Document · PDF

20210907 03b Uitgangspuntennotitie 2022-2025 def.pdf

* Raadsvergaderingen 7 september 2021, gemeente Eijsden-MargratenBij agendapunt: Raadsvoorstel: Uitgangspuntennotitie 202214.489 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Uitgangspuntennotitie 2022-2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................3 Inleiding uitgangspuntennotitie 2022-2025 .........................................................................................4 Context ...................................................................................................................................................6 Financiële positie begroting 2022-2025 ...............................................................................................9 Programma 1: Mens & Samenleving .................................................................................................15 Programma 2: Landschap & Natuur ..................................................................................................19 Programma 3: Klimaat & Energie ......................................................................................................26 Programma 4: Wonen & Mobiliteit ....................................................................................................31 Programma 5: Bestuur & Bedrijfsvoering .........................................................................................38 Bijlagen

.................................................................................................................................................47 Reacties van de fracties ..................................................................................................................47

Inleiding uitgangspuntennotitie 2022-2025

Algemeen Voor u ligt de Uitgangspuntennotitie 2022-2025. Deze Uitgangspuntennotitie vormt het vertrekpunt voor de begrotingscyclus van het jaar 2022-2025. In het jaar 2022 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats op 16 maart 2022. Als gevolg van de verkiezingsuitslag wordt een nieuwe raad gevormd en een nieuwe coalitie samengesteld. Middels de uitgangspuntennotitie bepaalt de gemeenteraad op hoofdlijnen de kaders van de koers voor de komende jaren en ook hoeveel dat in grote lijnen gaat kosten. De Uitgangspuntennotitie 2022-2025 geeft dus richting aan het beleid dat het College van Burgemeester en Wethouders nog verder moet verfijnen in de begroting. Het raadsprogramma dat in 2018 door de huidige raad is vastgesteld vormt, gezien de aanstaande verkiezingen, voor de laatste keer het vertrekpunt voor voorliggende uitgangspuntennotitie en de meerjarenbegroting. De Uitgangspuntennotitie 2022-2025 die nu voorligt is gebaseerd op de inzichten van nu, de opgaven waar we voor staan en de input die we bij uw raad hebben opgehaald. Zoals u zult begrijpen is er nog steeds een grote mate van onzekerheid op een aantal fronten; Corona is nog niet voorbij en de effecten en ontwikkelingen hieromtrent voor bijvoorbeeld de werkgelegenheid, de rente en de inflatie zijn nog ongewis. Maar ook de herverdeling van het Gemeentefonds is nog niet definitief bekend.

Alsook de ontwikkelingen in de jeugdzorg en de impact van de toenemende vergrijzing op de WMO alsmede de investeringen die in diverse sectoren moeten plaatsvinden in het licht van het klimaatakkoord zijn momenteel moeilijk te kwantificeren. We zullen derhalve op alle onderdelen dan ook behoedzaam moeten blijven. Voorgaande jaren is binnen diverse programma's gesneden vanwege toenemende kosten in het sociaal domein en bij verbonden partijen. Momenteel is meer financiële ruimte beschikbaar om eerder doorgevoerde bezuinigingsmaatregelen te dempen dan wel om deels invulling te kunnen geven aan wensen en behoeften die voorliggen. De financiële ruimte wordt enerzijds gevromd door extra middelen die beschikbaar gesteld worden voor de Jeugdzorg en anderzijds door de verwachting dat de herverdeling van het gemeentefonds voor de gemeente Eijsden-Margraten minder negatief zal uitpakken dan in 2020 bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2021-2024 kon worden voorzien. Bovendien is de algemene reservepositie van onze gemeente ( 7,8 mln. euro) van een dusdanige omvang dat het weerstandsvermogen als uitstekend kan worden aangemerkt en hiermee eventuele incidentele schokken kunnen worden opgevangen. In lijn met voorgaande jaren wordt door het College van Burgemeester en Wethouders ook voor 2022 de focus gelegd op de vier prioritaire thema´s Landschap/Landbouw/Plattelandseconomie, Wonen,

Duurzaamheid en Leefstijl. Investeringen en keuzes die worden voorgesteld zijn, vanuit deze context en op basis van de reacties en inbreng van de raadsfracties, nader afgewogen. Zodat antwoord gegeven wordt op de vraagstukken en toekomstige opgaven die zich binnen deze thema´s voordoen. Dit alles vanuit een zakelijke en nuchtere invalshoek, gericht op het versterken van het DNA van Eijsden-Margraten; een goede kwaliteit van leven voor eenieder in een aantrekkelijke leefomgeving waarin inwoners, verenigingen en ondernemers met elkaar verbonden zijn. Het proces De Uitgangspuntennotitie 2022-2025 ligt thans voor ter vaststelling en vormt daarmee de input voor het opstellen van de begroting. De begroting 2022 - 2025 zal vervolgens aan u worden voorgelegd tijdens de algemene beschouwingen op 8 en 10 november. De totstandkoming van voorliggend document is als volgt verlopen: * in juni heeft een raadsthemabijeenkomst plaatsgevonden, waarin de raad meegenomen is in de financiële stand van zaken van dat moment en zijn naast autonome ontwikkelingen ambtelijke voorstellen gedeeld ter input voor het stellen van nadere kaders in de begroting; * in juli hebben naar aanleiding van de raadsthemabijeenkomst afzonderlijke gesprekken plaatsgevonden met de fracties, waarin fracties hebben kunnen reageren op de gedane voorstellen en aanvullende wensen/behoeften kunnen inbrengen.

Deze reacties en wensen zijn in de bijlagen opgenomen. * het College heeft vervolgens op basis van de raadsthemabijeenkomst, de gevoerde gesprekken met de fracties en voorziene ontwikkelingen per programma een afweging gemaakt rondom de gedane voorstellen, hetgeen in voorliggende uitgangspuntennotitie verwerkt is.

Context Ontwikkelingen In dit hoofdstuk hebben wij getracht om voor u de voor de gemeente Eijsden-Margraten belangrijkste en meest relevante maatschappelijke ontwikkelingen in een handzaam overzicht bij elkaar te brengen. Het doel hiervan is om u een maatschappelijke context te schetsen waarbinnen de gemeente, de regio en de organisatie zich op dit moment bevinden. Dat is van belang bij het maken van bestuurlijke afwegingen en beleidsmatige keuzes. Economische ontwikkelingen In deze paragraaf schetsen wij in eerste instantie een aantal economische ontwikkelingen zoals deze door De Nederlandse Bank worden verwacht (DNB, juni 2021). Groei bruto binnenlands product Het bruto binnenlands product (bbp) verwacht in 2021 een groei met 3% en in 2022 met 3,7% waarna de groei zich in 2023 zich zal normaliseren op een niveau van 1,9%: Economisch herstel trekt stevig aan vanaf tweede kwartaal 2021 ervan uitgaande dat contactbeperkende maatregelen vanwege Corona steeds meer versoepeld worden en vanaf 2022 niet meer nodig zijn vanwege grootschalige vaccinatie.

Toename werkloosheid beperkt tot 4,5% Door afbouw van overheidssteun zal de werkgelegenheid eerst afnemen en vervolgens gaan aantrekken vanwege het economische herstel dat optreedt. Doordat banen dan makkelijker te vinden zijn, zullen meer mensen zich melden op de arbeidsmarkt, wat tijdelijk leidt tot een hogere groei van het arbeidsaanbod. Verwacht wordt dat het werkloosheidspercentage stijgt van 3,6% in 2021 naar 4,5% in 2022. Door het verdere economische herstel daalt de werkloosheid daarna weer, tot 4,1% in 2023. Hogere inflatie De inflatie stijgt naar verwachting van 1,1% in 2020 tot 1,5% in 2021, mede als gevolg van een hogere olieprijs. In 2022 blijft de inflatie steken op 1,5% en in 2023 neemt de inflatie toe tot 1,8%, in lijn met de oplopende krapte op de arbeidsmarkt. Stijgende woningprijzen De huizenprijzen in Nederland blijven voorlopig waarschijnlijk flink oplopen. De prijsstijging zal volgend jaar wel afzwakken ten opzichte van de records van de laatste tijd. Krapte op de woningmarkt en lage hypotheekrente drijven huizenprijzen op. In nieuwe ramingen gaat DNB ervan uit dat woningen dit jaar gemiddeld 10 procent duurder worden. In lijn met de licht oplopende rentestanden op de kapitaalmarkt

zal de hypotheekrente volgend jaar wat toenemen. Dat geldt ook voor de werkloosheid. Hierdoor is de verwachte prijsstijging voor 2022 lager, maar met 5,5 procent “in historisch perspectief nog steeds hoog”. In 2023 loopt de gemiddelde hypotheekrente naar verwachting wat verder op, waardoor de prijsstijging afvlakt naar 3,5 procent.

