20240703 07b Programmarekening 2023

is aanspreekpunt voor de verenigingen.

•

ondersteunt verenigingen bij vragen op het gebied van (aanpassing) accommodaties

•

voert de scan "Vitale club" uit. Deze scan meet de vitaliteit en wensen / mogelijkheden van de verenigingen in de gemeente.

In 2023 continueren we middels de inzet van de verenigingsconsulent de ondersteuningen bij vragen en oplossingen rondom accommodaties. In lijn met het bestuursakkoord gaan we inventariseren wat verenigingen willen doen/ nodig hebben om (nog) meer bij te dragen aan maatschappelijke betrokkenheid. Dit in relatie tot de inventarisatie van behoeften hieraan binnen onze gemeente. Op basis van alle ideeën en innovaties gaan we concreet aan de slag met plannen maken en plannen.

Programmarekening 2023

34

In het licht van het financieel sluitend krijgen van de begroting wordt verder afgezien van het oppakken van hetgeen in deze laatste alinea is geschreven. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) 1 De verenigingsconsulent is het aanspreekpunt voor de verenigingen en zet indien nodig vragen en actiepunten uit bij betrokken afdelingen. 2 De verenigingsconsulent heeft (samen met de portefeuillehouder accommodaties) actief accommodaties van verenigingen bezocht. Vragen over de toekomst, het onderhoud en behoud van accommodaties werden hierbij opgepakt. Daarnaast heeft de consulent energiescans door Stantec laten uitvoeren bij de accommodaties van Sport- & Cultuurverenigingen. 3 De Vitale Tool is in januari 2023 uitgezet onder verenigingen. Deze is vanwege de energiecrisis aangevuld met vragen over duurzaamheid en de energierekening. De tool dient elk jaar opnieuw te worden uitgezet onder verenigingen om een goed beeld te ontwikkelen. In 2024 actualiseert de verenigingsconsulent de tool en wordt deze opnieuw uitgezet. Stimuleren participatie en ontmoeting van jongeren. Uitvoering geven aan het programma ''jeugd aan zet''. Voor 2023 betekent dit concreet dat er 10 activiteiten georganiseerd worden i.s.m. de jeugd. Jongeren worden uitgenodigd om ideeën te ontplooien gericht op participatie en ontmoeting. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De onderstaande activiteiten zijn in 2023 in het kader van Jeugd aan Zet uitgevoerd: 1. Foto’s maken met je telefoon workshop 2. Bike clinics (3x) 3. CNME activiteit: dieren sporten zoeken 4. Dikke banden race (samenwerking met Volta Limburg classic) 5. Triathlon clinics 6. Lente games Mheer 7. DJ workshop (week van de ontmoeting) Programmarekening 2023

35

8. Stop motion (week van de ontmoeting) 9. Dropping (week van de ontmoeting) 10. Free run clinic (2x, voorjaar en najaar) 11. Skate park activiteit 12. Aquagames 13. Handbal middag 14. VR activiteit 15. Ontbijt workshop In de voormalige accommodatie van de Oranjeboys (Oost-Maarland) is een Jongeren Inlooppunt (JIP) geopend. Dit JIP voorziet als een ontmoetingsplek voor jongeren, daarnaast is er ruimte voor het organiseren van activiteiten. Dit gebeurt onder begeleiding van Trajekt. Het JIP is ook op preventie gericht, de jeugd kan er terecht voor informatie, advies en voorlichting over maatschappelijke thema's . De jongeren komen hier elke week bij elkaar. Stimuleren vrijwilligerswerk. In overleg met betrokken partijen stellen we in 2023 een plan op, gericht op het stimuleren van vrijwilligerswerk. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In samenspraak met de betrokkene partijen hebben wij een lokaal Uitvoeringsplan Wmo 2024-2026 opgesteld. Het uitvoeringsplan is onder meer gericht op het stimuleren van vrijwilligerswerk in het Sociaal Domein.

Programmarekening 2023

36

Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

6530000 Bevordering

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

-82.488,00

-84.414,54

-1.926,54

-2,34

-85.000,00

-83.500,00

1.500,00

1,76

0,00

0,00

0,00

0,00

-694.405,00

-683.427,67

10.977,33

1,58

6670300 Buurtcoach

-15.000,00

-7.346,20

7.653,80

51,03

6670400 Jeugd- /

-16.479,00

-16.479,12

-0,12

0,00

-36.000,00

-35.249,50

750,50

2,08

6670500 Ouderenwerk

-12.500,00

-11.700,00

800,00

6,40

Resultaat

-941.872,00

-922.117,03

19.754,97

2,10

sportdeelname 6530001 Bevordering sportdeelname (subsidies) 6530099 Spuk Gala Sport en bewegen-component 6531000 Groene sportvelden

jongerenwerk 6670401 Jeugd/jongerenwerk (ov subsidies)

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10%

1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten Wat willen we bereiken? Trendbreuk Eijsden-Margraten Samen met de GGD zetten we in op een gezondere leefstijl. Hiertoe is een Preventie-akkoord ZuidLimburg overeengekomen, dat bestaat uit een regionaal akkoord en 16 lokale preventie-agenda´s. In het regionale akkoord zijn afspraken gemaakt met regionale partners met als doel lokale gezondheidswinst te boeken. Binnen de lokale preventie-agenda´s hebben de gemeenten afspraken gemaakt op lokaal niveau. In Eijsden-Margraten zetten we de komende jaren in op het terugdringen van alcoholgebruik, roken en overgewicht. We doen dit via een aantal lijnen: (a) bevorderen van bewegen en gezonde voeding op scholen waarbij we er naar streven om alle scholen te kunnen aanmerken als Gezonde School met Programmarekening 2023

37

beweegvriendelijke pleinen, (b) terugdringen overgewicht en obesitas bij kinderen via de Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)-aanpak, (c) realiseren van meer rookvrije kind-omgevingen en (d) realiseren van meer gezonde sportomgevingen. De preventieagenda van Eijsden-Margraten wordt verbonden met de uitvoering van al bestaande structuren rondom het Sportakkoord en JOGG Heuvelland. Hierdoor wordt op een integrale wijze duurzaam invulling gegeven aan positieve gezondheid voor al onze inwoners. Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Inzetten op positieve gezondheid en uitvoering geven aan preventie-akkoord. We ontwikkelen een plan van aanpak voor het terugdringen van middelengebruik, we zetten in op bewustwording. We continueren de JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) aanpak en samenwerking binnen JOGG Heuvelland. We geven uitvoering aan het plan van aanpak JOGG Heuvelland en stellen deze bij. We ontwikkelen een omgeving die bewegen en gezonde voeding bevorderen. We geven uitvoering aan de actiepunten uit de Preventieagenda 2021-2023. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) We hebben uitvoering gegeven aan ons actieplan Rookvrij Eijsden-Margraten en hebben met alle Zuid-Limburgse gemeenten ingezet op het uitdragen van de boodschap NIX18. We hebben uitvoering gegeven aan JOGG Eijsden-Margraten en onze samenwerking JOGG Heuvelland gecontinueerd. Daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan de actiepunten uit de Preventieagenda 2021-2023.

Programmarekening 2023

38

Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

6480020 Preventieve

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

-37.522,00

-37.521,75

0,25

0,00

-689.007,00

-692.830,82

-3.823,82

-0,55

-9.000,00

-7.421,00

1.579,00

17,54

-921.137,00

-921.118,81

18,19

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

-1.656.666,00

-1.658.892,38

-2.226,38

-0,13

logopedie 6714000 Basisgezondheidszorg 6714001 Basisgezondheidszorg (subsidies) 6715000 Jeugdgezondheidszorg uniform deel 6715001 Regionale en lokale preventieagenda 2021-2023 6715099 Spuk Gala Gezondheid-component Resultaat

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Er zijn geen financiële afwijkingen toe te lichten.

