20220712 04b Programmarekening 2021.pdf
Tekst van het document
Programmarekening 2021
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................... 3 Voorwoord programmarekening 2021 ...................................................................................................... 5 Leeswijzer.................................................................................................................................................. 13 Programma 1: Mens & Samenleving ..................................................................................................... 15 1.0 Prioritair thema: Lifestyle .............................................................................................................. 15 1.1 Kerntaak: Sociaal Domein ............................................................................................................. 26 1.2 Kerntaak: Vitale inwoners en gemeenschappen ......................................................................... 40 1.3 Kerntaak: Culturele identiteit ........................................................................................................ 49 1.4 Mutaties reserves programma 1 ...................................................................................................
53 Programma 2: Landschap & Natuur ....................................................................................................... 59 2.0 Prioritair thema: Landschap en landbouw................................................................................... 59 2.1 Kerntaak: Buitengewoon Buitengebied ....................................................................................... 67 2.2 Kerntaak: Openbare ruimte ........................................................................................................... 70 2.3 Kerntaak: Economie, recreatie en toerisme ................................................................................ 74 2.4 Mutaties reserves programma 2 ................................................................................................... 79 Programma 3: Klimaat & Energie ........................................................................................................... 82 3.0 Prioritair thema: Duurzaamheid .................................................................................................... 82 3.1 Kerntaak: afval, water en milieu .................................................................................................... 88 3.2 Mutaties reserves programma 3 ...................................................................................................
96 Programma 4: Wonen & Mobiliteit .......................................................................................................... 99 4.0 Prioritair thema: Wonen ................................................................................................................. 99 4.1 Kerntaak: Mobiliteit & verkeer ..................................................................................................... 109 4.2 Kerntaak: Vastgoed ....................................................................................................................... 115 4.3 Kerntaak: Omgevingsvisie ........................................................................................................... 119 4.4 Mutaties reserves programma 4 ................................................................................................. 123 Programma 5: Bestuur & Bedrijfsvoering ............................................................................................ 125
3
5.1 Kerntaak: Openbare orde en veiligheid ..................................................................................... 125 5.2 Kerntaak: Identiteit & Samenwerking ......................................................................................... 131 5.3 Kerntaak: Bestuur & Dienstverlening ......................................................................................... 136 5.4 Kerntaak: Financiën & middelen ................................................................................................. 145 5.5 Kerntaak: Personeel ..................................................................................................................... 153 5.6 Mutaties reserves programma 5 ................................................................................................. 158 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................... 162 Onvoorziene uitgaven ............................................................................................................................ 164 Incidentele baten en lasten....................................................................................................................
165 Paragrafen ............................................................................................................................................... 167 Paragraaf 1: Lokale heffingen ........................................................................................................... 167 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 176 Paragraaf 3: Kapitaalgoederen.......................................................................................................... 200 Paragraaf 4: Financiering .................................................................................................................. 218 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ............................................................................................................. 221 Paragraaf 6: Verbonden partijen ....................................................................................................... 228 Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................................................................... 265 Rechtmatigheid .......................................................................................................................................
273 Financiële jaarrekening .......................................................................................................................... 276 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................... 276 Balans .................................................................................................................................................. 279 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ...................................................................... 283 Toelichting op de balans.................................................................................................................... 293 Staat van herkomst en besteding van middelen (kastroomoverzicht) ......................................... 337 Single information Single Audit (SiSa) ............................................................................................ 340 Bijlagen .................................................................................................................................................... 360 A. Overzicht restantkredieten ultimo 2021....................................................................................... 360 B. Rekening 2021 conform taakvelden BBV .................................................................................... 362
4
Voorwoord programmarekening 2021
1. Inleiding: jaarrekening 2021 Deze jaarstukken zijn een inhoudelijke en financiële verantwoording over begrotingsjaar 2021. Wederom een jaar waarin corona en de daar bijhorende lockdowns en andere maatregelen een grote rol hebben gespeeld. We blikken terug op wat we hebben gerealiseerd in vergelijking met wat we ons hebben voorgenomen en welke factoren dat resultaat hebben beïnvloed. Het is een verantwoording op programmaniveau, waarbij we zijn uitgegaan van de programma’s die de raad bij de start van deze raadsperiode 2018-2022 heeft vastgesteld. We zijn tegelijkertijd met deze rekening ook bezig met de vormgeving van een programma voor de periode 2022-2026, dat kan mogelijk tot verwarring leiden. Het vertrekpunt is dus de programma-indeling van 2018-2022 en de begroting 2021. Net als op programmaniveau worden de resultaten en de afwijkingen gepresenteerd; in dit voorwoord beschouwen we de hoofdlijnen. We stellen vast dat het saldo van de jaarrekening 2021 € 287.738 positief bedraagt. 2. Koers van de begroting 2021: duurzame financiën, krachtige keuzes, kwaliteit van leven De titel van begroting 2021 gaf al aan dat Eijsden-Margraten koos voor een realistische begroting met een mix van investeringen, bezuinigingen en tariefverhogingen, gericht op de veerkracht van onze gemeenschappen en de kwaliteiten van onze gemeente.
Een begroting waarmee we zoveel mogelijk beoogden te anticiperen op de vele onzekerheden die bij de opstelling van de begroting 2021 speelden. Richtsnoer daarbij was (en is) onze missie: In Eijsden-Margraten staan we dicht bij het leven. Het leven van onze inwoners centraal. Bij de opstelling van de begroting gingen we uit van 3 impactvolle ontwikkelingen die onze keuzes hebben beïnvloed: •
Gemeentefinanciën onder druk: onzekerheden op lange termijn
•
Corona: onverwachte wending met grote impact
•
Ontwikkelingen: de wereld verandert (transities klimaat, sociaal domein, digitalisering etc)
Waren deze ontwikkelingen al omgeven met onzekerheden en grote gevolgen; er kwamen in 2021 nog twee gebeurtenissen bij: •
De bestuurlijke consequenties naar aanleiding van de IKL-affaire.
•
De watersnood als gevolg van overvloedige regenval op 14 en 15 juli
5
De dienstverlening en de uitvoering van primaire taken bleef met veel veerkracht, overwerk en inzet desondanks aardig op peil. 3. Financiële terugblik In de voorbereiding voor de begroting waren de vooruitzichten voor boekjaar 2021 ronduit somber: Op Jeugdzorg verwachtten we forse, nauwelijks beïnvloedbare tekorten en een aangekondigde herverdeling van het gemeentefonds zou kunnen uitlopen op € 50-100 minder rijksbijdrage per inwoner. Er lag daarom een afgewogen pakket van bezuinigingen en tariefsverhogingen klaar, dat samen met de gemeenteraad bij de kadernota was voorbereid. Ondanks alle onzekerheden legden wij in het najaar van 2020 een meerjarig sluitende begroting neer met licht positieve saldi voor de jaren 2021-2024. Tevens hoefden we geen verhoging van de OZB door te voeren. Een verhoging die gekoppeld was aan de mogelijke negatieve effecten van de aangekondigde herverdeling gemeentefonds. In de 1e burap 2021 rapporteerden wij een negatieve bijstelling van - € 191.000 waarbij wij ook aangaven dat er richting 2e burap 2021 nog incidentele positieve bijstellingen te verwachten waren. In de 2e burap rapporteerden wij dan ook een positieve bijstelling van € 340.000. Een positieve bijstelling mede ingegeven door corona omdat activiteiten en plannen geen doorgang hebben kunnen vinden in 2021. Hiermee kwam het saldo naar de 2e burap uit op € 155.000 positief.