Impact coronavirus op economie, volgens het CPB Het Centraal Plan Bureau (CPB) concludeert uit haar juniraming en de actualisatie van de middellangetermijnverkenning (publicatie 22 juni 2021) dat de permanente economische schade van de coronapandemie naar verwachting beperkt blijft. Echter dit is met onzekerheden omgeven. Enerzijds kan het economisch herstel sterker plaatsvinden. Dit gebeurt als de spaarquote, het deel van het netto-inkomen dat wordt gespaard door huishoudens, afneemt in de richting van het oude niveau en de toename van de particuliere consumptie daardoor groter is. Anderzijds kan een nieuwe opleving van de pandemie niet worden uitgesloten: in dat geval zouden nieuwe contactbeperkingen het economisch herstel kunnen afremmen. In alle scenario’s is de ontwikkeling van de inflatie een onzekere factor. Als gevolg van deze onzekerheden hanteert het CPB naast een basisraming ook een tweetal afwijkende scenario´s. Een scenario waarbij nieuwe varianten van het virus kunnen leiden tot nieuwe besmettingsgolven. Hierbij zal de bbp-groei beperkt blijven en zal de werkloosheid toenemen. Een andere variant is waarbij huishoudens de besparingen snel terugbrengen tot het precoronaniveau. Hierbij zal de bbp-groei oplopen, de werkeloosheid dalen en het overheidstekort afnemen.

Al deze scenario's werken uiteraard ook door op de uitkering welke wij ontvangen uit het gemeentefonds, waarbij het voor zich spreekt dat het gemeentefonds de negatieve en positieve scenario's zal volgen. Op dit moment is het te prematuur om hiervoor concrete bedragen te noemen. Wellicht geeft de septembercirculaire hier meer handvaten voor. Gevolgen watersnood zomer 2021 De extreme regenval medio juli zorgde voor ongekende taferelen. In België en Duitsland vielen menselijke slachtoffers. In onze regio gelukkig niet, maar de materiële schade en immateriële gevolgen zijn immens. De Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts) is door het kabinet van toepassing verklaard Op verzoek van het ministerie hebben we zo een concreet mogelijke inschatting van de materiële schade in onze gemeente gemaakt: 1,9 miljoen euro. Voor 85% schade aan wegen en landschap en 15% inzet en inkomstenderving. Op het moment van opstellen van deze uitgangpuntennotitie is nog niet bekend in welke mate de Wts de schade zal vergoeden. Conclusie

Bij het schrijven van de uitgangspuntennotitie 2022-2025 is het coronavirus nog steeds niet onder controle, al zijn er wel versoepelingen doorgevoerd ten opzichte van de eerste maanden van het jaar. Wat de effecten van corona voor onze begroting 2022-2025 zal zijn, is nog onduidelijk. Er zijn hierbij veel onzekere factoren die niet kunnen worden beïnvloed. Er zijn diverse steunpakketten (voor schade als gevolg van corona) door het Rijk ingezet. Deze zijn allemaal van incidentele aard. De verwachting is dat er structurele effecten van corona zullen gaan optreden binnen de diverse programma´s. Op dit moment is het echter te vroeg om deze effecten te duiden en scherp te krijgen. Zodra meer duidelijk is wat de structurele effecten zijn, wordt dit meegenomen in de begroting dan wel zullen we u in 2022 tussentijds nader berichten.

Financiële positie begroting 2022-2025 Toelichting Algemene financiële positie De financiële positie speelt een belangrijke rol om een adequate en integrale afweging te kunnen maken over de te varen koers op de korte, maar vooral op de (middel)lange termijn. Het voeren van een solide financiële strategie is namelijk randvoorwaardelijk voor het realiseren van de ambities op de (middel)lange termijn waarbij op een doelmatige en doeltreffende manier wordt omgegaan met onze middelen. De beoordeling van de financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgave. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn. Afwegingen waarbij de beantwoording van de 3 W – vragen: wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? en wat mag het kosten?, afgezet worden ten opzichte van de impact op de financiële positie. De kaders voor de inrichting en besluitvorming over de begroting zijn opgenomen in de artikelen 190 en 191 van de Gemeentewet en in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Daarnaast ontvangen we elk jaar de begrotingsbrief van de provincie waarin de aandachtpunten worden aangehaald betreffende de begroting 2022-2025. De belangrijkste aandachtpunten van de Provincie Limburg voor de begroting 2022-2025 zijn: 

Covid-19 Aangezien de financiële effecten van de corona-crisis op de begroting 2022-2025 zeer ongewis zijn, zullen wij in de begroting geen rekening houden met de coronacrisis. Met andere woorden, eventuele financiële gevolgen van de corona-crisis worden budgettair neutraal geraamd. (mogelijke extra lasten worden gedekt door het Rijk, en afrekening vindt plaats bij de jaarrekening)



Inzicht in de structurele begrotingspositie Om vast te kunnen stellen of er sprake is van structureel evenwicht, is het belangrijk dat inzicht bestaat in welke baten en lasten incidenteel van aard zijn. Het verplichte in de begroting opgenomen meerjarige overzicht van incidentele baten en lasten geeft dit inzicht. Op advies van de provincie zullen wij dit overzicht nu ook opnemen in het raadsvoorstel en de aanbiedingsbrief.



Herijking gemeentefonds/verdelingssystematiek Aangezien de effecten van de herverdeling nog steeds niet definitief zijn adviseert de

provincie hier terughoudend mee om te gaan. Ze geven dan ook aan dat het nog te prematuur is de herverdeeleffecten te gaan ramen. Zoals wij u reeds in de raads thema avond inzake de uitgangspuntennotitie hebben medegedeeld hebben wij de nadelige effecten, zoals we die in de begroting 2021 hadden meegenomen, teruggedraaid. In de begroting 2022-2025 nemen we vooralsnog geen effect van de herijking/herverdeling van het gemeentefonds mee. 

Uitkomst onderzoek jeugdzorg De uitkomsten voor het onderzoek jeugdzorg mogen als structurele stelpost (inkomsten) in de begroting worden meegenomen.



Duurzaamheid/energietransitie/klimaat De komende jaren ligt er een enorme opgave om Nederland duurzaam te maken. Tegengaan van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en een overgang naar een circulaire economie zijn hierbij essentieel. Van decentrale overheden wordt verwacht dat zij een groot deel van de groei van de algemene uitkering ten goede laten komen aan klimaatbeleid en energietransitie.



Btw compensatiefonds Voor de begroting 2022-2025 mag de gerealiseerde ruimte onder het BCF-plafond worden meegenomen.



Omgevingswet Zoals u weet, wordt de wet- en regelgeving voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water gebundeld en is het de bedoeling om het aanvragen van vergunningen te vereenvoudigen. Dit betekent één wet die ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving stimuleert en kwaliteit borgt. Gemeenten krijgen een overgangstermijn van drie jaar voor het vaststellen van de omgevingsvisie. Het is van groot belang een goede inschatting te maken van wat er op de gemeenten afkomt en ons hierop voor te bereiden. Hierbij past ook de vraag wat de financiële gevolgen zijn voor de gemeente.



Dividend Enexis holding N.V. Geadviseerd wordt het dividend voor 2022-2025 vast te stellen op € 0,50 per aandeel.



Dividend Bank Nederlandse Gemeenten Geadviseerd wordt het dividend voor 2022-2025 vast te stellen op € 1,81 per aandeel.