1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Wat willen we bereiken? Zorg op maat met focus op kostenbeheersing Vroeg of laat krijgen we allemaal met zorg te maken. We streven naar een kwalitatief goede, passende en liefdevolle ondersteuning dat zo dicht mogelijk bij de inwoner is georganiseerd zodat zij of hij zo lang mogelijk in hun eigen leefomgeving kunnen blijven wonen. Iedereen heeft recht op de hulp en ondersteuning die hij/zij nodig heeft. In lijn met de landelijke trend stijgen ook in onze gemeente de kosten voor Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en rond de Jeugdzorg. Vanaf de decentralisatie in 2015 is het aantal meldingen per jaar gestegen van 1.000 naar ca 2.300 in 2021. Vergrijzing, demografische ontwikkelingen, een toenemende vraag naar specialistische jeugdhulpverlening en verhoging van Programmarekening 2023

39

tarieven zijn hiervan de belangrijkste oorzaken. De kostenontwikkeling wordt uiteraard maandelijks geanalyseerd, gemonitord en gecontroleerd. Door de jaren heen en ook nu vinden er actualisaties van beleidskaders plaats. De belangrijkste knop die van invloed is op de kostenontwikkeling lijkt en blijkt de inzet op preventie en vroegsignalering: het voorkomen dan wel minimaliseren dat zorg nodig is. In dat licht wordt ingezet op en geïnvesteerd in algemeen toegankelijke welzijns- en zorgvoorzieningen, het ‘’voorliggende veld’’ en de inzet van de consulent Welzijn WMO en consulent Welzijn Jeugd. Het doel is (en blijft) om alleen maatwerk voorzieningen aan te bieden indien de algemene voorzieningen geen of onvoldoende oplossing bieden. Aandacht wordt ook gegeven op de (planologische) sturing op woonzorg-initiatieven voor huisvesting van jeugdigen. In het licht van preventie en vroegsignalering werken we integraal (één aanspreekpunt per gezin en een goed ontsloten en herkenbare toegang voor vragen en voorzieningen). Tevens hebben we de hulpvraag binnen de gemeente goed in beeld, bouwen we (door) aan een sterk netwerk van lokale hulpverleners en overige deskundigen. Hierbij speelt de Praktijkondersteuner Huisartsen (POH) een belangrijke rol die we in 2023 verder (moeten) gaan verstevigen.

Daarnaast streven we de inzet van jongerenwerkers te verhogen en ingezet op verhoging van activiteiten en voorlichtingen. We bevorderen en ondersteunen de informele zorg- en mantelzorg. Mantelzorg blijven we waarderen en ondersteunen. Daarnaast wordt ingezet op ‘’normalisering’’ van de jeugdzorg. Dit betekent dat het product-denken wordt losgelaten en de leefwereld van het kind en het gezin centraal komt te staan. We doen dit zoveel als mogelijk lokaal en daar waar noodzakelijk regionaal. Ondanks de focus op preventie en kostenbeheersing, blijven we te allen tijde ondersteuning bieden aan inwoners die hulp of een vangnet nodig hebben. Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Bevorderen huisvesting voor jeugdige hulpvragers. Er wordt aandacht gegeven aan de (planologische) sturing op woonzorg-initiatieven voor huisvesting van jeugdigen. Kwaliteit (indicator)

Programmarekening 2023

40

Kwaliteit (toelichting) In 2023 zijn er enkele nieuwe woonzorg initiatieven voor jeugdigen zoals gezinshuizen gestart binnen onze gemeente. De vorm gezinshuis past binnen de visie die beleid jeugd, ook voor de komende jaren voor ogen heeft als een passende vorm van een woon-zorg initiatief. Deze woonvorm gaat uit van een relatief kleine groep (tot 6 jeugdigen) welke meer een gezinssituatie nabootst dan bijvoorbeeld grotere groepen binnen een instelling. Deze gezinshuizen zijn echter niet alleen bestemd voor jeugdigen afkomstig van onze eigen gemeente, maar ook voor kinderen van onze hele jeugdregio zuid Limburg en zelfs daarbuiten (afhankelijk van de zorgvraag waarop een woonzorg vorm zich richt). Hierover zijn regionaal en landelijk afspraken gemaakt. Onze afdeling ruimtelijk ordening heeft in 2023 meegewerkt met de vragen die komen vanuit jeugd van de centrumgemeente Maastricht. Continueren en versterken jongerenwerk via Trajekt Jongerenwerk vormt een belangrijke schakel binnen het voorliggend veld van de gemeente. Middels jongerenwerk staan we in contact met de jongeren in onze samenleving, weten we wat er speelt en kunnen we proactief acteren op signalen. Om de rol van jongerenwerk te verstevigen, gaan we in 2023 actief aan de slag met evaluatie en doorontwikkeling, e.e.a.

vanuit de context van hoe kunnen we het jongerenwerk nog meer, beter en gerichter benutten om meer effect te realiseren gericht op specifieke leeftijdsgroepen en problematiek. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Er is sedert 2023 een vaste accommodatie in de kern Eijsden waar wekelijks gebruik van werd gemaakt door groepen jongeren onder begeleiding van ambulante jongerenwerkers van Trajekt. Zij bezochten tevens de vaste hangplekken van onze jeugd in alle kernen en organiseerden voor diverse groepen activiteiten met diverse thema´s. Daarnaast hebben zij intensief samengewerkt met onze consulent welzijn en jeugd en de afdeling OOV en politie. Daarnaast namen ze deel aan het jeugdgroepenoverleg binnen onze gemeente.

Programmarekening 2023

41

De kosten voor WMO en Jeugd scherp monitoren en beleidskaders actualiseren. Vier keer per jaar stellen wij een kostenanalyse op voor de ontwikkelingen op het gebied van WMO en Jeugd. In 2023 actualiseren wij tevens de beleidskaders. We investeren in algemeen toegankelijke ondersteuningsvoorzieningen voor kwetsbare inwoners. Met het oog op een open eind-karakter van verstrekking en financiering van de Wmomaatwerkvoorzieningen, buigen wij een deel van het budget voor de Wmo-maatwerkvoorzieningen (Begeleiding Groep en Begeleiding Individueel) om in het budget voor algemeen toegankelijke ondersteuningsvoorzieningen. Wij investeren in onafhankelijke cliëntenondersteuning. Onafhankelijke clientenondersteuning wordt verruimd met een waakvlamfunctie om individuele begeleiding via maatwerkvoorziening verantwoord af te bouwen en een specifieke taak gericht op ondersteuning van mantelzorgers. Daarmee zetten wij meer op preventie in en verlagen wij de druk op zwaardere maatwerkvoorzieningen Ten aanzien van Jeugd bouwen we aan een versteviging van de regionale samenwerking en zorgen we voor goed samenspel tussen onze eigen lokale situatie en de regionale dynamiek en ontwikkelingen. Om een toekomstbestendige financiële situatie te behouden, is goed samenspel in sturing en inkoop binnen de regio van groot belang.

Nieuwe aanbestedingen zorgen ervoor dat we bouwen aan partnership waarin gemeente meer regie kunnen voeren en gemeente en zorgaanbieders samen in positie komen om de transformatie vorm te geven. Daarnaast zetten we lokaal nog meer in op preventie door de dienstverlening in het voorliggend veld uit te breiden en door te ontwikkelen, willen we de samenwerking met verwijzers intensiveren en zetten we in op een doorontwikkeling van onze eigen toegang. Hiermee willen we meer grip krijgen op de in- en uitstroom van kostbare maatwerkvoorzieningen. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Wij hebben 4 keer per jaar gerapporteerd over de kostenontwikkeling van op het gebeid van de Wmo en Jeugd. Het nieuwe beleidsplan Wmo Maastricht-Heuvelland 2023-2026 is vastgesteld. Wij hebben ingezet op preventie en verruiming van de dienstverlening in het voorliggende veld. Daarmee hebben we de druk op de maatwerkvoorzieningen verlaagd. Een deel van het budget voor maatwerkvoorzieningen Begeleiding Groep en Begeleiding Groep Ouderen hebben wij omgebogen in een vast budget voor een algemeen toegankelijke dagbesteding voor ouderen. Wij hebben een Programmarekening 2023

42

algemeen toegankelijke cliëntenondersteuning van stichting MEE Zuid-Limburg uitgebreid met een waakvlamfunctie en ondersteuning voor mantelzorgers. Voor jeugd is het lokaal actieplan in 2023 geëvalueerd. Dit heeft ertoe geleid dat de inzet van de Praktijkondersteuner Huisarts (POH)Jeugd is verdubbeld en dat er binnen onze gemeente een consulent welzijn Jeugd begonnen is. Door de komst van onze consulent welzijn jeugd zijn er preventief meerdere overlegvormen, samenwerking met diverse partijen en activiteiten voor onze jeugdigen ontstaan. Ook voor jeugd verzorgt MEE cliëntondersteuning. In 2023 is er vanuit de centrumgemeente Maastricht opnieuw aanbesteed voor deeltijd pleegzorg en is het ambulante ontwikkeltraject gegund. We streven ernaar om meer grip op de ingezette jeugdzorg te krijgen d.m.v. gebruik maken van minder gecontracteerde partijen en meer sturing vanuit contractregieteams die in 2023 gestart zijn per segment in de jeugdzorg. Deze contractregieteams worden aangestuurd vanuit de centrumgemeente Maastricht. Gezien de positie van de gemeente Eijsden-Margraten in de stuurgroep jeugd binnen de jeugdregio Zuid-Limburg, zijn wij ambtelijk vertegenwoordigd binnen het contractregieteam ambulant, maar ook bij het financieel overleg en de programmagroep. Hierdoor kunnen we vaak in eerste lijn meedenken met nieuwe ontwikkelingen en daarmee invloed uitoefenen.

