en welzijn ook voor de opgaven om komende jaren te investeren in woningbouw. Hetis essentieel om niet alleen naar de korte termijn te kijken, maar ook naar de lange termijn behoeften van onze gemeente. Door nu weloverwogen om te buigen, wordt ruimte gecreëerd om in de toekomst noodzakelijke investeringen te doen. Dit zorgt ervoor dat de gemeente niet alleen haar huidige financiële situatie beheersbaar houdt, maar ook voorbereid is op de opgaven die op haar afkomen. Het doel is om strategisch te zorgen voor een robuuste financiële basis voor de uitdagingen van de toekomst.
Ontwikkelingen die op ons afkomen Zoals reeds gesteld is de afgelopen periode middels een aantal sessies met de raad en raadsfracties bezien welke ombuigingsmaatregelen nodig zijn om in het licht van het ravijnjaar te komen tot een meerjaren sluitende begroting. Hierbij is gekozen voor maatregelen met zo min mogelijk directe
11
gevolgen voor inwoners en ondernemers. Naast deze ombuigingsmaatregelen investeert het college - met inachtneming van het inspiratiedocument Eijsden-Margaten 2050, het bestuursakkoord “goed leven in elke kern” en de regionale ontwikkelkansen die zich op dit moment voordoen - in de verdere positionering en ontwikkeling van de gemeente Eijsden-Margraten. In dit licht worden een aantal ontwikkelingen voorzien die op enig moment aan de orde zijn, maar waarvan op dit moment een concrete financiële vertaalslag ontbreekt of te maken valt. Op weg naar de verdere uitwerking van de programmabegroting 2026-2029 dan wel in latere jaren zullen deze ontwikkelingen zich verder uitkristalliseren en zal duidelijk worden wat e.e.a. gaat betekenen in financiële zin. In dat licht adresseren we onderstaand enkele ontwikkelingen. Woningbouw De gemeente staat de komende jaren voor een grote woningbouwopgave. Daarbij gaan we er in de basis van uit dat we de kosten (zoals aankoopkosten voor grond, proces- en personele kosten) die daar voor ons aan verbonden zijn, door kostenverhaal (inclusief legesopbrengsten) en grondopbrengsten kunnen terugverdienen.
Door prijsstijgingen (onder andere salariskosten, bouwmaterialen, grond) en andere factoren (onder andere de betaalbaarheid van sociale woningbouw door corporaties) is het geen gegeven meer dat woningbouw per definitie kostendekkend of zelfs winstgevend is. De aanloopkosten en voorbereidingskosten worden geraamd op € 2,5 miljoen. Deze zullen als een grondexploitatie (saldo neutraal) in de begroting 2026-2029 worden verwerkt. Mocht blijken dat conform de voorschriften de grondexploitaties niet binnen 5 jaar zijn gestart dan wel niet saldo neutraal kunnen worden geëxploiteerd, dan zullen de tot dan gemaakt kosten uit de algemene reserve moeten worden afgedekt. Daarnaast zijn er ook andere uitgaven die door de woningbouwontwikkelingen kunnen gaan optreden, zowel investeringstechnisch dan wel beheertechnisch. Denk daarbij aan het budget voor startersleningen dat door een toename van de vraag opgehoogd moet worden, maar ook aan algemene voorzieningen voor aanpassingen aan of nieuw te realiseren (hoofd-)infrastructuur, groen, onderwijshuisvesting, kinderopvang, zorgvoorzieningen en voorzieningen gericht op sport, spel en ontmoeting. Mobiliteit De komende jaren zetten we in op het versterken van de bereikbaarheid van onze kernen, het omliggende achterland met het stedelijk gebied.
We verbeteren de ontsluitingsstructuur, zoals bij de Poort van het Heuvelland, en optimaliseren verkeersbewegingen tussen Eijsden-Margraten en Maastricht. Daarnaast investeren we in duurzame mobiliteit, met aandacht voor de treinverbinding (Drielandenlijn), de uitwerking van een fietsplan en de ontwikkeling van de randweg bij Margraten.