Gemeentefonds Update herverdeling/herijking gemeentefonds Op basis van nadere ontvangen informatie omtrent de herverdeling van het gemeentefonds wordt voorgesteld zowel de in de begroting 2021-2024 opgenomen negatieve stelpost herverdeling gemeentefonds als de voorgestelde verhoging OZB als gevolg van de herverdeling te schrappen. De echte effecten van de herverdeling gemeentefonds zijn nog ongewis, deze effecten zullen vanaf 2023 zichtbaar worden. In de update van juni jl. zijn de positieve effecten voor onze gemeente bijgesteld van € 32 per inwoner naar € 15 per inwoner. In de update van 12 augustus jl. zijn de effecten weer

bijgesteld van € 15 per inwoner naar € 29 per inwoner. Nog steeds is dit niet definitief en zijn de grotere gemeenten en de VNG nog aan het lobbyen. Vandaar dat wij nog steeds, mede op advies van de provincie uitgaan van een nul scenario. Het laten vervallen van de stelpost leidt voor de jaren 2022 tot en met 2025 tot de volgende aanpassing:

effecten vervallen herverdeling

2022

2023

2024

2025

+ 431.667

+ 863.333

meicirculaire 2021 De meicirculaire is ontvangen en doorgerekend. Onderstaand zijn de belangrijkste punten aangehaald. 

De stelselwijziging woonplaatsbeginsel is complex voor gemeente Eijsden-Margraten daar veel van de huidige lasten jeugdzorg terug te leiden zijn op dit beginsel. In de begroting 20212024 was als positief effect € 500.000 reeds opgenomen a.g.v. intrede woonplaatsbeginsel. Deze inschatting is gehandhaafd.



Door het Rijk is € 1,3 mlrd extra beschikbaar gesteld in 2022 n.a.v. de uitspraak van de arbitragecommissie . Voor onze gemeente is dit voor 2022 afgerond € 1,2 miljoen. Voor de jaren 2023 -2025 zijn inmiddels ook door het Rijk, VNG en IPO afspraken gemaakt. Alle gemeenten mogen in de jaarschijven 2023 tot en met 2025 van de meerjarenraming de bedragen onder de Hervormingsagenda van de Commissie van Wijzen als stelpost opnemen. Vanuit behoedzaamheid en in het licht van de afspraken rond de Hervormingsagenda dat gemeenten ook zelf kostenbesparende maatregelen kunnen nemen, geldt hiervoor een maximum van 75% van het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen.

Financiën Uitgangspuntennotitie Rekening houdende met de autonome ontwikkelingen en het hier bovenstaande leidt dit tot de volgende uitgangspositie, (de toelichting van de autonome ontwikkelingen is bij de individuele programma's opgenomen):

Omschrijving

Bedrag

2022

2023

2024

2025

Saldo Burap 1 2021

€ -59.810

€ -46.918

€ -67.156

Herverdeling gemeentefonds

€ 431.667

€ 863.333

Meicirculaire

€ 360.081

€ 232.471

€ 60.700

€ 901.794

afzonderen ivm doeluitkeringen

€ -48.342

€ -62.817

€ -60.289

€ -7.055

Prijscompensatie beschikbaar

€ 489.912

€ 81.081

€ 626

€ -286.059

Verbondenpartijen

€ -173.427

€ -136.484

€ -116.636

€ -106.527

€ -25.000

Gevolgen uitstel Wet Kwaliteitsborging naar 1-7-2022

€ 107.500

€-

Budget omgevingwet implementatie

€-

€ -150.000

€-

Omgevingsdienst NL : continueren inzet a.g.v. vertragen

€ -60.000

€-

€ -46.000

€ -92.000

€ -138.000

ict kosten stijging

€ -16.000

Personele lasten Bestuur

€ -180.472

€ -147.736

€ -115.000

gemeenteraadsverkiezingen

€ -45.000

€-

Nieuw startsaldo

€ 781.108

€ 545.930

€ 432.578

€ 1.004.330

Extra middelen jeugdzorg

€ 1.197.241 € 774.263

€ 714.432

€ 642.992

Nieuw voorlopig startsaldo

€ 1.978.349 € 1.320.193 € 1.147.010 € 1.647.322

Programma 2 Autonoom Onkruidbeheersing openbare ruimte

Programma 4 Autonoom

omgevingswet Financiele effecten bijgesteld wegenbeleidsplan

Programma 5 Autonoom

Voorlopig saldo na invulling uitgangspuntennotitie door college Onderstaand wordt het voorlopig saldo weergeven rekening houdende met het voorstel invulling van de uitgangspuntennotitie door het college. Ter volledigheid wordt opgemerkt dat de gepresenteerde saldi niet de eindsaldi voor de meerjarenbegroting 2022-2025 zullen zijn. Immers er dienen nog diverse doorrekeningen plaats te vinden (b.v. rondom het effect van investeringen, premies, werkgeverslasten) Omschrijving

Bedrag

2022

2023

2024

2025

Nieuw voorlopig startsaldo

€ 1.978.349

€ 1.320.193

€ 1.147.010

€ 1.647.322

Invulling programma 1

€ -165.500

€ -175.500

Invulling programma 2

€ -389.000

€ -215.000

Invulling programma 3

€ -62.000

€ -30.000

Invulling programma 4

€ -199.000

€ -189.733

€ -152.733

€ -180.067

Invulling programma 5

€ -959.451

€ -394.451

Voorlopig saldo na invulling uitgangspuntennotitie door

€ 203.398

€ 283.509

€ 179.326

€ 652.304

college

Programma 1: Mens & Samenleving Toelichting Terugblik naar bevindingen burap en jaarrekening De eerste bestuursrapportage van 2021 laat geen forse afwijkingen zien t.a.v. de primaire begroting 2021 (m.u.v. een bijzonderheid bij Jeugdzorg). De jaarrekening 2020 liet daarentegen wel forse afwijkingen zien t.o.v. de primaire begroting van 2020. Hier zijn in de aanloop naar de primaire begroting 2021 dan ook diverse bezuinigingen doorgevoerd omdat de budgetten aanzienlijk moesten worden verhoogd waarbij de middelen onder druk kwamen te staan. Daarnaast is er binnen het Sociaal Domein sinds de 2e helft van 2019 zwaar ingezet op monitoring dat tevens heeft geleid tot diverse beheersmaatregelen alsook bijvoorbeeld het actieplan Jeugd. We constateren dus dat de situatie zich enigszins stabiliseert en dat de begroting 2021 en verwachte realisatie in lijn liggen. Belangrijk risico hierbij is wel de mogelijke groei in ondersteuningsbehoefte vanwege de Coronacrisis. Vooruitblik naar landelijke en lokale ontwikkelingen. De komende jaren zullen diverse onderdelen binnen programma 1 volop in ontwikkeling zijn. Deze ontwikkelingen hangen met name nauw samen met veranderingen, wetswijzigingen en lokale en regionale ambities.

Onderstaand zijn verwachte ontwikkelingen weergegeven: Corona De uitwerking van de (langdurige) effecten van de Corona crisis op onze inwoners en economie zijn op diverse vlakken zichtbaar en zetten een druk en hoger beroep op steun en voorzieningen. Participatie De uitvoering van de Participatiewet die onze gemeente per 01-07-2021 uitvoert alsook de hiermee samenhangende wetswijzigingen en extra taken zoals de per 01-01-2021 ingevoerde wet op de vroegsignalering t.a.v. schuldhulpverlening en de zorg en aandacht voor de gevolgen van de toeslagen affaire. In dit kader wordt een uitbreiding gevraagd van 0,4 fte. (zie ook programma 5) Statushouders Begin 2021 is gekozen voor het opstellen van een integraal Plan van Aanpak beleid en uitvoering Statushouders. In Q3 2021 wordt dit plan gepresenteerd waarbij het doel is om de actuele knelpunten rond maatschappelijke begeleiding, huisvesting en onderwijs t.a.v. statushouders structureel aan te pakken. De uitvoering van de participatiewet-taken, de verhoogde taakstelling t.a.v. statushouders alsook de Wet inburgering per 01-01-2022 maken dat dit dossier toekomstbestendig moet worden opgepakt. In deze uitgangspuntennotitie zijn dan hiervoor ook middelen

opgenomen. Naast deze financiële middelen wordt voor 2022 uitbreiding van 1 fte gevraagd voor begeleiding statushouders. Jeugd De invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel jeugd per 01-01-2022 is van grote invloed op een deel van onze jeugdigen waarbij de financieel verantwoordelijke gemeente gaat wijzigen; In de begroting 2021-2024 hebben we hier reeds een voorschot opgenomen door € 500.000 op te nemen als positief effect van het invoeren van het woonplaatsbeginsel. We handhaven deze inschatting, in de loop van 2022 zullen we een beter inzicht krijgen hoe de daadwerkelijke effecten zullen uitpakken voor ons. Daarnaast heeft het Rijk landelijk € 1,3 mlrd extra beschikbaar gesteld in 2022. Dit naar aanleiding van een uitspraak van de arbitragecommissie. Voor onze gemeente is dit voor 2022 afgerond € 1,2 miljoen. Voor 2023 en volgende jaren mogen we hiervoor afgerond respectievelijk € 774.000, € 714.000 en € 643.000 voor opnemen. Deze ontvangsten zijn bij de autonome ontwikkelingen meegenomen. Overige ontwkkelingen: 