Evalueren en vernieuwen lokaal jeugdbeleid Het lokale actieplan jeugd vormt een verzameling van acties waarbij we inzetten op preventie, vroeg signalering en een integrale aanpak. Dit lokaal actieplan loopt af en wordt geëvalueerd. Vervolgens zullen we integraal tot een nieuw actieplan komen waarin we in lijn met dezelfde doelen actiegericht aan de slag gaan. Enkele van de belangrijke ingrediënten hiervoor, landen ook binnen deze begroting. Het plan zal een bijdrage moeten leveren aan onze ambitie om nog meer in te zetten op preventie en het voorliggend veld, het doorontwikkelen van onze toegang en het grip krijgen op de kostenontwikkeling van de maatwerkvoorzieningen. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Het lokaal actieplan 2019-2022 is in 2023 geëvalueerd met positieve resultaten op alle onderdelen en heeft in 2023 geleid tot extra inzet op POH jeugd en de introductie van de consulent welzijn en jeugd. Het jaar 2023 heeft dus in het teken gestaan van het inventariseren van de taken en doelen voor de komende beleidsperiode 2024-2026. Het jaar 2023 heeft tot de inzichten geleid dat we willen we sturen op meer regie en monitoring op ingezette jeugdzorg en waar mogelijk eerder afschalen naar voorliggende voorziening of naar eigen

Programmarekening 2023

43

netwerk. Leidend hierbij is de ontwikkelopdracht ambulant, het regionale beleidskader en de hervormingsagenda. Investeren in inzet consulent welzijn jeugd Om onze ambitie gericht op preventie van zorgvraag te realiseren, kiezen we voor een consulent welzijn jeugd. Doel van deze consulent is om vroegtijdig bij beginnende hulpvragen jeugdigen te kunnen begeleiden, adviseren en verwijzen naar voorzieningen in het voorliggend veld en de directe omgeving van de jeugdige. Zo zorgen we ervoor dat zij vroegtijdig en laagdrempelig geholpen worden, voorkomen we een verergering van de hulpvraag en realiseren we een reductie in de instroom in maatwerkvoorzieningen. Hiertoe hanteren we 2023 als pilot jaar. Doel hierbij is om de consulent in positie te brengen, te leren, te evalueren en door te ontwikkelen. Daarbij dient uiteindelijk getoetst te worden of deze interventie een reducerend dan wel dempend effect heeft op de instroom in de maatwerkvoorziening. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Onze consulent Welzijn Jeugd is gestart op 01-06-2023. Inmiddels heeft onze consulent welzijn jeugd een breed netwerk opgebouwd binnen onze gemeente met diverse partijen die zich richten op preventie en welzijn. Stichting Trajekt, Stichting Mee, Buurtgezinnen, POH jeugd, Leerplicht, Jeugdreclassering, Veiligheidshuis Maastricht-Heuvelland, politie en diverse verenigingen binnen onze gemeente zijn partijen waarmee een intensieve samenwerking is opgebouwd. Inmiddels heeft dit ertoe geleid dat er binnen 6 maanden 10 jeugdigen geholpen zijn middels een trajekt bij een voorliggende voorziening, i.p.v. directe doorverwijzing naar geïndiceerde jeugdzorg. Ook zijn in het kader van bevorderen welzijn en positieve gezondheid diverse creatieve en sportieve activiteiten georganiseerd voor jongeren binnen verschillende kernen van onze gemeente. Naast de externe partijen heeft onze consulent welzijn jeugd nauw contact met de klantmanagers en overige consulenten binnen de afdeling mens en samenleving. Wekelijks worden meldingen verdeeld waarbij de consulent welzijn jeugd aansluit om de mogelijkheden voor hulp in het voorliggende veld te inventariseren. Er is tevens contact met het team OOV (openbare orde en veiligheid) in het kader van preventie en reguleren overlast hangjongeren.

Tweewekelijks organiseert onze consulent welzijn jeugd een risico overleg met afdeling OOV, het Veiligheidshuis, wijkagent en Trajekt met als doel in kaart brengen en monitoren van de risicogroepen en hangjeugd binnen onze gemeente. Er is door onze consulente welzijn jeugd een intensieve samenwerking met onze consulent welzijn volwassenen, waarbij zo nodig de casuïstiek gezamenlijk wordt opgepakt. Problematiek binnen een gezin wordt systemisch bekeken en al naar gelang de hulpvraag (bijvoorbeeld armoede en schuldenproblematiek) wordt er geschakeld met de geschikte afdeling. Programmarekening 2023

44

Daarnaast is er een jongeren inloop punt gestart in de kern Eijsden, waarbij onze consulent welzijn jeugd deze plek als vindplek gebruikt om vervolgens jongeren te ondersteunen bij individuele hulpvragen. Naast deze vindplek maakt onze consulent welzijn jeugd gebruik van meerdere vindplekken zoals verenigingen (voetbal, fitness, handboogschieten) en bekende hangplekken in de openbare ruimte. Doorontwikkeling van de activiteiten van onze consulent welzijn jeugd staan voor 2024 op de agenda. Stimuleren mantelzorg en maximeren het budget op € 100.000 per jaar We voeren het mantelzorg compliment uit conform de verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2021 (een geldbedrag van maximaal € 200 per jaar wordt uitbetaald aan zorgvragers om zijn/haar mantelzorger te complimenteren. Wij herijken mantelzorgondersteuning: mantelzorgondersteuning wordt een specifieke taak binnen onafhankelijke cliëntenondersteuning van stichting MEE Zuid-Limburg. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Wij hebben een bedrag van 200 euro per uitbetaald aan 360 zorgvragers (één bedrag per huishouden) om hun mantelzorgers te complimenteren. Wij hebben mantelzorgondersteuning herijkt. Mantelzorgondersteuning is een specifieke taak geworden binnen onafhankelijke clientenondersteuning van stichting Mee Zuid-Limburg. Versterken Praktijkondersteuning Huisartsen Om jeugdigen met hulpvragen bij de huisarts te ondersteunen, zet de gemeente Eijsden-Margraten al enkele jaren in op een praktijkondersteuner huisartsen (POH). Deze POH helpt jeugdigen die bij de huisarts terecht komen met hulpvragen en verwijst indien nodig door naar de juiste zorgaanbieder. Hiermee worden de huisartsen ondersteund met specifieke zorgvragen en het indien nodig vinden van het juiste zorgaanbod. De rol van deze POH gaan we in 2023 verder verstevigen en uitbouwen. Zo zijn we in staat onze jeugdigen hulpvragers meer en passende hulp te bieden en tegelijkertijd overbodige maatwerkvoorzieningen te voorkomen. Kwaliteit (indicator)

Programmarekening 2023

45

Kwaliteit (toelichting) In 2023 zijn de uren inzet van onze POH jeugd verdubbeld van 10 naar 20 uren per week. Dit heeft ertoe geleid dat we binnen onze gemeente meer ruimte hebben om verwijzingen die via de huisartsenroute lopen, eerst nader voorliggend via onze POH jeugd op te pakken en zo nodig meer specifiek door te verwijzen naar geïndiceerde jeugdzorg. Daarnaast is er meer ruimte om aan te sluiten bij knooppuntoverleggen op school en met onze gemeentelijke toegang. Hiermee willen we voorkomen dat verwijzingen rechtstreeks de geïndiceerde zorg ingaan, maar dat de verwijzingen of voorliggend kunnen worden opgepakt, of gericht worden doorverwezen. De huisartsen zijn zeer tevreden over de inzet van de POH Jeugd in de praktijken. In 2023 zijn er 103 unieke cliënten gezien door onze POH jeugd met een gemiddelde van 4,2 consulten per cliënt. Hiervan is 53,2 procent afgesloten met positief effect, zonder doorverwijzing. 26 Procent is specifiek doorverwezen naar de jeugd-GGZ, 13 procent is doorverwezen naar jeugdhulp aanbieders. 5,2 procent is afgebroken door het gezin zelf en 2,6 procent is verwezen naar team jeugd.