In de programmarekening 2021 stellen wij het resultaat nog verder positief bij en sluiten wij het jaar 2021 af met een positief saldo van € 287.738. 4. Corona Bij de aanvang van 2021 hadden we natuurlijk al enige ervaring met de coronapandemie. En toch was de invloed op begrotingsjaar 2021 groot. Hielden we ons in 2020 vooral bezig met lockdowns (in allerlei verschijningsvormen), basismaatregelen, op afstand werken en digitaal vergaderen, in 2021 gingen we mondkapjes dragen, kwam de vaccinatiecampagne op gang en leek het de goede kant op te gaan. Toch hebben we tot begin 2022 met vrijheidsbeperkende maatregelen moeten leven, die ook impact hadden op de uitvoering van publieke diensten en op het samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Het digitaal vergaderen met grote groepen deelnemers ervoeren we steeds meer als een niet optimale vorm, die een echte dialoog bemoeilijkte. De in maart 2020 opgetuigde corona-crisisorganisatie werd in 2021 regelmatig geactiveerd, meebewegend op de golven van de coronapandemie. De (niet altijd navolgbare) versoepelingen die het kabinet eind 2021 in verschillende tranches aankondigde, maakten ook dat toezicht en handhaving een hele klus was en niet altijd goed uitlegbaar aan inwoners en ondernemers.
Bestedingsvoorstellen voor de Coronareserve bestemd voor verbinding, herstel en hervorming zijn verschillende malen aan de raad voorgelegd en geaccordeerd. Een groot deel van de compensatiemiddelen die het rijk beschikbaar stelde zijn passend besteed . Voor het restant volgen in 2022 aanvullende voorstellen.
6
5. Watersnood Midden in de zomer, om precies te zijn op 14 en 15 juli werden wij verrast door de gevolgen van enorme regenval in de rivieren en beken in onze streek. Hadden we op donderdag 14 juli vooral last van ‘verticale’ overstroming (regenval die wegen, paden en taluds uitholde en overvolle waterbuffers die dreigden door te breken), op 15 juli was er sprake van een ‘horizontale’ vloed. Moeder Maas liet zich van haar grimmige kant zien: de hoogte steeg tot 49,30 meter ter hoogte van ’t Bat. De in allerijl aangebrachte versterkingen hielden grotendeels stand. Hoewel enkele buurgemeenten met nog veel grotere gevolgen te maken hebben gehad, waren de gevolgen voor een klein aantal inwoners en ondernemers niet mis. De materiele schade was groot; er is een aanvraag gedaan in het kader van de Wts, de landelijke regeling tegemoetkoming waterschade. De inzet van menskracht om het water tegen te houden, de organisatie van evacuaties, de opvang in het Cultureel Centrum in Eijsden, de nazorg en de herstelwerkzaamheden zijn alle voorbeelden van een enorme veerkracht van onze organisatie en gemeenschap waar we fier op kunnen zijn. 6. Personeel Het jaar 2021 was ook het jaar van grote mobiliteit van personeel. Invulling van ontstane vacatures ging trager dan in voorgaande jaren. Daar zijn 2 redenen voor aan te voeren.
Sinds de Wnra hebben ambtenaren net zoals andere werknemers nog maar 1 maand opzegtermijn, maar invulling kost al snel 3-4 maanden. Daarnaast hadden (en hebben) ook wij te maken met een krappe arbeidsmarkt, die maakt dat verschillende functies steeds lastiger zijn in te vullen. Dit is een van de redenen dat in er 2021 meer inhuur heeft plaatsgevonden (zie programma 5). In 2021 stond de ambtelijke organisatie voor een grote uitdaging: de start van onze eigen sociale dienst: SEM genaamd (Sociale Zaken Eijsden-Margraten). Ondanks de korte voorbereidingstijd is het gelukt om per 1 juli de bijstandsuitkeringen te betalen vanuit Eijsden-Margraten. De inkomenszekerheid voor onze cliënten werd daarmee gewaarborgd. Gelet op de ambitieuze deadline van dit project is in de invoeringsfase met ingehuurde krachten gewerkt. Inmiddels zijn zij grotendeels vervangen door vast personeel. Het ingezette preventief en curatief beleid gericht op het terugdringen van ziekteverzuim werpt vruchten af: van 9% in 2019, naar 7% in 2020 lag het verzuim eind 2021 op 5,6% Eén van de onderdelen die hebben geprofiteerd van het terugdringen van het ziekteverzuim zijn de vergunningaanvragen en principeverzoeken voor bouwprojecten. Echter, het volume aan aanvragen nam in 2021 met 40% toe. De beoogde inhaalslag in combinatie met de arbeidskrapte is daarmee slechts ten dele gerealiseerd.
Medio 2021 is de organisatie gestart met Toekomstig Eijsden-Margraten (TOEM), een ontwikkelprogramma dat zich richt op de toekomstbestendigheid van de organisatie. Zie daarvoor de paragraaf bedrijfsvoering. 7. Bestuurscultuur In he voorjaar van 2021 trad de toenmalige burgemeester af als gevolg van het IKL-dossier. De Stichting IKL verrichtte voor vele Limburgse gemeenten jarenlang landschapsbeheer, maar kwam in zwaar weer terecht, uiteindelijk leidend tot een faillissement. Om zicht te krijgen op de mogelijke
7
verwevenheid met de bestuurscultuur van Eijsden-Margraten in relatie tot het IKL-dossier gelastte de nieuwe burgemeester twee onderzoeken. Een intern feitenonderzoek focuste zich op de rechtmatigheid van de relaties van de gemeente met IKL. Hieruit concludeerde men dat de bijdragen aan IKL weliswaar jaarlijks in de gemeentelijke begroting waren opgenomen, maar niet voldeden aan de spelregels die gelden vanuit de subsidieverordening. Dit onderzoek heeft geleid tot een traject versterking bedrijfsvoering, dat in 2022 van start is gegaan. Daarnaast gaf de burgemeester opdracht tot een extern onderzoek naar mogelijke bestuurlijke onregelmatigheden, waarvoor een meldpunt werd ingericht. De onderzoekers van Necker van Naem rapporteerden over 8 separate dossiers en troffen daarin geen bestuurlijke onregelmatigheden. In de beschouwing kwamen de onderzoekers met adviezen om de bestuurscultuur transparanter en toegankelijker te maken, die worden opgepakt binnen het traject bestuurlijke vernieuwing. 8. Financiële analyse De jaarrekening 2021 sluit met een positief saldo van € 287.738. In hoofdlijnen kan gesteld worden dat het saldo voornamelijk gevormd wordt door een negatief saldo van programma 1 (Mens en Samenleving) en een positief saldo op programma 2 (Landschap en Natuur) en 5 (Bestuur en Bedrijfsvoering).
Bij programma 1 is met name hogere kosten WMO, Jeugdzorg en Inburgering de veroorzaker van het negatieve saldo. Bij programma 2 wordt het positieve saldo voornamelijk veroorzaakt door hogere opbrengsten toeristenbelasting. Bij programma 5 wordt het positieve saldo voornamelijk door lagere onderuitputting personele lasten en hogere dan geraamde ontvangen algemene uitkering. Onderstaand volgt een overzicht van het saldo van de programma’s op hoofdlijnen. Voor een uitgebreide toelichting van deze analyse wordt verwezen naar de afzonderlijke programma’s. In de afzonderlijke programma’s is, rekening houdende met de spelregels zoals opgenomen in de financiële verordening, een analyse gemaakt van de verschillen.