De Transformatie-agenda 2021-2023 Jeugdhulp Zuid-Limburg t.b.v. inkoop 01-01-2023 en aanvullend hier op de regiovisie t.a.v. de norm voor opdrachtgeverschap;



De door-decentralisatie van Beschermd Wonen, een taak die tot 01-01-2023 volledig bij centrumgemeente is ondergebracht maar waarbij de lokale gemeenten een steeds grotere financiële en inhoudelijke rol gaan krijgen;

Wmo De autonome ontwikkelingen a.g.v. de vergrijzing geven een verhoogde druk op onze Wmovoorzieningen. Hiervoor hebben we in de begroting 2021-2024 reeds een negatieve stelpost voor opgenomen. We hebben deze ontwikkeling opnieuw geanalyseerd en deze uitkomsten van de analyse geven geen aanleiding tot bijstelling van deze stelpost. Daarnaast valt te zien dat een hoog aantal ingeburgerde statushouders met een bijstandsuitkering ook een verhoogd beroep op de Wmovoorzieningen. doen. Dit behoeft nader onderzoek. Gezondheid Nieuwe ontwikkelingen bij de GGD op het gebied van de jeugd gezondheidszorg m.b.t. positieve gezondheid. Dit op basis van de vastgestelde ambitie van de deelnemende gemeenten. De wens met hoge prioriteit, gelet op de gevolgen van de pandemie, is meer bewegen in de buitenruimte. Dit vraagt een inrichting van een buitenruimte die meer uitnodigt tot bewegen voor jong en oud. Vanuit het programma lifestyle ligt de focus op de gezonde, groene basisschool. Dit doen we door in te zetten op verschillende programma’s zoals JOGG, Tiny Forest en Middengebied. De uitvoering van het sportakkoord is in gang gezet en samen met onze “supporters” werken de drie gemeenten

Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem en Valkenburg aan de Geul gezamenlijk aan de drie thema’s; sportief en gezond opgroeien, meedoen door bewegen en sterk en vitaal verenigen. In juni 2021 heeft u de begroting van de GR GGD-ZL vastgesteld. De financiële gevolgen die hieruit voortvloeien zijn dan ook als autonome ontwikkeling meegenomen. Kerngericht werken Kerngericht werken is nog volop in ontwikkeling en vraagt om verlenging en uitbreiding van pilots. Dit om er achter te komen wat werkt en wat een passende aanpak is en wat het beoogde sterke netwerk oplevert. Het doel is en blijft dat we kunnen inzetten op meer interventie in de kernen in voorliggend aanbod. Door samenwerking tussen inwoners, buurtcoaches, participatiecoach, verenigingen, 1e lijnszorg etc. wordt zo doorgebouwd aan de juiste inzet op het voorliggend veld. (denk hierbij aan langer thuis wonen, preventie eenzaamheid, positieve gezondheid etc.)

Keuzes voorgelegd aan uw raad: 

budget Mantelzorgcompliment € 37.000: Tijdens de behandeling van de jaarrekening 2020 heeft u besloten om voor 2021 de bijdrage voor het mantelzorgcompliment aan te vullen tot het oorspronkelijk budget. Naar aanleiding hiervan stellen wij u voor de het mantelzorgcompliment structureel te verhogen naar het oorspronkelijk budget.

Aanvullende voorstellen college: 

Voor wat betreft de onderdelen t.a.v. inburgering en statushouders zal er de komende jaren fors moeten worden geïnvesteerd. Dit om de de meerjarig hoge taakstellingen te kunnen waarmaken m.b.t zowel voor huisvesting als voor de inburgering en maatschappelijke begeleiding. Hier komt nog bij dat de integratie van ingeburgerde statushouders om extra inspanningen zal vragen aan de kant van Werk en Inkomen. Ten behoeve van de begeleiding van statushouders wordt € 80.000 structureel meer gevraagd.



Voor het project buurtbemiddeling zijn extra middelen noodzakelijk. Deze worden geraamd op € 33.500 structureel. Een uitgewerkt voorstel volgt nog tijdens het begrotingsproces.



In verband met het wegvallen van externe subsidies cultuureducatie is het noodzakelijk voor 2022 € 15.000 en voor de volgende jaren € 25.000 bij te ramen.

Reacties van de fracties: 

Structurele middelen ondersteuning statushouders. Reactie college: Ook het college is er van doordrongen dat extra middelen voor de inburgering en begeleiding noodzakelijk zijn. Derhalve wordt voorgesteld hiervoor extra middelen ter beschikking te stellen.



Capaciteit voor buurtbemiddeling: Reactie college: Dit voorstel is reeds door ons college opgenomen.



Mantelzorg compliment herstellen: Reactie college: Dit voorstel is reeds door ons college opgenomen.

Voorstel invulling Uitganmgspuntennotitie door college Onderstaand is de financiële vertaling weergegeven van het voorstel tot invulling van de uitgangspuntennotitie. Omschrijving

Bedrag 2022

Bedrag 2023

Bedrag 2024

Bedrag 2025

mantelzorgcompliment herstellen

€ -37.000

middelen begeleiding statushouder

€ -80.000

middelen buurtbemiddeling

€ -33.500

middelen cultuureducatie

€ -15.000

€ -25.000

totaal

€ -165.500

€ -175.500

Programma 1

Programma 2: Landschap & Natuur Toelichting Terugblik naar bevindingen burap en jaarrekening De eerste bestuursrapportage van 2021 laat een kleine financiële afwijking zien t.a.v. de primaire begroting 2021. De afwijking heeft betrekking op vergoedingen i.v.m. corona (incidenteel) en aframing kleine landschapselementen in 2022 en 2023. Deze aframing wordt verwerkt in de begroting 20222025. In de jaarrekening 2020 zijn ten opzichte van de begroting 2020 ook afwijkingen te constateren. Deze afwijkingen hadden voornamelijk een incidenteel karakter en hebben betrekking op de beleidsvelden buitengewoon buitengebied (ontwikkeling zuidelijk Maasdal en Hoogwater veiligheid), economie recreatie en toerisme (minder uitgaven i.v.m corona). In het beleidsveld openbare ruimte is sprake van een structurele overschrijding. Deze heeft betrekking op het onderhoud van de openbare ruimte. In deze uitgangspuntennotitie worden hiervoor extra middelen gevraagd. Vooruitblik naar landelijke en lokale ontwikkelingen. Landschap en Landbouw Het landschap van de Gemeente Eijsden-Margraten is de herberg van heel veel functies.