Programmarekening 2023

46

Wat heeft het gekost? Exploitatie

6661000 WMO

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

-492.500,00

-460.326,76

32.173,24

6,53

-345.079,00

-319.498,38

25.580,62

7,41

0,00

0,00

0,00

0,00

-5.235,00

-1.968,27

3.266,73

62,40

-2.469.210,00

-2.469.123,32

86,68

0,00

-471.021,00

-285.784,00

185.237,00

39,33

-760.536,00

-673.238,81

87.297,19

11,48

0,00

0,00

0,00

0,00

134.000,00

173.178,65

39.178,65

-29,24

6668010 St. MEE / WMO

-226.867,00

-217.381,78

9.485,22

4,18

6670010 3d`s algemeen

-92.000,00

-93.003,47

-1.003,47

-1,09

6670011 3d`s algemeen

85.000,00

89.050,00

4.050,00

-4,76

-520.242,00

-677.531,01

-157.289,01

-30,23

6670700 WVGGZ

-32.800,00

4.532,87

37.332,87

113,82

6671001 Sociaal team

-20.000,00

-13.066,66

6.933,34

34,67

6682000 Consultatie en

-9.107,00

-9.669,62

-562,62

-6,18

0,00

0,00

0,00

0,00

-48.600,00

-48.697,10

-97,10

-0,20

6682003 Jeugd aan zet

-10.000,00

-7.135,26

2.864,74

28,65

6682010 Jeugdzorg

-310.000,00

-339.796,68

-29.796,68

-9,61

6682100 Jeugdzorg

0,00

0,00

0,00

0,00

6682101 Jeugdzorg

-1.333.967,00

-1.090.996,22

242.970,78

18,21

-2.599.000,00

-2.428.623,11

170.376,89

6,56

6682103 Dyslexie

-70.000,00

-79.088,32

-9.088,32

-12,98

6682104 Jeugdzorg

-15.000,00

4.761,31

19.761,31

131,74

Hulpmiddelen 6662002 WMO algemene voorzieningen 6662004 WMO Beschermd Wonen 6662010 WMO maatwerk 18+ 6662011 WMO Hulp bij de Huishouding 6662012 WMO Dagbesteding 6662013 WMO Begeleiding 6662099 Spuk Gala WMOcomponent 6667000 Eigen bijdrage WMO maatwerk

(opbrengsten) 6670600 Collectieve vervoersvoorziening

advies 6682001 Jeugdzorg uitvoering 6682002 Lokaal jeugdbeleid

(beleid)

begeleiding 6682102 Jeugdzorg behandeling

Programmarekening 2023

47

Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

overig zonder verblijf 6682105 Pleegzorg

-77.000,00

-54.133,67

22.866,33

29,70

6682106 BOR

-21.000,00

-1.184,18

19.815,82

94,36

6682200 Jeugd

-143.000,00

-126.173,50

16.826,50

11,77

-59.000,00

-65.587,68

-6.587,68

-11,17

6682300 Crisis

-96.000,00

-97.810,11

-1.810,11

-1,89

6682301 Landelijk

-71.500,00

-115.952,72

-44.452,72

-62,17

6682400 GIKJ

-1.085.000,00

-918.680,47

166.319,53

15,33

6682401 Verblijf

-104.000,00

-162.421,00

-58.421,00

-56,17

-11.268.664,00

-10.485.349,27

783.314,73

6,95

Bescherming 6682201 Jeugd Reclassering

Transitiearrangement

Resultaat

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6662011 Hulp in de Huishouding, 6662012 WMO Dagbesteding, 6662013 WMO Begeleiding, 6667000 Eigen Bijdrage PGB Sinds 2023 dient de verantwoording van de kosten WMO gesplitst te worden naar specifieke onderdelen conform de IV3 indeling zoals voorgeschreven door het rijk. Om een juist beeld te krijgen van de ontwikkelingen in de WMO dient het cluster van WMO maatwerkvoorzieningen als geheel te worden bezien en niet op de individuele onderdelen aangezien WMO een vraaggestuurd product is en de kosten over de verschillende producten en jaren kunnen variëren. Per saldo is in 2023 222K minder uitgegeven aan WMO dan voorzien in de primaire begroting, dit is inclusief de ingeboekte "minder meer" opgave. De onderuitputting wordt met name veroorzaakt door de wachtlijsten bij de Huishoudelijke Hulp, deze blijven onverminderd aanwezig, echter bij begroten houden we hier geen rekening mee. Immers wanneer deze oplossen dienen we als gemeente de inwoners die een indicatie hebben en op de wachtlijst staan te voor zien van huishoudelijke hulp. Daarnaast is de ingecalculeerde indexatie en verhoging van tarieven pas in de loop van het jaar ingegaan wat ook een effect heeft op de kosten voor 2023.

Programmarekening 2023

48

6670600 Collectieve vervoersvoorziening (Omnibuzz) Omnibuzz heeft in 2023 twee keer een afslag toegepast (2023-1 en 2023-2) ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2023. In de begrotingen 2023, 2023-1 en 2023-2 hield Omnibuzz geen rekening met de situatie van individuele gemeenten. De algeheel toegepaste extra afslag van 7,5% paste niet voor Eijsden-Margraten. In Eijsden-Margraten steeg de vervoersvraag. Door een verlaagd voorschot over 2023 dient onze gemeente een bedrag van € 125.415 bij te betalen aan de voorgestelde winstbestemming 2023. 6682400 GIKJ, 6682106 BOR, 6682101 Jeugdzorg begeleiding, 6682104Jeugdzorg overig zonder verblijf, 6682105 Pleegzorg, 6682200 Jeugd Bescherming, 6682301 Landelijk Transitiearrangement, 6682401 Verblijf en 6682102 Jeugdzorg Behandeling Sinds 2023 dient de verantwoording van de kosten Jeugdhulp gesplitst te worden naar specifieke onderdelen conform de IV3 indeling zoals voorgeschreven door het rijk. Om een juist beeld te krijgen van de ontwikkelingen in de Jeugdhulp dienen de maatwerkvoorzieningen Jeugdhulp als geheel te worden bezien en niet op de individuele onderdelen aangezien Jeugdhulp een vraag-gestuurd product is en de kosten over de verschillende producten en jaren kunnen variëren. Per saldo is er in 2023 177K minder uitgegeven aan Jeugdhulp dan primair begroot. Dit is inclusief de ingeboekte "minder meer" opgave.

De onderuitputting wordt met name veroorzaakt door minder uitgaven in ambulante maatwerkvoorzieningen. In de categorie Zwaar verblijf is er afgelopen jaar net een forse stijging te zien. Over het algeheel valt te concluderen dat hoewel de aantallen jeugdigen die jeugdhulp nodig hebben in onze gemeente iets afneemt, de kosten t.o.v. 2022 wel stijgen. Dit impliceert dat er een verzwaring van de zorg plaats vind. In het licht van de uitdagingen in financiële middelen voor gemeenten de komende jaren is het van belang dit de komende jaren goed te monitoren en op regionaal en lokaal gebied hier voldoende preventieve maatregelen te nemen. Daarnaast zijn niet alle middelen voor lokaal jeugdbeleid uitgegeven als gevolg van een late invulling van de functie van lokaal jeugdbeleidsmedewerker (sept). 6670700 WVGGZ (Wet verplichte GGZ) Voor de verplichte WVGGZ zijn we penvoerder voor de collega gemeenten Gulpen-Wittem en Vaals. In 2023 heeft de afrekening voor 2022 en 2023 plaats gevonden waardoor deze kosten per saldo negatief zijn. Echter zijn deze in 2022 en 2023 wel gemaakt.