12
Verkeersveiligheid is daarbij een essentieel aandachtspunt. We brengen alle verkeersmodaliteiten — openbaar vervoer (bus en trein), auto, fiets en voetganger — integraal in beeld, zodat we gericht kunnen werken aan veilige, toegankelijke en toekomstbestendige mobiliteit.
Onderwijs- & biblotheekhuisvesting Op 30 mei 2023 heeft uw raad het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs voor de periode 2023-2038 vastgesteld, hierbij zijn een viertal businesscases benoemd. Deze businesscases richten zich op aanpassing van de basisscholen in Margraten, Eijsden en Cadier & Keer en het verduurzamen van het onderwijsvastgoed. Voor wat betreft de businesscases “realiseer in Cadier en Keer een geïntegreerd kindcentrum” zijn in de begroting 2025-2028 reeds middelen opgenomen. In Eijsden is op dit moment de bibliotheek tijdelijk ondergebracht in het Ursulinecomplex. Voor deze bibliotheekvoorziening dient de komende jaren een structurele oplossing gevonden te worden die een nog nader in beeld te brengen investering met zich meebrengt. Zorg In het Integraal Zorgakkoord wordt richting gegeven aan het organiseren van zorg naar gezondheid. Dit betekent een grote verandering in de organisatie van de zorg voor de komende jaren. De transformatieplannen vragen een andere manier van werken, ontschotten, samenwerking tussen strategische partijen en andere inzet van gemeenten. Het gaat hierbij om Inzetten op preventie, transformatie van zorg en het betrekken en samenwerking tussen partners (gemeente, zorg, woningbouw, welzijn, 1e lijnszorg etc.) om deze transformatieplannen te realiseren.
De demografische ontwikkelingen en mate van instroom van nieuwkomers heeft invloed op de sociale cohesie, leefbaarheid en integratie in kernen. Afhankelijk van de wijze waarop deze ontwikkelingen verlopen heeft dit effect op de omvang van VW/mo aanvragen en de behoefte aan mantelzorg. Tevens wordt een toename voorzien van de jeugdhulpvraag (statistisch gezien heeft op basis van het landelijk gemiddelde ongeveer 1 op de 10 kinderen jeugdhulp nodig) en is een toename van het aantal kwetsbare inwoners te verwachten.
[HP sportaccommodaties Op dit moment wordt het Integraal HuisvestingsPlan (IHP) sportaccommodaties opgesteld. De uitkomsten hiervan worden in de loop van dit jaar verwacht. Alsdan zal besluitvorming plaatsvinden rondom noodzakelijke en gewenste ontwikkelingen en ambities. Wat dit gaat betekenen in financiële zin is nog onbekend. Economie Afgelopen jaren is volop ingezet op vrijetijds-economie. Door ontwikkelingen rondom de health campus, de Einstein telescoop en ontwikkelingen op de wereldmarkt, is er vraag en de behoefte naar een visie op economie in de breedste zin van het woord om onze (lokale) economie te kunnen
13
faciliteren. Eveneens zal de vraag en behoefte naar bedrijfshuisvesting de komende jaren veranderen. Niet uit te sluiten is dat herstructurering van bestaande bedrijventerreinen binnen de gemeente aan de orde is. Met name het bedrijventerrein in Eijsden en Gronsveld zal naar verwachting op enig moment om een kwalitatieve impuls vragen, afgestemd op de veranderende marktbehoefte. Liberation Door de viering van 80 jaar vrijheid, de internationale ontwikkelingen op het gebied van Vrede, Vrijheid en Veiligheid, en de aanwezigheid van de Amerikaanse Begraafplaats worden thans ideeën verkend hoe toekomstgericht vorm en inhoud te geven aan het thema Liberation.
