20240703 08e Bijlage bestuursrapportage 2024-2027

Wat gaan we ervoor doen? 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten Inzetten op positieve gezondheid en uitvoering geven aan preventie-akkoord.

G

29

Financiële afwijkingen 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten Onderwerp

2024

2025

2026

2027

I/S

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen Ontvangst DUVO gelden via GGD/AED Hartveilig

€ 35.269

Totaal

€ 35.269

I

Besluiten Aframing GGD Basisgezondheidszorg n.a.v. bijgestelde begroting 2024

€ 49.882

144.663

153.830

168.421 S

Bijraming GGD Jeugdgezondheidszorg n.a.v. bijgestelde begroting 2024

€ -31.791

-90.662

-72.022

-331.356 S

18.091

54.001

81.808

-162.935

€ 53.360

54.001

81.808

-162.935

Totaal

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Wat willen we bereiken? Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Vroeg of laat krijgen we allemaal met zorg te maken. We streven naar een kwalitatief goede, passende en liefdevolle ondersteuning dat zo dicht mogelijk bij de inwoner is georganiseerd zodat zij of hij zo lang mogelijk in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen. Iedereen heeft recht op de hulp en ondersteuning die hij/zij nodig heeft. In lijn met de landelijke trend stijgen ook in onze gemeente de kosten voor Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en rond de Jeugdzorg. Vanaf de decentralisatie in 2015 is het aantal meldingen per jaar gestegen van 1.000 naar ca 2.300 in 2021. Vergrijzing, demografische ontwikkelingen, een toenemende vraag naar specialistische jeugdhulpverlening en verhoging van

30

tarieven zijn hiervan de belangrijkste oorzaken. De kostenontwikkeling wordt uiteraard maandelijks geanalyseerd, gemonitord en gecontroleerd. Door de jaren heen en ook nu vinden er actualisaties van beleidskaders plaats. De belangrijkste knop die van invloed is op de kostenontwikkeling lijkt en blijkt de inzet op preventie en vroegsignalering: het voorkomen dan wel minimaliseren dat zorg nodig is. In dat licht wordt ingezet op en geïnvesteerd in algemeen toegankelijke welzijns- en zorgvoorzieningen, het ‘’voorliggende veld’’ en de inzet van de consulent Welzijn WMO en consulent Welzijn Jeugd. Het doel is (en blijft) om alleen maatwerk voorzieningen aan te bieden indien de algemene voorzieningen geen of onvoldoende oplossing bieden. Aandacht wordt ook gegeven op de (planologische) sturing op woonzorg-initiatieven voor huisvesting van jeugdigen. In het licht van preventie en vroegsignalering werken we integraal (één aanspreekpunt per gezin en een goed ontsloten en herkenbare toegang voor vragen en voorzieningen). Tevens hebben we de hulpvraag binnen de gemeente goed in beeld, bouwen we (door) aan een sterk netwerk van lokale hulpverleners en overige deskundigen. Hierbij speelt de Praktijkondersteuner Huisartsen (POH) een belangrijke rol die we in 2023 verder (moeten) gaan verstevigen.

Daarnaast streven we de inzet van jongerenwerkers te verhogen en ingezet op verhoging van activiteiten en voorlichtingen. We bevorderen en ondersteunen de informele zorg- en mantelzorg. Mantelzorg blijven we waarderen en ondersteunen. Daarnaast wordt ingezet op ‘’normalisering’’ van de jeugdzorg. Dit betekent dat het product-denken wordt losgelaten en de leefwereld van het kind en het gezin centraal komt te staan. We doen dit zoveel als mogelijk lokaal en daar waar noodzakelijk regionaal. Ondanks de focus op preventie en kostenbeheersing, blijven we te allen tijde ondersteuning bieden aan inwoners die hulp of een vangnet nodig hebben.

Wat gaan we ervoor doen? 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Continueren en versterken jongerenwerk via Trajekt

G

Investeren in inzet consulent welzijn jeugd

G

Inzetten op preventie vroegsignalering en integrale aanpak

G

Stimuleren mantelzorg.

G

31

Financiële afwijkingen 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Onderwerp

2024

2025

2026

2027

I/S

Stijging kosten dmv indexering Zorg-Lokaal/Presentiegelden Adviesraad

€ -30.700

€ -30.700

€ -30.700

€ -30.700

S

Bijraming Inkomsten Eigen Bijdrage WMO

€ 46.000

€ 46.000

€ 46.000

€ 46.000

S

Totaal

€ 15.300

€ 15.300

€ 15.300

€ 15.300

Bijraming Omnibuzz n.a.v. bijgestelde begroting 2024

€ -96.481

€ -159.085

€ -159.883

€ -143.715

Totaal

€ -96.481

€ -159.085

€ -159.883

€ -143.715

€ -81.181

€ -143.785

€ -144.583

€ -128.415

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen

Besluiten S

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Wat willen we bereiken? Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners We zijn trots op ons materieel en immaterieel erfgoed, waarbij we grensoverschrijdende samenwerkingen stimuleren. De gemeente neemt de rol op zich van beschermer en hoeder, die faciliteert, financiert en stimuleert. Maar onze gemeente is geen openlucht museum. Het is de plek waarbinnen het cultureel erfgoed opgemerkt en gekoesterd wordt. Het dient als inspiratie in het dagelijks leven, in hoe we met elkaar willen leven en omgaan met onze ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkelingen. We zetten in op het beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van monumenten en karakteristiek erfgoed. Veel waarde wordt gehecht aan kunst, cultuur en cultuureducatie. Dit geeft kleur aan onze gemeenschappen, verbindt en ontwikkelt talenten.

32

We koesteren ook de rijkdom aan kunst en cultuur binnen onze gemeente en willen dit dan ook graag delen met toekomstige generaties, inwoners en bezoekers van onze gemeente. Daarnaast juichen we nieuwe kunst toe op een manier die inwoners inspireert, verrast en verrijkt. Hierbij is kunst dus niet alleen een element in de openbare ruimte maar ook een verbindende factor tussen inwoners. Wij moedigen kunst en cultuur aan, bij jongeren in het bijzonder, om daarmee de kunst en bovenal de rijke cultuur waar we trots op zijn toekomst te geven. We zetten daarbij in op het actief betrekken van inwoners, organisaties en bezoekers bij kunst- en cultuurprojecten. Dit alles ondersteund en geïnspireerd door het platform Kunst In Eijsden-Margraten (KIEM). Cultuur ontwikkeling begint bij de basis en wordt vorm gegeven met en breed educatief programma op de basisscholen. Kinderen leren zo spelenderwijs in contact komen met onze cultuur enerzijds en anderzijds komen ze op een creatieve en inspirerende wijze in contact komen met maatschappelijke thema´s zoals respect, duurzaamheid, landschap en natuur. Ons bibliotheekwerk is toe aan herijking. Het is niet alleen de plek van het uitlenen van boeken. We zien om ons heen dat Bibliotheken zich ontwikkelen tot ontmoetingsplekken waar kennis, persoonlijke ontwikkeling, advies, contact en cultuur bij elkaar wordt gebracht.

Daarom zetten we, lerend van anderen, in op innovatie samen met partners, vrijwilligers, organisaties en betrokken inwoners binnen. We koersen op een bibliotheekwerk dat aantrekkelijk is en uitnodigend is voor alle leeftijden.

Wat gaan we ervoor doen? 1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Het bibliotheekwerk herijken.

O

Inzetten op beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en immaterieel erfgoed

G

Kunst en Cultuurprojecten verbinden met onze jongere inwoners en organisaties.

G

Uitvoering geven aan een breed educatief programma kunst en cultuur.