Programmarekening 2023

49

1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners Wat willen we bereiken? Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners We zijn trots op ons materieel en immaterieel erfgoed, waarbij we grensoverschrijdende samenwerkingen stimuleren. De gemeente neemt de rol op zich van beschermer en hoeder, die faciliteert, financiert en stimuleert. Maar onze gemeente is geen openlucht museum. Het is de plek waarbinnen het cultureel erfgoed opgemerkt en gekoesterd wordt. Het dient als inspiratie in het dagelijks leven, in hoe we met elkaar willen leven en omgaan met onze ruimtelijke ordening en gebiedsontwikkelingen. We zetten in op het beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van monumenten en karakteristiek erfgoed. Veel waarde wordt gehecht aan kunst, cultuur en cultuureducatie. Dit geeft kleur aan onze gemeenschappen, verbindt en ontwikkelt talenten. We koesteren ook de rijkdom aan kunst en cultuur binnen onze gemeente en willen dit dan ook graag delen met toekomstige generaties, inwoners en bezoekers van onze gemeente. Daarnaast juichen we nieuwe kunst toe op een manier die inwoners inspireert, verrast en verrijkt. Hierbij is kunst dus niet alleen een element in de openbare ruimte maar ook een verbindende factor tussen inwoners. Wij moedigen kunst en cultuur aan, bij jongeren in het bijzonder, om daarmee de kunst en bovenal de rijke cultuur waar we trots op zijn toekomst te geven.

We zetten daarbij in op het actief betrekken van inwoners, organisaties en bezoekers bij kunst- en cultuurprojecten. Dit alles ondersteund en geïnspireerd door het platform Kunst In Eijsden-Margraten (KIEM). Cultuur ontwikkeling begint bij de basis en wordt vorm gegeven met en breed educatief programma op de basisscholen. Kinderen leren zo spelenderwijs in contact komen met onze cultuur enerzijds en anderzijds komen ze op een creatieve en inspirerende wijze in contact komen met maatschappelijke thema´s zoals respect, duurzaamheid, landschap en natuur. Ons bibliotheekwerk is toe aan herijking. Het is niet alleen de plek van het uitlenen van boeken. We zien om ons heen dat Bibliotheken zich ontwikkelen tot ontmoetingsplekken waar kennis, persoonlijke ontwikkeling, advies, contact en cultuur bij elkaar wordt gebracht. Daarom zetten we, lerend van anderen, in op innovatie samen met partners, vrijwilligers, organisaties en betrokken inwoners binnen. We koersen op een bibliotheekwerk dat aantrekkelijk is en uitnodigend is voor alle leeftijden.

Programmarekening 2023

50

Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Het bibliotheekwerk herijken. Met alle betrokken partijen ontwikkelen we in 2023 een nieuwe visie op bibliotheekwerk. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De toekomstige bibliotheek is meer dan alleen een plek om boeken uit te lenen. Het is een cultuurhuis en het hart van de gemeenschap waar mensen samenkomen om te leren, te delen en te creëren. Het biedt gelijke kansen voor mensen van alle leeftijden en achtergronden om zichzelf te ontwikkelen en te groeien, wat bijdraagt aan sociale cohesie en maatschappelijke vorming. Door het herijken van het bibliotheekwerk kunnen we onze samenleving dus verrijken en versterken en samen naar de zorgplicht in 2025 toewerken. Het ontwikkelingstraject voor een nieuwe visie is voltooid en omvat de volgende hoofdlijnen: - De bevindingen van het herijkingsonderzoek onder inwoners, uitgevoerd door Moventem. - De uitkomsten van een ontwikkelingstraject met alle belanghebbende partijen: een gezamenlijke strategie, visie & plan van aanpak richting zorgplicht in 2025. - De maatschappelijke functies of taken van bibliotheekwerk, zoals vastgelegd in de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (WSOB) / Zorgplicht 2025. Naast deze kerntaken, die uitgevoerd worden door Stichting Heuvelland Bibliotheken, zijn gemeentespecifieke projecten op het gebied van laaggeletterdheid, leesvaardigheid en maatschappelijke vorming gerealiseerd, waaronder twee taalcafé ‘s, twee camouflagecursussen laaggeletterdheid, het project Bieb op School en het IDO loket.

Inzetten op beschermen, zichtbaar en beleefbaar maken van materieel en immaterieel erfgoed We ontwikkelen en ondersteunen projecten die de culturele identiteit van de gemeente versterken. Denk hierbij hierbij aan structurele cultuureducatie op basisscholen. We maken immaterieel erfgoed (tradities / living heritage) zichtbaar en beleefbaar, en zetten het in als inspiratiebron m.b.t. het dagelijkse leven en/of gebiedsontwikkeling. Denk hierbij o.a. aan "De Bronck beleving" en nationale themadagen. We gaan door met de ontwikkeling van culturele routes. Vanaf 2023 is iedere Cultuurmuur-expositie verbonden met een tijdelijke culturele fiets- of wandelroute door de gemeente. De Cultuurmuur brengt

Programmarekening 2023

51

tweemaandelijks culturele onderwerpen in beeld via interactieve exposities. De bijbehorende routes worden ontwikkeld i.s.m. VisitZL waardoor een breed publiek wordt bereikt. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Erfgoed vormt niet alleen ons verleden, maar ook onze toekomst. Het biedt nieuwe generaties inspiratie, helpt bij het vormen van identiteit en creëert een gevoel van verbondenheid met de wereld om hen heen. Het is dus van cruciaal belang om ons erfgoed levendig te houden. Door dit te doen, zullen zowel oude als jonge inwoners van onze gemeente zich meer betrokken voelen bij hun erfgoed en er meer over leren. Op deze manier kunnen we ons erfgoed behouden en tegelijkertijd laten evolueren, wat de toekomst van onze gemeente zal versterken. Binnen onze programmalijn hebben we ons zowel op levend materieel erfgoed als immaterieel erfgoed gericht. We hebben immaterieel erfgoed tastbaar gemaakt en toegankelijk voor beleving, waarbij we het gebruikten als inspiratiebron voor het dagelijks leven en/of gebiedsontwikkeling. Voorbeelden hiervan zijn onder andere de integratie van kunst in de openbare ruimte, zoals muurschilderingen met Broonken Cramignon-thema's, en de structurele samenwerking met het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed. Daarnaast hebben we de themadag 'Dag van de Cramignon' georganiseerd, gevolgd door de presentatie van de Cramignon in het Nationale Openluchtmuseum in Arnhem. Verder zijn we gestart met het project ‘Erfgoed Spotten’, waardoor immaterieel erfgoed het hele jaar door zichtbaar en beleefbaar blijft.

Tot slot behoort ook de campagne ter bevordering van de streektaal ‘Kal Plat’ thuis in dit overzicht, welke in deze jaarrekening nog separaat wordt belicht. Kunst en Cultuurprojecten verbinden met onze jongere inwoners en organisaties. We continueren het platform (KIEM) Kunst In Eijsden-Margraten en daarmee projecten als "kunst in de brievenbus" en een project om culturele aanbieders aan elkaar te verbinden. We realiseren kunst- en cultuurprojecten met een verbindende en/of maatschappelijke boodschap. Denk aan de beschilderingen rond en aan viaducten, Kunst O Maat en Kunstfietsen. Kwaliteit (indicator)

Programmarekening 2023

52

Kwaliteit (toelichting) Kunstprojecten die onze inwoners verbinden zijn belangrijk voor de maatschappelijke ontwikkeling. Ze helpen mensen om meer te leren over verschillende standpunten en achtergronden, en ze bouwen bruggen tussen mensen met diverse ervaringen en verhalen. We hebben hierbij samengewerkt met andere beleidsvelden, hebben burgerparticipatie gestimuleerd en jongeren betrokken. Dit heeft de vitaliteit van onze gemeenschap en de band tussen mensen versterkt, en heeft inwoners een gevoel van trots en verbondenheid met hun omgeving gegeven. Cultuur gaat over het beleven en beoefenen van cultuuruitingen zoals muziek, kunst en theater, en over het genieten van erfgoed. Maar het gaat ook over hoe we samen in het leven willen staan. Daarom hebben we culturele projecten ingezet als middel om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Zo lanceerden we het culturele online KIEM-platform. Projecten die kunst verbinden met onze inwoners, zoals de kunst-o-maat en kunst in de brievenbus, hebben we verder ontwikkeld. Een voorbeeld van burgerparticipatie is het in 2023 opgestarte project ‘Culturele invulling van het Ireneplein in Cadier en Keer’. Daarnaast hebben we kunst- en cultuurprojecten met een maatschappelijke boodschap gerealiseerd.