Voorliggend pakket aan ombuigingen Voorliggend pakket aan ombuigingen Om te komen tot een sluitend saldo zullen de volgende administratieve en efficiency maatregelen worden doorgevoerd in de meerjaren begroting. Hierin is een zorgvuldige afweging gemaakt op basis van de door uw raad geleverde input tijdens de gesprekken met alle fracties. Ten aanzien van het servicepunt Eijsden is het voornemen om het servicepunt 2028 te sluiten en komende jaren te onderzoeken of er eventueel mogelijkheden zijn om dit op een andere wijze efficiënter in te richten. Het voorstel door de ambtelijke organisatie om het doelmatiger inzetten van personeel en werkzaamheden anders te organiseren is aangepast (€ 110.000 in plaats van € 210.000). Dit is een bewuste keuze op aangeven van uw raad om de ambtelijke organisatie flexibel te houden en te zorgen voor benodigde capaciteit om de ambities waar te kunnen maken. De benoemde efficiency en administratieve maatregelen leiden meerjarig tot een nagenoeg sluitende meerjarenbegroting. Om deze reden is het op dit moment nog niet noodzakelijk om maatschappelijke maatregelen door te voeren en zijn we niet voornemens verdere opbrengst verhogende belastingmaatregelen te treffen, anders dan die al eerder door de raad zijn vastgesteld.
Tot slot willen we bij het opstellen van de meerjarenbegroting de door de raad aangedragen opties beoordelen en afwegen en daar waar wenselijk mee te nemen.
Excel-tabel
2026
2027
2028
2029
€ 500.000
€-
1.000.000
€
€100.000
2.959.062
€-
€ -350.000
€500.000
PM
€500.000
€-
1.000.000
€
€100.000
2.542.962
€-
€-350.000
€-
PM-
€500.000
PM
€500.000
€580.000
€-
€100.000
2.749.851
€-
€-350.000
1.069.851
€-
PM-
€ 500.000
PM
€ 500.000
€580.000
€-
€100.000
2.749.851
€-
€-350.000
€ 440.954 €516.269 €594.225 €594.225
a ee
PM
PM-
1.069.851
€ 492.000
2.994.076
€ 500.000
€ -442.962
€492.000
€ 118.000
€ 160.000
€-
PM+
€492.000
€118.000
€ 160.000
€ 100.000
2.994.076
Bekende impact decembercirculaire 2024
€-859.062
€160.000
€ 50.000
_ €-
Geschatte impact cao onderhandelingen
€ 442.000
€118.000
€ 100.000
€ 50.000
2.709.231
Begrotingssaldo voor maatregelen (inclusief 1e burap 2025)
€ 160.000
€ 100.000
€ 50.000
€ 10.000
€-
Administratief
€ 118.000
€ 50.000
€ 50.000
€ 4.000
3.050.015
Boekhoudkundig aanpassen van de restwaarde gem. gebouwen
€ 100.000
€ 50.000
€ 4.000
€ 10.000
Begrotingssaldovoor maatregelen (inclusief 1e burap 2025)
Econocom
€ 50.000
€ 4.000
€ 10.000
Vrijval budgetadvieskosten opstellen nota Landbouw
Aftoppen dotatie Landschapsfonds
Vrijval loon en prijs compensatie
Accres ontwikkeling
Mei circulaire
Doorrekening voorjaarnota vwb dempen ravijnjaar
Stelpost jeugdzorg na 2027
Inboeken extra middelen vanuit het Rijk n.a.v. van Ark
Bijstellen dividend uitkering Enexis
Begrotingssaldo na cao en dec circulaire 2024
Bijstelling leges inkomsten
€ 4.000
€ 10.000
Vrijval kosten inhuur duurzaamheid Stopzetten beheer gemeentelijk wifi-netwerk Eijsden-Margraten t.b.v. recreatief
Salariskosten ten laste brengen van projecten
Doelmatiger inzetten en anders organiseren binnen de ambtelijke organisatie.
