20240703 07b Programmarekening 2023

Programmarekening 2023

Programmarekening 2023

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...........................................................................................................................................3 Voorwoord programmarekening 2023 ......................................................................................................6 Leeswijzer .................................................................................................................................................15 Programma 1: Kwaliteit van Leven .........................................................................................................17 1.1 Een inclusieve samenleving ..........................................................................................................17 1.2 Een gezond verenigingsleven .......................................................................................................23 1.3 Toekomstbestendig onderwijs ......................................................................................................25 1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern .................................................................................................30 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud ........................................................................................32 1.6 Trendbreuk Eijsden-Margraten

.....................................................................................................37 1.7 Zorg op maat met focus op kostenbeheersing ............................................................................39 1.8 Kunst en cultuur in verbinding met onze inwoners ....................................................................50 1.9 Mutaties reserves programma 1 ...................................................................................................55 Programma 2: Landbouw, Landschap en Plattelandseconomie .........................................................60 2.1 Behoud en versterken landschapskwaliteiten .............................................................................60 2.2 Transformatie van de landbouw ...................................................................................................68 2.3 Vrijetijdseconomie in balans met landschap en leefomgeving .................................................74 2.4 Mutaties reserves programma 2 ..................................................................................................83 Programma 3: Duurzaamheid en Klimaatverandering ..........................................................................86 3.1 Op weg naar een energieneutrale toekomst ................................................................................86 3.2 Aan de slag met

klimaatadaptatie .................................................................................................95 3.3 Optimaliseren luchtkwaliteiten ......................................................................................................99 3.4 Van afval tot grondstof ................................................................................................................103 3.5 Mutaties reserves programma 3 .................................................................................................106 Programma 4: Wonen en Leefomgeving .............................................................................................110 4.1 Woningbouw naar behoefte in elke kern ....................................................................................111 Programmarekening 2023

3

4.2 Zorgvuldige implementatie Omgevingswet ...............................................................................120 4.3 Veilige fiets- en wandelverbindingen .........................................................................................124 4.4 Aanpak parkeren in Eijsden en Margraten .................................................................................128 4.5 Optimalisatie bereikbaarheid kernen ..........................................................................................131 4.6 Openbare ruimte als visitekaartje ...............................................................................................133 4.7 Vastgoed .......................................................................................................................................143 4.8 Mutaties reserves programma 4 .................................................................................................144 Programma 5: Bestuur en dienstverlening ..........................................................................................147 5.1 De zichtbaarheid en communicatie over dienstverlening, burgerparticipatie en de activiteiten vergroten.

........................................................................................................................147 5.2 Een open en transparant Bestuur ...............................................................................................153 5.3 Inspraak is een vanzelfsprekendheid .........................................................................................155 5.4 Een gezonde en solide financiële huishouding .........................................................................158 5.5 Doelgericht samenwerken ...........................................................................................................164 5.6 Een goed toegankelijke en veilige ICT-omgeving .....................................................................167 5.7 Veiligheid; een gezamenlijke verantwoordelijkheid ..................................................................169 5.8 Ondermijning een halt toeroepen ...............................................................................................173 5.9 Jeugdproblematiek in de greep ..................................................................................................176 5.10 Personeel ....................................................................................................................................177 5.11 Mutaties reserves programma 5

...............................................................................................181 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ...............................................................................................185 Onvoorziene uitgaven ............................................................................................................................187 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................................188 Paragrafen ...............................................................................................................................................190 Paragraaf 1: Lokale heffingen ...........................................................................................................190 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................199 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen ..........................................................................................................222 Paragraaf 4: Financiering ..................................................................................................................229 Programmarekening 2023

4

Paragraaf 5: Bedrijfsvoering .............................................................................................................232 Paragraaf 6: Verbonden partijen .......................................................................................................242 Financiële jaarrekening 2023 .................................................................................................................287 Overzicht van baten en lasten ...........................................................................................................287 Balans ..................................................................................................................................................290 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..........................................................................294 Toelichting op de balans .......................................................................................................................306 Rechtmatigheidsverantwoording ..........................................................................................................382 Wet Normering Topinkomens (WNT) ....................................................................................................384 Staat van herkomst en besteding van middelen (kastroomoverzicht) ..............................................387 Single

information Single Audit (SiSa) ................................................................................................390 Bijlagen ....................................................................................................................................................422 A. Overzicht restantkredieten ultimo 2023 .......................................................................................422 B. Rekening 2023 conform taakvelden BBV ....................................................................................427

Programmarekening 2023

5

Voorwoord programmarekening 2023 1.

Inleiding: jaarrekening 2023

Deze jaarstukken zijn een inhoudelijke en financiële verantwoording over begrotingsjaar 2023. Het eerste volledige jaar van het bestuursakkoord 2023-2026 met de titel ‘Goed leven in elke kern’. We blikken terug op wat we hebben gerealiseerd in vergelijking met wat we ons hadden voorgenomen en welke factoren dat resultaat hebben beïnvloed. Het is een verantwoording op programmaniveau, waarbij we zijn uitgegaan van de programma’s die de raad bij de start van deze raadsperiode 20232026 heeft vastgesteld. Het vertrekpunt is dus de programma-indeling van begroting 2023-2026. Net als op programmaniveau worden de resultaten en de afwijkingen gepresenteerd; in dit voorwoord beschouwen we de hoofdlijnen. We stellen vast dat het saldo van de jaarrekening 2023 € 2.145.238 positief bedraagt. 2.

Start nieuwe burgemeester

Op 23 maart 2023 is onze nieuw burgemeester geïnstalleerd. Dit eerste jaar stond in het teken van “verbinding met de samenleving”. Via kernenbezoeken heeft onze burgemeester uitgebreid kennis gemaakt met onze inwoners, haar ondernemers, haar verenigingen en haar tradities. Daarnaast is onder leiding van de burgemeester de externe oriëntatie vergroot. Banden zijn aangehaald met andere overheden, gemeenten, provincie, ministeries, ook in de euregio en Europa. 3.

Koers van de begroting 2023: “Goed leven in elke kern”

Een nieuw bestuursakkoord 2023-2026 gebaseerd op onze missie: Eijsden-Margraten: Dicht bij het leven. Dicht bij mensen. Het leven van onze inwoners centraal. Het bestuursakkoord voor de periode 2023-2026 gaat uit van 5 prioritaire thema’s. •

Kwaliteit van leven

•

Landbouw, landschap en plattelandseconomie

•

Duurzaamheid en klimaatverandering

•

Wonen en leefomgeving

•

Bestuur en dienstverlening

Programmarekening 2023

6

Op enkele punten is de realisatie van onze ambities vertraagd, maar over de gehele linie zijn we trots op wat er ligt. We hebben niemand in de kou laten staan: inwoners, verenigingen en ondernemers niet. Richtsnoer daarbij is en blijft onze missie: In Eijsden-Margraten staan we dicht bij het leven. Het leven van onze inwoners staat centraal. De plannen voor 2023 stonden dan ook in het teken van "Investeren in mensen en ruimte" * Gezonde kernen en gemeenschappen Om de sociale basis, zelfredzaamheid en veerkracht van onze inwoners te ondersteunen hebben wij in welzijnswerk, vrijwilligersorganisaties, burgerinitiatieven en verenigingsleven geïnvesteerd. Wij zien toegankelijkheid van kunst- en cultuur als een belangrijke voorwaarde voor goede kwaliteit van leven en sterke sociale basis in onze gemeente. De bibliotheek zien wij als een belangrijke algemeen toegankelijke voorziening en hart van de samenleving. Daarom is voor bibliotheekwerk het voorbereidend werk getroffen en heeft toekenning van de specifieke uitkering “bibliotheekgelden” plaatsgevonden als voorbereiding op de zorgplicht bibliotheken per 1-1-2025. Het integraal huisvestingsplan onderwijs is vastgesteld en de diverse deelplannen zoals nieuwbouw school Cadier & Keer en aanpakken huisvestingskrapte bij de scholen in Eijsden en Margraten zijn in ontwikkeling.

