20230711 Def. Jrrk 2022 Gemeente Eijsden-Margraten incl verklaring getekend

Programmarekening 2022

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................3 Voorwoord programmarekening 2022 .................................................................................................6 Leeswijzer ............................................................................................................................................17 Programma 1: Mens & Samenleving ................................................................................................19 1.0 Prioritair thema: Lifestyle .........................................................................................................19 1.1 Kerntaak: Sociaal Domein ........................................................................................................33 1.2 Kerntaak: Vitale inwoners en gemeenschappen ....................................................................52 1.3 Kerntaak: Culturele identiteit ...................................................................................................63 1.4 Mutaties reserves programma 1 ..............................................................................................68 Programma 2: Landschap & Natuur ..................................................................................................74 2.0 Prioritair thema:

Landschap en landbouw ..............................................................................74 2.1 Kerntaak: Buitengewoon Buitengebied ..................................................................................83 2.2 Kerntaak: Openbare ruimte ......................................................................................................88 2.3 Kerntaak: Economie, recreatie en toerisme ............................................................................93 2.4 Mutaties reserves programma 2 ..............................................................................................99 Programma 3: Klimaat & Energie .....................................................................................................102 3.0 Prioritair thema: Duurzaamheid .............................................................................................102 3.1 Kerntaak: afval, water en milieu .............................................................................................111 3.2 Mutaties reserves programma 3 ............................................................................................119 Programma 4: Wonen & Mobiliteit ...................................................................................................122 4.0 Prioritair thema: Wonen

..........................................................................................................122 4.1 Kerntaak: Mobiliteit & verkeer ................................................................................................134 4.2 Kerntaak: Vastgoed .................................................................................................................140 4.3 Kerntaak: Omgevingsvisie .....................................................................................................144 4.4 Mutaties reserves programma 4 ............................................................................................149 Programma 5: Bestuur & Bedrijfsvoering .......................................................................................152

3

5.1 Kerntaak: Openbare orde en veiligheid .................................................................................152 5.2 Kerntaak: Identiteit & Samenwerking ....................................................................................158 5.3 Kerntaak: Bestuur & Dienstverlening ....................................................................................165 5.4 Kerntaak: Financiën & middelen ............................................................................................175 5.5 Kerntaak: Personeel ................................................................................................................183 5.6 Mutaties reserves programma 5 ............................................................................................188 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................192 Onvoorziene uitgaven .......................................................................................................................194 Incidentele baten en lasten ...............................................................................................................195 Wet Normering Topinkomens (WNT) ...............................................................................................198 Paragrafen

..........................................................................................................................................200 Paragraaf 1: Lokale heffingen ......................................................................................................200 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................210 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen .....................................................................................................231 Paragraaf 4: Financiering .............................................................................................................239 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ........................................................................................................242 Paragraaf 6: Verbonden partijen ..................................................................................................249 Paragraaf 7: Grondbeleid ..............................................................................................................290 Rechtmatigheid ..................................................................................................................................298 Financiële jaarrekening .....................................................................................................................300 Overzicht van baten en lasten

......................................................................................................300 Balans .............................................................................................................................................303 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................307 Toelichting op de balans ..............................................................................................................317 Staat van herkomst en besteding van middelen (kastroomoverzicht) .....................................403 Single information Single Audit (SiSa) .......................................................................................406 Bijlagen ...............................................................................................................................................430 A. Overzicht restantkredieten ultimo 2022 ..................................................................................430

4

B. Rekening 2022 conform taakvelden BBV ...............................................................................433

5

Voorwoord programmarekening 2022

1. Inleiding: jaarrekening 2022 Deze jaarstukken zijn een inhoudelijke en financiële verantwoording over begrotingsjaar 2022. Het jaar waarin we corona achter ons gelaten hebben en als het ware naar een "normale" situatie zijn teruggekeerd. We blikken terug op wat we hebben gerealiseerd in vergelijking met wat we ons hebben voorgenomen en welke factoren dat resultaat hebben beïnvloed. Het is een verantwoording op programmaniveau, waarbij we zijn uitgegaan van de programma’s die de raad bij de start van deze raadsperiode 2018-2022 heeft vastgesteld. Het vertrekpunt is dus de programma-indeling van 2018-2022 en de begroting 2022. Net als op programmaniveau worden de resultaten en de afwijkingen gepresenteerd; in dit voorwoord beschouwen we de hoofdlijnen. We stellen vast dat het saldo van de jaarrekening 2022 € 2.133.770 positief bedraagt. 2. Koers van de begroting 2022: een bestuurlijk overgangsjaar en samen robuust uit de crisis 2022 was het laatste jaar van de bestuursperiode 2018-2022 en deels een overgangsjaar. De gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 luidden een nieuwe raadsperiode in. Er is een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college geïnstalleerd. Daarnaast was het ook een bestuurlijk overgangsjaar, een jaar waarin we van waarnemend burgemeesterschap via een wervingstraject naar definitief burgemeesterschap zijn gegaan.

In de afgelopen jaren is veel in gang gezet en zijn meerdere onverwachte gebeurtenissen opgevangen. In 2022 kwamen daar nog de oorlog in Oekraïne en de stijging van de energielasten bij. Op enkele punten heeft dat de realisatie van onze ambities vertraagd, maar over de gehele linie zijn we trots op wat er ligt. We hebben niemand in de kou laten staan: inwoners, verenigingen en ondernemers niet. Richtsnoer daarbij is en blijft onze missie: In Eijsden-Margraten staan we dicht bij het leven. Het leven van onze inwoners centraal. De plannen voor 2022 stonden dan ook in het teken van "Investeren in mensen en ruimte": 

Een krachtige en gezonde samenleving



Huisvesting en inburgering van statushouders en AMV-ers



Koesteren van het landschap en tradities



Klimaat en duurzaamheid



Woningcrisis te lijf



Omgevingsvisie



Openbare ruimte

6

De dienstverlening en de uitvoering van primaire taken bleef nagenoeg op peil, de uitvoeringskracht kwam echter gedurende het jaar steeds verder onder druk door uitstroom en moeilijk vervulbare vacatures. In 2022 bleek dat de eerder aangekondigde herverdeling van het gemeentefonds positiever uitpakte dan eerder voorzien. De financiële uitgangspositie aan de start van het jaar 2022 was daardoor verbeterd. Hierdoor zijn zelfs enkele bezuinigingen teruggedraaid en was er ruimte om nieuwe investeringen doen. Wij sluiten het jaar af met een positief saldo van € 2.133.770. Een mooi resultaat dat echter met name veroorzaakt wordt door voordelen met een incidenteel karakter, daarnaast kent het beleidsveld Jeugd een positief saldo door een dubbeltelling van de verwachte kosten waardoor de lasten Jeugdzorg lager uitvallen dan verwacht in de 2e bestuursrapportage 2022. 3. Investeren in mensen en ruimte Een krachtige en gezonde samenleving In Eijsden-Margraten staan onze inwoners centraal; niet het product of dienst, de regels of het systeem. We staan Dicht bij het Leven van onze inwoners, ondernemers en verenigingen. In dat licht zijn in 2022 onze inwoners van passende hulp, zorg en ondersteuning voorzien. Hierbij hebben naast de professionele instellingen zoals stichting Traject, MEE en Envida, vele vrijwilligers en mantelzorgers een belangrijke rol vervult.