8
Financiële recapitulatie Programma Programma 1 Mens & Samenleving mutaties reserves programma 1 Saldo na bestemming
Programma 2 Landschap & Natuur
Begroting 2021
Rekening 2021
Afwijking 2021
Toelichting
-€ 16.350.730
-€ 17.461.433
-€ 1.110.703
Nadeel
€ 1.439.567
€ 1.449.822
€ 10.255
Voordeel
-€ 14.911.163
-€ 16.011.611
-€ 1.100.448
Nadeel
-€ 644.570
-€ 427.089
€ 217.481
Voordeel
mutaties reserves programma 2
€ 182.170
€ 182.170
€0
Saldo na bestemming
-€ 462.400
-€ 244.919
€ 217.481
Voordeel
Programma 3 Klimaat & Energie
€ 47.285
€ 59.214
€ 11.929
Voordeel
mutaties reserves programma 3
€ 150.000
€ 150.000
€0
Saldo na bestemming
€ 197.285
€ 209.214
€ 11.929
Nadeel
Programma 4 Wonen & Mobiliteit
-€ 2.648.466
-€ 2.542.107
€ 106.359
Voordeel
mutaties reserves programma 4
-€ 187.676
-€ 173.905
€ 13.771
Voordeel
Saldo na bestemming
-€ 2.836.142
-€ 2.716.012
€ 120.130
Voordeel
Programma 5 Bestuur & Bedrijfsvoering
€ 18.055.454
€ 18.939.043
€ 883.589
Voordeel
€ 112.023
€ 112.023
€0
€ 18.167.477
€ 19.051.066
€ 883.589
Voordeel
€ 155.057
€ 287.738
€ 132.681
Voordeel
mutaties reserves programma 5 Saldo na bestemming
Totaal Generaal
Van 2e Bestuursrapportage 2021 naar Jaarrekening 2021 Ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2021 is het saldo van de jaarrekening € 133.000 voordeliger. De belangrijkste redenen zijn hieronder in het overzicht op hoofdlijnen aangegeven. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de toelichting van de financiële afwijkingen per prioritair thema/kerntaak.
9
nadelig
voordelig
Saldo Burap II-2021
Saldo € 155.000
Programma 1 Toerisme economie algemeen
€ 11.000
WWB
€ 98.000
Bijstandbesluit zelfstandingen
-€ 10.000
Sociale Werkvoorziening
-€ 116.000
Minimaregelingen en bijzondere bijstand
€ 22.000
WMO Hulpmiddelen
-€ 265.000
WMO algemene voorzieningen
-€ 200.000
WMO Maatwerk 18+
€ 298.000
Eigen bijdrage PGB
€ 49.000
Welzijnswerk
-€ 84.000
3 d's algemeen
-€ 79.000
Jeugdzorg
-€ 126.000
Jeugdzorg uitvoering
-€ 552.000
Uitkering deelfonds WSW
€ 118.000
Leerplicht
-€ 11.000
Bevordering sportdeelname
-€ 11.000
Inburgering
-€ 113.000
Huisvesting ten behoeve van inburgering
-€ 20.000
Nota gemeenschapshuizen
-€ 10.000
Jeugd en jongerenwerk
€ 11.000
Basisgezondheidszorg en Jeuggezondheidszorg uniform deel
€ 188.000
Kunst
-€ 15.000
Culturele activiteiten Totaal Programma
€ 16.000 -€ 1.612.000
€ 784.000
-€ 828.000
Programma 2 Stoppende agrarische bedrijven
€ 19.000
Landschapsbeheer
€ 14.000
Openbaar groen/tuinen
€ 12.000
Waterkering, afwatering en landwinning
€ 30.000
Openbaar groen, riool
-€ 23.000
Visitor Centre +
€ 25.000
Toeristenbelasting
€ 113.000
Totaal Programma
-€ 23.000
€ 213.000
€ 190.000
Programma 3 Duurzaamheid
€ 40.000
Restafval en GFT
€ 174.000
10
Papierafval
-€ 47.000
Glasafval
€ 314.000
Grofhuishoudelijkafval
-€ 9.000
Milieuparken
-€ 64.000
Inzameling kunstofverpakkingen
-€ 424.000
Bedrijfsvoering Rd4 Onderhoud riolen en gemalen
€ 33.000 -€ 37.000
Duurzaamheid Totaal Programma
€ 40.000 -€ 581.000
€ 601.000
€ 20.000
Programma 4 Gladheidsbestrijding
-€ 9.000
Wegen klein onderhoud
€ 32.000
Overige agrarische zaken MFA Eijsden Bijzonder voortgezet onderwijs Buitensport accommodaties Buitensport accommodaties Exploitatie Huiskamers Bestemmingsplannen
-€ 19.000
Woningbouwprogramma
-€ 14.000
Totaal Programma
-€ 42.000
€ 32.000
-€ 10.000
Programma 5 Bestuurlijke samenwerking Zuid-Limburg
-€ 12.000
Scan agrarische bouwkavels en vitaliteitsmanager
€ 14.000
Raad en commissies
€ 16.000
Wethouders
€ 81.000
Representatie bestuur
€ 12.000
Gemeente en streekarchief
€ 14.000
Representatie algemeen
€ 18.000
Voorlichting Burgerlijke stand opbrengsten
€ 18.000 -€ 14.000
Reisdocumenten opbrengsten
€ 14.000
Rijbewijzen opbrengsten
-€ 11.000
Gemeentelijke basisadministratie opbrengsten
-€ 19.000
Begraafplaatsrechten
-€ 13.000
Service bureau Directie en HRM
€ 55.000 -€ 14.000
Beleggingen en deelnemingen
€ 65.000
Algemene uitkering
€ 325.000
Decentralisatie uitkeringen
€ 295.000
Coronafonds/reserve Covid
-€ 73.000
11
Saldo na bestemming
-€ 133.000
Totaal Programma
-€ 289.000
€ 927.000
€ 638.000
Programma 1 t/m 5 Diversen Totaal diversen
Saldo Jaarrekening 2021
€ 123.000 €0
€ 123.000
€ 123.000
€ -2.547.000
€ 2.632.000
€ 288.000
12
Leeswijzer
De programmarekening is een omvangrijk boekwerk vol financiële, cijfermatige gegevens en tekstuele toelichtingen hierop. Om u wegwijs te maken in de programmarekening en er tevens voor te zorgen dat u uit de programmarekening de maximale informatie haalt, hebben we deze leeswijzer opgesteld.
De programmarekening bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een beeld van de programmaverantwoording en de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; 2. de balans en de toelichting; 3. een verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SISA); 4. een bijlage met het overzicht restant kredieten. Programmaverantwoording In dit onderdeel treft u een overzicht aan van de verantwoording per programma. Dit overzicht komt overeen met de "Wat gaan we ervoor doen?" vanuit het Raadsprogramma. Per "Wat gaan we ervoor doen?" is aangegeven wat we in 2021 wilden bereiken en wat we daarvoor hebben gedaan. Met behulp van een verkeerslichtenmodel is aangegeven hoe het staat met de voortgang van de betreffende acties. In het boekwerk (Pepperflow app) staat hier kwaliteit vermeld, hier wordt dus de voortgang mee bedoeld. Helaas is het op dit moment nog niet mogelijk het woord kwaliteit te vervangen door voortgang. Afwijkend van de verkeerslichten in de bestuursrapportage is bij de jaarrekening er voor gekozen alleen met groen of rood te werken. De reden hiervoor is omdat bij oranje gesteld wordt dat de prestatie naar verwachting nog binnen de gestelde kaders van tijd, kwaliteit en geld wordt gerealiseerd. In dit geval dus 2021.
Aangezien 2021 ten einde is kan het verkeerslicht derhalve alleen groen of rood zijn.
Aan het verkeerslichten model kan de volgende betekenis worden toegekend. Indicator Betekenis Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel is de prestatie geborgd binnen de bestaande processen. Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.
13
Vervolgens is onder het kopje “wat heeft het gekost” per beleidsveld een financiële verantwoording opgenomen, die bestaat uit: - een overzicht van het saldo per beleidsveld/kostenplaats en het saldo per programma; - een specificatie van het saldo van de reserves; - een analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie. De te analyseren onderdelen zijn aangegeven met een nummer.