Het versterken van de landschappelijke kwaliteit in samenhang met groen, water en cultuurhistorie als belangrijke dragers, vormen een belangrijke basis voor het ontstaan van duurzame woon-, werk- en recreatielandschappen en leveren daarmee een betekenisvolle bijdrage aan het leef- en vestigingsklimaat in onze gemeente. We streven naar een samenleving die het landschap waardeert, waarbij iedereen zich verantwoordelijk voelt voor het landschap en hier actief aan bijdraagt. Om de ruimtelijke opgaven die voortvloeien uit het klimaatakkoord, de voortgaande verstedelijking, de groeiende recreatieve behoeften en de heroriëntatie van de landbouw met behoud van draagvlak te kunnen verwezenlijken is een ‘landschapsinclusief’ omgevingsbeleid nodig die bijdraagt aan de volgende opgaven: 

de reductie van stikstof



het voorkomen van leegstaande gebouwen in het buitengebied en van verrommeling van het buitengebied



het vergroten van de biodiversiteit



het verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit



een verdere optimalisering van het beheer van de landschapselementen



behoud en ontwikkeling van de natura 2000 gebieden

Om de landschapskwaliteiten te behouden en te versterken wordt voorgesteld om - naast de lopende activiteiten - de volgende zaken op te pakken:



Onderzoeken inrichten landschapsfonds: het belang van behoud van een groene aantrekkelijk leefomgeving neemt toe. Grote delen van de groene leefomgeving zijn in eigendom van de agrarische sector. Omdat onderhoud van landschap duurder wordt en vergoedingsregelingen beperkt zijn, willen we op zoek gaan naar mogelijkheden om onze unieke kwaliteiten in het landschap en de natuur te behouden en te verfraaien. Met een lokaal landschapsfonds kunnen we samen met inwoners, bedrijven, organisaties wellicht hieraan een belangrijke impuls leveren. Samen met een werkgroep uit de raad en een projectgroep willen we de mogelijkheden verkennen om in 2023 een landschapsfonds in te richten. Voor de voorbereiding hiervan wordt voor 2022 een werkbudget gevraagd van € 25.000.



Actualiseren bomenbeleidsplan: op grond van een door de raad aangenomen motie wordt voorgesteld om een nieuwe inventarisatie uit te voeren naar waardevolle en monumentale bomen om vervolgens het bomenbeleid van waardevolle en monumentale bomen te herijken. Om dit mogelijk te maken wordt voor het jaar 2022 een budget gevraagd van € 25.000.



Verhaallijn landschap: in de door de gemeenteraad vastgestelde gebiedsvisie Middenterras Bemelen - Mesch is dit als zevende ontwikkelgebied/-thema opgenomen. Het doel is om het verhaal van het landschap in dit gebied te vertellen langs de lijn van een aantal vaste en een aantal wisselende thema´s en eventueel dit te etaleren middels (digitale) kijkvensters op het verleden en/of rondom bepaalde thema´s op strategische plekken in het gebied. Deze verhaallijn draagt ook bij aan de stappen die komend jaar gezet gaan worden ten aanzien van het Unesco Geopark Krijt. Voor de verhaallijn wordt voor 2022 een budget gevraagd van € 20.000 .

Binnen onze gemeente staat de landbouwsector ook onder druk. Onze lokale landbouw moet concurreren met de mondiale productie van levensmiddelen en mondiale prijzen. Nederland kampt met de stikstofproblematiek waardoor de veeteelt het zwaar heeft om te kunnen concurreren. Ook de productie van fruit in onze streek heeft het moeilijk om te kunnen concurreren met landen om ons heen of elders op de wereld. We merken in het dossier Buitengewoonbuitengebied dat sommige agrariërs bezig zijn en nadenken over een andere vorm van landbouw in de vorm van natuurinclusieve landbouw die de natuur minder belast, de biodiversiteit versterkt, zich richt op lokaal/regionale voedselketens en mede-hoeder blijft van het unieke Zuid-Limburgse landschap. Terwijl andere agrariërs bezig zijn met schaalvergroting, efficiency en productie. Om de doelen op het gebied van stikstof, bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit mogelijk te maken is een nieuw handelings- en toekomstperspectief nodig voor onze hoeders en voeders van ons gebied; de agrarische sector. Voor wat betreft het stimuleren van de transformatie van de landbouw wordt aangesloten bij de ontwikkelingen vanuit het Novi gebied Zuid-Limburg en het Middengebied.

Via deze weg zal de komende jaren nader vorm en inhoud worden gegeven aan het stimuleren van natuurinclusieve landbouw en het vitaliseren van de agrarische sector met oog voor behoud van de unieke landschapskwaliteiten voor Zuid-Limburg en genoemde opgaven. Op lokaal niveau worden vanuit het proces van Buitengewoon Buitengebied en binnen het gebied Middenterras Bemelen-Mesch een aantal acties in gang gezet.

Buitengewoon Buitengebied Het realiseren van een gezonde, duurzame balans tussen landschappelijke en economische waarden in het buitengebied met ruimte voor toerisme, recreatie en doorontwikkeling van de agrarische sector is een uitdaging waar we in onze gemeente op zoek naar zijn hoe hier op verantwoorde wijze invulling aan te geven. In dat licht is een interactief proces met de samenleving doorlopen dat dit jaar geresulteerd heeft tot vaststelling van het Manifest Buitengewoon Buitengebied. Middels dit Manifest zijn richtinggevende uitspraken gedaan voor het buitengebied van Eijsden-Margraten. Bij vaststelling van het Manifest is besloten om 

te komen tot een gebiedsdifferentiatie, zodat op voorhand duidelijk is wat er op een bepaalde plek wel of niet mogelijk is. Op basis van een scherpere duiding van kwetsbare en minder kwetsbare gebieden is ook een gerichter en actiever grondbeleid mogelijk, Voor het proces om te komen tot de gebiedsdifferentiatie wordt voorgesteld om in 2022 eenmalig een budget beschikbaar te stellen van € 100.000.



in te zetten op een concrete gebiedsgerichte pilot in het kader van de Eo Wijerstraject, zijnde de herontwikkeling van het Noordal. Natuurmonumenten, boeren en het Waterschap hebben de handen ineengeslagen om aan de hand van een uitvoeringsplan voor het Noordal, genaamd ´Liquid Commons´ gezamenlijk het bodem- en watersysteem te verbeteren, zodat landschap, natuur en landbouw meer in evenwicht komen. Financiële consequenties voor de gemeente zijn op dit moment nog niet bekend.



in te zetten op concrete pilots rond stoppers, blijvers en groeiers aangaande agrarische bouwkavels. In 2022 zal de haalbaarheid van de pilots nader in beeld worden gebracht.



Kennissessie raad: om een goed beeld te vormen van het buitengebied, de ontwikkelingen die zich voor doen en gezamenlijk kennis te ontwikkelen rondom het functioneren van het buitengebied en in het bijzonder inzicht te verkrijgen in de rol en de ontwikkeling van de agrarische sector in het Buitengewoon Buitengebied, wordt voorgesteld om kennissessies met de raad te organiseren. Om dit mogelijk te maken wordt voorgesteld hiervoor in 2022 een budget van € 4.000 beschikbaar te stellen.

Openbare Ruimte De kwaliteit van de openbare ruimte draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de leefomgeving voor onze inwoners, bezoekers en ondernemers. De inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte, bestaande uit het geheel van wegen, paden en pleinen, beken, groen en water verdienen in dat kader structureel voldoende aandacht. Rondom het adequaat beheren en onderhouden van de openbare ruimte worden in voorliggende uitgangspuntennotitie een aantal bijstellingen voorgesteld: 

Onkruidbestrijding (autonome ontwikkeling): bij vaststelling van de jaarrekening 2020 is een amendement aangenomen waarin besloten is om de frequentie van onkruidbestrijding van 4

naar 6 keer te verhogen en daarmee de post onkruidbestrijding op verhardingen met € 25.000 structureel te verhogen. 

Onderhoud sportvelden: Willen we het onderhoud van sportvelden op een adequaat niveau houden is extra budget nodig. Gezien de grote bezuinigingsopgave waar de gemeente vorig jaar voor aan de lat stond is door aanpassing van vervangingstermijnen het extra benodigde onderhoudsbudget teruggebracht en is besloten structureel € 100.000 te bezuinigen op deze onderhoudspost. Gezien de huidige staat van de sportvelden is het onmogelijk hiermee de sportvelden op een onderhoudsniveau B te brengen. Dit betekent dat de bezuinigingsoperatie op sportvelden alleen kan worden behaald door de buitensportaccommodaties in Noorbeek, Sint Geertruid en Bemelen te sluiten, hetgeen niet wenselijk geacht wordt. In het licht van een nieuwe aanbesteding die rondom onderhoud sportvelden gaat plaatsvinden was reeds voorgesteld om de bezuinigingstaakstelling van € 100.000 terug te brengen naar € 50.000. Op grond van de consultatie met de fracties wordt thans voorgesteld de bezuinigingstaakstelling in zij geheel terug te draaien.