Ruim 300 mantelzorgers zijn in 2022 voorzien van een mantelzorgcompliment. Circa 150 personen zijn begeleid en gefaciliteerd om (weer) te participeren in de samenleving. Aangezien de kosten in het Sociaal Domein de afgelopen jaren fors zijn toegenomen is in 2022 beschikbare data op het gebied van de 3 D´s (jeugd, wmo, participatie) nauwgezet gemonitord. Belangrijke ontwikkelingen in 2022 met financiële impact waren de wetswijziging rondom het woonplaatsbeginsel, het afschaffen van de 20% korting op de eigen bijdrage bij de WMO en de invoering van de Nieuwe Wet Inburgering. Ten opzichte van vorig jaar hebben minder jeugdigen een beroep gedaan op maatwerkvoorzieningen in het kader van de Jeugdwet. Het betreft een vermindering van circa 50 jeugdigen als uitvloeisel van de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Dit heeft geleid tot een aanzienlijke daling van de lasten op het gebied van Jeugdzorg. Daar staat tegenover dat de specifiek uitkering compensatie Voogdij (woonplaatsbeginsel) ook aanzienlijk gedaald is. Het aantal WMO-maatwerkvoorzieningen is nagenoeg gestabiliseerd. Daarentegen hebben minder inwoners een beroep gedaan op maatwerkvoorziening Begeleiding en Begeleiding Groep. Dit wordt met name verklaard doordat aangeboden algemene toegankelijke voorzieningen een passend alternatief bleek te zijn.

Op het gebied van de Jeugd zijn voorbereidingen getroffen in het kader van aflopende zorgcontracten eind 2022 en het voorbereiden van een nieuw beleidskader inclusief een transformatie-agenda. Ook heeft een verdere ontwikkeling van het team SEM (Sociale zaken Eijsden-Margraten) plaatsgevonden. Dit team werd echter in 2022 geconfronteerd met een cyber-incident dat veel herstelwerk met zich

7

heeft meegebracht. Daarnaast bleek de applicatie waarmee het team SEM werkt niet te voldoen aan de verwachtingen, hetgeen de ontwikkeling van het team afremde. Een belangrijk thema, dat in 2022 als rode draad binnen diverse beleidsvelden zijn weerklank heeft gevonden, betrof het thema ´positieve gezondheid´, gericht op het versterken van de individuele en collectieve kracht waarin de individuele gezondheid, welzijn en participatie centraal staat. In dat licht is – mede door inzet van onder meer de participatiecoach, de buurtcoach en de beweegcoach - een breed en uitgebreid palet aan activiteiten opgestart en uitgevoerd. Een groot deel van de activiteiten werd ondersteund via het project Kansrijke Start, het JOGGprogramma (Jongeren op Gezond Gewicht), het programma Jeugd aan zet, de Koningsspelen, het MBO-programma (Meer Bewegen voor Ouderen) het programma Sportakkoord en ´de week van de Ontmoeting´. Bijzondere aandacht ging in 2022 uit naar het opstellen van een integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP Onderwijs). Samen met de scholen en betrokken kindpartners zijn in 2022 de contouren voor het IHP-onderwijs tot stand gekomen. Ook onze verenigingen hebben we net als voorgaande jaren ondersteund met subsidiemiddelen, het verstrekken van informatie en zo mogelijk werden zij ondersteund bij het verduurzamen dan wel up-todate maken van hun vastgoed.

In 2022 hebben we samen met ondernemers/telers/producenten besloten deel te nemen in het Regionaal Voedselsysteem Zuid-Limburg dat gericht is op duurzame, regionale productie en afzet door verbinding en samenwerking in nieuwe verdienmodellen (in de korte keten). Tevens is het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten verder ondersteund bij haar activiteiten rondom bewustwording en stimulering gezond, lokaal voedsel.

Huisvesting en inburgering van statushouders en AMV-ers In 2022 is veel werk verzet om passende huisvesting en begeleiding te bieden aan asielzoekers, statushouders en vluchtelingen. Door de opgelopen achterstand rondom de verplichte huisvestingsopgave van statushouders en de oorlog in Oekraïne is voor deze opgave een Taskforce ingericht. Dit heeft ertoe geleid dat de achterstand en de reguliere huisvestingsopgave rondom statushouders eind 2022 was weggewerkt. Maar daarnaast hebben, met de inzet van vele vrijwilligers en particuliere initiatiefnemers, ruim 100 Oekraïense vluchtelingen in Eijsden-Margraten een veilige thuishaven gekregen. Tevens zijn met het COA afspraken gemaakt om vanaf 2023 50 AMV-ers extra te huisvesten binnen de gemeentegrenzen bovenop de reeds gevestigde 50 AMV-ers. Koesteren van het landschap en tradities

8

2022 stond op nationaal niveau in het teken van de stikstofaanpak en de impact voor de landbouwsector. De ontwikkelingen en de betekenis hiervan voor Eijsden-Margraten zijn nauwgezet gevolgd. De opgaven voor Eijsden-Margraten zijn indringend en complex, niet alleen voor de agrarische sector zelf maar ook voor het typische en karakteristieke Zuid-Limburgse landschap. Belangrijke speler in het buitengewone buitengebied van Eijsden-Margraten betreft de agrariër. Deze doelgroep behoeft de komende jaren de gewenste en noodzakelijke aandacht. Derhalve is eind 2022 besloten om een adviseur landbouw te gaan werven die actief met de vraagstukken uit de landbouwsector aan de slag gaat. Om de kwaliteiten van het unieke landschap te behouden en te versterken is een vergroeningsoffensief gestart dat gericht is op het stimuleren van bewustwording, het treffen van concrete maatregelen alsmede het verder uitvoering geven aan het Bomenplan en het vergroenen van schoolomgevingen met de realisatie van tiny forests. Tijdens boomfeestdag zijn op de Mosterdberg te Cadier & Keer 2.500 bomen aangeplant. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen om te komen tot een gebiedsdifferentiatiekaart en het oprichten van een landschapsfonds. Vanuit het programma kunst en cultuur is ook in 2022 verder geïnvesteerd in ons cultureel erfgoed en het beleven en levendig houden van tradities.

Zo is er een educatief Cramignonproject aan de basisscholen aangeboden en zijn leskisten ontwikkeld rondom de vuursteenmijn. Daarnaast zijn er beleefroutes georganiseerd en hebben projecten zoals de Kal Plat campagne, het project Broonk in het Durrep en een thema-expositie over het Den halen de lokale tradities verder belicht. Middels burgerparticipatie is bijgedragen aan het verankeren en doorontwikkelen van de culturele identiteit binnen de samenleving van Eijsden-Margraten. Voorbeeldprojecten in deze zijn onder andere het boomproject Eijsden en KIEM cultureel platform. In het licht van het stimuleren van circulaire economie en het gedachtegoed Cittaslow is in 2022 de maand oktober omgedoopt tot Cittaslow-maand en is geïnvesteerd in het bevorderen van kortere voedselketens via onder meer het project Korte Keten Zeker (W)eten. Klimaat en duurzaamheid In 2022 werd Nederland getroffen door stijgende energieprijzen. Ook onze inwoners en ondernemers hebben hier mee van doen gehad. In dat licht is vanuit SEM actief bijgedragen aan het ondersteunen van inwoners die onvoldoende draagkrachtig waren om de toegenomen energielasten te kunnen dragen. Voor 2022 hebben 714 gezinnen een toeslag ontvangen. De klimaat en energie-opgave is een proces van jaren.