G

33

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

Primitief

Begr.wijz. Begroting

Begr.wijz. Begroting 2024

1. Kwaliteit van Leven

Begroting

NW

Burap 1

Na Burap 1

2024

Saldo beleidsveld 1.1 Een inclusieve samenleving

-€ 4.166.472

€ 6.934 -€ 4.159.538

Saldo beleidsveld 1.2 Een gezond verenigingsleven

-€ 104.025

€ 94.025

Saldo beleidsveld 1.3 Toekomstbestendig onderwijs

-€ 912.871

€0

Saldo beleidsveld 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern

-€ 122.629

Saldo beleidsveld 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud

-€ 882.458

-€ 4.159.538

-€ 10.000

-€ 10.000

-€ 912.871 € 44.500

-€ 868.371

€ 39.685

-€ 82.944

-€ 82.944

€ 44.266

-€ 838.192

-€ 838.192 -€ 1.825.279

Saldo beleidsveld 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten

-€ 1.874.639

-€ 4.000 -€ 1.878.639 € 53.360

Saldo beleidsveld 1.7 Zorg op maat met focus op

-€ 12.115.919

€ 60.000

kostenbeheersing Saldo beleidsveld 1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners

Saldo beleidstaak vóór bestemming

-€ 12.055.919

-€ 1.028.366

-€ -€ 1.154.076

€ - -€ 12.137.100 81.181 -€ 1.154.076

125.710

-€ 21.207.379 € 115.200

-€ € 16.679 -€ 21.075.500 21.092.179

Mutaties reserves Saldo beleidstaak na bestemming

€ 29.157 € 130.000 -€ 21.178.222 € 245.200

€ 159.157

€ 159.157

-€ € 16.679 -€ 20.916.343 20.933.022

34

Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie

Gemeente Eijsden-Margraten is uniek. We herbergen welgeteld vier natura 2000 gebieden, te weten het Hoogbos-Noorbeemden, Eijsderbeemden, Bemelerberg-Schiepersberg en het Savelsbos. Daarnaast beschikt Eijsden-Margraten over een omvangrijk en prachtig buitengebied. De landschappelijke kwaliteiten die gekenmerkt worden door fijnschaligheid, diversiteit en het cultuur historisch erfgoed vormen de unieke waarden van ons buitengebied. Het landschap vormt het basiskapitaal voor een gezond leef- en verblijfsklimaat en bepaalt de belevingswaarde voor inwoner en bezoeker. We zijn trots op dit authentieke landschap en de vele natuur die we rijk zijn. Het landschap en de natuur staan steeds meer onder druk. Middelen voor beheer nemen af. We zien een toename van het toerisme en recreatie, schaalvergroting in de landbouw en een toename van leegstaand vastgoed in het buitengebied (stallen, schuren en/of erfgoed). Daarnaast zien we de biodiversiteit afnemen en de effecten van stikstofvraagstukken toenemen. Ook klimaatverandering vormt een aandachtspunt: extremere neerslag en droogteperiodes vereisen maatregelen om voedsel-en drinkwaterproductie, bodemerosie en wateroverlast te beheersen. Het is zaak dat we de kwaliteiten van ons landschap ook naar de toekomst toe goed borgen.

Dit vraagt om een adequate aanpak rondom beheer en ontwikkeling van landschappelijke en natuurlijke waarden in het buitengebied waarin ruimte blijft voor recreatieve en de agrarische sector. Voorwaarde is wel dat hun activiteiten de aanwezige kwaliteiten duurzaam versterken en in harmonie met het landschap plaatsvinden. De basis voor ons handelen vormt de vastgestelde visie Buitengewoon Buitengebied en de daaraan gekoppelde richtinggevende uitspraken.

2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Wat willen we bereiken? 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Ons landschap, een afwisseling van natuurgebieden, cultuurlandschap, de graften en holle wegen, de beekdalen, de Maas, maar ook de vele monumenten en de hoogstambomen maakt onze gemeente bijzonder en wordt door velen, zowel inwoners als bezoekers, gewaardeerd en gekoesterd. Dit landschap, onderdeel van het Nationaal landschap Zuid-Limburg, is een belangrijke drager van onze identiteit en onze economie.

35

Onze natuurgebieden maken onderdeel uit van Natuurnetwerk Limburg. Ze hebben een belangrijke functie voor de biodiversiteit, maar zorgen ook, samen met ons cultureel erfgoed en ons landschap, voor een gebied waar het zowel voor inwoner als bezoeker goed toeven is. Daarnaast kent onze gemeente het Maasdal, landschappelijk waardevolle beekdalen en bufferzones en verbindingszones tussen bestaande natuurgebieden (landbouwgebieden met kleine landschapselementen, waterlopen e.d.). In deze groenblauwe gebieden zijn er kansen om natuurwaarden en landschapskwaliteiten te laten samen gaan met andere functies. De herontwikkeling van het Noordal, groeve ’t Rooth en de Zuidelijke Maasdalvisie zijn daarvan voorbeelden. Biodiversiteit en landschappelijke attractiviteit hangen samen met een goed beheer van het landschap. Door het wegvallen van middelen voor beheer en de afname van de agrarische sector, zijn nieuwe verdienmodellen nodig om het landschap duurzaam te kunnen onderhouden. In dat licht wordt ingezet op het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen rondom beheer van het landschap, waarbij op innovatieve wijze op zoek gegaan wordt naar inbreng van ondernemers en de bezoekers alsmede onze eigen inwoners. We zetten tevens in op het vergroten van de biodiversiteit en vergroening in het buitengebied. We passen ecologisch bermenbeleid toe en bevorderen het bijenwelzijn.

Tevens leggen we flora en faunastroken aan en planten we hagen, (fruit)bomen en (pluk)bossen. Hierdoor ontstaan nieuwe leefgebieden voor bijvoorbeeld vogels en insecten, worden bestaande leefgebieden met elkaar verbonden en wordt de biodiversiteit versterkt. Mede door in te zetten op strategische grondaankopen wordt onder andere bijgedragen aan het realiseren van ecologische verbindingszones en natuurontwikkeling. Daarnaast wordt hiermee de belevingswaarde van ons landschap voor inwoner en bezoeker verhoogd. Op plekken geven we ruimte voor aanplant van de fijnspar, zodat het immaterieel cultureel erfgoed ‘’denhalen’’ ook in de toekomst als traditie behouden blijft in onze dorpen. Lokale initiatieven die bijdragen aan bomen-, hagen- en bosaanplant alsmede bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit en het bijenwelzijn, stimuleren we. Tevens ondersteunen we, vanuit het gedachtegoed ‘’renderend landschap’’, nieuwe ontwikkelingen indien deze versterkend zijn voor het beheer en ontwikkeling van het landschap en passend zijn in de omgeving. Hierbij hanteren we het principe dat in ruil voor de baat die het project of ontwikkeling heeft vanwege het landschap, een bijdrage geleverd wordt aan de ontwikkeling en bescherming er van. Daarnaast zetten we in op bescherming, herstel en uitbreiding van authentieke landschapselementen.

Juist de kleine landschapselementen (zoals hagen, bosjes, graften, bomenrijen) vormen, naast de functie die ze hebben voor dier- en plantensoorten, ook een visueel aantrekkelijk element in ons landschap en benadrukken de fijnschaligheid.

36

Wat gaan we ervoor doen? 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten De herontwikkeling van het Noordal faciliteren.

G

Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale initiatieven.

G

Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie.

G

Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen rondom beheer van het landschap.

O

Samen met de Provincie bezien hoe invulling te geven aan het bomenplan.

G

2.2 Transformatie van de landbouw Wat willen we bereiken? 2.2 Transformatie van de landbouw De agrarische sector binnen onze gemeente staat de komende jaren voor grote inspanningen. Regelgeving op het gebied van stikstof, grond- en gewasbewerking, vergrijzing binnen de sector, de wereldeconomie en landschappelijke beperkingen zijn aspecten die hiervoor zorgdragen. Steeds meer agrarische bedrijven combineren de productie van voedsel met andere functies zoals zorg en recreatie. Wij streven voor Eijsden-Margraten een vitale, toekomstbestendige en duurzame agrarische sector na, in harmonie met milieu, natuur en landschap. We streven naar een agrarische sector die bijdraagt aan het behoud van de unieke waarden in onze gemeente, hetgeen gekenmerkt wordt door fijnschaligheid in plaats van grootschaligheid, diversiteit in plaats van monocultuur en waarbij weidegronden en fruitteelt boven akkerland gaat. Verschraling van het landschap wordt door de sector zelf ook als onwenselijk ervaren. Landbouw en natuurontwikkeling kunnen goed met elkaar samen gaan in deze omgeving. Derhalve ondersteunen we initiatieven die hierin passen. We staan constructief tegenover uitbreiding van bestaande bedrijven, mits deze uitbreiding leidt tot versterking van de gebiedskwaliteiten, de bedrijfsvoering op een duurzame wijze plaatsvindt en bebouwing noodzakelijk is voor de eigen bedrijfsvoering.