De financiële afwijkingen zijn geanalyseerd conform de financiële verordening. Artikel 10 Financiële afwijkingen baten en lasten
Afwijkingen die groter zijn dan 10% met een minimum van € 7.500 per kostenplaats worden in de jaarrekening bij de programma’s toegelicht.
Indicatoren Zoals voorgeschreven voorziet ook de begroting 2021 in de verplichte indicatoren. Ook in deze jaarrekening zijn deze indicatoren weer opgenomen. Het valt wel op dat de realiteitswaarde van de indicatoren nog altijd in ontwikkeling is. Zo zijn nog niet voor alle indicatoren up to date gegevens beschikbaar. Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat in de programmarekening een aantal paragrafen verplicht wordt opgenomen. De paragrafen zijn bedoeld als verslag over het in het afgelopen jaar gevoerde beleid ten aanzien van beheersmatige aspecten.
14
Programma 1: Mens & Samenleving
Wij leven in een tijd van fundamentele veranderingen in de samenleving. De verzorgingsstaat met verzekerde rechten op overheidsvoorzieningen verandert naar een samenleving met meer zelfredzame mensen die eigen verantwoordelijkheid mogen en moeten nemen voor zichzelf en hun (sociale) omgeving. Hoewel deze veranderende samenleving de nodige onzekerheid met zich meebrengt – ook voor onze inwoners – biedt het ook kansen. Onze gemeente heeft een sterke culturele identiteit, een rijk verenigingsleven en goede (algemene)voorzieningen. Door actieve en zelfredzame inwoners kan de aanwezige kracht maximaal worden benut. Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving* is ons streven, hetgeen naadloos aansluit bij het Cittaslow- gedachtegoed en Dicht bij het Leven- filosofie. *Een inclusieve samenleving is een samenleving waar iedereen tot zijn recht kan komen. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft. Iedereen neemt op een gelijkwaardige manier deel aan de maatschappij.
1.0 Prioritair thema: Lifestyle Omschrijving Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving is ons streven waar iedereen mag en kan meedoen en waarin sprake is van een inclusieve economie. Dit sluit naadloos aan bij het Cittaslow-gedachtegoed dat we voor ogen hebben. Een gedachtegoed waarin we binnen de maatschappelijke ontwikkelingen en de behoeften van onze inwoners en gemeenschappen verder bouwen aan een veerkrachtige en vitale samenleving. Vanuit deze optiek wordt vanaf 2020 nadrukkelijk accent gelegd op het thema positieve gezondheid gericht op het versterken van de individuele en collectieve kracht waarin de individuele gezondheid, welzijn en participatie centraal staat. Daarnaast komt binnen dit thema het accent te liggen op gezonde voeding geënt op het stimuleren van bewust consumeren en produceren. Rondom het programma Lifestyle staan we voor de volgende uitdagingen: •
Jongeren aan het bewegen krijgen/houden en gezonde voeding stimuleren
•
Ouders bewust maken van gezonde levensstijl
•
Vitaliteit en gezondheid ouderen stimuleren
15
•
Zelfredzaamheid versterken en actieve deelname aan c.q. participeren in de culture, sociale, natuurlijke omgeving stimuleren
•
Faciliteiten bieden t.b.v. bewegen en ontmoeten in en rondom de kernen
•
Stimuleren van een inclusieve economie/gemeenschap, waarin ieder waarde kan toevoegen
•
Producenten, leveranciers en maatschappelijk middenveld een actieve bijdrage laten leveren aan een gezonde leefstijl en voeding met aandacht voor gezonde scholen, gezonde winkels, gezonde kantines en gezonde restaurants waarbij lokaal voedsel de basis vormt
•
Toerisme en immaterieel erfgoed laten aansluiten bij de ambities van de prioritaire thema’s en de ambitie dat de gemeenschap Eijsden-Margraten in 2024 Cittaslow ademt.
Ontwikkellijnen Om een antwoord te geven op de geschetste opgaven komt de focus te liggen op de volgende ontwikkellijnen: 1. We streven naar een hogere positieve gezondheid (‘’hoofd‘’) met als doel dat iedere burger weet waar hij/zij zorg/hulp kan vinden en deze ook kan krijgen. 2. We bevorderen het bewegen (‘’lichaam’’) met als doel dat eenieder op eigen wijze in beweging komt voor de gezondheid van zichzelf en eventueel voor anderen en de omgeving. 3. We faciliteren het invulling geven aan een zinvolle tijdsbesteding (‘’handen‘’) met als doel dat eenieder op eigen wijze bijdraagt aan de gemeenschap Eijsden-Margraten, via werk, vrijwilligerswerk, verenigingsleven, of anderszins. 4. We stimuleren het bewuster produceren en consumeren van producten (‘’hart’’), zodat ondernemers en producenten als ook consumenten zich meer dan nu, bewust zijn van de maatschappelijke impact van zijn of haar koop (consumptie)gedrag. Wat willen we bereiken? 1.0.1 Bevorderen van positieve gezondheid gericht op bewegen, vitaliteit en participeren Een breed palet aan educatieve-, culturele-, ontmoetings- en sport- en bewegingsactiviteiten die onze gemeente ondersteunt en/of organiseert is voor iedereen (ongeacht leeftijd, gezondheid, sociale en economische omstandigheden) zoveel mogelijk bereikbaar, betaalbaar en toegankelijk.
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Breed palet activiteiten Omschrijving (toelichting)
16
Er wordt geïnvesteerd in sport- beweging en ingezet op samenhang tussen sportstimulering, actieve leefstijl, positieve gezondheid en kwaliteit van leven van al onze inwoners, jong en oud, met of zonder beperkingen. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Er is geïnvesteerd in diverse activiteiten rondom sportstimulering, actieve leefstijl, positieve gezondheid en kwaliteit van leven. Tevens wordt Meer Bewegen voor Ouderen gefaciliteerd, lopen er activiteiten van het Sportakkoord en zijn er diversen wandelgroepen in de gemeente gestart. Burgerinitiatieven Omschrijving (toelichting) We sluiten aan bij lokale initiatieven en lokale coalities. Er is sprake van specifieke aandacht voor dit vraagstuk in ten minste twee kernen. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Wanneer inwoners een initiatief presenteerden hebben wij gekeken hoe wij daar op aan konden sluiten Voorbeelden waren o.a. de aanschaf sportcontrainer en de aanleg bikepark Eijsden. Gevarieerde hulp en ondersteuning Omschrijving (toelichting) Wij dragen zorg voor het door onze kwetsbare inwoners verkrijgen van de juiste mate van hulp en ondersteuning, zowel kwalitatief als kwantitatief. Daarbij zetten wij in op het zo veel als mogelijk door de client zelf en/of zijn sociaal netwerk voorzien in deze ondersteuning dan wel het verwijzen van de client naar het voorliggende veld, onder andere door inzet van de participatiecoach. Bieden eigen inzet of het voorliggende veld onvoldoende mogelijkheden, zetten wij maatwerkvoorzieningen in.