In 2023 zijn alle voorbereidingen getroffen zodat het bevoegd gezag van de school OBS Mesch per 1 januari 2024 overgedragen kon worden aan een daartoe opgerichte stichting Openbare Basisschool Mesch. * Woningbouw Op 4 april 2023 werd met de raad van gedachten gewisseld over onze woningbouwopgave tot en met 2030 en op 26 oktober 2023 werd een ateliersessie met uw raad gehouden over de integrale woningbouwopgave ter voorbereiding op de gewenste besluitvorming. Er is een projectgroep “wonen” ingesteld om te komen tot een integraal plan van aanpak “Realisatie extra woningen tot 2030”.Deze projectgroep is gestart met het opstellen van een uitvoeringsprogramma voor de midden lange termijn (2030). Diverse plannen zijn in voorbereidende zin opgestart. In 2023 zijn daadwerkelijk 82 nieuwe woningen gerealiseerd Daarnaast is in 2023 voor de gemeente Eijsden-Margraten een woonzorgvisie vastgesteld.

Programmarekening 2023

7

Ondanks dat enorm veel werk verzet is ter voorbereiding op de implementatie van de omgevingswet per 1 januari 2024 en de onderbezetting binnen het team vergunningverlening, is de behandeltermijn van ontvankelijk aanvragen voor een omgevingsvergunning bedraagt gemiddeld slechts 33 dagen, terwijl er een wettelijke termijn geldt van 56 dagen. Daarnaast is in 2023 99% van de vergunningaanvragen binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Ook hier zijn we enorm trots op. * Preventie in het sociaal domein Middels algemeen toegankelijke voorzieningen hebben we een brede groep inwoners met een lichtere hulpvraag geholpen. Daarnaast is vanuit onze preventieve verantwoordelijkheid ingezet op extra ondersteuning van kinderen in de eerste levensjaren die cruciaal zijn in de ontwikkeling van cognitieve vaardigheden, sociale emotie en motoriek. Dit onder andere door programma’s zoals trendbreuk. Ook is er ingezet op preventie om een hulpvraag sneller te signaleren en op te pakken. Daarmee kunnen wij een beroep op zwaardere en duurdere maatwerkvoorzieningen voorkomen, verminderen of uitstellen. Nieuwe beleidskaders voor zowel Jeugd als WMO zijn in 2023 ontwikkeld en vastgesteld en het nieuwe beschut Participatie is nog in ontwikkeling. Hierbij worden de landelijke ontwikkelingen zoals de hervormingsagenda jeugd gevolgd en op regionaal en lokaal ingevuld.

Er is in 2023 op basis van een participatief traject gestart met het uitwerken van het uitvoeringsplan WMO. Ondanks de personeelskrapte in de zorg is er alles aan gedaan om onze inwoners op het gebied jeugd, WMO en inkomen zo goed mogelijk te helpen en wachtlijsten zo veel mogelijk te voorkomen. De inwoners waardeerden onze inzet in 2023 dan ook met het cijfer 7,7. Hier zijn we enorm trots op. De extra inzet en aandacht voor preventieve maatregelen bij Jeugd en WMO heeft bovendien geleid tot een voorlopige kostenombuiging waarbij de stijging van de kosten minder sterk is dan initieel verwacht. * Landschap, natuur, duurzaamheid Er is een start gemaakt met de uitvoering van het landschapsfonds. In 2023 is een budget gevormd van € 320.000 dat deels gevoed wordt uit de opbrengsten van de toeristenbelasting, uit de lopende begroting en eenmalig door een provinciale bijdrage. Tevens is de Subsidieverordening aanleg kleine landschappelijke elementen Eijsden-Margraten 2023 geïntroduceerd. Deze biedt burgers de kans om mee te werken aan de versterking van het landschappelijke groenblauwe raamwerk. Samen met Gulpen-Wittem en Vaals en een aantal Belgische gemeenten zijn meerjarige afspraken gemaakt rondom het project het Landschapspark Grenzeloos Bocageland.

Dit initiatief is aangemerkt als een van de projecten binnen de regiodeal Zuid-Limburg ´InGenieus, Groen en Gezond´ waar middelen naar toe gaan. Evenals in 2022 zijn in het kader van de energiecrisis verenigingen en huishoudens daar waar nodig gecompenseerd voor hoge energiekosten.

Programmarekening 2023

8

In 2023 is ruim 1 miljoen euro beschikbaar gesteld om alle conventionele openbare verlichting te vervangen door LED-verlichting. In het kader van het stimuleren van verduurzamingen is aangesloten bij duurzaamheidsleningen via SVn en is derhalve een krediet van € 1.000.000 beschikbaar gesteld ter uitvoering van de Verordening Stimuleringsregeling zakelijk Eijsden-Margraten 2023, tot een maximum van € 10.000.000. Daarnaast is een laadpalenplan uitgewerkt voor de gehele gemeente. * Dienstverlening en bestuurscultuur Onze dienstverlening is versterkt door de introductie van onze nieuwe website, het digitale visitekaartje van de gemeente. Bovendien is vanuit diverse domeinen gewerkt aan bewustwording en het klantgerichter inrichten van processen en werken. In 2023 zijn een 50-tal specifieke klantprocessen in de organisatie geïmplementeerd t.b.v. digitale afhandeling. In samenhang met de invoering van de Omgevingswet heeft in het VTH-domein een herontwerp van onze dienstverleningsprocessen plaatsgevonden. Ook in het sociaal domein is hier een start mee gemaakt. Met de komst van de adviseur participatie zijn de eerste stappen gezet op het gebied van het optimaliseren van participatietrajecten. Op het gebied van openbare orde en veiligheid is extra geïnvesteerd in de capaciteit om de toegenomen vraagstukken adequaat te kunnen adresseren en op te pakken.

In dat licht is het mogelijk geworden te komen tot een geïntensiveerde aanpak op het gebied van ondermijning. 4. Financiële terugblik De begroting 2023 zijn wij gestart met een positief saldo van € 17.155. Na de structurele wijziging van 2022 bedroeg het saldo € 35.092 negatief. De 1e Burap sloten wij af met een negatieve bijstelling van € 248.049. De bijgestelde begroting 2023 kwam hierdoor uit op een negatief saldo van € 283.141. De 2e Burap sloten wij af met een positieve bijstelling van € 1.694.957. Rekening houdend met het saldo van de 2e burap kwam het geprognosticeerde saldo van de begroting 2023 uit op € 1.411.815 positief. Dit saldo werd door uw raad gestort in de algemene reserve waardoor het begrotingssaldo € 0 was. De jaarrekening 2023 sluiten we nu af met een positief saldo van € 2.145.238. In hoofdlijnen kan gesteld worden dat het saldo voornamelijk gevormd wordt door een positief saldo van programma 1 (Mens en Samenleving) van € 2.139.000. De overige programma's laten aanzienlijk kleinere saldi zien. Het positieve saldo van programma 1 wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere kosten op WMO ad. € 494.000 en Jeugd ad € 527.000. Daarnaast is er een positief resultaat op Oekraïne van € 1.262.000 Onderstaand volgt een overzicht van het saldo van de programma’s op hoofdlijnen.

Voor een uitgebreide toelichting van deze analyse wordt verwezen naar de afzonderlijke programma’s. In de afzonderlijke programma’s is, rekening houdende met de spelregels zoals opgenomen in de financiële verordening, een analyse gemaakt van de verschillen.