Multifunctionele landbouw heeft potentie die kansrijk is, mede ook vanwege het meer verbinden van boer en burger. Ook ten aanzien van andere vormen van landbouw zoals wijnbouw, paardenhouderij, agroforestry en streekgebonden productie zien wij kansen, mits deze passen binnen het streefbeeld. (agroforestry ofwel boslandbouw genaamd betreft landgebruiksystemen waarbij het planten en/of actief beheren van bomen wordt gecombineerd met landbouw of veeteelt).

37

Gezien de toename van het aantal stoppers in de landbouwsector wordt meegedacht en meegewerkt aan het wijzigen van agrarische kavels als die functie past binnen het landschap en de directe omgeving. Dit ter voorkoming van leegstand, verloedering en ongewenste ontwikkelingen. Om de transformatie in de landbouw in goede banen te leiden, wordt samen met de sector – binnen de reeds vastgestelde kaders van Buitengewoon Buitengebied - op lokaal niveau een actieplan uitgewerkt. Ingezet wordt op een toekomstbestendige natuurinclusieve landbouw, waarin letterlijk en figuurlijk ruimte geboden wordt voor diversiteit en nieuw ondernemerschap. E.e.a. zoals ook voorzien is in de uitwerking van de gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch. Daarnaast zal in het actieplan antwoord gegeven worden op het tegengaan van verschraling van het landschap en ongewenst grondgebruik waarbij inzet van actieve grondpolitiek niet uitgesloten wordt. De gebiedsdifferentiatiekaart die opgesteld wordt geeft richting waar in welke mate ruimte is voor behoud en ontwikkeling van de landbouw alsmede voor teeltondersteunende voorzieningen (b.v. hagelnetten). Hiermee kan tevens antwoord gegeven worden op de vraag hoe vrijkomend vastgoed her in te vullen.

In het contact met individuele bedrijven streven wij zoveel mogelijk naar één gemeentelijk aanspreekpunt en faciliteren actief, via het netwerk van mede-overheden, kennisinstellingen, belangenorganisaties en maatschappelijke en financiële instellingen, de agrariërs die willen transformeren. Gezien het belang van de landbouwsector binnen onze gemeente specifiek en voor Zuid-Limburg algemeen blijven we onze vooraanstaande rol op het beleidsterrein landbouw en landschap binnen de regio voortzetten. Op lokaal niveau stimuleren wij de bewuste productie en consumptie van duurzaam voedsel. Wij nemen het voortouw hierin door bij gemeentelijke activiteiten hieraan invulling te geven. Daarnaast zetten we in op de consument van de toekomst. Dit doen we door op scholen aandacht te vragen voor gezond en duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling. Dit past geheel binnen het concept van de Gezonde basisschool. Tevens faciliteren we initiatieven om de consument bewust te maken zodat “Koop Lokaal” ook omgezet wordt in daden. In dat licht wordt het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (w)Eten verder ondersteund. Het doorontwikkelen van het stroop stoken binnen de gemeente als nationaal cultureel immaterieel erfgoed en initiatieven die bijdragen aan bewust produceren van duurzaam voedsel worden ondersteund.

38

Wat gaan we ervoor doen? 2.2 Transformatie van de landbouw De schooljeugd bewust maken van duurzaam lokaal voedsel en reductie van voedselverspilling.

O

De trekkersrol van het programma Landbouw en Landschap in het Middengebied continueren.

G

Een lokaal actieplan ´transformatie van de landbouw´ uitwerken.

G

Het project Korte Keten Zeker (w)eten continueren en doorontwikkelen.

G

Het stroopgedachtegoed en initiatieven rondom ´koop lokaal´ ondersteunen.

G

2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Wat willen we bereiken? 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving Vrijetijdseconomie is een belangrijke economische motor voor onze samenleving. De sector is goed voor circa 8% van het totaal aantal banen in de regio. Eijsden-Margraten is als het gaat om overnachtingen een kleine(re) speler in het Heuvelland. In 2021 kende onze gemeente bijna 400.000 overnachtingen die goed waren voor een opbrengst aan toeristenbelasting van ca. 650.000 euro. Op basis van het Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2024 stellen we middelen beschikbaar voor de stimulering, ontwikkeling, uitvoering, ondersteuning en facilitering van projecten, activiteiten en events, met name op basis van de vijf pijlers van de regionale Visie Vrijetijdseconomie ‘Bestemming Zuid-Limburg 2030’. De totaalbegroting Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2024 sluit (op basis van indexering) nauw aan bij de doelstellingen van de begroting 2023 en geldt als basis voor de verdere uitvoering en doorontwikkeling van de Plattelands- en Vrijetijdseconomie van EijsdenMargraten, in verbinding met de regiogemeenten/ Middengebied/Zuid-Limburg en Euregio. Het UVP ondersteunt daarmee de ambities en doelen in het kader van de prioritaire thema’s met EijsdenMargraten als duurzame bestemming (GreenDestination) in de regio.

Het streven is dat ook in 2030 onze gemeente nog steeds gastvriendelijk, authentiek en bourgondisch is, waar bewoners, recreanten en ondernemers tot rust komen, met respect voor elkaar. We ontvangen dan ook graag gasten die de manier van ‘’slow living’’ waarderen, genieten van fijnschaligheid en van onze lokale producten die duurzaam worden geproduceerd. Vanuit deze optiek nemen we een positieve grondhouding aan rondom initiatieven en innovatieve ontwikkelingen van reeds gevestigde en nieuwe ondernemers in de vrijetijdseconomie. Samen met

39

hen en in afstemming met de buurgemeenten in Nederland én België brengen we in beeld hoe hieraan invulling te geven. We zullen echter waken voor toeristisch, recreatieve overdruk. Te veel bezoekers, te veel toeristisch verkeer, te veel evenementen legt een druk op de leefbaarheid van de kernen maar legt ook een druk op het landschap. Derhalve zetten we in op kwaliteit en spreiding. Grootschalige ontwikkelingen worden uitgesloten. We faciliteren wel kwalitatief goede kleinschalige ontwikkelingen, passend bij het DNA van Eijsden-Margraten. Vanuit kwaliteitsoogpunt zetten we in op het faciliteren van ondernemers met verblijfsaccommodaties die willen doorontwikkelen en investeren in kwaliteitsverbetering. Dit wordt ondersteund via de aanpak ´Innovatief Investeren´. Daarnaast wordt het ambassadeurschap rondom Cittaslow verder uitgebouwd. We sturen in samenwerking met het Huis van de Sport op het doseren en spreiden van het aantal toertochten binnen de gemeente. Daarbij zullen we gebieden in onze gemeente ontzien waar de druk op de leefomgeving en het landschap groot is. In dit licht houden we het aantal wielerevenementen dat wij faciliteren en ondersteunen ook beperkt. We zijn en willen een aantrekkelijke wandel- en fietsgemeente blijven. Hierbij wordt ingezet op kwaliteit en niet op kwantiteit.

Op het gebied van de wandelinfrastructuur wordt derhalve het Knopen Lopen geïntroduceerd. Hiermee wordt de kwaliteit van het wandelnetwerk sterk verbeterd. Uitbreiding van de wandel-infrastructuur wordt beperkt tot het realiseren van zgn. ommetjes in en rondom de kernen. Verder wordt geïnvesteerd in veilige fiets- en wandelverbindingen (zie programma Wonen en Leefomgeving). Het MKB is dé banenmotor van onze gemeente. De coronacrisis heeft onze ondernemers hard geraakt. Zij hebben een moeilijke tijd achter de rug. En hoewel deze crisis nu voorbij lijkt, moeten we de lokale economie juist blijven stimuleren. Zo dragen we bij aan werkgelegenheid voor onze inwoners en innovatie voor de toekomst. In dit licht zal het vestigingsklimaat verder versterkt worden door op zoek te gaan naar het bieden van ruimte voor vestiging van (nieuw) ondernemerschap. Ook zal ingezet worden op een intensievere samenwerking tussen de gevestigde ondernemers binnen de gemeente als met de gemeente zelf.

40

Wat gaan we ervoor doen? 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving De evenementendruk rondom toertochten doseren en spreiden.