17
Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Wij hebben ruim 1.400 meldingen c.q. verzoeken afgehandeld tot het verlenen van zorg en ondersteuning zoals bedoeld in de Jeugdwet dan wel de Wet maatschappelijke ondersteuning. Al deze meldingen betroffen ruim 200 unieke personen die een beroep op de Jeugdwet deden en bijna 900 unieke personen die een Wmo-voorziening wensten. Daarnaast hebben wij ruim 900 digitale berichten verwerkt, veelal administratief, betreffende de inzet van ondersteuning ten behoeve van jeugdigen zoals toegekend door derden en dan met name huisartsen. Deze berichten hadden op ruim 500 unieke personen c.q. jeugdigen betrekking. Tot slot hebben wij bijna 100 aanvragen tot het verstrekken van gehandicaptenparkeerkaarten afgehandeld. Inzet buurtcoach Omschrijving (toelichting) Het programma van de buurtcoaches sluit aan bij de doelstellingen in het sociaal domein en is gericht op participatie. Wij faciliteren ontmoetings-, culturele en beweegactiviteiten voor ouderen en mensen met beperkingen. We investeren in JOGG (jongeren op gezond gewicht) Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Er is geïnvesteerd in het programma gezonde jeugd, gezonde toekomst (JOGG). Met als resultaat dat 6 van de 9 scholen in onze gemeente een certificaat Gezonde School hebben. Bij 3 van deze 6 gezonde scholen hebben we een beweegvriendelijk schoolplein geborgd. Daarnaast wordt er binnen dit programma ingezet op gezonde kinderdagverblijven en peuteropvang locatie. Vanuit het Middengebied werd op alle scholen geïnventariseerd hoe zijn hun Gezonde Groene Basisschool willen vormgeven. Zo hebben 6 van de 9 basisscholen sinds dit jaar een Tiny Forest.
18
Meedoen inwoners Omschrijving (toelichting) De gemeente werkt samen in partnerschap met de verenigingen. Meer Bewegen voor Ouderen wordt gefaciliteerd. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Bij verschillende projecten werkte de gemeente samen met verenigingen en/of inwoners (Team Fit, Sociaal Vitaal en het Sportakkoord, Een tegen eenzaamheid). Meer Bewegen Voor Ouderen (MBVO) werd uitgevoerd door stichting SWEM. Het project Sociaal vitaal is van start gegaan in 2021. Hierdoor zijn er in het afgelopen jaar nieuwe beweeggroepen gestart en is er een toename in het aantal deelnemers bij de MBVO lessen. Participatiecoach Omschrijving (toelichting) De werkwijze van de Participatiecoach is gericht op bevordering van een gezonde en actieve, participatieve leefstijl bij inwoners (jong en oud). Het uitgangspunt is dat mee doen wordt gestimuleerd en (nieuwe) (beweeg)activiteiten geïnitieerd en begeleid . Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Het doel van de werkzaamheden van de participatiecoach is het bevorderen van een gezonde, actieve en participatieve leefstijl bij inwoners. Dit deed zij binnen een breed samenwerkings-netwerk.
19
Project eenzaamheid Omschrijving (toelichting) Het project “Een tegen eenzaamheid” is opgestart en wordt doorontwikkeld. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Binnen het project Eenzaamheid zijn verschillende activiteiten uitgevoerd. Zo is er gestart met het opzetten van een kleine lokale samenwerkingscoalitie in de kern Eijsden. Daarnaast is er een informatiepunt eenzaamheid gestart door de participatiecoach i.s.m. Envida, een symposium georganiseerd, heeft de week van de ontmoeting plaatsgevonden én vervulde de participatiecoach een rol in het signaleren en bespreken van eenzaamheid. Sportakkoord Omschrijving (toelichting) Met de participanten van het sportakkoord wordt het uitvoeringsprogramma 2021 vastgesteld. De focus ligt op: - Sportief en gezond opgroeien - Meedoen door bewegen - Sterk en Vitaal verenigingen - Bewegen in de buitenruimte. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Het sportakkoord werd uitgevoerd in partnerschap met de buurgemeenten Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul. De focus lag op: -
Sportief en gezond opgroeien
-
Meedoen door bewegen
20
-
Sterk en vitaal verenigingen
-
Bewegen in de buitenruimte
Wat willen we bereiken? 1.0.2 Stimuleren lokale voedsel economie Vanuit het oogpunt van duurzaamheid, het bevorderen van gezondheid, de transitieopgaven binnen de landbouwsector en de kwaliteiten die de lokale terroir bezit, liggen er kansen om een inclusieve lokale economie te bevorderen die waarde toevoegt aan de gemeenschap, specifiek gericht op het stimuleren van de lokale voedsel economie.
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Faciliteren lokale voedselketens Omschrijving (toelichting) In 2021 wordt een bijdrage geleverd aan initiatieven die de lokale en regionale voedselketens versterken. Dit doen we door het leveren van ondersteuning, advies, onderzoek en het (mede) creëren van draagvlak vanuit de principes van Green Destination. Hierbij wordt de relatie met het Middengebied en de NOVI Zuid-Limburg gelegd. Meer specifiek wordt in 2021 vorm en inhoud gegeven aan Plateau Hub, een digitaal platform voor vraag en aanbod van lokale en regionale producten. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Medio 2021 is het burgerinitiatief Kort Keten Zeker(W)eten van start gegaan. Deze werkgroep van enthousiaste inwoners beoogt onder andere in samenwerking met de gemeente Eijsden-Margraten en andere partijen meer aandacht voor (productie en consumptie van) lokaal en gezond (liefst biologisch) voedsel. Het initiatief past in de opgaven in het kader van landbouwtransitie, duurzaamheid en positieve gezondheid. In 2021 heeft de werkgroep het lokale netwerk uitgebreid, zijn interesses onder inwoners gepeild voor deelname in een Herenboerderij of coöperatieve moestuin (concept Locotuin) en zijn de contouren voor het indienen van een LEADER-aanvraag in 2022
21
geschetst. De werkgroep organiseerde een aantal webinars met aansprekende, relevante thema's. Aan deze webinars werd met gemiddeld 50 belangstellenden (lokale/regionale bewoners) deelgenomen. In 2021 heeft de werkgroep een goede basis gelegd om een aantal plannen in 2022 verder uit te werken en partners in de realisatie daarvan te betrekken en te binden. De gemeente faciliteert naast ambtelijke ondersteuning ook in een jaarlijks werkbudget voor de werkgroep. De gemeente Eijsden-Margraten, vertegenwoordigd in het NOVI-Zuid-Limburgverband, brengt wensen en behoeften en relevante lokale/regionale ontwikkelingen in, passend in de Groene Longgedachte. In 2021 is vorm en inhoud gegeven aan Plateau HUB, een digitaal platform voor vraag en aanbod van lokale en regionale producten. Er is een eerste proeve van een vernieuwend product (Appelcider) uitgevoerd. De gemeente heeft het proces gefaciliteerd door mee te denken in de conceptontwikkeling en beperkt financieel ondersteund. In 2022 moet blijken of het platform verder kan worden uitgerold en daadwerkelijk operationeel kan worden. Realiseren belevingscentrum Omschrijving (toelichting) In 2021 wordt de haalbaarheid van het realiseren van een belevingscentrum voor lokale producten/streekgastronomie onderzocht. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Mede naar aanleiding van de ontwikkelingen rondom de Coöperatieve Fruitveiling Zuid-Limburg en de fusie met Fruitveiling Geldermalsen (Fruitmasters) in 2021 zijn de mogelijkheden voor een belevingscentrum Aan de Fremme in combinatie met (fysiek) het Plateau HUB uitgesteld. In 2022 zal e.e.a. ook in het perspectief van onder andere de verbreding binnen de kleinschalige fruitteelt nader worden onderzocht. In samenwerking met het LimburgPresidium Ambachtelijk Stroopstoken is in 2021 een aanzet gegeven voor een belevingscentrum rondom stroop door initiatiefnemer, ambachtelijk stroopstoker Van de Wall op de nieuwe lokatie in Bruisterbosch. Een LEADER-aanvraag ter ondersteuning van de realisatie van een belevingscentrum fruit- en stroop is eind 2021 in voorbereiding genomen in
22
samenspraak met de gemeente. In 2022 verwachten we hierin concreet te kunnen bijdragen (faciliteren/co-financieren). Stimuleren burgeractivatie Omschrijving (toelichting) In 2021 wordt het stimuleren van burgeractivatie op grond van het principe ''verbinden, verankeren en loslaten'', inhoudende inwoners oproepen, initiatiefkracht aanspreken en faciliteren van initiatieven die een bijdrage leveren aan de lokale voedselgemeenschap/economie verder gecontinueerd en verdiept. Ontwikkelingen hieromtrent zullen middels een rapportage richting raad en de werkgroep participatie teruggekoppeld worden. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) In 2021 hebben we de korte keten-ontwikkeling door actieve burgerparticipatie ondersteund. De werkgroep Korte Keten Zeker (W)eten werd daarbij gefaciliteerd door zowel ambtelijke ondersteuning en deelname aan overleggen als financieel (werkbudget). Korte Keten-ontwikkeling is in 2021 verbonden met activiteiten met de prioritaire thema’s Landschap, Landbouw en Leefstijl. De werkgroep heeft naast het onderhouden van contacten binnen EijsdenMargraten onder andere ook contacten met WML, Staatsbosbeheer, Stichting Natuurrijk Limburg, LLTB, De Rabo Zuidoost Limburg (t.a.v. het opzetten van een regionaal voedselsysteem) en Stichting Slow Food Limburg gelegd. De werkgroep werd ondersteund bij de volgende activiteiten: -
Ondersteuning geven aan de voorbereiding rondom realisatie van een Herenboerderij en/of
Locotuin(en) (voorbereiding LEADER-project of een zelfstandig privaat project); -
Aansluiting zoeken bij initiatieven voor realisatie afzet en distributie lokale producten;
-
Verbindingen leggen met uitgangspunten Slow Food Nederland en erfgoed (Presidium) Limburgse
Stroop; -
Voorbereidingen treffen rondom het project educatie (schooltuin/belevingstuin);
- Communicatie en bewustwording voor wat betreft organisatie van thema-webinars en themagerichte publicaties in De Etalage en Heuvellandedities.