Voorbeelden hiervan zijn de beschildering nabij de uitkijktoren in Mesch en het kunstproject omtrent dementie, in samenwerking met de Appelgaard. Tenslotte hebben we culturele projecten gesteund die de culturele identiteit van onze gemeente versterken. Dit omvatte onder andere het verstrekken van incidentele culturele subsidies. Uitvoering geven aan een breed educatief programma kunst en cultuur. Doorontwikkeling en uitbreiding van SKEM (Structurele kunst en cultuureducatie Eijsden-Margraten), het basis- en randprogramma. Dit betekent voortzetting en doorontwikkeling van cultuureducatie aan ca 1.700 basisschool leerlingen. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Cultuureducatie is de ruggengraat van kunst en cultuur en maatschappelijke vorming. We hebben daarom een breed educatief programma ontwikkeld voor onze basisscholen. Dit bood in 2023 -naast wekelijkse lessen op het gebied van muziek, drama en beeldend- inspirerende randprogramma’s die spelenderwijs de link hebben gelegd naar maatschappelijke thema’s. Naast creativiteit en verbeeldingskracht, leerde dit kinderen belangrijke vaardigheden zoals samenwerken, kritisch denken en probleemoplossing. Het hielp kinderen om uit hun comfortzone te stappen waardoor ze hun potentieel beter konden ontplooien. Programmarekening 2023

53

We hebben SKEM (Structurele Kunst- en Cultuureducatie Eijsden) uitgebreid door het aanscherpen van het curriculum voor het basisprogramma en het verder ontwikkelen van het randprogramma. Ook hebben we diverse live presentatiemomenten georganiseerd . Samenvattend hebben we cultuureducatie voortgezet en doorontwikkeld voor ongeveer 1.700 basisschoolleerlingen en 8 basisscholen. Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

6510000 Bibliotheek

-440.122,00

-414.328,10

25.793,90

5,86

6511000

-225.640,00

-224.397,50

1.242,50

0,55

6511001 Emancipatie

-10.772,00

-9.450,00

1.322,00

12,27

6540000 Kunst

-50.442,00

-55.508,28

-5.066,28

-10,04

6540001 Kunst

-7.500,00

-6.262,50

1.237,50

16,50

6540002 Kunstroute

-10.000,00

-8.796,64

1.203,36

12,03

6540010 Culturele

-71.500,00

-82.498,53

-10.998,53

-15,38

6541101 Archeologie

-3.690,00

-4.982,86

-1.292,86

-35,04

6580010 Mediazaken

-17.800,00

-17.230,86

569,14

3,20

6723280 Natuur-milieu-

-6.800,00

-6.799,75

0,25

0,00

6723290 Zwerfafval

-27.500,00

-27.560,00

-60,00

-0,22

6821000 Erfgoed

-62.743,00

-53.683,77

9.059,23

14,44

Resultaat

-934.509,00

-911.498,79

23.010,21

2,46

Muziek(onderwijs)

(subsidies)

activiteiten

educatie

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6540010 Culturele Activiteiten Het tekort op Culturele activiteiten wordt veroorzaakt door een onderuitputting van de staat B op dit punt. Er wordt een externe projectmedewerker ingehuurd om de niet ingevulde uren van de buurtcoach Kunst en Cultuur in te vullen.

Programmarekening 2023

54

1.9 Mutaties reserves programma 1 Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

6980001 Mutaties

Werkelijk 2023

365.469,00

365.469,00

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023 0,00

0,00

reserves prg. 1

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Er zijn geen financiële afwijkingen toe te lichten.

Programmarekening 2023

55

Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren

Programma 1: Mens & Samenleving

Naam Indicator

Eenheid

Bron

Waarde

Waarde

Waarde

E-M

25.000 -

NL

50,000 Verwijzingen halt

Winkeldiefstallen

Geweldsmisdrijven

Absoluut verzuim

Relatief verzuim

Voortijdige schoolverlaters totaal

Aantal per 1.000 jongeren

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 inwoners

Per 1.000 leerlingen

Per 1.000 leerlingen

%

Halt

CBS

CBS

DUO/Ingrado

DUO/Ingrado

DUO/Ingrado

(vo MBO) Niet-sporters

Banen

Jongeren met een delict voor de

%

Aantal per 1.000 inwoners van 15-64 jaar

% 12 t/m 21 jarigen

CBS

CBS

CBS

rechter Kinderen in uitkeringsgezin

Netto arbeidsparticipatie

% kinderen tot 18 jaar

% van de werkzame beroepsbevolking ten

CBS

CBS

opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren

Personen met een

% 16 t/m 22 jarigen

Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder

CBS

CBS

bijstandsuitkering Personen met een lopend re-

Aantal per 1.000 inwoners van 15-74 jaar

CBS

integratietraject Jongeren (t/m 18 jaar) met

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

jeugdhulp Jongeren (t/m 18 jaar) met

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

jeugdbescherming Jongeren (t/m 23 jaar) met jeugdreclassering

Programmarekening 2023

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

14

8

8

2022

2022

2022

0,77

14,16

25,18

2023

2023

2023

2,10

3,00

4,30

2023

2023

2023

6

4,2

4,2

2022

2022

2022

6

18

24

2022

2022

2022

1,9

2,1

2,4

2022

2022

2022

45,2

47,9

46,4

2022

2022

2022

540,8

726,1

825,4

2022

2021

2022

2%

1%

1%

2022

2022

2022

3,0

4,0

6,0

2022

2022

2022

71,6%

73,4%

73,1%

2023

2023

2023

1,00%

1,00%

1,00%

2022

2022

2022

149,4

230,3

344,8

2023

2023

2023

3,2

11,8

12,2

2023

2023

2023

9,6%

11,1%

11,4%

2023

2023

2023

0,70%

1,00%

1,00%

2023

2023

2023

0,30%

0,30%

0,30%

2023

2023

2023

56

Cliënten met een

Aantal per 10.000 inwoners

CBS/MSD/WMO

650

629

650

maatwerkarrangement WMO

Kaderstellende documenten Programma 1: kwaliteit van Leven •

Toekomstagenda Sociaal Domein Maastricht Heuvelland 2022.

•

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente Eijsden-Margraten 2022.

•

Verordening Jeugdhulp Eijsden-Margraten 2019.

•

Centrumregeling verwerving Jeugdhulp Zuid-Limburg 2019.

•

Nadere regels jeugdhulp 2022.

•

Subsidieregeling innovatiemiddelen niet vrij toegankelijke jeugdhulp.

•

Preventie- en handhavingsplan jeugd en alcohol Zuid-Limburg2021-2024.

•

Centrumregeling verwerving WMO-ondersteuning en beschermd wonen.

•

Regionale toekomstagenda informele ondersteuning en zorg.

•

De nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2020-2023 ‘Zuid Springt Eruit’

•

Verordening cliëntenparticipatie Participatiewet Maastricht Heuvelland 2017.

•

Uitvoeringsbesluit boetes participatiewet MH 2017.

•

Beleidsnota schuldhulpverlening Eijsden-Margraten 2022-2025.

•

Beleidsregels Bijzondere bijstand 2022

•

Regeling tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering 2018.

•

Verordening handhaving Participatiewet, IOAW en IOAZ 2016.

•

Uitvoeringsbesluit individuele inkomenstoeslag Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2015.

•

Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet 2015.

•

Verordening re-integratie en tegenprestatie Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016.

•

Beleidsregel subsidies maatschappelijke accommodaties (in eigendom van vereniging of stichting)

gemeente Eijsden-Margraten 2018. •

Verordening GR leerlingenvervoer Maastricht-Heuvelland gemeente Eijsden-Margraten 2014.

•

Perspectief dienstverlening rondom het kind.

•

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Eijsden- Margraten 2015.

•

Verordening Wet Kinderopvang Eijsden-Margraten 2011.

•

Uitvoeringsbesluit Kinderopvang op basis van Sociaal medische indicatie (SMI)

•

Verordening ruimte en inrichtingseisen Peuterspeelzaal werk.

•

Verordening kwaliteitseisen peuterspeelzaal werk.

•

Beleidsplan bibliotheekwerk heuvelland gemeenten 2008-2011.