G

Het ambassadeurschap Cittaslow verder uitbouwen.

G

In beeld brengen locaties voor vestiging van (nieuw) ondernemerschap

O

Ondersteuning geven aan wielerevenementen.

G

Samenwerking bevorderen tussen ondernemers onderling en met de gemeente

G

Uitbreiding van Knopen lopen en de wandelinfrastructuur beperken tot realisatie van Ommetjes.

G

Uitvoeringsprogramma Plattelands- en Vrijetijdseconomie 2024

G

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

Primitief

Begr.wijz. Begroting Begr.wijz. Begroting 2024

2. Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie

Begroting

NW

Burap 1

Na Burap 1

2024

Saldo beleidsveld 2.1 Behoud en versterken

-€ 208.963 -€ 95.000

landschapskwaliteiten

-€

-€ 303.963

303.963

Saldo beleidsveld 2.2 Transformatie van de landbouw

-€ 75.000

Saldo beleidsveld 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap

€ 680.990

en

€ 0 -€ 75.000

-€ 75.000

-€ € 405.990

€ 405.990

275.000

leefomgeving

Saldo beleidstaak vóór bestemming

€ 397.027

-€

€ 27.027

€0

€ 27.027

Mutaties reserves

-€ 220.000 € 370.000 € 150.000

€0

€ 150.000

Saldo beleidstaak na bestemming

€ 177.027

€0

€ 177.027

370.000

€ 0 € 177.027

41

Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering Omschrijving Als gemeente Eijsden-Margraten staan wij vanwege het zeer grote aandeel particulier vastgoed en ons kwetsbare landschap voor een grote uitdaging op het gebied van duurzaamheid en klimaat. We doen het momenteel al best goed voor wat betreft het aantal woningen die voorzien zijn van zonnepanelen (39% in EM versus 19% in NL). Willen we echter in 2050 energieneutraal, volledig aardgasvrij en circulair zijn, zullen we de komende jaren veel energie moeten steken in het invullen van deze opgaven. Afwachten is derhalve geen optie, we zullen aan de slag moeten. Maar los van deze landelijke doelstellingen vinden wij het belangrijk dat we investeren in duurzaamheid en het inspelen op vraagstukken rondom klimaatverandering. Dat zijn wij immers verplicht aan onze huidige en toekomstige inwoners en generaties van onze prachtige gemeente Eijsden-Margraten.

3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst Wat willen we bereiken? 3.1 Meerjaren uitvoeringsprogramma klimaat- en energieopgaven Gezien de wereldwijde ontwikkelingen, de stijgende energieprijzen en de klimaatopgaven komen energievraagstukken in een stroomversnelling. Dit vraagt, in het licht van behoud van de kwaliteiten van ons waardevolle landschap en het tegengaan van energiearmoede bij onze inwoners, om het maken van keuzes, het treffen van maatregelen en het doen van investeringen. Op weg naar een energieneutrale gemeente zetten we naast het opwekken van energie in op het verminderen van gebruik van energie. In de basis houden we vast aan het genomen raadsbesluit, waarbij zonne- en windenergie in het buitengebied is uitgesloten. Wel staan we open voor -en stimuleren we- innovatieve ontwikkelingen mits deze geen afbreuk doen aan het landschap en ons woon- en leefklimaat. De focus voor de komende jaren ligt op het aardgasloos maken en isoleren van vastgoed alsmede het verder stimuleren van zonnepanelen op daken. Hierin nemen wij als gemeente onze verantwoordelijkheid en zullen wij het voorbeeld geven. Andere partijen zoals schoolbesturen, stichtingen en woningcorporaties proberen we te verleiden om versneld hun vastgoed te verduurzamen.

Ten aanzien van de Transitievisie Warmte die in 2021 is vastgesteld, wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld dat beschrijft hoe en wanneer inwoners en bedrijven op een meer duurzame manier in hun warmtebehoefte voorzien. Voor wat betreft de Regionale Energie Strategie (RES) werken we samen met de RES-regio aan de transitie van onze energiemix.

42

Daarnaast verstrekken we actief informatie aan onze inwoners en ondernemers en organiseren we bijeenkomsten. Met als doel onze inwoners meer bewust te maken van de kansen en mogelijkheden, zowel in financiële als in technische zin. We sporen onze inwoners aan om op individueel dan wel collectief niveau energiemaatregelen te treffen. Dit ondersteunen we door een breed pakket aan (financiële) stimuleringsmaatregelen aan te bieden. Naast het bevorderen van het integreren van duurzaamheidsmaatregelen bij nieuwbouw, gaat extra aandacht uit naar het verzilveren van kansen rondom duurzaamheid bij verbouw. De mogelijkheden rondom het stimuleren en verantwoord verduurzamen van monumentale panden of panden die in een beschermd stads- en dorpsgezicht liggen, worden verkend. Actief stimuleren en ondersteunen we lokale initiatieven, zoals het oprichten van energie-corporaties en het realiseren van groen gas. We zien hierin kansen om wijken en kernen lokaal van energie te voorzien en delen van de agrarische sector energie-neutraler te maken. We bevorderen het verduurzamen van mobiliteit. In dat licht stimuleren we het (elektrisch) fietsen. Als gemeente geven we hierin het voorbeeld en gaan dit actief promoten. Ook het elektrisch rijden stimuleren we.

Gezien de verwachte groei van het aantal elektrische auto´s en e-bikers is behoefte aan een integraal laadpalenbeleid; een toekomstgericht beleid dat aansluit bij de behoeften op recreatief en toeristisch gebied alsmede bij de mobiliteitsontwikkelingen binnen onze gemeente.

Wat gaan we ervoor doen? 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst Aansluiten bij een regionaal duurzaamheidsloket.

G

De projecten 'zorgeloos zonnepanelen', 'plus je huis', en 'dubbel duurzaam' voortzetten

R

Een uitvoeringsprogramma Transitievisie Warmte opstellen.

O

Het fietsgebruik binnen de organisatie promoten.

O

Het gemeentelijk vastgoed verduurzamen en sturen op verdere verduurzaming van scholen, gemeenschapsaccommodaties en

G

huurwoningen. Informatie- en kennisoverdracht organiseren

G

Lokale initiatieven actief stimuleren en ondersteunen.

G

Toelichting De projecten "zorgeloos zonnepanelen", "plus je huis" en "dubbel duurzaam" voortzetten Op 23 februari 2023 heeft uw raad besloten het project "zorgeloos zonnepanelen" te beëindigen en de Verordening Stimuleringsregeling zakelijk vast te stellen. Particuliere woningeigenaren worden via de

43

website van de gemeente gewezen op de Duurzaam Thuis-leningfaciliteit van de provincie Limburg.

3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? 3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie Verdroging en vernatting zijn vraagstukken waarop we de komende periode nadrukkelijk een antwoord moeten geven. Samen met onze waterpartners geven we op een dusdanige manier invulling aan de waterketen dat daarmee de volksgezondheid wordt beschermd, een goede leefomgeving wordt bevorderd en schade aan het milieu wordt voorkomen. Middels het opstellen van een Waterplan voor de periode 2023 – 2027, maken we het watersysteem klimaatadaptief en duurzaam. In de basis zal dit betekenen dat we meer water gaan bergen en infiltreren, minder verharden en meer gaan vergroenen. Knelpunten ten aanzien van wateroverlast en droogte worden inzichtelijk gemaakt en worden aangepakt. Hiertoe worden de resultaten uit de klimaatstresstesten vertaald in een uitvoeringsprogramma Hitte en Droogte. We blijven daarnaast inzetten op het scheiden van hemel- en afvalwater. Hierbij, wordt waar mogelijk, het hemelwater zolang mogelijk vastgehouden op de plekken waar deze valt en wordt gedoseerd afgevoerd naar bedoelde voorzieningen. Klimaatadaptatie vraagt daarnaast bij onze inwoners en ondernemers om bewustwording en maatregelen die de gevolgen beperken. Afkoppelen van hemelwater wordt derhalve gestimuleerd.

Het aanbieden van regentonnen en het ontstenen en vergroenen van tuinen alsmede het vergroenen van daken geven we een impuls, zowel bij bestaande woningen als bij nieuwbouw. Aansluiting wordt in deze gezocht bij Stichting Steenbreek. Instrumenten zoals ´Water in Balans´ worden nader onder de aandacht gebracht.