Efficiency
€ 85.000
€ 100.000
€ 122.000
€110.000
€ 459.090
€ 30.150
€ 85.000
€100.000
€122.000
€110.000
€459.090
€ 30.150
€ 65.000
€ 85.000
€100.000
€122000
€110.000
€524.090
€ 30.150
€ 65.000
€ 85.000
€ 100.000
€122.000
€110.000
€ 524.090
verkeer op het water
Bijstellen opleidingsbudgeten reis en verblijfskosten
€ 30.150
€ 11.940
Sluiten Servicepunt Eijsden
Voordeel op de nieuwe afgesloten verzekering voor afdekking WGA
Stopzetten subsidies erfgoed
€ 11.940
€-53.761
1.016.090
€-53.761
1.016.090
€
€ 11.940
€ 508.128
€
€ 11.940
€ 42.028
€ 901.090 €951.090
Stopzetten gemeentelijke bijdrage exploitatie Monumentenwacht
Totaal administratief en efficiency —
Begrotingssaldo na verwerking administratieve en efficiency maatregelen
16
17
3.4 Van afvaltot grondstof
5.1 Dezichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, i ende 4 Een gezonde en solide financiële huishoudi .4 Een gezonde en solide financiële huishoudin .4 Een gezonde en solide financiële huishouding .7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
3. Duurzaamheid en Klimaatverandering
5. Bestuur en Bedrijfsvoering
2027
2028
=13.000 €
13,000 €
13.000
-17.500 € -15.000 81.843
-22.470| €
13.000 €
100.000 [
-36.041 € -100.000 -30.000 -26.000 -12.000 23.000 -7.000 -32.000
wivle -80.168 €
-38.789 €
-41.097 €
“174.159 | €
-17.500 € -15.000 €
-17.500 € -15.000 €
=179.662 | €
-22.470 €
-22.470| €
-32.000
€
-5.359 €
€ € € € €
-11.000 -12.000 23.000} -7.000 -32.000
-36.041
-8.554 €
€
-36.041
VIN
Voordeel/ Nadeel
255.398 |
-17.500 [Nadeel -15.000 [Nadeel Voordeel -112.234 |Nadeel
-22.470 |Nadeel
-24.153 [Voor- / nadeel
[Voordeel
-36.041 [Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel -12.000 [Nadeel 23.000 [Voordeel -7.000 [Nadeel -32.000 [Nadeel
24.849 € -2.114,497 € 1.830.459 € 1.968.936
=13.000 €
w
€
2026
37.849 € 2.101.497 € 1.817.459 € +1.955.936
wlwlw]w)w
D, TOTAAL AUTONOME ONTWIKKELINGEN
[2-3 Vrije!
2. Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie
|seconomie in balans met landschap en leefomgeving
1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing 1.7 Zorg opmaat met focus op kostenbeheersing
Beleidsveld
1. Kwaliteit van leven
D. AUTONOME ONTWIKKELINGEN
IC. SALDO BEGROTING 2025 NA WIJZIGING (A+B)
B. SALDO TWEEDE BESTUURSRAPPORTAGE 2024 inc. struc. wijz.
A. SALDO PRIMAIRE BEGROTING 2025-2028
Programma
wle fe I
Us
BTW inzake beheer en onderhoud gemeentelijke begraafplaatsen is niet (meer) verrekenbaar. Eea conform uitspraken / arresten Hof Amsterdam en Hoge Raad. Stijgende verzekeringspremies Stijgendetrend in schadeuitkeringen Voordelig resultaat jaarrekening 2024 BsGW en terugstorting te hoog weerstandsvermogen Veiligheidsregio Zuid-Limburg (incl. Ghor en MCC) 2026 en verder(geïndexeerd).
(geïndexeerd).