Naast het vervolgen van inzet op het gebied van de RES (Regionale Energie Strategie) en de Transitievisie Warme, is in 2022 een klimaatstresstest uitgevoerd voor wateroverlast, overstroming, droogte en hitte. Tevens is een klimaatadaptatieprogramma opgesteld. In operationele zin is in 2022 met name ingezet op het bieden van voorlichting en bevorderen van bewustwording alsmede het bieden van stimuleringsmaatregelen. In dat licht is er een duurzaamheidsloket ingericht en is elke pandeigenaar digitaal een

9

duurzaamheidsdashboard aangeboden. 65 huishoudens hebben hun woning onderworpen aan een door de gemeente aangeboden energiescan en 37 huishoudens zijn via de gemeente een duurzaamheidslening aangegaan voor een totaalbedrag van € 700.000. Sportverenigingen zijn geïnformeerd over subsidiemogelijkheden en hebben een energie+ vitaliteitsscan aangeboden gekregen. Om inwoners, organisaties en ondernemers te faciliteren om over te gaan tot het treffen van concrete verduurzamingsmaatregelen zagen we ons, vanwege de marktomstandigheden, in 2022 genoodzaakt om het contract met Volta rondom het zonnepanelenproject te beëindigen. In de plaats daarvan is een nieuw stimuleringspakket aan duurzaamheidsleningen uitgewerkt. Woningcrisis te lijf Kritisch is op basis van de woningbehoefte nog eens gekeken naar de woningbouwbehoefte de komende jaren. In dat licht is in beeld gebracht welke plannen lopende zijn en wat dit betekent voor de opgave tot en met 2030. Een stuurgroep is ingericht om op actieve wijze sturing te geven aan de woningbehoefte en bij te sturen daar waar noodzakelijk. Op grond hiervan is onder meer de planvorming rondom de Bloesemgaard in Margraten en de gebiedsontwikkeling stationsomgeving Eijsden alsmede het plan Slakweg te Gronsveld verder opgepakt en bijgesteld. De planontwikkeling rondom woningbouw in Oost-Maarland en Mheer is op haalbaarheid herijkt.

De gebiedsontwikkeling Poort van het Heuvelland is aangehouden in het licht van de diverse ontwikkelingen die er spelen. De realisatie van woningbouw in Cadier & Keer (de Bongerd), St. Geertruid (Karreweg), Banholt (Mheerderweg) alsmede de woningbouw in Gronsveld (Kampweg) en Margraten (Sprinkstraat) is verder doorgezet. Daarnaast zijn diverse andere initiatieven op planologische haalbaarheid getoetst. Ook is in 2022 de herbestemming van boerderijen, hoeves dan wel monumentale gebouwen met initiatiefnemers actief opgepakt (o.a. hoeve Dobbelsteijn, hoeve Reinekenshof, hoeve Welsderhof, kasteel Oost, klooster Rijckholt en Eijsden). Middels de introductie van een kwartaalrapportage wordt de raad geïnformeerd over de ontwikkelingen en voortgang rondom de invulling en realisatie van de woningbouwopgave. Tevens wordt in deze inzicht verschaft in de maatregelen die onderzocht worden dan wel aangeboord worden om de realisatie van passende en betaalbare woningbouw te realiseren. In dat licht is in 2022 in het kader van de provinciale regeling Kwaliteit Limburgse Centra een subsidie ontvangen van bijna zes ton voor de realisatie van het plan Kampweg. Ook zijn er meerjarige afspraken gemaakt met corporaties in de vorm van prestatie-afspraken. Omgevingsvisie De ontwikkelingen rondom de invoering van de omgevingswet waren onzeker.

In eerste instantie was de verwachting dat de omgevingswet op 1 juli 2022 van kracht werd, maar werd onder voorbehoud doorgeschoven naar 1 januari 2023, hetgeen inmiddels wederom is bijgesteld naar 1 januari 2024. Mede in het licht van de onduidelijkheid rondom de invoeringsdatum en de toenemende werkvoorraad op het gebied van vergunningen, betekende dit dat er in 2022 meermaals geherprioriteerd moest

10

worden in inzet van menskracht en werkzaamheden. Desalniettemin is in 2022 binnen Lijn50 verder gewerkt aan de ontwerp-omgevingsvisie. In het proces is extra tijd vrijgemaakt voor participatie, waardoor de termijn van vaststelling van de Omgevingswet is opgeschoven naar 2023. Openbare ruimte Het onderhoudsniveau van de openbare ruimte is in 2022 uitgevoerd op B-niveau. Naast het uitvoeren van regulier onderhoud aan de wegen en wandelpaden, zijn op grond van het Meerjaren Investeringsprogramma Wegen diverse reconstructies van wegen uitgevoerd en voorbereid om in 2023 uitgevoerd te worden voorbeelden zijn Bruisterbosch, Trichterweg/Hoenderstraat te Margraten, Prins Hendrikstraat te Eijsden, Veilingweg te Gronsveld. Meer specifiek heeft in 2022 het bevorderen van de verkeersveiligheid bijzonder aandacht gekregen, zowel op lokaal niveau als in samenwerking met de regio. Vanuit het team Heuvelland diverse initiatieven voorbereid om de overlast van het toeristisch/recreatief verkeer binnen in het Heuvelland aan te pakken. De daadwerkelijke uitvoering van de voorgenomen activiteiten is evenwel onder druk komen te staan vanwege het uittreden van de gemeente Vaals uit het team Heuvelland. Op lokaal niveau zijn ten aanzien van het verminderen van de verkeers- en parkeeroverlast diverse snelheidsmetingen uitgevoerd en is een parkeeronderzoek in Eijsden uitgevoerd. 4.

Personeel TOEM (Toekomstbestendige Organisatie Eijsden-Margraten) is in 2022 op inhoud en aanpak nader verdiept. Het ontwikkelperspectief, de ontwikkelrichting alsmede de ontwikkelstrategie is uitgewerkt. Er is een kwartiermaker aangesteld die samen met een kernteam, het MT en de organisatie verder vorm en richting geeft aan het organisatie-ontwikkeltraject. Vanuit de organisatie is een Toem-Team samengesteld. De leden van het Toem-Team zijn de ambassadeurs die niet alleen een inspirerende aanjaagfunctie hebben maar ook een actieve rol vervullen bij het verder concretiseren van het intern te doorlopen ontwikkelproces. Ten aanzien van het meer in balans brengen van vast en ingehuurd personeel enerzijds en het toewerken naar een robuustere organisatie anderzijds zijn in 2022 de eerste stappen gezet. Dit heeft in 2022 geresulteerd in een compacter MT en een MT bestaande uitsluitend uit vaste krachten. Tevens zijn voorbereidingen getroffen om in 2023 inhuur te verminderen en de robuustheid van de organisatie te vergroten, hetgeen ondersteund wordt middels de vastgestelde meerjarenbegroting 2023 - 2026, waarin ingestemd is met uitbreiding van personeel. Het ziekteverzuim in 2022 heeft het gehele jaar boven de norm van 5% gelegen. In de 1e helft van 2022 betrof het ziekteverzuim gemiddeld ca. 6,5%. In de 2e helft van 2022 is dit opgelopen naar gemiddeld ca. 7,7%.

Met name in Q4 van het afgelopen jaar zagen we het langdurig ziekteverzuim alsmede de meldingsfrequentie toenemen.

11

5. Bestuurscultuur Vanuit de aanbevelingen van het traject met de Galangroep en het rapport van Necker van Naem (2021-2022) zijn we na de installatie van de nieuwe raad en het nieuwe college van start gegaan. 1.

De raad heeft begin 2022 het vergadermodel BOB geëvalueerd. De nieuwe raad heeft - mede op

grond daarvan- gekozen voor een model met een schriftelijke ronde, behandeling in een Dialoogvergadering (Samenleving of Leefomgeving) en een besluitvormende raadsvergadering. Begin 2023 volgt een evaluatie op een aantal onderdelen. 2.