Programmarekening 2023

9

Programma

Begroting 2023

Rekening 2023

Afwijking 2023

-€ 20.325.534

-€ 18.186.708

€ 2.138.826

€ 365.469

€ 365.469

€0

-€ 19.960.065

-€ 17.821.239

€ 2.138.826

voordeel

Programma 2 Landschap & Natuur

€ 969.693

€ 1.154.253

€ 184.560

voordeel

mutaties reserves programma 2

-€ 332.831

-€ 332.831

€0

Saldo na bestemming

€ 636.862

€ 821.422

€ 184.560

voordeel

Programma 3 Klimaat & Energie

€ 227.183

€ 331.908

€ 104.725

voordeel

mutaties reserves programma 3

€ 54.000

€ 54.000

€0

Saldo na bestemming

€ 281.183

€ 385.908

€ 104.725

voordeel

Programma 4 Wonen & Mobiliteit

-€ 5.825.733

-€ 5.807.448

€ 18.285

voordeel

mutaties reserves programma 4

-€ 70.682

-€ 36.282

€ 34.400

voordeel

Saldo na bestemming

-€ 5.896.415

-€ 5.843.730

€ 52.685

voordeel

Programma 5 Bestuur & Bedrijfsvoering

€ 25.684.811

€ 25.349.253

-€ 335.558

nadeel

-€ 746.376

-€ 746.376

€0

€ 24.938.435

€ 24.602.877

-€ 335.558

nadeel

€0

€ 2.145.238

€ 2.145.238

voordeel

Programma 1 Mens & Samenleving mutaties reserves programma 1 Saldo na bestemming

mutaties reserves programma 5 Saldo na bestemming

Totaal Generaal

Toelichting voordeel

Van 2e bestuursrapportage 2023 naar jaarrekening 2023 Ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2023 is het saldo van de jaarrekening € 2.145.238 voordeliger. De belangrijkste redenen zijn hieronder in het overzicht op hoofdlijnen aangegeven. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de toelichting van de financiële afwijkingen per prioritair thema/kerntaak.

Programmarekening 2023

10

nadelig

voordelig

Saldo na 2e burap 2023

Saldo €0

Programma 1 Participatiewet

-€ 409.000

Bijstandbesluit zelfstandigen

€ 17.000

Sociale Dienst Eijsden-Margraten

€ 42.000

Salarissen SEM Sociale werkvoorziening Bijzondere bijstand

-€ 19.000

Armoede bestrijding kinderen

€ 40.000

Inburgering

€ 27.000

Huisvesting inburgering

-€ 10.000

Re-integratie

€ 11.000

IOAW uitkeringen

€ 46.000

Oekraïne

€ 256.000

Culturele activiteiten

€ 22.000

Leerlingen vervoer

€ 16.000

Groene sportvelden

€ 11.000

WMO hulpmiddelen

€ 32.000

WMO algemene voorzieningen

€ 26.000

Wmo dagbesteding

€ 185.000

Wmo begeleiding

€ 87.000

Eigen bijdrage WMO

€ 39.000

Collectieve vervoersvoorziening

-€ 157.000

WVGGZ Jeugdzorg (beleid)

€ 37.000 -€ 30.000

Jeugdzorg begeleiding

€ 243.000

Jeugdzorg behandeling

€ 170.000

Jeugdzorg overig zonder verblijf

€ 20.000

Pleegzorg

€ 23.000

BOR

€ 20.000

Jeugdbescherming

€ 17.000

Landelijk transitiearrangement

-€ 45.000

GIKJ Verblijf

€ 166.000 -€ 58.000

Bibliotheek Culturele activiteiten

€ 26.000 -€ 11.000

Oekraïne

€ 1.262.000

Diversen

€ 36.000

Totaal Programma

Programmarekening 2023

-€ 739.000

€ 2.877.000

€ 2.138.000

11

Programma 2 Bodembescherming

€ 13.000

stoppende agrarische bedrijven

€ 13.000

Uitvoeringsplan middengebied

€ 20.000

Toerisme

€ 17.000

Kosten lopend jaar XBMob EU Eijsden-Margraten

€ 39.000

Toeristenbelasting

€ 64.000

Diversen

€ 19.000

Totaal Programma

€0

€ 185.000

€ 185.000

Programma 3 Duurzaamheid verkeer (laadpaal)