Omgevingsdienst Zuid-Limburg ; 2025 = aandeel EM in resultaat 2024 + begroting 2026 en verder
[Enexis dividend (meerjaring opgenomenin kadernota
Vergoeding inzet personeel Regiobegroting MH Stijging kosten Opvoedondersteuning Trajekt Regiobijdrage inkoop WMO (via gemeente MTR)
Stijging kosten CJG via gemeente MTR
GGD Jeugdgezondheidszorg Indexering 2024 [Bi stellen verhaalbijstand Bijstellen verhaal Bijstandbesluit Zelfstandigen Extra kosten taskforce (projectteam continuiteit Jeugdhul;
Omschrijving
R 10-12-2024
R 12-11-2024
Datum besluit; C=college R=Raad
5.7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid 5.7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid
5. Bestuur en Dienstverlening 10.000 €
10.000 € 28.577
-332.918 € 3.050.015 | € =2.709.231 | € 2.994.076
-878.772 € -1.025.140 |
-20.000
10.000 Voordeel Voordeel
-30.000 Nadeel
=749,742
Nadeel Voordeel -42.000 Voor-/nadeel Voordeel
Nadeel
-119.780 Nadeel
-230.380 Nadeel -110.284 Nadeel
-36.708 Nadeel -5.300 Nadeel -5.000 Nadeel
Nadeel
-40.068 Nadeel
H. NIEUW SALDO BEGROTING 2025-2028 (C+G)
-935.518 | €
-20.000
10.000 €
Voordeel/ Nadeel
-113.146 Nadeel -10.000 Nadeel -37.076 Nadeel
2028
-357.767 €
v
G. TOTAAL STRUCTURELE EFFECTEN TWEEDE B ESTUURSRAPPORTAGE 2024 (D+E+F)
-20.000 €
-30.000 €
-30.000 €
8.577
~684,613 €
-735,856 €
+286.176 £
owl -30.000 €
-42.000
-42.000 €
-35.000 € 118.900 7.000 85.000
w
F. TOTAAL BIJSTELLING BESTAAND BELEID
14.6 Openbare ruimte als visitekaartje
4. Wonen enleefomgeving
F. BIJSTELLING BESTAAND BELEID
JE, TOTAAL BESLUITEN
-81.808
-43.626 €
-5.235
-50.000
-230.380 -74.701
-230.380 € -38.889 €
-36.708 -5.300 -5.000
-40.352
-121.025 -10.000 -37.339
-230.380 € -2.846
-3.750 -5.300 -5.000
-100.000
-40.635
-128.675 € -10.000 -37.601
2026
w
-16.335
ww
5.1 De zichtbaarheid en communicatie overdienstverlening, |burgerparticipatie en de activiteiten vergroten „5 Doelgericht samenwerken .6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgevin 7 Veiligheid: een gezamenlijke verantwoordelijkheid „10 Personeel
4.6 Openbare ruimteals visitekaartje
wiele
14.6 Openbare ruimte als visitekaartje
-30.000
-1.875
-100.000 €
-1.418
-62.675 -10.000 -1.312
2025
w
4.6 Openbare ruimte als visitekaartje
14.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet
4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern
1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners
1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud
1.3 Toekomstbestendig onderwijs 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud
| Beleldsveld
w
5. Bestuur en Bedrijfsvoering
4. Wonen en leefomgeving
1. Kwaliteit van leven
E. BESLUITEN
Programma
R 1-7-2025
R 18-02-2025
is. Deze
niet-bested
zijn
aan Eijsdi
gi
.
Buurtbemiddeling ; bijdrage woningcorporaties. Niet-bestede POK-gelden: in 2024 heeft het Zorg- en Veiligheidshuis niet alle van het Rijk ontvangen middelen ingezet, met name doordat het project nazorg ex-gedetineerden Zuid-Limburg nog in onwikkeling
Correctie openbare verlichting : in de begroting 2025-2028 is per abuis een bezuiniging dubbel verwerkt.