Wat gaan we ervoor doen? 3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie Het afkoppelen van hemelwater stimuleren: impuls geven aan regentonnenactie, ontstenen/vergroenen tuinen en Water in Balans.

G

44

3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten Wat willen we bereiken? Optimaliseren luchtkwaliteiten De kwaliteit van het milieu is een belangrijke factor in hoe mensen hun leefomgeving waarderen en kwaliteit van leven ervaren. Lucht, water, bodem en geluid vervullen hierin een voorname rol. Daarom investeren we in een leefomgeving waarin de milieucondities op orde zijn. In deze bestuursperiode zetten we vanuit milieuoogpunt naast klimaatadaptatie nadrukkelijk in op het verbeteren van de luchtkwaliteit. Stikstof is een vraagstuk dat veel impact heeft op onze inwoners en hun leefomgeving. Ook bepaalt de omvang van stikstof de ontwikkelmogelijkheden binnen onze gemeente. Te veel stikstof heeft ook een nadelige invloed op onze gezondheid via de verontreiniging van de lucht en het grond-, oppervlakte- en drinkwater. Deze bestuursperiode gaan we inzetten op een aantal pijlers: het versterken van stikstofgevoelige natura 2000 gebieden, het aanpakken van stikstof bij de bron en het blijven bieden van ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. Tevens simuleren we medeoverheden de bronnen, die luchtverontreiniging binnen onze gemeentegrenzen veroorzaken, aan te spreken om vervuiling aan te pakken. Via voorlichtingscampagnes worden de veroorzakers van gegronde overlast van houtstook en kachels bewust gemaakt van de schadelijke effecten.

Wat gaan we ervoor doen? 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten De luchtmetingen monitoren en vertalen in te nemen maatregelen.

G

Een aanpak stikstof-reductie uitwerken.

O

3.4 Van afval tot grondstof Wat willen we bereiken? Van afval tot grondstof Zoals is vastgelegd in het grondstoffenplan gaan we ons ervoor inzetten om, vanuit de circulaire economie gedachte, steeds meer richting te geven aan het beheer van grondstoffen en afval. In dit kader gaan we afvalscheiding en de vermindering van restafval verder bevorderen.

45

Wat gaan we ervoor doen? 3.4 Van afval tot grondstof Uitvoering geven aan het Grondstoffenplan.

G

Financiële afwijkingen 3.4 Van afval tot grondstof Onderwerp

2024

2025

2026

2027

I/S

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen

Totaal

Besluiten RUD Zuid-Limburg :

€ -94.955 € -335.696 € -354.581 € -367.344 S

- 2024 : bijraming financiering bodemtaken. - 2025 ev : de gevolgen voor 2025 ev zijn gebaseerd op de begroting van de RUD.

Totaal

€ -94.955

-335.696

-354.581

-367.344

€ -94.955

-335.696

-354.581

-367.344

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

46

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

Primitief

3. Duurzaamheid en klimaatverandering

Begroting 2024

Saldo beleidsveld 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst

Begr.wijz. Begroting NW

Begr.wijz. Begroting 2024 Burap 1

Na Burap 1

-€ 194.545

-€ 194.545

-€ 194.545

€0

€0

€0

Saldo beleidsveld 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten

-€ 54.000

-€ 54.000

-€ 54.000

Saldo beleidsveld 3.4 Van afval tot grondstof

€ 616.430

€ 616.430 € -94.955

€ 521.475

Saldo beleidstaak vóór bestemming

€ 367.885

€ 0 € 367.885 -€ 94.955

€ 272.930

Saldo beleidsveld 3.2 Aan de slag met klimaatadaptatie

Mutaties reserves Saldo beleidstaak na bestemming

€0 € 367.885

€0

€0

€0

€ 0 € 367.885 -€ 94.955

€ 272.930

47

Programma 4: Wonen en Leefomgeving

Eijsden-Margraten is gezien haar ligging in de directe nabijheid van het stedelijk gebied, de landschappelijke kwaliteiten en aanwezige voorzieningen een aantrekkelijke woonomgeving en wil dat graag blijven. Wij streven naar een woningvoorraad met passende woningen voor onze inwoners in een leefomgeving die gezond, veilig en prettig is om in te wonen. Kwaliteit en duurzaamheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Passende woningen zoeken we niet alleen in nieuwbouw maar ook in de transformatie van met name cultuur-historische waardevolle panden en vrijkomend agrarisch vastgoed. Door op innovatieve en creatieve wijze cultuur-historische waardevolle panden te herbestemmen worden deze behouden voor de toekomst. Vanuit de gedachte dat we een inclusieve gemeente willen zijn, wordt in het programma Wonen en Leefomgeving de komende jaren hierop verdere invulling geven. De basis is dat woningbouwplannen, waaraan medewerking wordt verleend, moeten passen bij de behoefte. Volgens diverse bevolkingsprognoses blijft het aantal huishoudens tot 2030 stijgen. De meeste groei wordt verwacht in de groep alleenstaande 65-plussers. De groep tweepersoonshuishoudens 65plussers groeit beperkt. De groep 23-65 jarigen neemt naar verwachting beperkt af. Volgens ons woonbehoefteonderzoek voor de periode 2022-2035 is de verwachting, dat in elk segment van de koopsector de behoefte toeneemt.

Met name in de prijsklasse € 325.000 tot € 450.000 en boven de € 450.000. Uit het recentelijk uitgevoerde woningbehoefteonderzoek volgt een opgave tot 2030 van ca. 710 woningen, waarvan 610 koopwoningen en 100 huurwoningen. Rekeninghoudende met een wenselijke schaarste van 1% dient uitgegaan te worden van het realiseren van in totaal circa 600 woningen waarvan ca. 465 (78%) koopwoningen en ca. 135 (22%) huurwoningen. Opvallend is dat de toename in de huursector veroorzaakt wordt door een groeiende behoefte aan zorgwoningen en woningen die noodzakelijk zijn voor woonurgenten en aandachtsgroepen. Jaarlijks krijgt de gemeente taakstellend een huisvestingsopgave vanuit het Rijk opgelegd om statushouders te huisvesten. Verwacht wordt dat deze doelgroep stijgende is t.o.v. de cijfers als voornoemd. Daarnaast is er in Eijsden-Margraten een opgave rondom de huisvesting van aandachtsgroepen, met name zorgvragers in diverse leeftijdscategorieën. Voor deze laatste doelgroep dienen de komende jaren ook extra investeringen gedaan te worden. Dit sluit aan bij het Rijksbeleid dat voorbereid wordt waarin gemeenten antwoord geven op de huisvestingsvraagstukken van deze mensen. Verwacht wordt dat hiertoe een visie en een verordening dient te worden opgesteld waarmee een passende woningtoewijzing voor deze doelgroep wordt georganiseerd. In maart 2023 hebben de

48

provincie, de Limburgse gemeenten en de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de Limburgse Woondeal 2023-2030 afgesloten. Op basis van deze deal moet vanaf 2025 het aandeel van nieuwe woningbouwplannen voor 2/3 bestaan uit betaalbare woningen. Hieronder wordt verstaan koopwoningen tot maximaal € 355.000,-- en sociale en midden-huurwoningen. De behoefte aan betaalbare woningen is zowel bij jongeren/starters als ouderen stijgende. Vanwege het groeiende aantal ouderen en alleenstaanden, de toenemende vraag om statushouders te huisvesten, de stijgende woonzorgbehoefte en de Limburgse Woondeal 2023-2030, staan wij voor een grote transformatieopgave waarvoor intensieve samenwerking met de woningcorporaties noodzakelijker wordt dan ooit om aan deze opgave tegemoet te komen. Op het gebied van mobiliteit zetten we de komende jaren in op een veilige en duurzame infrastructuur met goed toegankelijke kernen waarin het parkeren goed geregeld is voor onze eigen inwoners als voor onze bezoekers. Onverkort wordt uitvoering gegeven aan het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan, waarbij de accenten gelegd zullen worden op een drietal thema´s: veiligheid, parkeren en bereikbaarheid. Tussentijds vindt hierop monitoring en zo nodig bijsturing plaats.