23
Wat willen we bereiken? 1.0.3 Stimuleren van bewuste productie en consumptie Ingezet wordt op het stimuleren van bewuste productie en consumptie van duurzame voeding
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Bijdrage leveren aan meervoudige waardecreatie van lokale ondernemers Omschrijving (toelichting) In 2021 gaan we (al dan niet via het Middengebied) binnen de recreatie- en vrijetijdssector op zoek naar een community van willers, die vanuit het Cittaslow gedachtegoed en Green Destination, het toeristisch/recreatief aanbod met bewuste productie en consumptie van duurzame voeding versterken. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) In 2021 hebben we in dit kader allereerst ons eigen netwerk Cittaslow-ambassadeurs EijsdenMargraten opgericht. Hierbij hebben we allereerst ondernemers die het gedachtegoed Cittaslow op basis van een aantal criteria met recht omarmen binnen de sector recreatie en vrijetijd en food (streekproducten) betrokken en verbonden. In 2021 waren dat 23 ondernemers uit EijsdenMargraten. Tevens is er een begin gemaakt met het verkennen van de kansen voor verbreding in de productie en verwerking van producten (waaronder verwaarding restfruit) en de mogelijke regionale afzet/distributie daarvan. Daarnaast is in 2021 het project ' Ontdek, Proef en Koop Lokaal' in de gemeente uitgerold. Met dit project, ontstaan vanuit de behoefte aan herstel en toekomstige transitie mede naar aanleiding van de COVID-pandemie, werd tevens bewuste consumptie van lokale producten gestimuleerd. Investeren in bewustwording Omschrijving (toelichting)
24
We investeren in het stimuleren van bewuste productie en consumptie van duurzame voeding door in 2021 - een programma uit te werken dat bijdraagt aan bewustwording en een bewustwordingscampagne te starten; - het ontsluiten van inspirerende belevingsplekken binnen de gemeente die bijdragen aan de bewuste consumptie en productie. Hierbij wordt onder meer gedacht aan ''campus'' Heerdeberg en Hoogcruts. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) In 2021 hebben we in het kader van herstel COVID en in aansluiting op de programma's Landschap en Leefstijl in samenwerking met onze lokale ondernemers het stimuleringsproject ‘Ontdek, Proef en Koop Lokaal’ gelanceerd. Deelnemers aan deze campagne waren veelal aanbieders in de voedselbranche. Daarnaast hebben we in aansluiting op de campagne in De Etalage regelmatig publicaties geplaatst om op te roepen lokaal gezonde voeding te kopen. Met inzet van externe ondersteuning voor concept- en arrangementontwikkeling is er in 2021 rondom Hoogcruts een initiatief gestart van lokale ondernemers (fruitteelt, streekproducten, gastronomie, landschap en verblijf in samenwerking met Visit Zuid-Limburg) om het verhaal van het landschap en wat het landschap voortbrengt rond ‘Buitengoed Hoogcruts’ te vertellen. Doel is lokale/regionale bewoners en ook bezoekers kennis te laten maken met al het goede wat van het land komt en beleving van heden en verleden van Kloostercomplex Hoogcruts te bieden. Fruit- en beleving streekproducten, genieten van het buitenleven en onthaasten en bezinning gaan hier sinds 2021 hand in hand. Wat betreft het project 'Campus Heerdeberg' zijn in 2021 zijn verdere mogelijkheden voor doorontwikkeling onderzocht. In 2022 zal dit verder geconcretiseerd worden.
25
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2021 na wijz.
6310001 Lokale economie
Werkelijk 2021
Afwijking jaarrekening
Procentuele afwijking
2021
2021
-40.000,00
-36.417,19
3.582,81
8,96
6560021 Wielerbijdragen
-10.000,00
-7.920,00
2.080,00
20,80
6560031 Divers toerisme,
-53.500,00
-42.661,51
10.838,49
20,26
-103.500,00
-86.998,70
16.501,30
15,94
en bewuste productie
economie algemeen Resultaat
Toelichting afwijkingen Toelichting financiële afwijkingen: altijd indien afwijking > € 100.000 anders afwijking > € 7.500 en > 10% Diverse Toerisme, economie algemeen Het voordeel is ontstaan doordat er geen kosten zijn gemaakt voor het sectorplatform vrijetijdseconomie Zuid-Limburg (VTE). In 2021 zijn de voorbereidingen hiervoor opgestart maar deze hebben langer geduurd dan verwacht: het op één lijn komen binnen de 16 Zuid Limburgse gemeenten over de positie, rol en taak van het toekomstig sectorplatform én het voorbereiden van het advies daarover door de ambtelijke themagroep VTE ZL, heeft meer tijd gevergd dan verwacht. De verwachting is dat het sectorplatform in 2022 wordt opgericht.
1.1 Kerntaak: Sociaal Domein
Het Sociaal Domein gaat over mensen en hun directe omgeving, niet om producten en diensten en niet over het toepassen van protocollen en uitvoering van de regels van “het systeem”. De inwoners staan centraal. Zij hebben een belangrijk aandeel in het oplossen van problemen en de regie daarover. Daar waar nodig vindt ondersteuning plaats. Het ondergeschikt maken van het systeem aan het belang van de inwoner en de directe omgeving is de basis van een toekomstbestendig en dus ook een financieel gezond Sociaal Domein. Er zullen altijd mensen zijn die tijdelijk of permanent niet zelfredzaam zijn en geen regie over hun leven kunnen voeren. Deze mensen moeten wij blijven ondersteunen en een vangnet blijven bieden. In dat geval zorgen wij voor kwalitatief goede hulp en ondersteuning.
26
1.1.1 Budgettair neutrale uitvoering Wmo, Participatiewet en Jeugdwet Er wordt gestreefd naar een budgettair neutrale uitvoering van de Wmo, Participatiewet en de Jeugdwet. Het uitgangspunt is ook hier: niet meer, maar ook niet minder hulp en ondersteuning dan noodzakelijk. Het aantal inwoners dat een beroep doet op professionele hulp en ondersteuning en de bijbehorende uitgaven worden gestabiliseerd.