Onderhoud en realisatie speeltuinen: naar aanleiding van de consultatieronde met de fracties en de gevoerde discussie in de raad van juli 2021 wordt voorgesteld om de post speeltuinen structureel te verhogen met € 20.000



Ongediertebestrijding: door veranderende klimatologische omstandigheden hebben we in het openbaar groen meer last van plaagdieren. Luizen in bomen zorgen voor overlast in straten op auto´s, gevels en terrassen; de eikenprocessierups die problemen veroorzaakt ten aanzien van de volksgezondheid en emelten en engerlingen die zich voeden met de wortels van de graszoden in zowel het openbaar groen als de sportvelden. We bestrijden deze zo goed mogelijk middels biologische bestrijding, maar ondervinden dat de budgetten te gering zijn. Voorgesteld wordt dan ook om de post ongediertebestrijding meerjarig bij te ramen met € 55.000.

Economie, recreatie en toerisme Het landschap in Eijsden-Margraten vormt ons basiskapitaal. We hebben in Zuid-Limburg een uniek stukje Nederland, getuige ook de vele en grote natura 2000 gebieden die we rijk zijn. We zijn als regio in trek bij de toerist maar zeer zeker ook bij de recreant uit de eigen regio die mee wil genieten van het typische landschap. In corona-tijdperk merken we dat ons gebied, door de reisbeperkingen enorm in trek is en dat de recreatieve druk in delen van het Heuvelland verder oploopt. Anderzijds is vanuit toerisme en recreatie bezien het landschap ons unique selling point. Toerisme en recreatie zorgt voor werkgelegenheid en zorgt indirect tevens voor de nodige voorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid in onze kernen. In aansluiting op de regionale visie vrijetijdseconomie wil Eijsden-Margraten in de ontwikkeling van de plattelands- en vrijetijdseconomie inzetten op een tweetal bewegingen, te weten een beweging van kwantiteit naar kwaliteit en een beweging waarbij activiteiten in het licht van plattelands- en vrijetijdseconomie in balans zijn met de kwaliteiten van het landschap en de leefomgeving, waarbij

landschap en de leefomgeving leidend is. In dat licht zal de komende jaren uitvoering gegeven worden aan het uitvoeringsprogramma plattelands- en vrijetijdseconomie. Extra middelen worden gevraagd voor het volgende: 

Vitalisering Vrijetijdseconomie Eijsden-Margraten: om er voor zorg te dragen dat de verblijfssector binnen Eijsden-Margraten in kwalitatieve zin blijft aansluiten bij de vraag, vitaal blijft en duurzaam blijft innoveren in aansluiting op de gedachten van Green Destination, wordt voorgesteld om 20.000 euro beschikbaar te stellen om projecten c.q. initiatieven gericht op de kwaliteitsverbetering c.q. vitalisering van de sector (breed) te bevorderen.



Economisch actieplan Eijsden-Margraten: de (Plattelands)economie van Eijsden-Margraten wordt gekenmerkt door drie sectoren, te weten de agrarische sector (m.n. Landbouw en Fruitteelt), de vrijetijdseconomie (dagrecreatie, horeca en verblijf) en overig (het MKB). Voor de ondersteuning van knelpunten en het faciliteren van kansen binnen deze sectoren wordt voorgesteld om meerjarig € 20.000 beschikbaar te stellen. Hierbij kan in eerste instantie worden gedacht aan bijvoorbeeld het faciliteren van vraagstukken die opdoemen vanwege ontwikkelingen in de fruitsector dan wel het bevorderen van innovatie in de agrarische sector.

Keuzes voorgelegd aan uw raad: 

Budget onderzoeken inrichten landschapsfonds, € 25.000,- in 2022: Betreft voorbereidingsbudget om samen met een vertegenwoordiging vanuit de gemeenteraad de mogelijkheden te verkennen om te komen tot een lokaal landschapsfonds



Budget actualiseren bomenbeleidsplan, € 25.000,- in 2022: Dit budget wordt ingezet voor het inventariseren van de monumentale en beeldbepalende bomen en het herijken van het bomenbeleidsplan



Budget opstellen verhaallijn landschap Middenterras, € 20.000,- in 2022: Met dit budget wordt invulling geven aan het zevende ontwikkelgebied/-thema dat opgenomen in in de gebiedsvisie Middenterras Bemelen - Mesch



Budget opstellen gebiedsdifferentiatieplan, € 100.000,- in 2022: Betreft budget voor het opstellen van een gebiedsdifferentiatieplan e.e.a. voortvloeiende uit het vastgestelde Manifest Buitengewoon Buitengebied



Budget voor organiseren kennissessie raad, € 4.000,- in 2022: Betreft budget voor het organiseren van bijeenkomsten met de raad ten behoeve van het verdiepen van het kennisniveau over het Buitengebied en de rol en ontwikkeling van de agrarische sector hierbinnen



Budget voor onderhoud sportvelden, € 50.000,- structureel: Het betreft aanvullend budget om het onderhoud van sportvelden op B-niveau te houden.



Budget voor ongediertebestrijding, € 55.000,- structureel: Betreft aanvullend budget om ongedierte adequaat te kunnen bestrijden



Budget voor vitalisering vrijetijdseconomie, € 20.000,- structureel: Betreft budget om projecten/initiatieven gericht op de kwaliteitsverbetering c.q. vitalisering van de sector

vrijetijdseconomie te bevorderen. Een uitgewerkt voorstel volgt nog tijdens het begrotingsproces. 

Budget voor economisch actieplan Eijsden-Margraten, € 20.000,- structureel: Betreft budget ter ondersteuning van lokale initiatieven die bijdragen aan de versterking van de economische structuur van Eijsden-Margraten, hoofdzakelijk in de agrarische sector, waarbij de ondersteuning zich met name richt op het aanpakken van knelpunten en het faciliteren van kansen binnen deze sectoren. Een uitgewerkt voorstel volgt nog tijdens het begrotingsproces.

Aanvullende voorstellen college: 

Budget voor onderhoud sportvelden, € 100.000 structureel: Voorgesteld wordt de bezuinigingstaakstelling geheel terug te draaien.



Budget voor onderhoud en realisatie speeltuinen, € 20.000 structureel: Het betreft aanvullend budget ter realisering, verbetering en uitbreiding van speeltuinen en het zorgdragen voor adequaat onderhoud.

Reactie van de fracties 

Structureel € 100.000 euro extra opnemen voor onderhoud sportvelden. Reactie college: dit voorstel is overgenomen, bezuinigingstaakstelling is geheel vervallen.



Uitvoeringsplan Noordal eo-Weijersprijs. Reactie college: Rondom betreffende ontwikkeling wordt een positieve grondhouding ingenomen. Kosten zijn thans nog niet bekend. Gezien de aard van de ontwikkeling zal bezien worden of op het moment dat er kosten aan de orde zijn voor de gemeente deze ten laste gebracht kunnen worden van het GRP (zie 2e bullit bij onderdeel ´Buitengewoon Buitengebied´).



Bomenbeleidsplan (waar zijn de eerste inventarisaties van monumentale bomen? Reactie college: Dit voorstel is reeds door ons college overgenomen.

Voorstel invulling uitgangspuntennotitie door college Onderstaand is de financiële vertaling weergegeven van het voorstel tot invulling van de uitgangspuntennotitie.