•

Algemene Subsidieverordening Welzijn gemeente Eijsden-Margraten met ingang van 1 januari

2017 •

Kadernota accommodatiebeleid 2017.

Programmarekening 2023

57

•

Meerjarenonderhoudsplan Sportaccommodaties 2015.

•

Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs Eijsden-Margraten 2012.

•

Verordening leszwemmen gemeente Eijsden-Margraten 2018.

•

Beleidsplan Cultureel Erfgoed 2018-2021

•

Subsidieverordening Cultureel Erfgoed.

•

Erfgoedverordening Eijsden-Margraten eerste wijziging 2016.

•

Subsidieverordening Kerkelijke Rijksmonumenten Cultureel Erfgoed.

•

Nota bouwstenen kunst en cultuur 2014-2018.

•

Regeling adviescommissie Kunst en Cultuur.

•

Sportakkoord Heuvelland in beweging gemeente Eijsden-Margraten.

•

Lokaal actieplan jeugd (2023-2026).

•

Regionaal beleidsplan jeugd (2023-2026).

•

Regionaal uitvoeringsplan jeugd (2023).

•

Beleidskader Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2015.

•

Beleidsregels social return arbeidsmarktregio Zuid-Limburg 2020.

•

Beleidsregels terug- en invordering bedrijfskapitaal TOZO.

•

Uitvoeringsbesluit individuele studietoeslag Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016.

•

Uitvoeringsbesluit aanvullende bijzondere bijstand levensonderhoud jongeren 18-20 jaar

Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2019 e.v. •

Uitvoeringsbesluit gesubsidieerde arbeid Maastricht-Heuvelland 2015.

•

Uitvoeringsbesluit hoogwaardig handhaven en debiteuren Participatiewet, IOAW en IOAZ

Maastricht-Heuvelland 2020. •

Uitvoeringsbesluit inkomensvrijlating Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016.

•

Uitvoeringsbesluit krediethypotheek Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016.

•

Uitvoeringsbesluit vermogensvaststelling Participatiewet Maastricht-Heuvelland 2016.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen dragen bij aan het programma Mens & Samenleving : •

Centrumregeling inkoop Jeugd.

•

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zuid-Limburg (GGD Zuid Limburg).

•

Omnibuzz.

•

MTB Regio Maastricht NV.

•

Stichting Podium24.

•

Annex BV / Stichting Re-integratie Inbesteding Maastricht en Mergelland (SRIMM).

•

Anti Discriminatie Voorziening Limburg.

•

Regionale samenwerking leerplicht RMC.

•

Regionale samenwerking leerlingenvervoer.

Programmarekening 2023

58

Voor nadere informatie over deze verbonden partijen verwijzen wij naar de paragraaf Verbonden partijen. Wat heeft het programma gekost? Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening 2023

Lasten 1.1000 Een inclusieve samenleving

-11.517.907,00

-10.525.254,53

992.652,47

1.2000 Een gezond verenigingsleven

-108.000,00

-83.017,36

24.982,64

1.3000 Toekomstbestendig onderwijs

-865.501,00

-855.661,13

9.839,87

1.4000 Ontmoetingsruimten in elke kern

-111.658,00

-112.426,86

-768,86

1.5000 Sporten en bewegen voor jong en oud

-1.289.046,00

-1.194.762,89

94.283,11

1.6000 Trendbreuk Eijsden-Margraten

-1.769.956,00

-1.758.962,08

10.993,92

1.7000 Zorg op maat met focus op

-11.639.329,00

-10.910.976,01

728.352,99

-959.400,00

-937.148,87

22.251,13

-130.000,00

-130.000,00

0,00

-28.390.797,00

-26.508.209,73

1.882.587,27

1.1000 Een inclusieve samenleving

7.029.243,00

7.311.429,20

282.186,20

1.3000 Toekomstbestendig onderwijs

50.000,00

56.080,00

6.080,00

1.5000 Sporten en bewegen voor jong en oud

347.174,00

272.645,86

-74.528,14

1.6000 Trendbreuk Eijsden-Margraten

113.290,00

100.069,70

-13.220,30

1.7000 Zorg op maat met focus op

370.665,00

425.626,74

54.961,74

24.891,00

25.650,08

759,08

495.469,00

495.469,00

0,00

8.430.732,00

8.686.970,58

256.238,58

-19.960.065,00

-17.821.239,15

2.138.825,85

kostenbeheersing 1.8000 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners 1.9000 Mutatie reserves programma 1 Totaal Lasten Baten

kostenbeheersing 1.8000 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners 1.9000 Mutatie reserves programma 1 Totaal Baten Resultaat

Programmarekening 2023

59

Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie Gemeente Eijsden-Margraten is uniek. We herbergen welgeteld vier natura 2000 gebieden, te weten het Hoogbos-Noorbeemden, Eijsderbeemden, Bemelerberg-Schiepersberg en het Savelsbos. Daarnaast beschikt Eijsden-Margraten over een omvangrijk en prachtig buitengebied. De landschappelijke kwaliteiten die gekenmerkt worden door fijnschaligheid, diversiteit en het cultuur historisch erfgoed vormen de unieke waarden van ons buitengebied. Het landschap vormt het basiskapitaal voor een gezond leef- en verblijfsklimaat en bepaalt de belevingswaarde voor inwoner en bezoeker. We zijn trots op dit authentieke landschap en de vele natuur die we rijk zijn. Het landschap en de natuur staan steeds meer onder druk. Middelen voor beheer nemen af. We zien een toename van het toerisme en recreatie, schaalvergroting in de landbouw en een toename van leegstaand vastgoed in het buitengebied (stallen, schuren en/of erfgoed). Daarnaast zien we de biodiversiteit afnemen en de effecten van stikstofvraagstukken toenemen. Ook klimaatverandering vormt een aandachtspunt: extremere neerslag en droogteperiodes vereisen maatregelen om voedsel-en drinkwaterproductie, bodemerosie en wateroverlast te beheersen. Het is zaak dat we de kwaliteiten van ons landschap ook naar de toekomst toe goed borgen.

Dit vraagt om een adequate aanpak rondom beheer en ontwikkeling van landschappelijke en natuurlijke waarden in het buitengebied waarin ruimte blijft voor toerisme, recreatie en de agrarische sector. Voorwaarde is wel dat hun activiteiten de aanwezige kwaliteiten duurzaam versterken en in harmonie met het landschap plaatsvinden. De basis voor ons handelen vormt de vastgestelde visie Buitengewoon Buitengebied en de daaraan gekoppelde richtinggevende uitspraken.

2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Wat willen we bereiken? 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten Ons landschap, een afwisseling van natuurgebieden, cultuurlandschap, de graften en holle wegen, de beekdalen, de Maas, maar ook de vele monumenten en de hoogstambomen maakt onze gemeente bijzonder en wordt door velen, zowel inwoners als bezoekers, gewaardeerd en gekoesterd. Dit landschap, onderdeel van het Nationaal landschap Zuid-Limburg, is een belangrijke drager van onze identiteit en onze economie. Onze natuurgebieden maken onderdeel uit van Natuurnetwerk Limburg. Ze hebben een belangrijke functie voor de biodiversiteit, maar zorgen ook, samen met ons cultureel erfgoed en ons landschap, Programmarekening 2023

60

voor een gebied waar het zowel voor inwoner als bezoeker goed toeven is. Daarnaast kent onze gemeente het Maasdal, landschappelijk waardevolle beekdalen en bufferzones en verbindingszones tussen bestaande natuurgebieden (landbouwgebieden met kleine landschapselementen, waterlopen e.d.). In deze groenblauwe gebieden zijn er kansen om natuurwaarden en landschapskwaliteiten te laten samen gaan met andere functies. De herontwikkeling van het Noordal, groeve ’t Rooth en de Zuidelijke Maasdalvisie zijn daarvan voorbeelden. Biodiversiteit en landschappelijke attractiviteit hangen samen met een goed beheer van het landschap. Door het wegvallen van middelen voor beheer en de afname van de agrarische sector, zijn nieuwe verdienmodellen nodig om het landschap duurzaam te kunnen onderhouden. In dat licht wordt ingezet op het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen rondom beheer van het landschap, waarbij op innovatieve wijze op zoek gegaan wordt naar inbreng van ondernemers en de bezoekers alsmede onze eigen inwoners. We zetten tevens in op het vergroten van de biodiversiteit en vergroening in het buitengebied. We passen ecologisch bermenbeleid toe en bevorderen het bijenwelzijn. Tevens leggen we flora en faunastroken aan en planten we hagen, (fruit)bomen en (pluk)bossen.