Het college heeft middels een raadsinformatiebrief in oktober de stand van zaken weer gegeven

over de aanbevelingen van het rapport Necker van Naem. 3. Eind 2022 zijnde voorbereidingen getroffen voor een bijeenkomst van de raad, college en MT over verbeteringen in bestuurscultuur in januari 2023. De uitkomsten van deze sessie vormen de basis voor het verder oppakken van dit traject in 2023. 6. Financiële terugblik De begroting 2022 zijn wij gestart met een saldo van 2022 € 131.999 positief. De 1e Burap sloten wij af met een positieve bijstelling van € 68.069 voor 2022. De bijgestelde begroting 2022 kwam hierdoor uit op een positief saldo van € 228.180. De 2e Burap sloten wij af met een negatieve bijstelling van € 87.247 voor 2022. Rekening houdend met het saldo van de 2e burap kwam het saldo van de begroting 2022 uit op € 140.933 positief. Wij sluiten het jaar 2022 nu af met een positief saldo van € 2.133.770. In hoofdlijnen kan gesteld worden dat het saldo voornamelijk gevormd wordt door een aanzienlijk positief saldo van programma 1 (Mens en Samenleving) van € 2 miljoen. De overige programma's laten aanzienlijk kleinere saldi zien. Het positieve saldo van programma 1 betreft met name € 1,3 miljoen lagere kosten Jeugdzorg, € 0,2 miljoen hogere kosten WMO, € 0,3 miljoen lagere kosten Participatie en € 0,6 mln lagere kosten vitale inwoners en gemeenschappen. Onderstaand volgt een overzicht van het saldo van de programma’s op hoofdlijnen.

Voor een uitgebreide toelichting van deze analyse wordt verwezen naar de afzonderlijke programma’s. In de afzonderlijke programma’s is, rekening houdende met de spelregels zoals opgenomen in de financiële verordening, een analyse gemaakt van de verschillen.

12

Financiële recapitulatie Programma

Begroting 2022

Rekening 2022

Afwijking 2022

-€ 17.744.775

-€ 15.734.327

-€ 2.010.448

voordeel

€ 376.048

€ 359.133

€ 16.915

nadeel

-€ 17.368.727

-€ 15.375.195

-€ 1.993.532

voordeel

Programma 2 Landschap & Natuur

-€ 580.381

-€ 333.531

-€ 246.850

voordeel

mutaties reserves programma 2

-€ 254.469

-€ 254.469

€0

Saldo na bestemming

-€ 834.850

-€ 588.000

-€ 246.850

voordeel

Programma 3 Klimaat & Energie

€ 16.273

-€ 52.531

€ 68.804

nadeel

mutaties reserves programma 3

-€ 207.838

-€ 207.838

€0

Saldo na bestemming

-€ 191.565

-€ 260.369

€ 68.804

nadeel

Programma 4 Wonen & Mobiliteit

-€ 4.051.619

-€ 3.741.316

-€ 310.303

voordeel

mutaties reserves programma 4

-€ 262.963

-€ 408.991

€ 146.028

nadeel

Saldo na bestemming

-€ 4.314.582

-€ 4.150.307

-€ 164.275

voordeel

Programma 5 Bestuur & Bedrijfsvoering

€ 21.596.721

€ 17.268.031

€ 4.328.690

nadeel

€ 972.070

€ 972.070

€0

€ 22.568.791

€ 18.240.101

€ 4.328.690

nadeel

-€ 140.933

-€ 2.133.770

€ 1.992.837

voordeel

Programma 1 Mens & Samenleving mutaties reserves programma 1 Saldo na bestemming

mutaties reserves programma 5 Saldo na bestemming

Totaal Generaal

Toelichting

Van 2e Bestuursrapportage 2022 naar Jaarrekening 2022 Ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2022 is het saldo van de jaarrekening € 1.992.837 voordeliger. De belangrijkste redenen zijn hieronder in het overzicht op hoofdlijnen aangegeven. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de toelichting van de financiële afwijkingen per prioritair thema/kerntaak.

13

nadelig

voordelig

Saldo Burap II-2022

Saldo € 141.000

Programma 1 Participatiewet Bijstandbesluit zelfstandingen

€ 221.000 -€ 83.000

Sociale Dienst Eijsden-Margraten

€ 63.000

Salarissen SEM

€ 45.000

Sociale werkvoorziening

€ 144.000

Bijzondere bijstand

-€ 264.000

Re-integratie

€ 26.000

Ioaw uitkeringen

€ 54.000

Loonkosten subsidie

-€ 25.000

WMO hulpmiddelen

-€ 109.000

WMO maatwerk 18 plus

€ 48.000

Eigen bijdrage PGB

€ 25.000

3 d's algemeen

-€ 48.000

Collectieve vervoersvoorzienig

€ 105.000

Consultatie en advies

€ 37.000

Jeugdzorg

€ 815.000

Jeudbescherming

€ 147.000

Gesloten en intensief klinische Jeugdhulp

€ 333.000

Uitkering deelfonds WSW

€ 86.000

Leerlingen vervoer

€ 37.000

Muziekonderwijs

€ 51.000

Bevordering sportdeelname

€ 21.000

Groene sportvelden

€ 56.000

Speelvoorzieningen

€ 28.000

Inburgering

€ 312.000

Huisvesting inburgering

-€ 31.000

Kinderopvang

€ 27.000

Basisgezondheidszorg

€ 84.000

Jeugzorg uniform deel

-€ 50.000

Totaal Programma

-€ 610.000

€ 2.765.000

€ 2.155.000

Programma 2 Bomenplan Openbaar groen

€ 24.000 -€ 23.000

Nutsbedrijven

€ 88.000

Toeristenbelasting

€ 92.000

14

Totaal Programma

-€ 23.000

€ 204.000

€ 181.000

Programma 3 Duurzaamheid

€ 51.000

Restafval en GFT

€ 31.000

Riolen en gemalen

-€ 55.000

Milieu algemeen

€ 25.000

Luchtkwaliteit

€ 48.000

Ongediertebestrijding

€ 21.000

Reinigingsrechten

-€ 256.000

Baten rioolrechten

€ 52.000

Duurzaamheid

€ 40.000

Totaal Programma

-€ 311.000

€ 268.000

-€ 43.000

Programma 4 Best. Pln Mheerderweg Noord

€ 29.000

Best.Pln Karreweg Sint Geertruid

€ 99.000

Wegen

€ 346.000

Overige agrarische zaken

€ 65.000

Basisonderwijs huisvesting

€ 49.000

MFA Eijsden

-€ 83.000

Buitensportaccommodaties

-€ 20.000

Binnensportaccommodaties

-€ 35.000

Gemeentegebouwen

-€ 348.000

Vergunningen WABO

€ 146.000

Reserves

-€ 146.000

Totaal Programma

-€ 632.000

€ 734.000

€ 102.000

Programma 5 Veiligheidsregio Zuid Limburg

-€ 85.000

Veiligheidsbeleid

€ 56.000

Bestuurlijke samenwerking Zuid Limburg

€ 58.000

Raad Commissies

€ 49.000

Wethouders

-€ 249.000

Salarissen Raad en B&W

€ 91.000

Verkiezingen

€ 26.000

Reisdocumenten opbrengsten

€ 29.000

Gemeentelijke basisadministratie opbrengsten

-€ 20.000

Begraafplaatsrechten

€ 26.000

Financiën

-€ 33.000

Informatisering en automatisering

-€ 31.000

Algemene uitkering

-€ 121.000

15

Onvoorzien

€ 318.000

Coronafonds

€ 26.000

Algemene personeelskosten

-€ 21.000

Salaris

-€ 479.000

Totaal Programma

-€ 1.039.000

€ 679.000

-€ 360.000

Programma 1 t/m 5 Diversen

-€ 42.000

Totaal diversen

-€ 42.000

€0

-€ 42.000

€ -2.636.000

€ 4.650.000

€ 2.134.000

Saldo Jaarrekening 2022

16

Leeswijzer

De programmarekening is een omvangrijk boekwerk vol financiële, cijfermatige gegevens en tekstuele toelichtingen hierop. Om u wegwijs te maken in de programmarekening en er tevens voor te zorgen dat u uit de programmarekening de maximale informatie haalt, hebben we deze leeswijzer opgesteld.