Omschrijving

Bedrag 2022

Bedrag 2023

Bedrag 2024

Bedrag 2025

Onderzoek naar instellen Landschapsfonds

€ -25.000

€-

Bomenbeleidsplan (monumentale / waardevolle bomen)

€ -25.000

€-

Ontwikkelen van verhaallijn Landschap Midenterras

€ -20.000

€-

Onderzoek naar gebiedsdifferentatie deelgebieden

€ -100.000

€-

Kennissessie Raad

€ -4.000

€-

Ongediertebestrijding meerjarig bijramen

€ -55.000

Uitvoeringsplan Noordal eo-weijersprijs

€-

Vitalisering Vrijetijdseconomie Eijsden-Margraten:

€ -20.000

Economisch actieplan Eijsden-Margraten:

€ -20.000

Geheel terugdraaien bezuiniging sportvelden

€ -100.000

Speeltuinen

€ -20.000

Totaal

€ -389.000

€ -215.000

Programma 2

Programma 3: Klimaat & Energie Toelichting Terugblik naar bevindingen burap en jaarrekening De eerste bestuursrapportage van 2021 laat een kleine incidentele financiële afwijking zien t.a.v. de primaire begroting 2021. De afwijking heeft betrekking op onderzoek luchtkwaliteit en bestedingsdoelen Nedvang beide vallend onder de kerntaak Afval, water en milieu. In de jaarrekening 2020 zijn ten opzichte van de begroting 2020 ook afwijkingen te constateren. Deze afwijkingen hadden voornamelijk een incidenteel karakter en hebben betrekking op de beleidsvelden mobiliteit en verkeer (gladheidsbestrijding, onderhoud wegen en overige verkeersmaatregelen), Wonen (bestemmingsplannen), Omgevingswet (Bouw en woningtoezicht en vergunningen). In het beleidsveld klimaat en energie is sprake van een structurele overschrijding. Deze heeft betrekking op de afvalverwerking. De structurele overschrijding zal in de begroting 2022-2025 worden verwerkt. Vooruitblik naar landelijke en lokale ontwikkelingen: Duurzaamheid In dit programma-onderdeel wordt ingegaan op de vraagstukken rondom het realiseren van een duurzame samenleving waarbij, rekeninghoudende met de Europese en Nationale kaders, vanuit diverse invalshoeken invulling wordt gegeven aan de klimaat- en energie-opgaven waar EijsdenMargraten voor staat.

In de basis richt het gemeentelijk beleid zich op een drietal punten (1) investeren in kennisoverdracht richting samenleving, (2) stimuleren van investeringen en (3) aanbieden van financiële instrumenten (b.v. subsidies, leningen). Energietransitie, RES 2.0: In 2030 dient landelijk de CO2-uitstoot met de helft ten opzichte van 1990 te zijn gereduceerd. Middels een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden. Per 1 juli 2021 is de RES 1.0 (regionaal bod Zuid Limburg) vastgesteld. In het RES1.0 bod is afgesproken dat de komende jaren de focus hoofdzakelijk komt te liggen op het realiseren van zonnepanelen op daken. Eijsden-Margraten heeft aansluitend op de RES1.0 in haar eigen vastgestelde kader Zonne- en Windenergie opgenomen in te steken op isoleren. De RES 2.0 is een nadere uitwerking en mogelijke herziening van de RES 1.0. Nieuwe inzichten en ontwikkelingen worden onderzocht en participatietrajecten (incl. b.v. het opstarten van corporaties) worden ingezet. In maart 2023 dient het RES2.0 bod gereed te zijn.

T.a.v. de motie van de raad inzake het realiseren van een geluidswal met zonnepanelen ter hoogte van de A2 worden de mogelijkheden onderzocht. Voorbereidende kosten die gemaakt worden in het licht van RES 2.0 worden uit het beschikbare budget duurzaamheid bekostigd. Warmtetransitie (Wijkaanpak): Gemeenten zijn volgens het ontwerp Klimaatakkoord de regisseurs van de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving. Samen met vastgoedeigenaren, bewoners, netbeheerders en medeoverheden moeten zij eind 2021 een transitievisie warmte klaar hebben. Daarin staan voorstellen voor duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken. De Transitievisie Warmte geeft richting in de aanpak. Het bevat ook een wijk-voor-wijkstappenplan die alle partijen houvast geeft voor de planning. In december 2021 stelt de raad de warmtevisie voor Eijsden-Margraten vast. Uiteindelijk is landelijk het doel gesteld om in 2050 volledig aardgasvrij te verwarmen. Het uitvoeringsprogramma zal bestaan uit communicatie/participatie en het ten uitvoering brengen van de vastgestelde sporen uit de visie. Naar verwachting zal ingezet worden op gericht isoleren (conform kader) en individuele elektrischeen hybride warmtepompen. Tevens zal gestart worden met het onderzoeken van het ontwikkelen van groengas. Een mogelijke uitrol van een groengasvoorziening voor hybride warmtepompen wordt gestimuleerd.

De financiële impact van de wijkenaanpak is momenteel nog niet bekend. De komende periode zal hierin meer inzicht verschaft kunnen worden met een mogelijke vertaling in de toekomstige meerjarenbegrotingen. Duurzaamheidsprojecten De projecten Zorgeloos Zonnepanelen, PlusjeHuis en Dubbel Duurzaam lopen door en zullen meerjarig door de gemeente Eijsden Margraten worden ingezet. Aan genoemde projecten kunnen inwoners, verenigingen en MKB bedrijven middels een gemeentelijke lening deelnemen. Hiervoor heeft de raad € 15.000.000,- en € 3.000.000,- beschikbaar gesteld. De huidige duurzaamheidsverordening zal in het licht hiervan worden verruimd qua duurzaamheidsmaatregelen. Uitrol laadinfrastructuur Samen met de provincie Limburg en Noord Brabant is de laadinfrastructuur voor het opladen van elektrische auto´s aanbesteed. Vattenfall gaat de komende jaren de laadpalen voor de deelnemende gemeenten exploiteren. De gemeente Eijsden Margraten begeleidt dit project voor zijn eigen grondgebied. Het college heeft tevens de ambitie uitgesproken een dekkend netwerk in oplaadpunten voor elektrische fietsen aan te leggen. Uit een op te stellen projectplan en besluitvorming hieromtrent moet in 2022 blijken welke investeringen hiermee gemoeid zijn.

Klimaat Stresstest De klimaat Stresstest is middels onderzoek op de onderdelen wateroverlast, overstroming, droogte en hitte onderzocht en uitgewerkt. Op onderdelen wordt samengewerkt met Lijn50. In 2022 en verder zal het participatietraject verder vorm krijgen en zal in afstemming met de stakeholder gewerkt worden aan de maatregelen die uit de Klimaat Stresstest naar voren zijn gekomen. Dekking voor te treffen maatregelen is voorzien vanuit het GRP. Verduurzamen Vastgoed Ervan uitgaan dat in 2022 duidelijk is welk vastgoed eigendom blijft van de gemeente EijsdenMargraten, wordt alsdan gestart met de verduurzaming van onze gebouwen. De noodzakelijke investeringen zijn afhankelijk van de scans die inzicht moeten geven in de te treffen maatregelen. Conform ons beleid zal primair worden ingezet op isoleren en zonne-energie. Met de huurders zullen hierover contractuele afspraken gemaakt worden. Eind 2021 wordt reeds een eerste start gemaakt met het verduurzamen van sportaccommodaties, gericht op het aanbrengen van zonnepanelen., hetgeen in 2022 verder wordt voorgezet. Duurzaamheidsloket (dashboard) Voor alle ontwikkelingen die er nu en de komende jaren op het gebied van duurzaamheid spelen is met name onze burger aan zet. Het bestuur heeft de ambitie uitgesproken om een Duurzaamheidsloket op te richten waar onze burgers met vragen en voor advies terecht kunnen.