€ 46.000

Luchtkwaliteit

€ 22.000

Restafval en GFT

-€ 126.000

Kringloopgoederen

€ 10.000

Grondstoffenpark

€ 52.000

Hondenpoep

€ 10.000

Bedrijfsvoering Rd4

€ 39.000

Reinigingsrechten

€ 36.000

Diversen

€ 15.000

Totaal Programma

-€ 126.000

€ 230.000

€ 104.000

Programma 4 Porten van het Heuvelland

€ 18.000

Gebiedsontwikkeling C&K

€ 12.000

Woningbouwprogramma

€ 13.000

Welstand

-€ 23.000

Geo informatie Wabo vergunningen

€ 16.000 -€ 57.000

Parkeervoorzieningen Gladheidsbestrijding

€ 15.000 -€ 61.000

Openbare verlichting Bermen

€ 144.000 -€ 57.000

Wegen Wegen klein onderhoud

€ 94.000 -€ 29.000

Overige verkeersmaatregelen Openbaar groen

€ 11.000 -€ 142.000

Openbaar groen/tuinen

€ 15.000

Recreatievoorzieningen

-€ 17.000

Speelvoorzieningen

-€ 18.000

Riolen en gemalen

Programmarekening 2023

€ 21.000

12

Onderhoud riolenen gemalen

-€ 41.000

Ongedierte bestrijding

€ 27.000

Huisvesting

€ 62.000

Overige agrarische zaken

€ 32.000

MFA Eijsden

-€ 73.000

Bijzonder voortgezet onderwijs

€ 26.000

Mutaties reserves

€ 34.000

Diversen

€ 31.000

Totaal Programma

-€ 518.000

€ 571.000

€ 53.000

Programma 5 Verkiezingen

-€ 19.000

Rijbewijzen

-€ 15.000

Reisdocumenten

€ 29.000

Gemeentelijke basisadministratie

-€ 20.000

Domein bedrijfsvoering

-€ 56.000

Openbare werken buitendienst

-€ 15.000

Begraafplaats rechten

-€ 43.000

Raad commissies

€ 21.000

Wethouders

€ 52.000

Salarissen Raden B&W

-€ 200.000

Treasury

€ 57.000

Beleggingen deelnemingen

€ 35.000

Algemene uitkering

€ 540.000

Decentralisatie uitkering

€ 28.000

Onvoorzien

-€ 180.000

OZB eigenaren woningen

-€ 14.000

Hondenbelasting

-€ 10.000

Informatiemanagement

-€ 97.000

Veiligheidsbeleid

-€ 10.000

Dierenbescherming

-€ 10.000

Salaris griffie

-€ 11.000

Algemene personeelskosten

-€ 65.000

Salaris financiën en informatie management

-€ 95.000

Salaris service bureau

€ 14.000

Salaris Openbare ruimte

-€ 126.000

Salaris Openbaar groen en openlucht recreatie

-€ 26.000

Salarissen SEM

€ 27.000

Salaris Samenkracht en burgerparticipatie

€ 68.000

Salaris Wijkteams

-€ 12.000

Salaris Ruimtelijke ordening

-€ 59.000

Salaris Wonen en bouwen

-€ 40.000

Programmarekening 2023

13

Salaris vastgoed

-€ 63.000

Diversen

-€ 20.000

Totaal Programma

-€ 1.206.000

€ 871.000

-€ 335.000

Saldo Jaarrekening 2023

€ -2.589.000

€ 4.734.000

€ 2.145.000

Programmarekening 2023

14

Leeswijzer De programmarekening is een omvangrijk boekwerk vol financiële, cijfermatige gegevens en tekstuele toelichtingen hierop. Om u wegwijs te maken in de programmarekening en er tevens voor te zorgen dat u uit de programmarekening de maximale informatie haalt, hebben we deze leeswijzer opgesteld. De programmarekening bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een beeld van de programmaverantwoording en de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; 2. de balans en de toelichting; 3. een verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SISA); 4. een bijlage met het overzicht restant kredieten. Programmaverantwoording In dit onderdeel treft u een overzicht aan van de verantwoording per programma. Dit overzicht komt overeen met de "Wat gaan we ervoor doen?" vanuit het Raadsprogramma. Per "Wat gaan we ervoor doen?" is aangegeven wat we in 2023 wilden bereiken en wat we daarvoor hebben gedaan. Met behulp van een verkeerslichtenmodel is aangegeven hoe het staat met de voortgang van de betreffende acties. In het boekwerk (Pepperflow app) staat hier kwaliteit vermeld, hier wordt dus de voortgang mee bedoeld. Helaas is het op dit moment nog niet mogelijk het woord kwaliteit te vervangen door voortgang.

Afwijkend van de verkeerslichten in de bestuursrapportage is bij de jaarrekening er voor gekozen alleen met groen of rood te werken. De reden hiervoor is omdat bij oranje gesteld wordt dat de prestatie naar verwachting nog binnen de gestelde kaders van tijd, kwaliteit en geld wordt gerealiseerd. In dit geval dus 2023 Aangezien 2023 ten einde is kan het verkeerslicht derhalve alleen groen of rood zijn. Daarnaast zijn dit jaar voor het eerst bij de kaderstellende documenten (daar waar mogelijk) hyperlinks opgenomen. Middels deze hyperlinks komt u direct bij betreffende kaderstellende documenten uit.

Programmarekening 2023

15

Aan het verkeerslichten model kan de volgende betekenis worden toegekend.

Indicator

Betekenis

Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel is de prestatie geborgd binnen de bestaande processen.

Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Vervolgens is onder het kopje “wat heeft het gekost” per beleidsveld een financiële verantwoording opgenomen, die bestaat uit: - een overzicht van het saldo per beleidsveld/kostenplaats en het saldo per programma; - een specificatie van het saldo van de reserves; - een analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie. De te analyseren onderdelen zijn aangegeven met een nummer. De financiële afwijkingen zijn geanalyseerd conform de financiële verordening.

Artikel 10 Financiële afwijkingen baten en lasten Afwijkingen die groter zijn dan 10% met een minimum van €10.000 per kostenplaats worden in de jaarrekening bij de programma’s toegelicht. Afwijkingen groter van € 100.000 lichten wij altijd toe.

Indicatoren Zoals voorgeschreven voorziet ook de begroting 2023 in de verplichte indicatoren. Ook in deze jaarrekening zijn deze indicatoren weer opgenomen. Het valt wel op dat de realiteitswaarde van de indicatoren nog altijd in ontwikkeling is. Zo zijn nog niet voor alle indicatoren up to date gegevens beschikbaar. Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat in de programmarekening een aantal paragrafen verplicht wordt opgenomen. De paragrafen zijn bedoeld als verslag over het in het afgelopen jaar gevoerde beleid ten aanzien van beheersmatige aspecten.

Programmarekening 2023

16

Programma 1: Kwaliteit van Leven "Kwaliteit van leven in een verandering van tijdperk" De Coronacrisis heeft ons geleerd dat ook op lokaal niveau de kwaliteit van leven "zomaar" onder grote druk kan komen te staan. Ineens is er geen sprake meer van verandering in de tijd maar belanden we in een ander tijdperk. Een tijdperk dat naast de pandemie ook wordt gevormd door stromen van vluchtelingen, toename van de gevolgen van klimaatveranderingen en grote prijsstijgingen als gevolg van onrust in de wereld, toename van armoede, schaarste aan grondstoffen en problemen rond de benodigde hoeveelheid energie die onze samenleving vraagt. Dit alles heeft ook een al maar toenemende impact op onze dienstverlening en de middelen die nodig zijn om rol als Mens & Samenleving waar te maken. Een rol die gericht op de kwaliteit van leven waar het gaat over het welzijn, de gezondheid en het kunnen meedoen voor alle inwoners. Meer nog dan in voorgaande jaren vraagt deze verandering van tijdperk, naast de voortzetting van het huidige beleid en de aansluiting op het bestuursakkoord, om een strategische herbezinning op de inzet van mensen en middelen. Daarom doen we, naast alles wat we schrijven over wat we willen bereiken en wat we ervoor gaan doen, een dringend beroep op raad, bestuur en onze eigen organisatie om tijd en middelen in te zetten op het realiseren van een strategische visie.

Een visie die "toekomstbestendige handen en voeten geeft" aan de betekenis van "dicht bij het leven".

1.1 Een inclusieve samenleving 1.1 Een inclusieve samenleving Veel mensen in onze gemeente hebben het ‘goed’. Ze hebben een baan, inkomen, sociale contacten, voelen zich gewaardeerd en geaccepteerd. Echter niet voor iedereen is dat het geval. Onze ambitie is dat Eijsden-Margraten een inclusieve samenleving is waarin iedereen die mee wil doen ook mee kan doen als ook gestimuleerd wordt om mee te doen. Een uitdaging die groter is dan in voorgaande jaren. In het veranderde tijdperk zien we een grote toename van armoede. Dit vraagt om anders inzetten van mens kracht, en waar nodig om meer menskracht, en een groter beroep op middelen. De groeiende stroom vluchtelingen, de toename van de taakstelling op statushouders en het nieuwe inburgeringsstelsel maakt dat het team aan specialisten wordt uitgebreid. Hierdoor kunnen we doorgaan met het goed laten inburgeren van statushouders en nieuwkomers. We bieden passende huisvesting, geven hen goede begeleiding, stimuleren de Nederlandse taal machtig te worden en laten hen kennis maken met de gemeenschap om ze hiermee sneller en succesvoller te laten participeren in de maatschappij en actief bij te dragen aan onze samenleving. Voor afgewezen asielzoekers of illegale migranten wordt aangesloten bij het Rijksbeleid.

Programmarekening 2023

17

SEM staat voor het verlenen van dienstverlening aan inwoners die meer kwetsbaar zijn. We ondersteunen mensen met mindere kansen op de arbeidsmarkt intensief en staan hen persoonlijk bij, bij het vinden van (vrijwilligerswerk)werk en/ of een passende inkomensondersteuning zodat ook zij actief kunnen blijven deelnemen in de samenleving en onze gemeenschappen. Daarnaast wordt nog meer ingezet op vroeg signaleren van armoede en schuldenproblematiek om daarmee armoede, sociaal isolement en psychische en lichamelijke gevolgen van schulden te beperken of te voorkomen. Dit maakt dat het beroep op middelen strak gemonitord wordt zodat tijdig kan worden bijgesteld. Continueren vroegsignalering schuldenproblematiek Wij voeren de activiteiten van het geactualiseerde uitvoeringsplan Armoede en Schuldhulpverlening 2022-2025 uit. In 2023 zetten we in op het voorkomen van armoede en schulden (preventie), het bestrijden van armoede en schulden en het verzachten van armoede en schulden. We investeren in de inzet van een consulent schuldhulpverlening in vaste dienst bij de gemeente, i.p.v. op inhuurbasis met als doel het vroegtijdig signaleren van schulden bij inwoners. We voeren deels regie op het proces schuldhulpverlening door de toegang bij de gemeente te beleggen i.p.v. bij de Kredietbank, waardoor de inwoner een integrale ondersteuning krijgt. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2023 zijn er wekelijkse spreekuren in samenwerking met de kredietbank Limburg gehouden. We voerden een actief vroegsignaleringsbeleid. Dit door aanmeldingen via het BKR ofwel door directe vragen welke binnen kwamen via de diverse communicatiekanalen of door constateringen bij keukentafelgesprekken. Er is in 2023 een klantmanager schuldhulpverlening in vaste dienst gekomen. In 2023 hebben we de regie op het proces schuldhulpverlening genomen door de toegang bij de gemeente te beleggen i.p.v. bij de Kredietbank, waardoor inwoners sindsdien een integrale ondersteuning ontvangen. Investeren in begeleiding statushouders en nieuwkomers. We voeren de Wet inburgering uit. Statushouders en nieuwkomers kunnen beter en sneller integreren in onze samenleving door de begeleiding die wij bieden. Ze worden gestimuleerd door o.a. deelname aan taalcursussen om deel te worden van de gemeenschap en hen zo snel en succesvol te laten participeren in de samenleving. Programmarekening 2023