Begeleiding WMO Omschrijving (toelichting) Op basis van de analyse van de spiegelinformatie 2018 is geconstateerd dat aanbieders in de dienstverlening begeleiding individueel structureel minder leveren dan het geïndiceerde arrangement. Met name hierdoor hebben we in dat jaar meer dan de reële kostprijs betaald voor de geleverde zorg. Als gevolg hiervan zijn de tarieven voor de arrangementen begeleiding individueel per 1 januari 2020 gekort. Het effect hiervan werkt door in 2021 en verder. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) De tarieven voor begeleiding zijn in een overeenstemming gebracht met de reële kostprijs. Groepsbegeleiding voor ouderen is zo ingericht dat mensen geen indicatie van de gemeente nodig hebben, maar zich direct kunnen aanmelden bij de zorgaanbieder Envida. Een mogelijkheid voor maatwerkvoorziening als vangnet is daarbij beschikbaar gebleven. Wij stellen vast, dat de uitgaven voor groepsbegeleiding ouderen dalen sinds 2020. Op dit moment is het nog niet duidelijk welk invloed de coronacrisis heeft gehad op de dalende uitgaven. Het ligt voor de hand dat in 2021 vanwege lock-downs een lagere vraag naar groepsactiviteiten was. In 2021 is Inkoop Begeleiding herijkt. De nieuwe inkoopstrategie was gericht op verbetering van de sturing en weg te nemen van de volumeprikkel in het huidige inkoop. De nieuwe inkoop is outputgericht en schept de voorwaarden voor een doelmatige inzet van de dienstverlening en een betere beheersing van de zorgkosten.
27
Leerlingenvervoer Omschrijving (toelichting) Onderzocht wordt of er meerwaarde is als de uitvoering van Leerlingenvervoer ook weer op lokaal niveau gaat plaatsvinden. De achtergrond hiervoor zijn de kosten van de uitvoering, maar ook de inhoudelijke verbanden in het brede perspectief van het Sociaal Domein. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Vanwege overleg en afstemming in de regio en de gevolgen van de pandemie is er nog geen actie ondernomen in 2021 Mantelzorgcompliment Omschrijving (toelichting) De waardering van mantelzorgers wordt herijkt. Dit betekent een dat de waardering voor mantelzorgers geborgd blijft, doch dat indien er sprake blijft van een geldelijke bijdrage, de hoogte van het bedrag bezien wordt. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) De hoogte van mantelzorgcompliment is niet gewijzigd. In 2021 hebben wij het bedrag van 200 euro per huishouden als mantelzorgcompliment verstrekt aan 370 huishoudens. Omnibuzz Omschrijving (toelichting)
28
Onderzoek naar alternatieve invulling van Collectief Vraagafhankelijk Vervoer zal worden uitgevoerd. De randvoorwaarden hierbij zijn kostenbesparingen op de uitvoeringsorganisatie en borging van de continuïteit. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) De kosten van Omnibuzz dalen als gevolg van corona-crisis. In de 1ste begrotingswijziging 2022 wordt hier rekening mee gehouden en de oorspronkelijke begroting 2021 is naar beneden bijgesteld. De corona-crisis heeft een negatieve invloed gehad op de vervoerssector. Het gebruik van Omnibuzz-vervoer was in 2021 laag vanwege de coronabeperkingen, de prognoses hebben we nauwelijks kunnen maken. Een onderzoek naar alternatieven voor de huidige GR Omnibuzz was daarom niet opportuun. SZMH Omschrijving (toelichting) De uitvoering van de Participatiewet wordt niet meer door SZMH, maar in eigen beheer uitgevoerd. Vanwege grote samenhang met de wet inburgering, zal bij de keuze om de Particiepatiewet zelf uit te gaan voeren, onlosmakelijk verbonden zijn dat onze gemeente dan ook de Wet Inburgering in eigen beheer uitvoert. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Vanaf 01-07-2021 zijn we gestart met de eigen uitvoering van de Participatiewet. In de periode voorafgaand aan 01-07-2021 is een projectgroep bezig geweest met de inrichting van alle bijbehorende processen, zodat we vanaf 01-07-2021 de uitvoering zelf konden gaan verzorgen. Op 20-07-2021 heeft de eerste succesvolle betalingsrun aan bijstandsgerechtigden plaatsgevonden. Ondertussen zijn wij verder gegaan met het verder ontwikkelen van het systeem. De overdracht vanuit Sociale Zaken Maastricht-Heuvelland is afgerond evenals het werven en aanstellen van vast personeel voor de nieuwe afdeling, genaamd SEM.
29
Daarnaast is een beleidsplan en uitvoeringsplan gerealiseerd om inrichting te geven aan de nieuwe Wet Inburgering, welke op 01-01-2022 van kracht is geworden en waarbij de uitvoering en de risico's bij de gemeente zijn komen te liggen. Parallel daaraan was er de ontwikkeling van een nieuwe taak op het gebied van schuldhulpverlening, waarbij vanaf 01-01-2021 de gemeente verantwoordelijk is voor vroegsignalering waarbij met alle belanghebbende organisaties op heb gebied van verhuur, zorgverzekering en energie levering overeenkomsten zijn gesloten. Ook zijn er extra taken ontstaan door de toeslagenaffaire, waarbij gemeenten een ondersteunende rol hebben. Met de overdracht vanuit SZMH voert SEM ook de inkomensondersteunende maatregelen uit in het kader van corona. 1.1.2 Ondersteunen kwetsbare inwoners Onze kwetsbare inwoners (jong en oud) worden ondersteund opdat zij in hun eigen leefomgeving zo lang mogelijk kunnen blijven wonen met goede kwaliteit van leven, deel kunnen nemen in de samenleving en zich persoonlijk kunnen ontwikkelen.
Informele zorg Omschrijving (toelichting) We faciliteren informele zorg en algemeen toegankelijke welzijnsvoorzieningen (het voorliggende veld), met als doel om maatwerkvoorzieningen alleen in te zetten indien algemeen toegankelijke voorzieningen geen of onvoldoende oplossing bieden. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Wij hebben de volgende algemeen toegankelijke welzijnsvoorziening en informele zorgvoorzieningen gefaciliteerd: - Stichting Vrijwillige Hulpdienst Eijsden-Margraten.: informele zorgactiviteiten; - Stichting Vrijwillige Hulpdienst: huiskamers;
30
- Stichting Trajekt: ondersteuning van vrijwilligers van informele zorg en huiskamers; - Stichting Trajekt: psycho-sociale hulpverlening, algemeen maatschappelijk werk; - Stichting Trajekt: opvoedondersteuning en ambulante jeugd- en jongerenwerk; - Stichting Trajekt: school maatschappelijk werk.; - Stichting MEE: onafhankelijke clientenondersteuning; - Boddy ZorgLimburg: maatjes voor mensen met psychische beperkingen - Levanto: informele zorg voor mensen met psychische beperkingen ; - Lokale ouderenverenigingen; Maatwerkvoorzieningen Omschrijving (toelichting) Wij stellen maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugdhulp beschikbaar voor kwetsbare inwoners, wanneer er geen andere voorliggende alternatieven zijn. De korting van 20% op de eigen bijdrage (abonnementstarief, niet inkomensafhankelijk) voor maatwerkvoorzieningen WMO wordt afgeschaft. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) OP 14 december 2021 heeft de gemeenteraad de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2019, versie 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. De korting op eigen bijdrage is in de Wmoverordening 2019, versie 2022 afgeschaft. De maatwerkvoorzieningen op basis van de WmoVerordening blijven ongewijzigd beschikbaar. In 2021 zijn meer dan voorheen algemeen toegankelijke voorzieningen als alternatief beschikbaar gesteld: 1) Ondersteuningsmogelijkheden van Stichting MEE zijn uitgebreid met "waakvlamfunctie?, voorlopig als pilotproject. Bedoeling is om de clienten met de maatwerkvoorziening "begeleiding licht? over te dragen aan algemeen toegankelijke ondersteuning door MEE en met inzet van waakvlamfunctie van MEE de maatwerkvoorziening te beeindigen.