Hierdoor ontstaan nieuwe leefgebieden voor bijvoorbeeld vogels en insecten, worden bestaande leefgebieden met elkaar verbonden en wordt de biodiversiteit versterkt. Mede door in te zetten op strategische grondaankopen wordt onder andere bijgedragen aan het realiseren van ecologische verbindingszones en natuurontwikkeling. Daarnaast wordt hiermee de belevingswaarde van ons landschap voor inwoner en bezoeker verhoogd. Op plekken geven we ruimte voor aanplant van de fijnspar, zodat het immaterieel cultureel erfgoed ‘’denhalen’’ ook in de toekomst als traditie behouden blijft in onze dorpen. Lokale initiatieven die bijdragen aan bomen-, hagen- en bosaanplant alsmede bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit en het bijenwelzijn, stimuleren we. Tevens ondersteunen we, vanuit het gedachtegoed ‘’renderend landschap’’, nieuwe ontwikkelingen indien deze versterkend zijn voor het beheer en ontwikkeling van het landschap en passend zijn in de omgeving. Hierbij hanteren we het principe dat in ruil voor de baat die het project of ontwikkeling heeft vanwege het landschap, een bijdrage geleverd wordt aan de ontwikkeling en bescherming er van. Daarnaast zetten we in op bescherming, herstel en uitbreiding van authentieke landschapselementen.

Juist de kleine landschapselementen (zoals hagen, bosjes, graften, bomenrijen) vormen, naast de functie die ze hebben voor dier- en plantensoorten, ook een visueel aantrekkelijk element in ons landschap en benadrukken de fijnschaligheid.

Programmarekening 2023

61

Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? De herontwikkeling van het Noordal faciliteren. Voorbereiden en onderzoeken om een optimalisatie te realiseren van de Droog Weer Afvoer (DWA) naar het bergbezinkbassin (BBB) de Wesch. Dit project wordt samen opgepakt met Stichting Natuurmonumenten, Waterschap Limburg en de provincie Limburg ter bescherming van de ecologische kwaliteit van de Noor en instandhouding van de Noor. E.e.a. wordt als een gebiedsplan opgepakt. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2023 is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan tussen de het Waterschap, Natuurmonumenten, LLTB en de gemeente Eijsden-Margraten om gezamenlijk het waterprobleem in het Noordal aan te pakken. Het project Liquid Commons Noordal is teven in 2023 aangemeld als koploperproject in het kader van het LPLG. In 2023 is gezamenlijk gewerkt aan een offerte uitvraag voor de aanbesteding van de planvoorbereiding om gezamenlijk te komen tot en integraal ontwerp van de wateropgave in het Noordal, voor zowel het landelijke als het stedelijke wateren mogelijke Boerenbuffers. Aanbesteding van de planvoorbereiding is voorzien voor voorjaar 2024. Ecologisch bermenbeheer toepassen en stimuleren van lokale initiatieven. Het vastgesteld bermbeleid continueren. Daarnaast heeft er een aanpassing plaatsgevonden naar aanleiding van gesprekken met het groene middenveld. Sommige bermen worden nog maar 1x per jaar gemaaid, (in het voorjaar). Uitgangspunt is dat de bermen worden gemaaid indien de verkeersveiligheid in gedrang komt. Het maaien en afvoeren van het maaisel heeft eveneens een duidelijk positief effect op de kruidenrijkdom. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De werkzaamheden zoals voorzien in de begroting 2023 zijn uitgevoerd en worden de komende jaren gecontinueerd. Samen met de Provincie Limburg is tevens gewerkt aan een ecologisch ontwikkelplan om de mogelijkheden te onderzoeken verbindingen te leggen tussen de Natura2000 gebieden via de bermen.

Programmarekening 2023

62

Een vervolg geven aan de Zuidelijke Maasdalvisie. Samen met de partners Provincie Limburg, Waterschap, Rijkswaterstaat, het Rijk en de gemeente Maastricht wordt er verder gewerkt aan de MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)-verkenning voor het Zuidelijk Maasdal. Dit is een verdere uitwerking van de ontwikkelvisie en het onderzoeksrapport. De voorbereiden voor de MIRT-verkenning gaan eerst via een zogenaamde startbeslissing ter voorbereiding op de mogelijke verkenning. De Stuurgroep DeltaMaas neemt hierover een verdere beslissing. De doelstelling is om in 2023 met de MIRT-verkenning te starten. In deze verkenning worden de verschillende maatregelen voor het Zuidelijk Maasdal, voor Eijsden de groene geul bij de Oosterplas/Pieterplas, verder inhoudelijk onderzocht op o.a. haalbaarheid en impact voor de omgeving. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De MIRT-verkenning is voorgezet. Dit heeft geleid tot een MIRT-startdocument. De minister heeft in juni ingestemd met dit startdocument. Na dit akkoord is de verkenning in de volgende fase gekomen. In deze nieuwe fase worden de mogelijke maatregelen voor Eijsden-Margraten en de bijbehorende financiële inzichten verder onderzocht. Eind december zijn er informatiebijeenkomsten geweest voor bestuurders en inwoners van de deelnemende gemeenten. Een dergelijke verkenning heeft een doorlooptijd van circa 3 jaar. Het project Bloemrijke Akkerranden voortzetten en uitbreiden. De bestaande bloemrijke akkerranden in stand houden door middel van een samenwerking met Stichting Limburg Bloeit op. De jaarlijks bijdrage wordt gecontinueerd. De stichting zet volop in op uitbreiding van het areaal. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De samenwerking met Stichting Limburg Bloeit Op heeft in 2023 jaar plaatsgevonden en is naar tevredenheid verlopen. In 2020 is de stichting gestart met 2800 meter akkerrand, in 2021 is dit uitgebreid naar 3100 m. Met het beschikbare budget is een toename van areaal niet te bereiken. In 2022 is het areaal dan ook gelijk gebleven. In 2023 zijn de percelen opnieuw ingezaaid. Het areaal is

Programmarekening 2023

63

niet toegenomen. In 2024 wordt gekeken of middelen vanuit het landschapsfonds een uitbreiding kunnen stimuleren. Instellen landschapsfonds Landschap is een van de prioritaire thema's. Landschapsbeheer is kostbaar en ook voor landschapsontwikkeling zijn middelen noodzakelijk. Binnen de perspectievennota van de minister van landbouw wordt de mogelijkheid geboden aan agrariërs om mede het landschap te beheren en daar een vergoedingensystematiek tegenover te stellen. Er is reeds een bestemmingsreserve landschap ingesteld in onze begroting, welke ingezet kan worden voor klimaatadaptatie, het beheer en onderhoud van het landschap, de vergroening van het landschap en het bomenplan. Deze reserve wordt gevoed middels een jaarlijkse dotatie van € 100.000 en vanuit de meeropbrengsten toeristenbelasting van 0,30 eurocent per overnachting. Er wordt, conform afspraak met de raad, in 2023 een plan uitgewerkt waarbij de bestedingsrichtingen en omvang vanuit de bestemmingsreserve landschap nader worden bepaald, het zogenaamde landschapsfonds. Hierbij zal naast het beheer van het landschap ook aandacht zijn voor ontwikkeling van het landschap, versterken van verbindingszones tussen de Natura 2000 gebieden.

Een en ander gericht op versterking van de biodiversiteit, het bijenwelzijn, het vergroenen op basis van lokale initiatieven als ook het stimuleren om nieuwe kleine landschapselementen te realiseren en uitvoering te geven aan het bomenplan. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Het landschapsfonds is in september door de raad vastgesteld en momenteel operationeel. Kleine landschapselementen in beeld brengen en handhaven op behoud hiervan. In Q1 van 2023 is de inventarisatie van de landschapselementen afgerond en op kaarten vastgelegd. Deze kaarten vormen input voor het omgevingsplan waarin de beschermde status geborgd dient te worden. Na vaststelling van het plan door de raad kan op instandhouding gehandhaafd worden. Tot die tijd vormen de huidige kaarten met beschermde landschapselementen in het vigerende bestemmingsplan het uitgangspunt voor handhaving. Kwaliteit (indicator)

Programmarekening 2023