18

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) We hebben in 2023 de nieuwe wet inburgering uitgevoerd onder andere met hulp van partners. Inburgering wordt door statushouders gevolgd bij het Vista College. Er zijn meerdere startmomenten per jaar. De maatschappelijke begeleiding wordt geboden door Vluchtelingenwerk Nederland. Financiële ontzorging wordt verzorgd door de kredietbank Limburg. Er zijn lokale initiatieven ontwikkeld zoals het taalcafé die kunnen bijdragen aan de participatie van onder andere de inburgeraars. De klantmanagers voeren regie op het verloop van de nieuwe inburgeraars. Inwoners via SEM actief begeleiden naar werk of inkomensondersteuning We actualiseren de verordening re-integratie, participatie en tegenprestatie Participatiewet MaastrichtHeuvelland 2016 en voeren de geactualiseerde op Eijsden-Margraten toegespitste verordening uit. We werken in Maastricht-Heuvelland een businesscase uit waarbij de financiële/organisatorische/personele/juridische gevolgen in kaart worden gebracht van een mogelijk samengaan van de ketenpartners re-integratie: MTB, Podium24 en Annex. We starten een pilot innovatieve aanpak re-integratie waarbij werkgevers worden betrokken bij de selectie van bijstandsgerechtigden om op die manier een betere match tussen vraag en aanbod tot stand te brengen, hetgeen moet leiden tot duurzame uitstroom uit de uitkering.

We implementeren de wetswijziging Participatiewet in het lokale beleid en passen het beleid aan op lokale en regionale wensen. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2023 is er binnen SEM gewerkt conform de geldende verordening Maastricht Heuvelland. In 2023 is regionaal een start gemaakt om de verordening aan te passen. Het implementeren van de de wetswijziging Participatiewet in het lokale beleid en passend maken van het beleid op lokale en regionale wensen krijgt verder vorm na de invulling van de vacature strategisch beleidsmedewerker participatie. Inzake de aanpak en uitvoering van de business case - waarin de financiële/organisatorische/personele/juridische gevolgen in kaart worden gebracht van een mogelijk Programmarekening 2023

19

samengaan van de ketenpartners re-integratie: MTB, Podium24 en Annex. - hebben we in 2023 een actieve rol ingenomen de regionale project- en kernteam. Er is een plan van aanpak geschreven om lokale werkgevers in de regio te betrekken bij de totstandkoming van een infrastructuur waarbij een gevarieerd aanbod van leer - werk en arbeidsplekken wordt gecreëerd.

Programmarekening 2023

20

Wat heeft het gekost? Exploitatie

6610000 Participatiewet

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

577.423,00

167.932,60

-409.490,40

70,92

0,00

0,00

0,00

0,00

-64.000,00

-47.149,70

16.850,30

26,33

-134.874,00

-92.709,07

42.164,93

31,26

-2.066.109,00

-2.058.031,77

8.077,23

0,39

-265.500,00

-259.551,26

5.948,74

2,24

-654.500,00

-673.092,78

-18.592,78

-2,84

-49.952,00

-10.000,00

39.952,00

79,98

-17.000,00

-15.700,00

1.300,00

7,65

6621010 ROA

-129.150,00

-129.149,88

0,12

0,00

6621020 Inburgering

-26.562,00

0,41

26.562,41

100,00

6621021 Huisvesting tbv

24.530,00

14.319,22

-10.210,78

41,63

-337.857,00

-326.867,93

10.989,07

3,25

0,00

0,00

0,00

0,00

-219.545,00

-173.291,24

46.253,76

21,07

6625000 IOAZ

-17.000,00

-16.848,43

151,57

0,89

6626000

-192.500,00

-202.426,82

-9.926,82

-5,16

6670000 Welzijnswerk

-659.907,00

-652.905,00

7.002,00

1,06

6922020 Oekraïne

-256.161,00

1.261.646,32

1.517.807,32

592,52

6923000 Uitkering

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

0,00

-4.488.664,00

-3.213.825,33

1.274.838,67

28,40

6610010 SZMH 6610100 Bijstandbesluit zelfstandigen 6610800 Sociale dienst Eijsden-Margraten 6611000 Sociale werkvoorziening 6614000 Minima regelingen 6614001 Bijzondere bijstand 6614002 Armoedebestrijding kinderen 6621000 Vluchtelingenwerk

inburgering 6623000 Re-integratie 6623010 Verzelfstandiging Sociale Dienst 6624000 IOAW uitkeringen

Loonkostensubsidie

deelfonds WSW 6923001 Uitkering deelfonds re-integratie Resultaat

Programmarekening 2023

21

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% 6610000 Participatiewet: De overschrijding van het budget wordt veroorzaakt doordat in 2023 er een groei heeft plaatsgevonden in het aantal uitkeringen, in januari waren dit er 207 in december 222, dit te samen met de wettelijk verplichte indexatie leidt tot een overschrijding van het budget. 6610100 Bijstandbesluit zelfstandigen De onderschrijding wordt veroorzaakt door minder aanvragen dan primair begroot. 6610800 Sociale Dienst Eijsden-Margraten De begrote kosten m.b.t. ICT waren in 2023 lager dan verwacht. 6614002 Armoedebestrijding Kinderen In 2023 is hier door personele mutaties nog geen beleid op gevormd en derhalve nog geen kosten gemaakt. In 2024 zal dit worden opgepakt. 6621020 Inburgering: De verwachte kosten voor inburgering zijn hoger ingeschat dan werkelijk gerealiseerd, alle gerealiseerde kosten konden worden gedekt door de Specifieke Uitkering. 6621021 Huisvesting t.b.v. inburgering Het nadeel is het gevolg van meer kosten voor beheer & onderhoud (-€7.000) in combinatie met lagere huuropbrengsten door tijdelijke leegstand / verloop (-€3.000). 6624000 IOAW Uitkeringen: Voor 2023 waren er 14 uitkeringen begroot echter zijn er maar 11 uitkeringen aangevraagd en uitgekeerd.