C 15-10-2025
C 11-2-2025, |R 27-05-2025
IC 20-05-2025
jenomen in
wegen 2025-2028
R 18-02-2025 R 18-02-2025
C 27-5-2025 C 27-5-2025 C 27-5-2025
IC 06-05-2025
rehabil
2025-2028
in 2025 en
Voorbereidingskostentijdelijk popupie) up experience center (Libration) gskoster Beëindiging overeenkomst Econocom (meerjarig opgenomenin kadernota! Bijstelling huuropbrengsten brandweerkazernes. |Eigenrisicodrager WGA en ziektewet ten opzichte van onderbrengen bij UWV (meerjari:
€ 1.396.042
statushouders 3e veld Margraten (€ 500.000)
Kosten dwangsom overschrijding termijn bezwaarschriften opheffen blauwe zone Gronsveld.
extrair
tijdelijke huisvesting
Beheer en onderhoudtijdelijke huisvesting statushouders Invoer in Nazca (boder vervolgens jaarlijks opvoeren van ca. 50 bodemonderzoeken. Wegenbeleidsplan : extra middelen groot onderhoud exploitatie 2025-2028 |Wegenbeleidsplan : k extra idget € 758.718
Kapitaallast investering
deze bestuursrapportage.
Vervanging toplaag VV Eijsden. K. 1 zijn op het I d kredit van R 1-7-2025 € 378.000. Zie ook separaat raadsvoorstel Via de algemeneuitkering is voor 2025 en 2026 € 100.000 ontvangen voor de versterking van het C 22-4-2025 bibliotheekwerk. In de begroting 2025 waren deze bedragen nog niet geoormerkt. Dit gebeurt nu middels
349.778. Zie ook separaat raadsvoorstel
C 4-2-2025 C 20-5-2025
lend krediet van €
Subsidie Peuteropvang Vergoeding leszwemmen. In de begroting 2025-2027 was dit als bezuini Vervanging toplaag RKVVM.Ki zijn geb
op het
Datum besluit; C=college R=Raad
Omschrijving
vs
NIN! [00
I-voorstenenr zpmsqigingen 2 Ae Wi kacternota 2026 / Samen komen tot een robuuste
1. Voorwoord Voor u ligt de eerste stap op weg naar de kadernota 2026. De kadernota 2026 zal richting gevend zijn voor de route naar een robuuste meerjaren begroting waarvan het bestuursakkoord “Goed leven in elke kern’ de basis blijft. Bij het opstellen van het bestuursakkoord werd reeds onderkend dat plannen maken voor de toekomst een vooruitblik is waarvan niet zeker aan te geven is hoe deze zal gaan verlopen. We moeten constateren dat de
veranderingen en de complexiteit van de opgaven in een snel tempo blijven toenemen. Op dit moment is vooral de voortdurende onzekerheden op financieel vlak hetgeen directe gevolgen heeft voor het invullen van onze taken als gemeente.
Deze ontwikkelingen vragen om wendbaarheid en veerkracht van onze organisatie. Dit blijft vragen om inzicht met daarnaast daadkrachtig en slagvaardig keuzes durven maken. Echter is het streven om, hetgeen waar we voor staan, onze ambitie vast te houden. De ambitie richt zich op die stip heel ver op de horizon waarbij we samen willen blijven investeren in de samenleving van Eijsden-Margraten. We staan voor het moment om samen een keuze te maken om financieel een toekomstbestendige begroting te kunnen opstellen. In een tijd waarin het gemeentefonds waaruit wij onze middelen vanuit het Rijk ontvangen onder druk staat is het onze taak om samen te zorgen voor robuust financieel beleid waarin we financieel tegen een spreekwoordelijk stootje kunnen en er toch ruimte blijft voor initiatieven. In bijgaand document wordt inzichtelijk gemaakt waar mogelijkheden zijn binnen de beleidsvrijheid die wij als
gemeente hebben. Door het maken van keuzes zorgen we samen voor een begroting die in evenwicht is, tegen een stootje kan en daarnaast nog ruimte biedt voor initiatieven.
2. Waar komen we vandaan en onze actuele financiële positie. In onderstaand overzicht is weergegeven welke begrotingssaldo er bij de 1° burap was en welke maatregelen er reeds zijn genomen binnen de organisatie en het sociaal domein. Hierin zitten onder andere verwerkt: Technische doorrekening van inflatie investeringen
Genomen besluiten binnen het sociaal domein in 2024 waaronder de bijstelling van de budgetten WMO, Jeugd en eveneens de werkbudgetten. Genomen college besluiten in 2025 zoals onder andere extra middelen voor wegen en peuter VVE.