In de tweede helft van 2021 wordt de planvorming voor een duurzaamheidsloket uitgewerkt. Er wordt ook gekeken of samenwerking op Maastricht/Heuvelland of Lijn50 niveau haalbaar is. De financiële impact hiervan is nog niet bekend. Milieu, afval en water In het licht van het bevorderen van de kwaliteit van leven wordt geïnvesteerd in een leefomgeving waarin milieucondities op orde zijn. Milieu Vliegverkeer: de komende jaren zal de gemeente Eijsden Margraten zich zowel bestuurlijk als ambtelijk blijven inzetten tegen de overlast van het vliegverkeer. Daar waar nodig huren we de noodzakelijke expertise in. In de lopende meerjarenbegroting zijn geen middelen (niet meer dan interne uren) opgenomen voor het bestrijden van de overlast. Voorgesteld wordt om in afstemming met het thema Luchtkwaliteit hiervoor structureel € 10.000,- op te nemen. Luchtkwaliteit: recent onderzoek heeft uitgewezen dat de luchtkwaliteit in met name de kern Eijsden vraagt om maatregelen. Er is besloten om een vervolgonderzoek in te stellen, waar we o.a. de invloed van milieubronnen in België (zoals de KNAUF-fabriek in Vise en CBR in Lixhe), het vliegverkeer en de

A2 in beeld brengen. Voorgesteld wordt om voor het vervolgonderzoek budget te reserveren. Een eerste offerte voor dit onderzoek is geraamd op circa € 96.000,- voor een driejarig onderzoek (2021 t/m 2023). Door het college is in april 2021 besloten een haalbaarheidsonsderzoek uit te voeren naar maatregelen die de gemeente kan toepassen die een bijdrage leveren aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Voor het haalbaarheidsonderzoek zijn geen middelen beschikbaar. Deze worden meegenomen in de 2e burap 2021. Ook voor het thema Luchtkwaliteit moet expertise worden ingehuurd. Voorgesteld wordt hiervoor € 20.000,- structureel in de begroting op te nemen. Water Gezien de recente wateroverlast in Zuid-Limburg zullen in 2022 samen met onze waterpartners - op grond van de ervaringen alsmede op grond van de uitkomsten van de klimaat stresstest - bezien worden op welke wijze het watersysteem meer klimaatadaptief gemaakt kan worden (zie hierboven). Samenvatting Structureel zijn meerjarig € 150.000,- in onze begroting opgenomen voor Duurzaamheid. Hieruit kunnen de (reguliere) werkzaamheden zoals, inhuur expertise voor m.n. de energietransitie en warmtetransitie, diverse abonnementen, (kleine) onderzoeken, hosting laadpalen, juridisch advies, stichting Dubbel Duurzaamheid, communicatie/participatietrajecten enz. gedekt worden.

Bovenbeschreven ontwikkelingen worden zoveel als mogelijk uit de structurele middelen gedekt. Middels nog vast te stellen beleid en besluitvorming moet blijken of de structurele middelen voldoende zijn. Voor de energietransitie en de warmtetransitie zijn voor de voorbereidingen middelen verstrekt. Voor de RES worden deze beheerd door de gemeente Maastricht. Voor welke opgaven er in de toekomst nog middelen vanuit het rijk worden verstrekt is nu niet duidelijk. Onderstaand worden activiteiten inzichtelijk gemaakt waarvan nog geen middelen c.q. dekking voorhanden is. Keuzes voorgelegd aan uw raad: 

Budget Milieu, vliegtuigoverlast: € 10.000 per jaar: Dit betreft budget voor inhuur van expertise rondom de ontwikkelingen van het verkeer boven en nabij Eijsden-Margraten alsmede het tegen gaan van vliegtuigoverlast



Budget Milieu, luchtkwaliteit: € 20.000 per jaar: Dit betreft budget voor inhuur van expertise op het gebied van luchtkwaliteit.



Budget Milieu, aanvullend onderzoek luchtkwaliteit: 2x € 32.000 (2022 en 2023): dit betreft het budget voor het uitvoeren van aanvullend onderzoek/meten van luchtkwaliteit.

Aanvullende voorstellen college:



Voor dit programma zijn door het college geen aanvullende voorstellen ingebracht.

Reacties van de facties: 

Zorgen of er voldoende middelen zijn voor realiseren duurzaamheid, in het bijzonder “van het gas af”. Reactie college: De financiële impact van de wijkenaanpak is nog niet bekend. In december zal voor het eerst de warmtevisie ter besluitvorming voorgelegd worden bij de raad waarna e.e.a. geconcretiseerd zal worden middels een uitvoeringsplan. Zie ook tekst onderdeel duurzaamheid.



Onder par.3 Klimaat en energie toevoegen: autoverkeer in de kernen, scheepvaartverkeer i.v.m. Trilogieport (zware stookolie), KNAUF (Vise), CBR (Lixhe), Biomassacentrale. Reactie College: dit is deels tekstueel verwerkt bij het onderdeel Milieu.



Reservering onvoorziene kosten i.v.m. klimaatverandering. Reactie college: op het moment dat planvorming en uitvoeringskosten concreter zijn zal hierover besluitvorming door de raad plaatsvinden en vertaald worden in de meerjarenbegroting. Derhalve ziet het college af van het vooraf inbouwen van een post onvoorzien specifiek voor klimaatverandering. Mochten zich onverhoopt onvoorziene kosten zich hieromtrent voordoen dan kan de algemene reserve met toestemming van uw raad in noodgevallen worden ingezet.



Aanvullend onderzoek lucht kwaliteit. Reactie college: Dit voorstel is reeds door ons college opgenomen.



Bij het thema luchtverkeer: plaatsing apparatuur. Inhuur van specifieke en onafhankelijke expertise (overigens ook bij de inwoners aanwezig): Reactie college: Dit voorstel is reeds door ons college opgenomen.



Vliegtuigoverlast: Reactie college: Dit voorstel is reeds door ons college opgenomen.

Voorstel invulling uitgangspuntennotitie door college Onderstaand is de financiële vertaling weergegeven van het voorstel tot invulling van de uitgangspuntennotitie. Omschrijving

Bedrag 2022

Bedrag 2023

Bedrag 2024

Bedrag 2025

Vliegtuigoverlast

€ -10.000

Luchtkwaliteit

€ -20.000

Aanvullend onderzoek luchtkwaliteit

€ -32.000

€-

Totaal

€ -62.000

€ -30.000

Programma 3

Programma 4: Wonen & Mobiliteit Toelichting Terugblik naar bevindingen burap en jaarrekening De eerste bestuursrapportage van 2021 laat geen financiële afwijkingen zien t.a.v. de primaire begroting 2021. In de jaarrekening 2020 zijn ten opzichte van de begroting 2020 wel afwijkingen te constateren. Deze afwijkingen hadden voornamelijk als gevolg van Corona een incidenteel karakter en werken derhalve niet door in de begroting 2022-2025. Vooruitblik naar landelijke en lokale ontwikkelingen Wonen Landelijk is er een groot tekort aan woningen en wordt ingezet op het realiseren van grootschalige nieuwbouw. Daarnaast ligt vanuit het klimaatakkoord landelijk de focus op het verduurzamen van woningen. Gezien toenemende bouwkosten en investeringen die verricht dienen te worden rondom verduurzaming staat het realiseren van betaalbare sociale huurwoningen en starterswoningen onder druk. Het passend toewijzen heeft effect op de samenstelling van wijken; in sommige wijken zijn huurders die begeleiding of zorg nodig hebben, oververtegenwoordigd met allerlei effecten van dien. De woningmarkt in Zuid-Limburg is volop in beweging. Tot 2018 werd vooral ingezet op transformatie van de bestaande woningvoorraad en een afname van de woningvoorraad. Door demografische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen moet anno nu de woningvoorraad toenemen om aan de stijgende vraag te kunnen voldoen.

Deze trend is ook sterk waarneembaar in EijsdenMargraten. Ook zien wij dat de woonvraag wijzigt. Belangrijk is dus om tijdig mee te bewegen en vraag en aanbod zowel kwantitatief als kwalitatief continu op elkaar af te stemmen. Anno 2020 telt de woningvoorraad in de gemeente Eijsden-Margraten 11.325 woningen, waarvan er circa 10.775 bewoond worden door een particulier huishouden (bron: CBS). Circa 77% van de huishoudens woont in een koopwoning. Het overige deel (circa 23%) woont in een huurwoning; circa 11% woont in een huurwoning van een van de drie woningcorporaties in de gemeente en 12% woont in een particuliere huurwoning. De volgende ontwikkelingen doen zich voor in de woningmarkt van Eijsden-Margraten: 

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EijsdenMargraten&id=6e993632-3dce-4c74-bc8b-97c2862aa6ed