De programmarekening bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een beeld van de programmaverantwoording en de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; 2. de balans en de toelichting; 3. een verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SISA); 4. een bijlage met het overzicht restant kredieten. Programmaverantwoording In dit onderdeel treft u een overzicht aan van de verantwoording per programma. Dit overzicht komt overeen met de "Wat gaan we ervoor doen?" vanuit het Raadsprogramma. Per "Wat gaan we ervoor doen?" is aangegeven wat we in 2022 wilden bereiken en wat we daarvoor hebben gedaan. Met behulp van een verkeerslichtenmodel is aangegeven hoe het staat met de voortgang van de betreffende acties. In het boekwerk (Pepperflow app) staat hier kwaliteit vermeld, hier wordt dus de voortgang mee bedoeld. Helaas is het op dit moment nog niet mogelijk het woord kwaliteit te vervangen door voortgang. Afwijkend van de verkeerslichten in de bestuursrapportage is bij de jaarrekening er voor gekozen alleen met groen of rood te werken. De reden hiervoor is omdat bij oranje gesteld wordt dat de prestatie naar verwachting nog binnen de gestelde kaders van tijd, kwaliteit en geld wordt gerealiseerd. In dit geval dus 2022.

Aangezien 2022 ten einde is kan het verkeerslicht derhalve alleen groen of rood zijn. Daarnaast zijn dit jaar voor het eerst bij de kaderstellende documenten (daar waar mogelijk) hyperlinks opgenomen. Middels deze hyperlinks komt u direct bij betreffende kaderstellende documenten uit.

Aan het verkeerslichten model kan de volgende betekenis worden toegekend.

Indicator

Betekenis

17

Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel is de prestatie geborgd binnen de bestaande processen.

Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.

Vervolgens is onder het kopje “wat heeft het gekost” per beleidsveld een financiële verantwoording opgenomen, die bestaat uit: - een overzicht van het saldo per beleidsveld/kostenplaats en het saldo per programma; - een specificatie van het saldo van de reserves; - een analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie. De te analyseren onderdelen zijn aangegeven met een nummer.

De financiële afwijkingen zijn geanalyseerd conform de financiële verordening.

Artikel 10 Financiële afwijkingen baten en lasten Afwijkingen die groter zijn dan 10% met een minimum van € 7.500 per kostenplaats worden in de jaarrekening bij de programma’s toegelicht.

Indicatoren Zoals voorgeschreven voorziet ook de begroting 2021 in de verplichte indicatoren. Ook in deze jaarrekening zijn deze indicatoren weer opgenomen. Het valt wel op dat de realiteitswaarde van de indicatoren nog altijd in ontwikkeling is. Zo zijn nog niet voor alle indicatoren up to date gegevens beschikbaar. Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat in de programmarekening een aantal paragrafen verplicht wordt opgenomen. De paragrafen zijn bedoeld als verslag over het in het afgelopen jaar gevoerde beleid ten aanzien van beheersmatige aspecten.

18

Programma 1: Mens & Samenleving

Wij leven in een tijd van fundamentele veranderingen in de samenleving. De verzorgingsstaat met verzekerde rechten op overheidsvoorzieningen verandert naar een samenleving met meer zelfredzame mensen die eigen verantwoordelijkheid mogen en moeten nemen voor zichzelf en hun (sociale) omgeving. Hoewel deze veranderende samenleving de nodige onzekerheid met zich meebrengt – ook voor onze inwoners – biedt het ook kansen. Onze gemeente heeft een sterke culturele identiteit, een rijk verenigingsleven en goede (algemene)voorzieningen. Door actieve en zelfredzame inwoners kan de aanwezige kracht maximaal worden benut. Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving* is ons streven, hetgeen naadloos aansluit bij het Cittaslow- gedachtegoed en Dicht bij het Leven- filosofie. *Een inclusieve samenleving is een samenleving waar iedereen tot zijn recht kan komen. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft. Iedereen neemt op een gelijkwaardige manier deel aan de maatschappij.

1.0 Prioritair thema: Lifestyle Omschrijving Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving is ons streven waar iedereen mag en kan meedoen en waarin sprake is van een inclusieve economie. Dit sluit naadloos aan bij het Cittaslow-gedachtegoed dat we voor ogen hebben. Een gedachtegoed waarin we binnen de maatschappelijke ontwikkelingen en de behoeften van onze inwoners en gemeenschappen verder bouwen aan een veerkrachtige en vitale samenleving. Vanuit deze optiek wordt sinds 2020 nadrukkelijk accent gelegd op het thema positieve gezondheid gericht op het versterken van de individuele en collectieve kracht waarin de individuele gezondheid, welzijn en participatie centraal staat. Daarnaast komt binnen dit thema het accent te liggen op gezonde voeding geënt op het stimuleren van bewust consumeren en produceren. Rondom het programma Lifestyle staan we voor de volgende uitdagingen: 

Jongeren aan het bewegen krijgen/houden en gezonde voeding stimuleren



Ouders bewust maken van gezonde levensstijl



Vitaliteit en gezondheid ouderen stimuleren

19



Zelfredzaamheid versterken en actieve deelname aan c.q. participeren in de culture, sociale, natuurlijke omgeving stimuleren



Faciliteiten bieden t.b.v. bewegen en ontmoeten in en rondom de kernen



Stimuleren van een inclusieve economie/gemeenschap, waarin ieder waarde kan toevoegen



Producenten, leveranciers en maatschappelijk middenveld een actieve bijdrage laten leveren aan een gezonde leefstijl en voeding met aandacht voor gezonde scholen, gezonde winkels, gezonde kantines en gezonde restaurants waarbij lokaal voedsel de basis vormt



Toerisme en immaterieel erfgoed laten aansluiten bij de ambities van de prioritaire thema’s en de ambitie dat de gemeenschap Eijsden-Margraten in 2024 Cittaslow ademt.

Ontwikkellijnen Om een antwoord te geven op de geschetste opgaven komt de focus te liggen op de volgende ontwikkellijnen: 1. We streven naar een hogere positieve gezondheid (‘’hoofd‘’) met als doel dat iedere burger weet waar hij/zij zorg/hulp kan vinden en deze ook kan krijgen. 2. We bevorderen het bewegen (‘’lichaam’’) met als doel dat eenieder op eigen wijze in beweging komt voor de gezondheid van zichzelf en eventueel voor anderen en de omgeving. 3. We faciliteren het invulling geven aan een zinvolle tijdsbesteding (‘’handen‘’) met als doel dat eenieder op eigen wijze bijdraagt aan de gemeenschap Eijsden-Margraten, via werk, vrijwilligerswerk, verenigingsleven, of anderszins. 4. We stimuleren het bewuster produceren en consumeren van producten (‘’hart’’), zodat ondernemers en producenten als ook consumenten zich meer dan nu, bewust zijn van de maatschappelijke impact van zijn of haar koop (consumptie)gedrag. Wat wilden we bereiken? 1.0.1 Bevorderen van positieve gezondheid gericht op bewegen, vitaliteit en participeren Een breed palet aan educatieve-, culturele-, ontmoetings- en sport- en bewegingsactiviteiten die onze gemeente ondersteunt en/of organiseert is voor iedereen (ongeacht leeftijd, gezondheid, sociale en economische omstandigheden) zoveel mogelijk bereikbaar, betaalbaar en toegankelijk.

Wat hebben we ervoor gedaan in 2022? Breed palet activiteiten Omschrijving (toelichting) Er wordt geïnvesteerd in sport- beweging en ingezet op samenhang tussen sportstimulering, actieve leefstijl, positieve gezondheid en kwaliteit van leven van al onze inwoners, jong en oud, met of zonder beperkingen.

20

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Er is geïnvesteerd in een passend sport en beweegaanbod via de vier pijlers van het sportakkoord. 