Startsaldo begroting na le Burap 2024 Technische doorrekeningen Bijstellingen budgetten afdelingen Aanpassing n.a.v. eerste ronde kerntaken discussie Aanpassingen n.a.v. uitwerking scenario's
Saldo begroting 2025 na bovenstaande wijzigingen Bijstelling 1e burap 2025 (wegen, peuter VVE en overig) Startsaldo begroting 2026
2029 2026 2027 2028 € -5.106.000 € -5.058.000 € -5.058.000 € -5.058.000 1.282.000 1.282.000 990.000 1.019.000 -372.000 -372.000 379.000 229.000 565.000 541.000 565.000 553.000 1.402.000 1.402.000 1.159.000 1.236.000 € -2.037.000 € -2.021.000 € -2.181.000 € -2.181.000 € -580.078 € -378.384 € -422.538 € -422.538 € -2.617.078
€ -2.399.384
€ -2.603.538
€ -2.603.538
In bovenstaande startsaldo zitten nog niet: De decembercirculaire 2024
Een bedrag voor de cao ontwikkeling gemeente ambtenaren. De ontwikkelingen van onder andere de financiële impact van de verbonden partijen. De mei circulaire 2025.
Herberekening van de kapitaalslasten. Autonome ontwikkelingen. Daarnaastis het van belang om de toekomstige ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld het integraal huisvestingsplan sport en het integraal huisvestingsplan onderwijs, het zwembad en de ontwikkelingen met betrekking woningbouw niet uit het oog te verliezen.
3. Hoe kunnen we tot keuzes komen? Voor het maken van overwegingen hebben we gebruik gemaakt van het rapport Adviesrapport Beleidsvrijheid geduid van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). De reden hiervoor is dat het rapport op een objectieve manier beleidsvrijheid omschrijft die wij als gemeente hebben. Beleidsvrijheid gaat om de mogelijkheden van decentrale overheden om zelf te kunnen beslissen over de inzet van hun middelen. Decentrale overheden
voelen zich daarin vaak beknot. Er is voortdurend discussie over de mate van beleidsvrijheid van decentrale overheden. Dat is onvermijdelijk. Het zorgt voor dynamiek. Het houdt overheden onderling scherp over de vraag welke taken, hoe en door wie het meest democratisch en doelmatig kunnen worden uitgevoerd.
In de financiële verhoudingen komt de mate van beleidsvrijheid vooral tot uiting in de uitgaven op de beleidsterreinen: cultuur en ontspanning, infrastructuur en gebiedsontwikkeling, en economische
aangelegenheden. Goed voor ongeveer een derde deel van het gemeentefonds. Voor de andere beleidsterreinen - met name die gericht zijn op sociale voorzieningen, het waarborgen van de kwaliteit van het openbaar bestuur of openbare veiligheid - geldt dat de beleidsvrijheid beperkt is. Er is geen absoluut objectieve
maat voor het vaststellen voor de mate van beleidsvrijheid. Wel kan inzichtelijk gemaakt worden welke factoren de mate van beleidsvrijheid bepalen.
Een eerste is de Wet- en regelgeving (formele beleidsvrijheid). De financiële verhoudingen dienen in de eerste plaats de politiek bestuurlijke keuzes te volgen zoals die in wet- regelgeving zijn vastgelegd. Het traditionele, juridische, scherpe onderscheid tussen autonomie en medebewind volstaat daarbij niet als grondslag voor de bekostiging van decentrale taken. Wet- en regelgeving bepalen met name de taak en de beleidsdoelen. Bij de taak gaat het er om wat voor het bereiken van beleidsdoelen moet worden gedaan. De mate waarin de gemeente vrij haar beleidsdoelen en daarmee verbonden taak kan vaststellen, wordt bepaald door de mate waarin een gemeente:
e
zelf aanvullende regels kan stellen;
e
gehouden is aan uitvoeringsregels of regels over besluitvorming;
e
vrijste kiezen in samenwerking.