4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern Wat willen we bereiken? 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern De grote vraag naar woningen vraagt om een versnelling van nieuwbouw in de hele gemeente. Wij streven daarbij naar een gevarieerd aanbod in alle kernen dat aansluit bij de behoeften. Insteek is het behoud van vitale kernen en dat onze inwoners zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen. Focus komt primair te liggen op het realiseren van betaalbare en duurzame woningen voor starters. Daarnaast wordt middels nieuwbouw ingezet op het bevorderen van de doorstroming in de woningmarkt door levensloopgeschikte woningen te realiseren. Op basis van een integraal woningbouwprogramma wordt in kwantitatieve zin op integrale wijze antwoord gegeven hoe invulling te geven aan de woonopgaven tot 2030 inclusief de reguliere opgaven rondom huisvesting van woonurgenten en aandachtsgroepen. Jaarlijks zal de voortgang gemonitord worden en verantwoord worden richting raad. In kwalitatieve zin hechten we veel waarde aan de instandhouding van de karakteristieken van onze kernen.

We zetten dan ook in op realisatie van nieuwbouwplannen die niet alleen aansluiten bij de behoeften van onze inwoners maar die ook goed aansluiten bij de dorpse structuren en waarbij vraagstukken vanuit duurzaamheid, klimaatverandering en dit programma op passende wijze geïncorporeerd worden in de planvorming.

49

Om bij te dragen aan de transformatie-opgaven in de landbouw en verloedering van leegstaande panden te voorkomen, gaan we ruimhartig om met initiatieven die woonruimten realiseren in leegstaande en/of vrijkomende boerderijen en historische panden. Belangrijke voorwaarde blijft dat het initiatief past bij de plek en de omgeving. Om de versnelling in de woningbouw kracht bij te zetten wordt buiten de gebaande paden gehandeld. Instrumentarium dat voorhanden is om te kunnen versnellen, wordt ingezet. Hierbij moet gedacht worden aan actieve strategische grondverwerving en overige planologische instrumenten die beschikbaar zijn. Ook worden ontwikkelingen op rijksniveau in deze nauw gevolgd. Dit alles om op alle mogelijke manieren versnelling in de woningbouw te effectueren. Actief zal ook gestuurd worden op het maken en naleven van concrete prestatie-afspraken met woningcorporaties. Door krapte op de woningmarkt, het kunnen (blijven) wonen in de eigen leefomgeving en het realiseren van betaalbare woningen worden nieuwe flexibele woonvormen verkend. De mogelijkheden rondom zelfbewoningsplicht en het instellen van een huisvestingsverordening worden eveneens verkend. Ruimte wordt geboden voor het realiseren van mantelzorgwoningen.

Voor het realiseren van betaalbare starterswoningen wordt gekeken hoe een aantrekkelijk startersarrangement aangeboden kan worden voor wat betreft typologie woning alsook in ondersteunende zin vanuit financieel oogpunt. Gestreefd wordt naar het realiseren van starterswoningen voor een bedrag van 265.000 euro. De starterslening wordt derhalve gecontinueerd. Instrumenten vanuit het grondbeleid zoals erfpacht worden in deze verkend. Als ook concepten die elders in het land worden gehanteerd zoals b.v. het Westland-model. De vele wetten en regels die aan een omgevingsvergunning ten grondslag liggen zorgen voor een complexe situatie die bij inwoners vaak tot frustraties leiden. In combinatie met de grote omvang aan principe-verzoeken en vergunningaanvragen, wordt naast het versnellen van planvorming ingezet op het versnellen van het vergunningenproces en bestemmingsplanprocedures. Sturen op hoofdlijnen is het uitgangspunt en sturen op detailniveau waar noodzakelijk. Hiermee wordt niet alleen bijgedragen aan de dienstverleningsopgave en de versnelling van de woningbouw maar ook in het meer beheersbaar maken van de werkdruk in de organisatie.

50

Wat gaan we ervoor doen? 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern De mogelijkheden tot zelfbewoningsplicht en het instellen van een huisvestingsverordening verkennen.

G

De starterslening continueren / Nieuwbouw van starterswoningen stimuleren en faciliteren middels een starters-arrangement

G

Een TaskForce wonen instellen.

G

Instrumentarium inzetten dat bijdraagt aan versnelling woningbouw

G

Nieuwe flexibele woonvormen verkennen.

G

Op basis van integraal woningbouwplan vastgestelde omgevingsplannen voorleggen aan de raad.

G

Opstellen en uitvoering geven aan prestatieafspraken

G

Transformeren leegstaande en/of vrijkomende boerderijen en historische panden.

G

Financiële afwijkingen 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern Onderwerp

2024

2025

2026

2027

I/S

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen

Totaal

Besluiten Beleid tbv invoering Wet goed verhuurderschap.

€ -10.939

Totaal

€ -10.939

I

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

€ -10.939

51

4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet Wat willen we bereiken? 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de wet private kwaliteitsborging (Wpkb) is voorzien per 1 januari 2024. Beide wetten hebben grote impact op het werken van de gemeente. Zowel in de voorbereidende zin alsmede in de verdere uitvoering worden deze bestuursperiode belangrijke stappen gezet rondom de toekomstrichting van onze leefomgeving en de wijze waarop vanuit gemeentewege ontwikkelingen oppakken. We zorgen dan ook voor een zorgvuldig implementatietraject van de Omgevingswet. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van een daarvoor opgestelde routeplanner Omgevingswet. Op het moment dat de Omgevingswet inwerking treedt, worden de vigerende bestemmingsplannen automatisch omgezet in omgevingsplannen. In het licht van de verplichting dat we uiterlijk eind 2029 voor de gehele gemeente moet beschikken over een of meerdere omgevingsplannen, hoe hieraan invulling te geven. Als gevolg van de Wpkb gaat de toetsing van bouwaanvragen aan het bouwbesluit naar de private sector. De gemeente beoordeelt of dit goed gebeurt en treedt waar nodig handhavend op. Door deze wijziging vervalt een voorname grondslag voor het heffen van legesinkomsten. Dit betekent dat gemeente minder baten krijgen terwijl de lasten niet navenant verminderen.

Hierop is reeds begrotingstechnisch geanticipeerd. De daadwerkelijke (financiële) effecten zullen worden gemonitord en bezien wordt welke mogelijkheden er zijn om het financiële effect te dempen.

Wat gaan we ervoor doen? 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet Betrekken raad bij implementatie Omgevingswet.

G

Het vergunningenproces versnellen en het nieuwe werken op grond van de Omgevingswet vorm en inhoud geven.

G

Impact Omgevingswet en Wpkb monitoren.

G

Implementatie Omgevingswet

G

Investeren in kennis en kunde rondom de Omgevingswet zowel bij de organisatie als het bestuur als de raad.

G

Voorbereiden totstandkoming Omgevingsplan.

G

52

Financiële afwijkingen 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet Onderwerp

2024

2025

2026

2027 I/S

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen Indexering geo-informatie

€ -10.000

Totaal

€ -10.000

I

Besluiten Indexering bijdrage GR Gegevenshuis cf opgave Gegevenshuis

€ -11.061

€ -11.796

€ -12.244

€ -12.710 S

Totaal

€ -11.061

€ -11.796

€ -12.244

€ -12.710

€ -21.061

€ -11.796

€ -12.244

€ -12.710

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen Wat willen we bereiken? 4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen Eijsden-Margraten wil een aantrekkelijke wandel- en fietsgemeente zijn. Dit sluit goed aan bij onze duurzaamheids- en gezondheidsdoelstellingen om inwoners en bezoekers te verleiden om meer te bewegen, het autogebruik te verminderen en het elektrisch fietsen te stimuleren. Voorop hierin staat het bieden van meer veiligheid aan de kwetsbare verkeersdeelnemers, fietsers, wandelaars, mensen met een beperking en schoolgaande kinderen. We streven naar een betere scheiding tussen gemotoriseerd en langzaam verkeer. Daar waar mogelijk worden vrijliggende fietspaden gerealiseerd dan wel krijgen fietsers voorrang op het gemotoriseerd verkeer door straten autoluw te maken. Indien noodzakelijk zal vanuit veiligheidheidsoogpunt het fietsnetwerk worden uitgebreid. Bij wegen gaat in dergelijke situaties de voorkeur uit naar het aanbrengen van open waterdoorlatende verharding.