Sportief en gezond opgroeien: We hebben ingezet op versterken van motorische vaardigheden van kinderen op de basisscholen en kinderopvang. We hebben activiteiten uitgevoerd in het kader van jeugd aan zet.



Meedoen door bewegen: We hebben voor inwoners van 75 jaar en ouder een speciaal beweegprogramma uitgevoerd, we organiseren wandelgroepen voor minder mobiele ouderen, we hebben het programma "in beweging" uitgevoerd, we zijn gestart met een breed programma valpreventie.



Sterk en Vitaal verenigen: we hebben verenigingen ondersteund op vraag en via ondersteuning huurcompensatie



Ruimte om te bewegen: we hebben geïnvesteerd in de aanleg van beweegfaciliteiten in de buitenruimte

Er is ingezet op bewustwording van een actieve leefstijl middels het programma JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst). Positieve Gezondheid werd een integraal en zichtbaar thema binnen initiatieven rondom gezondheid, eenzaamheid en sport en bewegen.

Burgerinitiatieven Omschrijving (toelichting) We sluiten aan bij lokale initiatieven en lokale coalities. Er is sprake van specifieke aandacht voor dit vraagstuk in ten minste twee kernen.

Kwaliteit (indicator)

21

Kwaliteit (toelichting) Op verschillende beleidsonderdelen hebben we samengewerkt met inwoners, stichtingen en maatschappelijke partners. Bij de programma's een tegen eenzaamheid en kansrijke start hebben we ingezet op samenwerking in een lokale coalitie. Ook in het opgezette programma valpreventie werken we samen met inwoners en maatschappelijke partners. In de stuurgroep sportakkoord zijn vertegenwoordigers van diverse maatschappelijke partners vertegenwoordigd.

Gevarieerde hulp en ondersteuning Omschrijving (toelichting) Wij dragen zorg voor het door onze kwetsbare inwoners verkrijgen van de juiste mate van hulp en ondersteuning, zowel kwalitatief als kwantitatief. Daarbij zetten wij in op het zo veel als mogelijk door de client zelf en/of zijn sociaal netwerk voorzien in deze ondersteuning dan wel het verwijzen van de client naar het voorliggende veld, onder andere door inzet van de participatiecoach. Bieden eigen inzet of het voorliggende veld onvoldoende mogelijkheden, zetten wij maatwerkvoorzieningen in.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Onze kwetsbare inwoners hebben passende en kwalitatief goede hulp en ondersteuning gekregen via: 1. Algemeen toegankelijke hulp en ondersteuning van professionals. 2. Informele hulp en ondersteuning van vrijwilligers. 3. Participatiecoach. 4. Maatwerkvoorzieningen).

22

85% van de cliënten (495 Wmo-respondenten en 136 jeugdhulp-respondenten) vinden dat zij passende hulp en ondersteuning hebben gekregen en dat de kwaliteit van de hulp en ondersteuning goed was (Bron: clientervaringsonderzoek 2020/2021).

Inzet buurtcoach Omschrijving (toelichting) Het programma van de buurtcoaches sluit aan bij de doelstellingen in het sociaal domein en is gericht op participatie. Wij faciliteren ontmoetings-, culturele en beweegactiviteiten voor ouderen en mensen met beperkingen. We investeren in JOGG (jongeren op gezond gewicht)

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De buurtcoach sport en bewegen heeft uitvoering gegeven aan het sportakkoord, het programma Jeugd aan Zet en Jeugd op gezond gewicht (JOGG). De buurtcoach Kunst & Cultuur heeft uitvoering gegeven aan het programma Kunst & Cultuur , aan het programma SKEM cultuureducatie, en aan een samenwerkingsverband binnen het programma Jeugd aan Zet.

Meedoen inwoners Omschrijving (toelichting) De gemeente werkt samen in partnerschap met de verenigingen. Meer Bewegen voor Ouderen wordt gefaciliteerd.

23

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Onderdelen van het programma Jeugd aan zet, en de Koningsspelen werden zoveel mogelijk uitgevoerd in samenwerking met verenigingen. Ook bij de uitvoering van het Sportakkoord is samengewerkt met verenigingen. De gemeente heeft geïnvesteerd in de groepen Meer Bewegen voor Ouderen en investeerde via het programma Sociaal Vitaal, een speciaal beweegprogramma voor inwoners ouder dan 75 jaar, ook in uitbreiding van deze groepen.

Participatiecoach Omschrijving (toelichting) De werkwijze van de Participatiecoach is gericht op bevordering van een gezonde en actieve, participatieve leefstijl bij inwoners (jong en oud). Het uitgangspunt is dat meedoen wordt gestimuleerd en (nieuwe) (beweeg)activiteiten geïnitieerd en begeleid .

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) De participatiecoach heeft 148 inwoners begeleid en gefaciliteerd om (weer) te participeren in de samenleving. Dit gebeurde op diverse gebieden zoals verminderen eenzaamheid, koppelen van inwoners aan een buddy of inwoners begeleiden naar voorliggende voorzieningen of activiteiten.

24

Project eenzaamheid Omschrijving (toelichting) Onder het motto ‘positieve gezondheid’ kijken wij samen met inwoners naar mogelijkheden op het gebied van zingeving en meedoen in de maatschappij. Daarnaast zetten ook onze zorgpartners zich in tegen eenzaamheid en zijn er tal van mooie (burger)initiatieven alsook bijvoorbeeld de ‘week van de eenzaamheid’, lokaal ook bekend als de ‘week van de ontmoeting’. Het doel van het aansluiten bij het landelijke actieprogramma. ‘Eén tegen eenzaamheid’ is om lokale en landelijke initiatieven met elkaar te verbinden om eenzaamheid zo nóg gerichter aan te pakken.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Vanuit het landelijke programma Een tegen eenzaamheid (ministerie VWS) hebben wij aan dit thema gewerkt. Dit is gebeurd door het (gezamenlijk met Zuid-Limburgse gemeenten) inzetten op bewustwordingscampagnes, maar ook het uitvoeren van lokale campagnes. Daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan de landelijke week tegen de eenzaamheid, die in de gemeente EijsdenMargraten "week van de ontmoeting" heet. Ook hebben we gewerkt aan het opzetten van een lokaal netwerk van samenwerkingspartners met als gezamenlijk doel het stimuleren van ontmoeting en meedoen.

Sportakkoord Omschrijving (toelichting) Met de participanten van het sportakkoord wordt het uitvoeringsprogramma 2022 vastgesteld. De focus ligt op: - Sportief en gezond opgroeien - Meedoen door bewegen - Sterk en Vitaal verenigingen - Bewegen in de buitenruimte.

25

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In het sportakkoord hebben we uitvoering gegeven aan de volgende thema's: 1. Sportief en Gezond opgroeien: Versterken motorische vaardigheden bij kinderen peuteropvang en basisscholen, stimuleren bewegend leren, activiteiten jeugd aan zet en koningsspelen. 2. Meedoen door bewegen: Wandelgroepen voor ouderen in twee kernen, Meer bewegen voor ouderen, uitvoering programma "In Beweging", programma Sociaal Vitaal (een beweegprogramma specifiek gericht op inwoners van 75 jaar en ouder), start van opzetten programma Valpreventie. 3. Sterk en Vitaal verenigen: Voorlichting via verenigingscafe, ondersteuning via Rijksregelingen compensatie huur, uitvoering tool vitale club. Daarnaast werden verenigingen door de verenigingsconsulent ondersteund bij diverse vragen rondom uitbreiding van of vragen over hun accommodatie. 4. Bewegen in de buitenruimte: Er is geïnvesteerd in het skate- en bikepark Eijsden, er zijn activiteiten aangeboden bij de sportcontrainer en via het programma "Jeugd aan zet" zijn ook beweegactiviteiten in de buitenruimte aangeboden.