6922020 Oekraïne: Het resultaat op de kostenplaats voor opvang van Oekraïners is neutraal. Dat is conform het besluit van de gemeenteraad om het resultaat te bestemmen in een nieuw aan te maken reserve voor huisvesting. Ten opzichte van de begroting levert dat een verschil op omdat in de begroting nog niet werd uitgegaan van de overheveling naar de reserve

Programmarekening 2023

22

1.2 Een gezond verenigingsleven Wat willen we bereiken? 1.2 Een gezond verenigingsleven Eijsden-Margraten kenmerkt zich door een rijk verenigingsleven; harmonieën, fanfares, zangkoren, carnavalsverenigingen, jonkheden, schutterijen, heemkundeverenigingen, sportverenigingen en alle andere organisaties die de cultuur en tradities van onze dorpen en gemeenschappen vormgeven. Zij dragen bij aan de identiteit, het DNA, van onze gemeente en vormen mede het cement van onze samenleving. Gezien de belangrijke rol van het verenigingsleven voor de sociale cohesie, de binding en leefbaarheid in de dorpen nu en naar de toekomst toe, wordt niet getornd aan het huidige subsidiebeleid voor verenigingen. Het huidige subsidiebeleid wordt gezien als een basissubsidie. De omvang van de beschikbare subsidiemiddelen blijft hiervoor ongewijzigd. Na afloop van de lopende subsidieperiode (2021 t/m 2024) wordt het beleid nader tegen het licht gehouden. Nieuw is de introductie van een maatschappelijke stimuleringssubsidie. Hiermee worden verenigingen aangespoord om bijdragen te leveren aan sociaal maatschappelijke opgaven. Bovenop de basissubsidie kunnen verenigingen hiermee extra middelen genereren voor nieuwe activiteiten. Deze aanvullende subsidieregeling heeft tevens ten doel om een impuls te geven van deelname aan sociale activiteiten.

Naast het waarderen in financiële zin worden verenigingen op het gebied van vergunningverlening actief gefaciliteerd. Verenigingen in de gemeente staan voor uitdagingen. Zowel in het vinden van vrijwilligers als het binden van leden. Inwoners zoeken naar een flexibelere manier van sporten en bewegen. Wanneer er signalen zijn dat er in een kern diverse behoeften en wensen zijn waarin nog niet is voorzien, willen wij verenigingen, als zij hier voor open staan, ondersteunen bij het verbreden van hun (maatschappelijke) rol in de kernen. Dit kan ook de levensvatbaarheid van de verenigingen vergroten. Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? Een actief faciliterende vergunningenaanpak richting verenigingsleven opzetten. De verenigingsconsulent is aanspreekpunt voor de verenigingen. Naast aanspreekpunt is/wordt de verenigingsconsulent het aanspreekpunt voor de verenigingen om meer in te zetten op een verbreding van de maatschappelijke rol. Concreet betekend dit:

Programmarekening 2023

23

•

dat bij (complexe) vragen van verenigingen de verenigingsconsulent de verbinder is tussen de verschillende betrokken afdelingen in de gemeente.

•

dat de verenigingsconsulent betrokken is bij het maken en realiseren van de plannen die verenigingen op dit punt willen inzetten.

•

dat wordt meegedacht en advies wordt ingewonnen, etc. zodat het verenigingen stimuleert en helpt om deze verbreding te realiseren.

•

dat er tijdig wordt gesignaleerd en gerapporteerd op o.a. voortgang, resultaten, knelpunten en mogelijkheden.

•

samen met de afdeling VVTH+ wordt afgestemd op welke manier de vergunningaanvragen actief gefaciliteerd kunnen worden; in 2023 wordt dit nader uitgewerkt.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De verenigingsconsulent heeft vragen van verenigingen uitgezet bij de betrokken afdelingen en waar nodig een integrale samenwerking opgezet voor het oppakken van vraagstukken van verenigingen. De verenigingsconsulent heeft verenigingen geadviseerd en ondersteund bij het opstellen van plannen. De consulent heeft hierbij actief verenigingen bezocht. Tijdens deze bezoeken bespreekt de consulent met de vereniging hoe zij ervoor staan en waar verdere ondersteuning kan worden geboden. Bij vergunningaanvragen heeft de verenigingsconsulent afstemming gezocht met de afdeling VVTH+. Ondersteunen verenigingen bij verbreden maatschappelijke rol in kernen De verenigingsconsulent: •

voert de scan "Vitale Club" uit.

•

ondersteunt verenigingen wanneer zij vragen hebben op het gebied van bijv. aanpassing accommodaties, aanbieden activiteiten en de mogelijkheden van het verbreden van hun (maatschappelijke) rol.

Kwaliteit (indicator)

Programmarekening 2023

24

Kwaliteit (toelichting) De verenigingsconsulent heeft actief verenigingen bezocht om accommodatie-, vrijwilligers- en anders bestuurszaken te bespreken en hierbij passende ondersteuning te bieden. De verenigingsconsulent heeft de vitale tool uitgezet onder verenigingen. De tool wordt in 2024 opnieuw uitgezet (dit dient jaarlijks te gebeuren). Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2023 na wijz.

6540011 Culturele

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

-98.000,00

-75.928,00

22.072,00

22,52

-10.000,00

-7.089,36

2.910,64

29,11

-108.000,00

-83.017,36

24.982,64

23,13

activiteiten (subsidies) 6560021 Wielersport- en recreatie Resultaat

Toelichtingen afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.00 en > 10% 6540011 Culturele activiteiten (Subsidies) De aan het budget toegevoegde middelen door het raadsbesluit zijn in 2023 nog niet besteed omdat er nog geen nieuwe subsidieregeling is. In 2024 wordt deze opgesteld waarna de gelden conform doel zullen worden besteed.

1.3 Toekomstbestendig onderwijs 1.3 Toekomstbestendig onderwijs Alle kinderen in onze gemeente moeten, ongeacht hun achtergrond en omstandigheden, dezelfde ontwikkelkansen hebben en opgroeien in een veilige en gezonde omgeving. De eerste levensjaren zijn cruciaal in de ontwikkeling van kinderen op het gebied van taal, cognitieve vaardigheden, sociale emotie en motoriek. We investeren derhalve in een doorgaande leerlijn om daarmee de ontwikkelingsachterstanden zoveel mogelijk te verkleinen. Dat gebeurt, vanuit preventie, via de Vooren Vroegschoolse Educatie (VVE). Naast de professionele inspanningen die gedaan worden in de ontwikkeling van een kind zal de komende jaren door het onderwijsveld een beweging gemaakt worden naar ‘’ouderverantwoordelijkheid’’. Ouders hebben de primaire verantwoordelijkheid in de ontwikkeling en opvoeding van het kind.

Programmarekening 2023

25

Naast het investeren in de Voor- en Vroegschoolse Educatie wordt geïnvesteerd in kwalitatief goed onderwijs en passende huisvesting. Uitgangspunt vormt het behoud van scholen en kinderopvang in de kernen, mits kwaliteit van het onderwijs gegarandeerd kan worden en voldoende draagvlak aanwezig is voor de voorziening. Vanuit het aanbieden van kwalitatief onderwijs zullen we naast het kritisch blijven volgen van de groepsgrootte van klassen ook ontwikkelingen in de omgeving monitoren, zodat voor wat betreft de huisvesting tijdig geanticipeerd kan worden op overvolle klassen. Met kwalitatief goede onderwijslocaties die in het lesprogramma verbindingen legt met de lokale gemeenschap (gewoontes en tradities, cultuur, ondernemerschap en maatschappelijke vraagstukken) wordt tevens bijgedragen aan de attractiviteit van de kernen om er te gaan wonen. Gezien onze grensligging en het bieden van een steviger toekomstperspectief voor onze kinderen, wordt naast Nederlandstalig onderwijs meertalig onderwijs met Frans en dialect in het basisonderwijs gestimuleerd. In het kader van gezondheid en vitaliteit wordt ingezet op het concept van het Middengebied, de ‘’Gezonde Groene School’’. Naast het stimuleren van gezonde voeding op school wordt ook het bewegen op scholen gestimuleerd.