53

Naast een veilig fietsnetwerk wordt – in samenspraak met de scholen – uitvoering gegeven aan veilige school-thuis-routes en veilige schoolomgevingen. Speciale aandacht gaat uit naar de oversteek Termaar in de kern Margraten. Voor de wandelaar wordt in samenwerking met de Zuid-Limburgse gemeenten het Knopen-Lopen geïntroduceerd. Extra aandacht gaat uit naar mensen met een beperking. Ook voor hen streven wij een gebruiksvriendelijke, veilige en comfortabele leefomgeving na.

Wat gaan we ervoor doen? 4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen Samen met scholen invulling geven aan veilige school-thuis-routes en veilige schoolomgevingen.

G

Uitvoering geven aan het Convenant Platform Zorgvragers: toegankelijkheid van de openbare ruimte voor minder validen verbeteren G Uitvoering geven aan het Gemeentelijke Verkeers- en Vervoersplan.

G

4.4 Aanpak parkeren in Eijsden en Margraten Wat willen we bereiken? 4.4. Aanpak parkeren in Eijsden en Margraten De parkeerproblematiek in een aantal kernen neemt toe. Met name doet zich dat voor in de historische kern Eijsden. In mindere mate is dat aan de orde in de kern Margraten. Vanwege de aanwezige voorzieningen in deze centra is hier sprake van een grote parkeervraag. Bovendien blijkt uit de opgehaalde reacties binnen het GVVP dat in beide kernen de bewoners en bezoekers aangeven dat het huidige parkeerbeleid hier onduidelijk is en voor verbetering vatbaar is.

Wat gaan we ervoor doen? 4.4 Aanpak parkeren in Eijsden en Margraten Parkeeronderzoeken uitvoeren in de kern Margraten en Eijsden.

G

Parkeeronderzoeken uitvoeren in de kern Eijsden.

O

54

4.5 Optimalisatie bereikbaarheid kernen Wat willen we bereiken? Optimalisatie bereikbaarheid kernen Het toenemende auto- en vrachtverkeer tussen Aken en Maastricht, het recreatief verkeer op de Mergellandroute en het landbouwverkeer zorgen voor druk op onze infrastructuur met sluipverkeer tot gevolg. Ook grens-overschrijdend sluipverkeer via grensovergang “Withuis” van zwaar vrachtverkeer en autoverkeer via “de Schans” vraagt om onderzoek en oplossingen. Het leefklimaat en de bereikbaarheid van de kern Margraten staat onder druk door zwaar- en toeristisch verkeer komende en gaande vanuit Valkenburg a/d Geul. In het kader hiervan wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de doorstroming van het verkeer te verbeteren en daarmee de verkeersveiligheid in en rondom de kern te verbeteren. Het openbaar vervoer is een provinciale aangelegenheid. We blijven ons inzetten voor een goed functionerend vervoersnetwerk binnen onze gemeente. Dit betekent dat naast het reguliere openbaar vervoer bezien wordt welke alternatieven er zijn om de bereikbaarheid en ontsluiting van onze kernen te optimaliseren.

Wat gaan we ervoor doen? 4.5 Optimalisatie bereikbaarheid kernen De verkeersproblematiek Keerderberg via de ´Poort van het Heuvelland´ aanpakken.

G

4.6 Openbare ruimte als visitekaartje Wat willen we bereiken? Openbare ruimte als visitekaartje De inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte, onze leefomgeving, dragen in hoge mate bij aan de kwaliteit van leven van onze inwoners. Op dit moment vormt de openbare ruimte een

55

belangrijk visitekaartje van onze gemeente. Dit willen we ook zo houden naar de toekomst. We zijn er trots op hoe de eigen buitendienst mede hieraan invulling geeft. Daarbij komt nog dat de coronacrisis er mede voor heeft gezorgd dat inwoners en bezoekers de openbare ruimte meer zijn gaan waarderen. Het buitenleven in de vorm van wandelen, sporten en ontmoeten is toegenomen. Het is evenwel een grote financiële opgave om de openbare ruimte en meer specifiek de kwaliteit van de infrastructuur op niveau te houden. Zeker in het licht van de stijgende kosten. Onverkort wordt uitvoering gegeven aan het wegenbeleidsplan. Achterstallig onderhoud op wegen wordt voor 2025 weggewerkt. We streven naar een openbare ruimte die de gevolgen van de klimaatverandering kan opvangen. Groen vermindert hittestress en helpt bij het afvoeren van regenwater. We zetten derhalve in op een openbare ruimte die qua inrichting bestand is tegen de effecten van de klimaatverandering en de impact van langdurige droogte en hevige neerslag zo beperkt mogelijk is. We bevorderen het verminderen van verharding en de aanplant van meer bomen en groen (dus meer biodiversiteit). Ook het realiseren van voorzieningen om het water zoveel mogelijk vast te houden en te kunnen infiltreren in de bodem bevorderen we.

Vergroening van de kernen is een manier om hiermee om te gaan en draagt bovendien bij aan het goede leefklimaat dat we nastreven. Actief wordt ingezet op het inrichten van bloemrijke stroken of percelen in en rondom de kernen. Hiermee wordt niet alleen de biodiversiteit versterkt, maar wordt ook meer kleur gegeven aan de kernen, hetgeen bijdraagt aan onze ambitie ‘’openbare ruimte als visitekaartje’’. Ook willen we een openbare ruimte met meer ruimte voor beweging, ontspanning en ontmoeting. Dat bevordert de gezondheid van jong en oud. Bij nieuwbouwplannen en reconstructies van wegen wordt op integrale wijze bezien hoe op voornoemde onderdelen de kwaliteit van de openbare ruimte verder versterkt kan worden.

56

Wat gaan we ervoor doen? 4.6 Openbare ruimte als visitekaartje Bij nieuwbouwplannen en bij reconstructie van wegen vergroening en ruimtes voor ontspanning/ontmoeting integreren.

O

Bloemrijke stroken of percelen in en rondom de kernen realiseren.

G

Onverkort uitvoering geven aan het wegenbeleidsplan en verankeren het MIP en MOP meerjarig in de begroting.

O

Ruimte scheppen voor het adopteren van de inrichting en/of het beheer van de openbare ruimte.

O

Vergroening door inwoners stimuleren.

G

Wat mag het kosten? Wat mag het kosten?

Primitief

4. Wonen en Leefomgeving

Begroting 2024

Saldo beleidsveld 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern Saldo beleidsveld 4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet

Begr.wijz. Begroting NW

-€ 98.012 -€ 25.000

Begr.wijz. Begroting 2024 Burap 1

Na Burap 1

-€ 123.012 -€ 10.939

-€ 133.951

€ 2.934 -€ 21.061

-€ 18.127

€ 2.934

€0

€0

€0

€0

€0

Saldo beleidsveld 4.4 Aanpak parkeren in Eijsden en Margraten

-€ 65.576 -€ 20.000

-€ 85.576

-€ 85.576

Saldo beleidsveld 4.5 Optimalisatie bereikbaarheid kernen

-€ 32.300

-€ 30.000

-€ 30.000

Saldo beleidsveld 4.6 Openbare ruimte als visitekaartje

-€ 3.311.995 -€ 36.308 -€ 3.348.303

-€ 3.348.303

Saldo beleidsveld 4.7 Vastgoed

-€ 2.918.058

-€ 2.918.058

Saldo beleidstaak vóór bestemming

-€ 6.423.007 -€ 79.008 -€ 6.502.015 -€ 32.000

Saldo beleidsveld 4.3 Veilige fiets en wandelverbindingen

Mutaties reserves Saldo beleidstaak na bestemming

€ 2.300

€ 0 -€ 2.918.058

-€ 86.992 € 45.000

-€ 41.992

-€ 6.534.015

€0

-€ 41.992

-€ 6.509.999 -€ 34.008 -€ 6.544.007 -€ 32.000

-€ 6.576.007

57

Programma 5: Bestuur en dienstverlening

Het programma Bestuur en Dienstverlening richt zich op de relatie inwoner, organisatie, college en raad. De thema´s financiën, regionale Samenwerking, digitalisering en openbare orde & veiligheid maken eveneens deel uit van dit programma. De uitdaging voor de komende jaren vormt het herstellen van vertrouwen in het bestuur en het verbeteren van de dienstverlening. Dit alles met het oogpunt op het vergroten van de tevredenheid van onze inwoners en het verbeteren van het imago. Er wordt een beweging in gang gezet waarbij vanuit de organisatie als het bestuur gezamenlijk de interne gerichtheid omgebogen wordt naar een externe georiënteerdheid, waarbij met een open en verbindende houding actief naar buiten getreden wordt. Hierbij wordt ingezet op vernieuwing van de democratische cultuur, waarbij onze inwoners serieus worden genomen en ruimte wordt geboden om invloed te hebben op hetgeen hen direct aangaat. Centraal hierin staat het verder investeren in de dienstverlening, de communicatie, de informatievoorziening (analoog en digitaal) en archivering. Maar ook het adequaat betrekken van onze inwoners, maatschappelijke instellingen en organisaties bij beleidsvorming en planuitvoering alsmede het ruimte bieden aan burgerinitiatieven waarin eigenaarschap getoond wordt, krijgt in deze nadrukkelijk aandacht.