Wat wilden we bereiken? 1.0.2 Stimuleren lokale voedsel economie Vanuit het oogpunt van duurzaamheid, het bevorderen van gezondheid, de transitieopgaven binnen de landbouwsector en de kwaliteiten die de lokale terroir bezit, liggen er kansen om een inclusieve lokale economie te bevorderen die waarde toevoegt aan de gemeenschap, specifiek gericht op het stimuleren van de lokale voedsel economie. Wat hebben we ervoor gedaan in 2022? Faciliteren lokale voedselketens Omschrijving (toelichting)

26

In 2022 wordt een bijdrage geleverd aan initiatieven die de lokale en regionale voedselketens versterken. Dit doen we door het leveren van ondersteuning, advies, onderzoek en het (mede) creëren van draagvlak vanuit de principes van Green Destination. Hierbij wordt de relatie met het Middengebied en de NOVI Zuid-Limburg gelegd. Meer specifiek wordt in 2022 de Plateau Hub, een digitaal platform voor vraag en aanbod van lokale en regionale producten, ondersteund. Tevens wordt het project Zeker (W)eten voortgezet, burgerparticipatie rondom Lokaal Voedsel gecontinueerd, het stroopgedachtegoed verder op de kaart gezet, en innovatieve binnen de fruitsector gestimuleerd.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2022 is besloten om samen met ondernemers/telers/producenten deel te nemen in het Regionaal Voedselsysteem Zuid-Limburg dat gericht is op duurzame, regionale productie en afzet door verbinding en samenwerking in nieuwe verdienmodellen (in de korte keten). Tevens is het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten verder ondersteund bij haar activiteiten rondom bewustwording en stimulering gezond, lokaal voedsel. Voor het instandhouden en doorontwikkelen van het stroopgedachtegoed is in 2022 in het kader van de LEADER-aanvraag voor de realisatie van een Kenniscentrum Stroop in onze gemeente een co-financieringsverklaring ondertekend.

Realiseren belevingscentrum Omschrijving (toelichting) In 2022 wordt ingezet op de doorontwikkeling van een aantal hot-spots, waarbij de omgeving Hoogcruts (op het Plateau), omgeving Heerdeberg (in het Middenterras) en omgeving Eijsden (in het Maasdal) onderdeel centraal staan.

Kwaliteit (indicator)

27

Kwaliteit (toelichting) In het kader van de ontwikkeling van een aantal hot-spots hebben in 2022 hebben initiatiefnemers zelfstandig een aantal stappen ondernomen. De gemeente adviseerde en faciliteerde waar nodig en mogelijk. HX Hoogcruts: Voormalig Kloostercomplex Hoogcruts is in eigendom van Limburgs Landschap en wil transformeren naar een regionaal kunst & cultuur-historisch centrum met bijzondere aandacht voor het landschap. In 2022 zijn daartoe een aantal stappen gezet waarvan het treffen van vereiste maatregelen in het kader van de gebruiksvergunning van het complex. Heerdeberg: Initiatiefnemers hebben een aanvraag ingediend voor de realisatie van een Cittaslow Campus Heerdeberg op de locatie van de voormalige LTS locatie in Cadier en Keer (Pater Kustersweg 6). Hiertoe is een concept-bestemmingplan in behandeling op grond van een totaalconcept. Naast een aantal geplande activiteiten waaronder educatie en workshops etc. voorziet het plan in 10 vakantieappartementen voor in totaal 30 slaapplaatsen. Eijsden: In 2022 is tijdens de Cittaslowmaand oktober 2022 in en rond het Familiemuseum Ursulinen in Eijsden een evenement georganiseerd door samenwerking tussen Breuster Brouwers, Kaasmakerij Sjevraoje en het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten. Bewustwording en beleving van lokale, gezonde/biologische streekproducten was het thema.

Naast proeverijen werden er een aantal interessante lezingen voor geïnteresseerden georganiseerd.

Stimuleren burgeractivatie Omschrijving (toelichting) In 2022 wordt het stimuleren van burgeractivatie op grond van het principe ''verbinden, verankeren en loslaten'', inhoudende inwoners oproepen, initiatiefkracht aanspreken en faciliteren van initiatieven die een bijdrage leveren aan de lokale voedselgemeenschap/economie verder gecontinueerd en verdiept.

28

De ondersteuning van de werkgroep Lokaal Voedsel wordt verdere gecontinueerd en de community Cittaslow wordt verder uitgebouwd.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In het kader van burgeractivatie hebben we vanuit Plattelands- en Vrijetijdseconomie in 2022 een tweetal initiatieven gefaciliteerd: I. Cittaslow Community (onze Cittaslow Ambassadeurs):

In april 2022 werd een eerste bijeenkomst gehouden met de Cittaslow Ambassadeurs. Centraal stond: 1.

Ervaringen uitwisselen 1 jaar Cittaslow Ambassadeur;

2.

Presentatie Demo nog verder te ontwikkelen Toolkit Cittaslow Ambassadeurs (Ondernemen in

Cittaslow); 4.

Wensen, behoeften, ideeën Cittaslow Ambassadeurs zelf;

5.

Mogelijke uitbreiding netwerk Cittaslow Ambassadeurs Eijsden-Margraten.

In oktober 2022 werd voor de eerste maal een Cittaslowmaand Eijsden-Margraten door en voor ondernemers, instellingen en inwoners georganiseerd. II. Korte Keten Zeker (W)eten: De lokale werkgroep Korte Keten Zeker (W)eten werd door de gemeente door middel

van een werkbudget en ambtelijke ondersteuning gefaciliteerd ten behoeve van haar activiteiten. Het betrof met name: - bewustwordings - en belevingsactiviteiten rondom bewuste productie en consumptie van duurzame voeding c.q. lokale, gezonde streekproducten. In dit kader publiceerde de werkgroep tal van publicaties in De Etalage. Er werd een verkoopfolder (lokale verkooppunten) ontwikkeld en in de markt gezet. De werkgroep nam deel aan lokale events ter promotie van het gedachtengoed. Tevens werden een aantal themagerichte lezingen rondom klimaatadaptatie en biodiversiteit georganiseerd.

29

- er werd een nieuw initiatief voor de realisatie van een coöperatieve Biologische Tuinderij in EijsdenMargraten opgestart; - een particulier initiatief voor de realisatie van een Biologische Tuin is ondersteund door onder andere samen met de gemeente te zoeken naar een geschikte en beschikbare locatie in EijsdenMargraten.

-

In 2022 is tevens besloten om samen met ondernemers/telers/producenten deel te nemen in het Regionaal Voedselsysteem Zuid-Limburg.

Wat wilden we bereiken? 1.0.3 Stimuleren van bewuste productie en consumptie Ingezet wordt op het stimuleren van bewuste productie en consumptie van duurzame voeding Wat hebben we ervoor gedaan in 2022? Bijdrage leveren aan meervoudige waardecreatie van lokale ondernemers Omschrijving (toelichting) In 2022 wordt de Cittaslow Community en het lokale initiatief Lokaal Voedsel verder uitgebouwd, gericht op het toeristisch/recreatief aanbod met bewuste productie en consumptie van duurzame voeding versterken. Hierbij zal verbinding gelegd worden met ontwikkeling binnen het Middengebied en Novi Zuid-Limburg, waarbij de focus is gericht op de doorontwikkeling van de agrarische sector richting natuurinclusieve landbouw.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) In 2022 werd de Cittaslow Community (onze Cittaslow Ambassadeurs) en het lokale initiatief Korte Keten Zeker (W)eten verder ondersteund bij bewustwordings - en belevingsactiviteiten rondom bewuste productie en consumptie van duurzame voeding c.q. lokale, gezonde streekprodukten.