Hiermee wordt bijgedragen aan het leggen van een basis voor een gezonde leefstijl en wordt de motorische ontwikkeling bevorderd. Bij elke bassischool een tiny forest realiseren In 2023 word op de school in Oost-Maarland een Tiny Forest aangelegd, daarnaast worden er in 2023 in Mheer en Eijsden op de schoolpleinen in samenwerking met de scholen plannen uitgewerkt mbt vergroening van de schoolpleinen. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Op het schoolterrein van BS St. Jozef is een Tiny Forest aangelegd. De planvorming om de basisschool in Eijsden en Mheer te vergroenen is opgestart en deels uitgevoerd. De vergroening van de basisscholen is een proces dat we hebben ingezet en de komende jaren aandacht blijft houden. De campagne ‘’Kal Plat’’ een impuls geven. Samen met maatschappelijke partners stellen we in 2023 een plan van aanpak op voor de campagne "Kal Plat".

Programmarekening 2023

26

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De Kal Plat Rompertje-actie voor pasgeborenen is uitgebreid met een nieuwe sociale media campagne en een verbeterd cadeaupakket. Bovendien is een samenwerking opgestart met het Hoes veur t Limburgs. Als onderdeel hiervan is een subsidie toegekend aan het Hoes veur t Limburgs. Daarnaast is er een subsidie verstrekt voor de ontwikkeling van een 8-delige podcastserie genaamd KEENDERBEUK. Elke aflevering bevat een interview met een schrijver over een kinderboek in het Limburgs dialect. Ieder bijbehorende kinderboek is vervolgens omgezet naar een luisterboek. De ontwikkeling van aantallen leerlingen in klassen kritisch volgen. In het kader van het IHP worden 1 keer per 2 jaar nieuwe leerling prognoses opgesteld door Pronexus. Op deze manier wordt gevolgd hoe het leerlingenaantal per school zich ontwikkeld. Tevens zal het leerlingenaantal per school ook een terugkerend bespreekpunt zijn tijdens het bestuurlijk overleg met het schoolbestuur. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De ontwikkeling leerlingaantallen waren in 2023 een vast gespreksonderwerp gedurende de bestuurlijke overleggen ( 2 maandelijks overleg) met de bestuurder van Kom-Leren. Tevens stond in 2023 de ontwikkeling van de leerlingaantallen vast op de agenda van zowel de integrale projectgroep als bij de stuurgroep. Ook is er een nieuwe prognose opgesteld die als basis dient bij de uitvoering van de businesscases. Een integraal huisvestingsplan voor het basisonderwijs opstellen Samen met de Stichting kom Leren en de kindpartners (peuter- en kinderopvang) is een Integraal HuisvestingsPlan onderwijs (IHP) opgesteld en een bijbehorende uitvoeringsplan. Met het IHP wordt mede antwoord gegeven op de huidige huisvestingsvraagstukken in Eijsden, Margraten en Cadier & Keer en eventuele toekomstige uitdagingen waar het basisonderwijs vanuit demografisch oogpunt alsmede vanuit vernieuwde onderwijsconcepten voor komt te staan. Dit plan vormt de basis voor een integrale en planmatige investeringsaanpak voor de periode 2022-2037.

Programmarekening 2023

27

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In mei 2023 is het Integraalhuisvestingsplan primair onderwijs vastgesteld door de gemeenteraad. Direct na de vaststelling zijn we aan de slag gegaan met het formeren van een stuurgroep, een integrale projectgroep. Tevens zijn we gestart met het uitwerken van de business case die opgenomen zijn in de uitvoeringsparagraaf. Hierbij zijn de volgende 3 business cases per direct opgepakt: 1. Nieuwbouw kindcentrum Cadier en Keer (Keerkring) 2. Op de Cour Eijsden ( Tangram en Cramignon) 3. Uitbreiding Maurice Rose Margraten. Investeren in Voor- en Vroegschoolse Interventie (VVE) In 2022 is er samen met de kindpartners gewerkt aan een Onderwijsachterstandenbeleid EijsdenMargraten, hierin zijn diverse onderdelen samen uitgewerkt waaronder het VVE Beleid en hoe we de ontvangen rijksgelden hierbij willen inzetten. Dit plan wordt na de zomer voorgelegd aan het college en ter informatie naar de gemeenteraad gestuurd, waarna uitvoering in 2023 conform plaatsvindt. Binnen het Onderwijsachterstandenbeleid gaan we in 2023 samen met de kind partners aan de slag met de volgende thema's: Doorgaande lijn, ouderbetrokkenheid, toeleiding & bereik en monitoring & evaluatie. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2023 zijn we samen met de kindpartners aan de slag gegaan met de ambities die opgenomen zijn in het onderwijsachterstandenbeleid. Samen met de partners is ervoor gekozen om eerst aan de slag te gaan met de doorgaande lijn/knooppunt 0-4 jaar. Concreet hebben we in 2023 met een werkgroep de realisatie van het knooppunt 0-4 opgepakt, dit knooppunt wordt in 2024 geïmplementeerd. Tevens hebben we in 2023 een gemeentelijk overdrachtsformulier ontwikkeld tbv de warme overdracht van voorschoolse naar vroegschoolse ontwikkeling ( van Peuteropvang naar basisschool).

Programmarekening 2023

28

Inzetten op het thema Gezonde groene school We ontwikkelen vanuit het programma van het Middengebied "Vitale Samenleving; Gezonde groene basisschool" voor minimaal 3 scholen in 2023 een plan van aanpak voor de inrichting van een groene omgeving. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2023 zijn we aan de slag gegaan met vergroening van de schoolpleinen op de basisscholen in Mheer, en Eijsden (2). Gezonde voeding is op alle scholen een relevant thema, dit is onder de paraplu van JOGG Eijsden-Margraten opgepakt. Meertalig onderwijs in het basisonderwijs stimuleren. Samen met het schoolbestuur bespreken we in 2023 de mogelijkheden van het meertalig onderwijs op de scholen en welke rol de gemeenten hierbij kan invullen om dit mogelijk te maken. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Diverse basisscholen in onze gemeente bieden meertalig onderwijs aan, dit betreft zowel Frans als Engels. Wat heeft het gekost? Exploitatie

6420001 GOAB (Gemeentelijk

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

0,00

0,22

0,22

0,00

0,00

0,00

0,00

∞

6480000 Leerlingenvervoer

-343.282,00

-327.361,56

15.920,44

4,64

6480010 Leerplicht

-158.319,00

-158.318,71

0,29

0,00

6650000 Kinderopvang

-263.900,00

-263.902,44

-2,44

0,00

6650001 Gastouderopvang

-50.000,00

-49.998,64

1,36

0,00

Resultaat

-815.501,00

-799.581,13

15.919,87

1,95

onderwijsachterstandenbeleid) 6420002 NPO (Nationaal Programma Onderwijs)

Programmarekening 2023

29

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 10.000 en > 10% Er zijn geen financiële afwijkingen toe te lichten.