5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten. Wat willen we bereiken? 5.1. De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten. Dicht bij mensen, dat is het motto van onze dienstverlening. We zetten ons continu in om dit merkbaar en zichtbaar te maken voor onze inwoners. Het contact met onze inwoners is altijd persoonlijk en professioneel. De dienstverlening is gericht en afgestemd op het perspectief van de inwoner, ondernemer, vereniging, organisatie of de bezoeker. Hierbij wordt een houding aangenomen van wat is wél mogelijk in plaats van wat is niét mogelijk. Kernbegrippen bij de servicegerichtheid zijn: tijdig, begripvol, deskundig, eerlijk en duidelijk.

58

Uitgangspunt is dat onze gemeente gemakkelijk bereikbaar blijft; zowel digitaal als telefonisch als ook fysiek. Tevens organiseren we dat elke burger binnen vijf werkdagen voorzien wordt van een reactie waarin weergegeven wordt wie contactpersoon is, hoe het behandelproces verder gaat verlopen en het voorziene tijdpad van afhandeling. Om dit alles voor elkaar te krijgen wordt doorgepakt op de in 2020 vastgestelde dienstverleningsvisie en het daaraan gekoppelde organisatie-ontwikkeltraject dat lopende is. Middelen en menskracht worden beschikbaar gesteld om verbetering van de dienstverlening ook daadwerkelijk mogelijk te maken. Tevens wordt de waardering van onze inwoner over de dienstverlening door periodieke metingen gemonitord, zodat de ontwikkelingen in de klanttevredenheid goed in beeld komen.

Wat gaan we ervoor doen? 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten. De advies- en relatiekracht van de ambtelijke organisatie versterken.

G

Inwoners actief betrekken bij verbeterprocessen rondom dienstverlening.

O

Tweejaarlijks een benchmarkonderzoek uitvoeren.

G

59

Financiële afwijkingen 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten Onderwerp

2024

2025

2026

2027

I/S

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen Indexering DIV/post

€-

I

10.000

Totaal €-

I

10.000 Besluiten Op basis van de aangepaste begroting 2025-2029 van de BsGW kande bijdrage

13.000

2.000

30.500

25.700 S

structureel te worden verlaagd.

Totaal

€

€

€

€

13.000

2.000

30.500

25.700

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

€

€

€

€

13.000

2.000

30.500

25.700

5.2 Goed bestuur Wat willen we bereiken? 5.2 Goed bestuur De kwaliteit en de integriteit van het openbaar bestuur, en dus ook onze gemeente, zijn in belangrijke mate bepalend voor het vertrouwen van burgers in de overheid en de legitimiteit van overheidshandelen. Dit vraagt om zorgvuldigheid en permanente aandacht bij raad, college en ambtelijke organisatie, waarbij de burgemeester een bijzondere (wettelijke) zorgplicht heeft.

60

Wat gaan we ervoor doen? 5.2 Een open en transparant Bestuur Bestuurlijke vernieuwing

G

Integriteitsbewustzijn

O

Kwaliteitsonderzoek

G

Financiële afwijkingen 5.2 Goed bestuur Onderwerp

2024

2025

2026

2027

I/S

Mee (+) tegenvaller (-)

Autonome ontwikkelingen Indexering gemeente- en streekarchief

€ -10.000

-10.000

Totaal

€ -10.000

€ -10.000

€ -10.000

€ -10.000

I

Besluiten

Totaal

Bijstelling bestaand beleid

Totaal

Totaal

61

5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid Wat willen we bereiken? 5.3. Inspraak is een vanzelfsprekendheid Het meepraten en meedoen van inwoners is van groot belang, net als het in een vroeg stadium betrekken van inwoners, verenigingen, ondernemers en organisaties bij onze maatschappelijke opgaven en activiteiten/plannen die we willen gaan oppakken. Ervaringen en signalen zijn cruciaal bij beleidsvorming en zeker bij het verbeteren van de uitvoering. Inspraak dient een vanzelfsprekendheid te zijn. Derhalve wordt bij nieuw beleid maar ook bij de uitvoering iedereen die het raakt betrokken om draagvlak en beter beleid te realiseren. Signalen, feedback en klachten worden structureel opgehaald en serieus genomen. Dat is een permanente zoektocht en opdracht. De opgedane ervaringen met burgerparticipatie in de afgelopen jaren worden verder meegenomen en doorontwikkeld. Hierbij wordt tevens een beweging gemaakt waarin ruimte ontstaat voor vormen van participatie vanuit de overheid: zgn. overheidsparticipatie. Mede vanuit het oogpunt van inclusiviteit gaat bijzondere aandacht uit naar de doelgroep kinderen en jongeren. Zij zijn immers ónze toekomst. Bovendien neemt de politiek beslissingen die ook hen nu aangaat.

Door het betrekken van jongeren wordt reeds in een vroeg stadium een zaadje geplant op het gebied van actief burgerschap en betrokkenheid nu én later bij het wel en wee in de gemeente, de gemeenschap en de politiek. We gaan dan ook ruimte geven aan hun inbreng. Ook zij hebben recht hierop. Daarbij komt dat kinderen op andere manieren tegen vraagstukken aankijken. Met hun inzichten gaan we nieuw beleid en activiteiten verrijken. Daarnaast krijgen ze ruimte voor het aandragen van ideeën en de verwezenlijking daarvan. Een vitale gemeente steunt op een vitale lokale gemeenschap. Wij willen dan ook ruimte geven aan inwoners met lokale initiatieven die gericht zijn op het mede vormgeven aan de toekomst van hun dorp en vanuit eigenaarschap hierin hun verantwoordelijkheid nemen.

Wat gaan we er voor doen? 5.3 Een open en transparant Bestuur De inzet rondom burger- en overheidsparticipatie doorontwikkelen.

O

Een pilot 'stimuleren gemeenschapskracht' uitwerken en implementeren.

O

Een plan ´kinderinspraak´ uitwerken en implementeren.

O

62

5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding Wat willen we bereiken? 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding De gemeente Eijsden-Margraten is een financiële gezonde gemeente. Ons weerstandsvermogen ligt eind 2022 met een ratio van 4,16 ruim boven de gestelde norm van 1 en is daarmee als uitstekend te kwalificeren. Met een Algemene Reserve van 7,9 mln euro per 1 januari 2023 is een gezonde buffer voorhanden om eventuele tegenvallers op te vangen op de korte termijn. De financiële situatie op de middellange termijn is echter zorgwekkend. Onze inkomsten vanuit de Algemene Uitkering van het Gemeentefonds staan vanaf 2026 zwaar onder druk, het zogenaamde "ravijnjaar". Vanaf 2026 wordt de omvang van het Gemeentefonds gekort met € 3 miljard. Dat is in onze begroting voor 2026 en 2027 met een fors negatief saldo terug te zien. De VNG is in gesprek met het Rijk over de korting van het Gemeentefonds en doet onderzoek naar de gemeentelijke taken en versus mensen en middelen. Daarnaast zien we een aantal ontwikkelingen die een druk op de exploitatie leggen. Het betreft in deze ontwikkelingen op het gebied van de rente, de inflatie en stijgende loonkosten en materiele kosten bij organisaties, instellingen en ons personeel.