Dit kan per beleidsterrein variëren van geheel vrij, wenselijk, dwingend tot verplicht. Naarmate de beleidsvrijheid minder ruim is luistert de verdeling nauwer. De tweede is de maatschappelijke acceptatie van verschillen. Naarmate de formele beleidsvrijheid groter is, is de invloed van de maatschappelijke acceptatie op de ervaren beleidsvrijheid groter. Maatschappelijke
opvattingen over in hoeverre uitkomsten van het beleid mogen verschillen, bepalen de ervaren beleidsvrijheid. Bij de maatschappelijke acceptatie van verschillen tussen gemeenten gaat het primair om beginselen van gelijkheid en rechtszekerheid. Het is uiteindelijk een politieke weging of en in welke mate met de
maatschappelijke acceptatie rekening moet worden gehouden bij de verdeling van middelen. Op impliciete wijze houdt de huidige verdeling van het gemeentefonds overigens al rekening met de maatschappelijke acceptatie doordat bij de verdeling vergelijkbare gemeenten onderling worden vergeleken. Het uitgangspunt is immers dat vergelijkbare gemeenten in staat moeten zijn hetzelfde voorzieningenniveau te kunnen bieden. Dit omdat grote verschillen in voorzieningencapaciteit bestuurlijk en maatschappelijk niet
worden geaccepteerd.
Als laatste is er de financiële beleidsvrijheid die staat onder druk en relatief beperkt is. Slechts een beperkt deel van de gemeentelijke uitgaven volgt uit volledig autonome beleidskeuzes. Het overgrote deel van de uitgaven vloeit voort uit politiek bestuurlijke keuzes, zoals die in nationale wet- en regelgeving zijn vastgelegd en/of uit rijksbeleid volgen. Een substantieel deel vloeit voort uit de keuze van gemeenten om vooral niet anders te zijn dan andere Nederlandse vergelijkbare gemeenten.
Wij hebben het adviesrapport beleidsvrijheid geduid gebruikt om voorstellen aan te bieden door de beleidsvrijheid van onze begroting te analyseren en te bepalen waar onze gemeente minder verplicht is te handelen. Het rapport heeft hierbij ondersteund bij het identificeren van beleidsvelden waar flexibiliteit is, waardoor een keuze kan genaakt worden om minder te besteden aan onderdelen van de begrotingsprogramma’s, zonder wettelijk in conflict te komen.
4. Doel van het maken van deze keuzes? Ombuigen zou niet het doel moeten hebben om simpelweg de gemeentelijke begroting sluitend te maken, maar moeten worden ingezet als middel om financiéle ruimte te creéren voor toekomstige opgaven. We staan
naast complexe uitdagingen zoals de groeiende vraag naar zorg en welzijn ook voor de opgaven om komende jaren te investeren in woningbouw. Hetis essentieel om niet alleen naar de korte termijn te kijken, maar ook naar de lange termijn behoeften van onze gemeente. Door nu weloverwogen om te buigen, kan er ruimte gecreéerd worden om in de toekomst noodzakelijke investeringen te doen. Dit zorgt ervoor dat de gemeenteniet alleen haar huidige financiéle situatie beheersbaar houdt, maar ook voorbereid is op de opgaven die op haar afkomen. Het doel is om strategisch te zorgen voor een robuustefinanciéle basis voor de uitdagingen van de toekomst. Om dit doel te bereiken is het voorstel om te streven naar een positief saldo van € 500.000.
5. Voorstellen ingedeeld per dimensie. In onderstaande bullits wordt toegelicht op welke wijze voorstellen worden gepresenteerd waarbij ze zijn opgebouwd uit verschillende dimensies, die elk hun eigen impact hebben op de samenleving en de publieke middelen. Hieronder worden de belangrijkste onderdelen toegelicht.