1.4 Ontmoetingsruimten in elke kern Wat willen we bereiken? Ontmoetingsruimten in elke kern Ontmoeten vinden we een belangrijke factor voor het bevorderen van de vitaliteit en geluk van onze inwoners. Behoeften en vraagstukken van onze inwoners kunnen daarmee preventief in een vroegtijdig stadium in beeld komen en opgepakt worden. Voor het stimuleren van betrokkenheid, het tegengaan van eenzaamheid, het met elkaar in contact zijn, samen activiteiten doen en het faciliteren van een gezond verenigingsleven is het van belang dat er in de directe nabijheid goed toegankelijke ruimten zijn waar onze inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Vanuit deze optiek wordt ingezet op behoud van de huidige gemeenschapshuizen en wordt het uitgangspunt gehanteerd dat in elke kern een gemeenschapshuis of ontmoetingsruimte aanwezig is en gefaciliteerd wordt, zonder daarbij als gemeente de exploitatie daarvan zelf ter hand te nemen. De ‘’Hoeskamers’’ blijven we derhalve financieel waarderen en stimuleren. De transformatie van het voormalige voetbalcomplex Oranje Boys tot ontmoetingsplek, wordt verder geformaliseerd en vormgegeven. Wat hebben we ervoor gedaan in 2023? In elke kern een gemeenschapshuis of ontmoetingsruimte faciliteren. In 2023 ondersteunen we de gemeenschapshuizen middels de subsidieregeling maatschappelijke accommodaties met betrekking tot groot onderhoud. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Van de subsidieregeling maatschappelijke accommodaties is ook in 2023 gebruik gemaakt. In 2023 betrof het voornamelijk sportaccommodaties die in eigendom zijn van een vereniging zelf.

Programmarekening 2023

30

Stimuleren en ondersteunen Hoeskamers Wij continueren het beleid en zorgen voor faciliteiten van de huiskamers, ons uitgangspunt is: 1 huiskamer per dorpskern. Een en ander dient binnen de beschikbare middelen te worden gerealiseerd. Wij ondersteunen vrijwilligers, die de huiskamers runnen. De ondersteuning bestaat uit subsidiering van de stichting Vrijwillige Hulpdienst Eijsden-Margraten en inzet van professionele ondersteuning (gemiddeld 8 uur per week) van een opbouwwerker van de Stichting Trajekt. Voor het voormalige voetbalcomplex Oranje Boys wordt een plan van aanpak opgezet om hier een jongeren inlooppunt te realiseren. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Wij hebben de huiskamers in 11 dorpskernen gefaciliteerd. Wij hebben een subsidie verstrekt aan de stichting Vrijwillige Hulpdienst Eijsden-Margraten waaronder de huiskamers vallen en hebben gemiddeld 8 uur per week een opbouwwerker van Trajekt beschikbaar gesteld voor professionele ondersteuning van de vrijwilligers. Bij Oranje Boys is een jongeren inlooppunt (JIP) geopend, waar in samenwerking met Trajekt wekelijks jongeren elkaar ontmoeten. Wat heeft het gekost? Exploitatie

6670100 Overig

Begroting 2023 na wijz.

Werkelijk 2023

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2023

2023

-29.458,00

-29.648,00

-190,00

-0,64

0,00

-589,80

-589,80

0,00

-82.200,00

-82.189,06

10,94

0,01

-111.658,00

-112.426,86

-768,86

-0,69

maatschappelijk werk 6670200 Gemeenschapshuizen 6670201 Nota gemeenschapshuizen Resultaat

Programmarekening 2023

31

Toelichting financiële afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > €10.000 en > 10% Er zijn geen financiële afwijkingen toe te lichten.

1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud 1.5 Sporten en bewegen voor jong en oud Buiten spelen, sporten en bewegen – waar mogelijk in een natuurlijke omgeving - en daarmee werken aan een gezonde levensstijl draagt bij aan de vitaliteit en gezondheid van onze inwoners. In dat licht wordt het accommodatiebeleid gecontinueerd en blijven we buiten spelen en bewegen faciliteren. Dit betekent dat we in de kernen Eijsden, Gronsveld, Cadier & Keer, Margraten en Mheer toekomstgericht blijven investeren in de sportaccommodaties en in de overige kernen het onderhoudsniveau van de accommodaties op peil houden. Om de effecten van afname van beschikbaarheid van vrijwilligers bij (sport)verenigingen op te vangen, wordt budget vrijgemaakt. Dit budget is bedoeld voor het beschikbaar stellen van materieel dan wel het bieden van tijdelijke ondersteuning. We zetten daarnaast in op behoud van een zwembad in Eijsden en wordt – mede vanuit de verduurzamingsopgave - in deze bestuursperiode onderzoek uitgevoerd naar een toekomstbestendige exploitatievorm. Het stimuleren van collectief georganiseerde sport alsmede ook de individuele sport en beweegactiviteiten worden via het sportakkoord verder doorontwikkeld. Hierbij wordt in beeld gebracht welke behoeften er binnen de gemeente bestaan. Innovatieve ideeën van inwoners en gebruikers worden gestimuleerd en gefaciliteerd.

Door de structurele voortzetting van het programma "Jeugd aan zet" blijven we participatie en ontmoeting voor jongeren stimuleren. Jongeren zijn letterlijk aan zet om samen met de gemeente ideeën te ontplooien. Het accommodatiebeleid continueren. We voeren het vastgestelde accommodatiebeleid uit. Voor 2023 is in deze geen concrete actie voorzien.

Programmarekening 2023

32

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Bij de behandeling van aanvragen van verenigingen was het vastgestelde accommodatiebeleid in 2023 leidend. Het Sportakkoord verder verdiepen en uitvoeren. Samen met de gemeenten Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul voeren we het sportakkoord uit. Voor 2023 betekent dit concreet dat we samen met onze partners (verenigingen, GGD, Envida etc) werken aan vier thema's: •

sportief en gezond opgroeien

•

meedoen door bewegen

•

sterk en vitaal verenigen

•

ruimte om te bewegen.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2023 hebben we o.a. geïnvesteerd in het versterken van de motorische vaardigheden van kinderen in de leeftijd van 2 tot en met 12 jaar, beweegprogramma's voor volwassenen voor wie bewegen niet vanzelfsprekend is en informatieve bijeenkomsten georganiseerd voor verenigingen. We hebben een MQ scan uitgevoerd. deze test motorische vaardigheden van kinderen. Er zijn in totaal 1306 kinderen getest. Daarvan scoorden 26% van de kinderen bovengemiddeld, 55% gemiddeld en 19% onder gemiddeld. In vervolg hierop hebben de kinderen die onder gemiddeld scoren mee kunnen doen aan het Beweeg Beter programma. Op de scholen (in acht groepen 7/8) zijn kinderen opgeleid tot junior sportcoaches. Zij organiseerden op de scholen beweegactiviteiten voor de kinderen in de pauze. Voor de vakdocenten gym zijn Heuvelland breed inspiratiesessies georganiseerd, rond o.a. thema bewegend leren.

Programmarekening 2023

33

We voerden het programma Peuter- & kleutergym uit, waarbij pedagogisch medewerkers en leerkrachten gecoacht worden in het geven van beweegactiviteiten voor peuters en kleuters. Voor volwassenen investeerden we in het programma In Beweging. Een programma voor inwoners die om redenen niet kunnen bewegen. Het is een op maat programma. In 2023 hebben 29 inwoners deelgenomen. Van deze 29 deelnemers zijn er 4 nog bezig aan het programma en zijn er 20 doorgestroomd naar regulier beweegaanbod. Twee deelnemers zijn vanwege persoonlijke omstandigheden gestopt. Onderzoek uitvoeren naar een toekomstbestendige exploitatievorm voor een zwembad in Eijsden. Gezien de maatschappelijke inzet en betrokkenheid van SWEM worden de ambities van de gemeente op het sport- en beweegbeleid ruimschoots waargemaakt. De gemeente ervaart de samenwerking met SWEM als zeer positief en heeft dan ook de intentie om de samenwerking in 2023 te continueren. Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De exploitatieovereenkomst met SWEM is eind 2023 , met de duur van 5 jaar, verlengd. SWEM exploiteert niet alleen het zwembad in Eijsden voor onze gemeente. Het is ook een belangrijke speler op maatschappelijk gebied. Onder meer op het gebied van meer bewegen voor ouderen. Sportverenigingen ondersteunen bij het vergroten van hun levensvatbaarheid en hun maatschappelijke rol. De verenigingsconsulent: •