30

In oktober 2022 werd daartoe onder andere een Cittaslowmaand Eijsden-Margraten door en voor ondernemers, instellingen en inwoners georganiseerd. In 2022 is tevens besloten om samen met ondernemers/telers/producenten deel te nemen in het Regionaal Voedselsysteem Zuid-Limburg.

Investeren in bewustwording Omschrijving (toelichting) We investeren in 2022 verder in het stimuleren van bewuste productie en consumptie van duurzame voeding door - de ingezette lijn in 2021 rondom bewustwording en een bewustwordingscampagne verder uit te bouwen. - het ontsluiten van inspirerende belevingsplekken binnen de gemeente die bijdragen aan de bewuste consumptie en productie. Hierbij wordt onder meer gedacht aan een drietal gebieden in onze gemeente: omgeving Hoogcruts, omgeving Heerdeberg en omgeving Eijsden.

Kwaliteit (indicator)

Kwaliteit (toelichting) Naast bewustwordingsondersteuning vanuit Positieve Gezondheid is ondersteuning geboden aan het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten. Dit initiatief is onder andere gericht op bewustwording van gezond, lokaal voedsel. Hiertoe is o.a. een lezingencyclus georganiseerd en een eerste druk van een folder van lokale producenten ontwikkeld en in omloop gebracht. In 2022 is met het oog op het ontsluiten van inspirerende belevingsplekken die bijdragen aan de

bewuste consumptie en productie. Initiatiefnemers hebben zelfstandig een aantal stappen ondernomen. De gemeente adviseerde en faciliteerde waar nodig en mogelijk. Vanuit de gemeente is tevens met initiatiefnemers nauw afgestemd over (juridische) randvoorwaarden, wensen en behoeften voor de verdere ontwikkeling van een aantal lokaties. Het betreft:

31

Hoogcruts en omgeving: Buitengoed Hoogcruts- In 2022 is het samenwerkingsverband Buitengoed Hoogcruts operationeel geworden. Hierin werken diverse lokale ondernemers samen om gezamenlijk aanbod op en rond Kloostercomplex Hoogcruts te ontwikkelen in het kader van verbinding Vrijetijdseconomie, Landschap en Leefstijl (gezonde voeding/streekproducten). Een gemeenschappelijke positionering in verbinding met elkaar moet recreanten uit de regio aantrekken. Het genereren van omzet is daarbij een uitgangspunt. Het samenwerkingsverband richtte zich concreet op: •

Realiseren van nieuwe toeristische trekpleister te realiseren

•

Het land be-leven!

•

Omzet deelname excursies

•

Stimulering verkoop streekproducten

•

Educatie fruitsector in verbinding met landschap

•

Historisch verhaal vertellen over de cultuur, het kloosterleven in het verleden en anno 2021

Planontwikkeling voormalig Kloostercomplex HX Hoogcruts Voormalig Kloostercomplex HX Hoogcruts is in eigendom van Limburgs Landschap en wil transformeren naar een regionaal kunst & cultuur-historisch centrum met bijzondere aandacht voor het landschap. In 2022 zijn daartoe een aantal stappen gezet waarvan het treffen van vereiste maatregelen in het kader van de gebruiksvergunning van het complex. HX Hoogcruts sluit zich graag aan bij de activiteiten van Buitengoed Hoogcruts. Het verhaal van de plek Hoogcruts geldt daarbij als verbindende factor. Voor de planontwikkeling van HX Hoogcruts zelf als uitvalsbasis voor reflectie & verbinding door kunst, cultuur, landschap en natuur en technologie richtte eigenaar Limburgs Landschap en het programmamanagement van Hoogcruts zich op het organiseren van events en ontmoetingsactiviteiten. Met de gemeente heeft de directie de kansen, mogelijkheden en vooral ook de (juridische) randvoorwaarden bekeken om de planontwikkeling in de toekomst verantwoord (aantal bezoekers), veilig (o.a. brandveiligheid) en aantrekkelijk (gevarieerd aanbod passend binnen de gemeentelijke thema's) te kunnen maken. In 2022 zijn daartoe een aantal stappen gezet voor het treffen van vereiste maatregelen in het kader van de gebruiksvergunning van het complex.

Heerdeberg en omgeving: Initiatiefnemers hebben een aanvraag ingediend voor de realisatie van een Cittaslow Campus Heerdeberg op de locatie van de voormalige LTS locatie in Cadier en Keer (Pater Kustersweg 6). Hiertoe is een concept-bestemmingplan in behandeling op grond van een totaalconcept. Naast een aantal geplande activiteiten waaronder educatie en workshops etc. voorziet het plan in 10 vakantieappartementen voor in totaal 30 slaapplaatsen. Overigens zijn de plannen mogelijk tijdelijk doorkruist om tijdelijk en noodzakelijk op deze lokatie te kunnen voorzien in de opvang van vluchtelingen.

32

Omgeving Eijsden: In 2022 is tijdens de Cittaslowmaand oktober 2022 in en rond het Familiemuseum Ursulinen in Eijsden een evenement georganiseerd door samenwerking tussen Breuster Brouwers, Kaasmakerij Sjevraoje en het burgerinitiatief Korte Keten Zeker (W)eten. Bewustwording en beleving van lokale, gezonde/biologische streekproducten was het thema. Naast proeverijen werden er een aantal interessante lezingen voor geïnteresseerden georganiseerd.

Wat heeft het gekost? Exploitatie

Begroting 2022 na wijz.

6310001 Lokale

Werkelijk 2022

Afwijking jaarrekening

Procentuele afwijking

2022

2022

-20.000,00

-18.010,89

1.989,11

9,95

6560021 Wielerbijdragen

-5.000,00

-3.410,00

1.590,00

31,80

6560031 Plattelands- en

-73.500,00

-71.898,71

1.601,29

2,18

-98.500,00

-93.319,60

5.180,40

5,26

economie en bewuste productie

Vrijetijdseconomie Resultaat

Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 7.500 en > 10%

1.1 Kerntaak: Sociaal Domein

Het Sociaal Domein gaat over mensen en hun directe omgeving, niet om producten en diensten en niet over het toepassen van protocollen en uitvoering van de regels van “het systeem”. De inwoners staan centraal. Zij hebben een belangrijk aandeel in het oplossen van problemen en de regie daarover. Daar waar nodig vindt ondersteuning plaats. Het ondergeschikt maken van het systeem aan het belang van de inwoner en de directe omgeving is de basis van een toekomstbestendig en dus ook een financieel gezond Sociaal Domein. Er zullen altijd mensen zijn die tijdelijk of permanent niet zelfredzaam zijn en geen regie over hun leven kunnen voeren. Deze mensen moeten wij blijven ondersteunen en een vangnet blijven bieden. In dat geval zorgen wij voor kwalitatief goede hulp en ondersteuning.

33

Wat wilden we bereiken? 1.1.1 Budgettair neutrale uitvoering Wmo, Participatiewet en Jeugdwet Er wordt gestreefd naar een budgettair neutrale uitvoering van de Wmo, Participatiewet en de Jeugdwet. Het uitgangspunt is ook hier: niet meer, maar ook niet minder hulp en ondersteuning dan noodzakelijk. Het aantal inwoners dat een beroep doet op professionele hulp en ondersteuning en de bijbehorende uitgaven worden gestabiliseerd. Begeleiding WMO Omschrijving (toelichting) Op basis van de ervaringen de afgelopen jaren alsook de monitoring t.a.v. deze begeleiding wordt deze zorg per 2022 opnieuw ingekocht waarbij de inkoop van deze zorg weer een stuk wordt doorontwikkeld. Daarnaast voeren we een pilot uit om een (klein) deel van deze zorg voorliggend op te kunnen pakken via een waakvlamfunctie.