31
Participatiecoach Omschrijving (toelichting) De participatiecoach zet een samenwerking op rondom meedoen met o.a. huisartsen, lokale (sport)verenigingen en aanbieders, scholen en maatschappelijke organisaties. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Door de participatiecoach is een breed netwerk opgezet ter bevordering van een gezonde, actieve en participatieve levensstijl bij inwoners. Realiseren levensloopbestendige woningen Omschrijving (toelichting) Ook in 2021 zal ten aanzien van nieuwe woningbouwinitiatieven aangestuurd worden op het realiseren van levensloopbestendige woningen. In onze lokale woonvisie is immers vastgelegd dat meer duurzame woningen voor onder meer ouderen en jongeren aan onze woningvoorraad moeten worden toegevoegd. Met duurzaamheid wordt in deze zowel energetisch als levensloopbestendig bedoeld, zodat mensen, ook als zij ouder worden of lichamelijke beperkingen krijgen, makkelijker in hun woning kunnen blijven wonen. Zo zal in 2021 aangestuurd worden op levensloopbestendige woningbouw, als planologisch invulling wordt gegeven aan de uitbreidingsplannen in Oost-Maarland, Mheer en Sprinkstraat en Bloesemgaard te Margraten. Deze aansturing geldt uiteraard ook voor andere in 2021 te ontvangen woningbouwinitiatieven. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) In 2021 zijn bestemmingsplannen voor het bouwen van levensloopbestendige woningen in het Europapark te Gronsveld en Sprinkstraat/Leenbank te Margraten vastgesteld. Daarnaast zijn er
32
diverse vergunningen verleend en in behandeling in diverse kernen voor het realiseren van levensloopbestendige woningen. Zoals bekend maken deze woningen ook onderdeel uit van de uitbreidingsplannen Karreweg fase 2, Mheerderweg Noord en Bloesemgaard Fase 2. 1.1.3 Maatschappelijke vraagstukken Maatschappelijke vraagstukken en/of hulp- en ondersteuningsvragen van onze inwoners worden benaderd vanuit de bredere context, binnen onderling verbonden beleidskaders en in dialoog met de inwoners en hun sociale omgeving. Daarbij richten wij de focus op resultaat en passen zoveel mogelijk maatwerk toe.
Actieplan Jeugd Omschrijving (toelichting) Aan de actielijnen uit het actieplan Jeugd wordt uitvoering gegeven: 1. Regierol Consulenten: ingezet wordt op het verlagen van de gemiddelde inzet aan etmalen per cliënt per verblijfsarrangement . 2. De hulpvraag en inzet voorliggende voorzieningen wordt strikter beoordeeld. Dit betreffen toekenningen die in een grijs gebied binnen of buiten de Jeugdwet vallen o.a. in relatie tot (passend) onderwijs. 3. We blijven in het Sociaal Domein monitoren door middel van dashboards Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Er is in 2021 uitvoering gegeven aan de actielijnen die in het lokale actieplan Jeugd werden uitgezet. 1. Regie voeren op het verlagen van etmalen in verblijfsarrangementen blijft lastig omdat het erg casusafhankelijk is. De consulenten hebben strikter gekeken naar de situatie van de jeugdige en waar mogelijk kritischer hierop ingezet. In deze regierol hebben de consulenten tevens geprobeerd meer kijk te hebben op de situatie van jeugdigen en als het ware meer bovenop de casuistiek gezeten zodat
33
hun rol prominent aanwezig bleef. Dit heeft mede geleid tot het verlagen van de inzet in etmalen per client per verblijfsarrangement. 2. In 2021 is gerichter ingezet op het optimaal benutten van voorliggende voorzieningen. Als het gewenste doel voor een kind of jeugdige niet op eigen kracht of met het sociale netwerk van het kind of jeugdige bereikt kon worden, maar wel met toegankelijke hulp, dan werd hierop ingezet. Denk hierbij bijvoorbeeld aan jeugd- en gezinswerk, trainingen via Trajekt, Humanitas, buurtgezinnen etc. Met betrekking tot (passend) onderwijs is er veel meer ingezet op knooppunten. 'Knooppunt' is de naam voor de samenwerking tussen allerlei partijen die betrokken zijn bij kinderen en jeugdigen. Er wordt eens in de zoveel tijd een overleg gepland waar de jeugdige en zijn of haar ouders ook bij aanwezig zijn. Er wordt met betrokkenen gesproken en niet over hen. Zo is er geprobeerd om zorgen rondom een jeugdige in een zo vroeg mogelijk stadium op te pakken, waardoor de inzet van toekenningen binnen de Jeugdwet minder verstrekt hoefden te worden. 3. De monitoring door middel van dashboards blijft. Deze worden maandelijks opgesteld, intern besproken en ook toegelicht aan bestuurders. Deze dashboards zijn het afgelopen jaar verder aangescherpt om het inzicht te vergroten en waar nodig bij te kunnen sturen.
Subsidie afspraken welzijnsinstellingen Omschrijving (toelichting) We gaan resultaatgerichte subsidieafspraken maken vanaf 2021 met de maatschappelijke partners. Deze afspraken gaan we monitoren en evalueren. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) Wij hebben resultaatgerichte subsidieafspraken gemaakt met Stichting Trajekt en Stichting Mee Zuid=Limburg. De subsidieaanvragen zijn resultaatgericht ingevuld. Deze organisaties hebben de gemeente inzicht geboden in verloop van de subsidieactiviteiten, een aantal inwoners die gebruik maken van deze activiteiten , problemen, vragen en behoeften van hun clienten .
34
1.1.4 Eigen kracht van onze inwoners Bij elk maatschappelijk vraagstuk gaan wij uit van eigen kracht van onze inwoners en maatschappelijke partners en wij handelen daarnaar: ze krijgen maximale ruimte om initiatieven te nemen en te realiseren.
Resultaat gerichte afspraken professionele instellingen Omschrijving (toelichting) Sturing op inzet professionele instellingen in het voorliggend veld vindt plaats door middel van resultaatgerichte afspraken. Kwaliteit (indicator)
Kwaliteit (toelichting) In het voorliggende veld hebben wij resultaatgerichte afspraken gemaakt met Stichting Trajekt en Stichting Mee Zuid-Limburg. Deze organisaties hebben in 2021 hun activiteiten uitgevoerd conform deze resultaatgerichte subsidieafspraken. Vernieuwen aanpak informele zorg Omschrijving (toelichting) De aanpak van de informele zorg wordt vernieuwd en daarmee meer toekomstbestendig. Bij Hulp bij het Huishouden wordt ingezet op een verhoogd gebruik van PGB ten opzichte van Zorg In Natura. Met een persoonsgebonden budget (PGB) kunnen cliënten zelf zorgen voor eigen zorginkoop/inzet. De PGB tarieven zijn circa 25% lager dan de tarieven voor zorg in natura (ZIN). Met name voor huishoudelijke hulp kan PGB een passende en een goedkopere alternatief zijn voor ZIN. Ook omdat de zorgaanbieders voor huishoudelijke hulp een steeds langere wachtlijsten hanteren.. Het promoten betekent dus bij de toegang specifiek op die mogelijkheid te wijzen. Met de Adviesraad Ondersteuning en Participatie Eijsden-Margraten vindt regelmatig overleg plaats inzake maatschappelijke vraagstukken.