20210713 10b Bijlage 1e Bestuursrapportage 2021 boekwerk.pdf
Tekst van het document
1e Bestuursrapportage 2021
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................... 3 Voorwoord 1e bestuursrapportage 2021 .................................................................................................. 5 Leeswijzer.................................................................................................................................................... 9 Programma 1: Mens & Samenleving ......................................................................................................11 1.0 Prioritair thema: Lifestyle .............................................................................................................. 13 1.1 Kerntaak: Sociaal Domein ............................................................................................................. 19 1.2 Kerntaak: Vitale inwoners en gemeenschappen ......................................................................... 26 1.3 Kerntaak: Culturele identiteit ........................................................................................................ 31 Programma 2: Landschap & Natuur .......................................................................................................
35 2.0 Prioritair thema: Landschap en landbouw................................................................................... 37 2.1 Kerntaak: Buitengewoon Buitengebied ....................................................................................... 41 2.2 Kerntaak: Openbare ruimte ........................................................................................................... 43 2.3 Kerntaak: Economie, recreatie en toerisme ................................................................................ 45 Programma 3: Klimaat & Energie ........................................................................................................... 50 3.0 Prioritair thema: Duurzaamheid .................................................................................................... 51 3.1 Kerntaak: afval, water en milieu .................................................................................................... 55 Programma 4: Wonen & Mobiliteit .......................................................................................................... 60 4.0 Prioritair thema: Wonen ................................................................................................................. 63 4.1 Kerntaak: Mobiliteit & verkeer .......................................................................................................
68 4.2 Kerntaak: Vastgoed ........................................................................................................................ 71 4.3 Kerntaak: Omgevingsvisie ............................................................................................................ 72 Programma 5: Bestuur & Bedrijfsvoering .............................................................................................. 75 5.1 Kerntaak: Openbare orde en veiligheid ....................................................................................... 79 5.2 Kerntaak: Identiteit & Samenwerking ........................................................................................... 82 5.3 Kerntaak: Bestuur & Dienstverlening ........................................................................................... 85 3
5.4 Kerntaak: Financiën & middelen ................................................................................................... 90 5.5 Kerntaak: Personeel ....................................................................................................................... 97
4
Voorwoord 1e bestuursrapportage 2021
Voor u ligt de 1e bestuursrapportage (1e Burap) van het jaar 2021. Deze 1e Burap geeft een weergave van de voortgang rondom de voorgenomen werkzaamheden die vastgelegd zijn in de meerjarenbegroting 2021 tot en met 2024. Op het moment van schrijven van deze 1e Burap bevinden wij ons als gevolg van de coronapandemie nog steeds in een lockdownsamenleving. Deze coronapandemie heeft nog steeds een grote invloed op de wijze van werken, vergaderen, samenleven én ook op de gemeentelijke financiën. Inmiddels lijkt er, door de voortgang van het vaccinatieprogramma, enig perspectief te ontstaan en hopen wij de komende maanden geheel uit de lockdown te komen en aan herstel te kunnen gaan werken. Daarnaast zijn wij als gevolg van de bestuurlijke onrust en het opstappen van onze burgemeester de afgelopen maanden druk geweest met het beantwoorden van de vele vragen die wij ontvingen van de pers en de door Raadsleden ingediende vragen. Hierdoor hebben wij prioriteiten moeten stellen en sommige activiteiten moeten vertragen. Het vertragen van de uitgangspuntennotitie is een van de voorbeelden van welke activiteiten wij hebben vertraagd. Het opstarten van het door uw raad geïnitieerde onafhankelijk onderzoek naar de bestuurscultuur in de gemeente zal ook de komende tijd veel van onze ambtelijk organisatie vragen. Een en ander zal ook impact hebben op de voortgang van voorgenomen activiteiten.
Beleidsmatig Nieuw in deze 1e Burap is, zoals afgesproken in het verbetervoorstel P&C , dat wij per programma de voortgang rapporteren zodat u op hoofdlijnen wordt meegenomen in de belangrijkste ontwikkelingen per programma.
Financiële analyse In de meerjarenbegroting 2021-2024 hebben wij ingezet op duurzame financiën, te weten een structureel sluitende meerjarenbegroting. Hierbij hebben wij aangegeven de ontwikkelingen in het Sociaal Domein en de uitkomsten van de herverdeling van het gemeentefonds nauwlettend te volgen. T.a.v. Sociaal Domein zien wij nu geen aanleiding om de budgetten van de open einde regelingen Jeugd en WMO te moeten bijstellen. De afgelopen periode hebben we binnen het programma Mens & Samenleving zwaar ingezet op monitoring, waardoor prognoses niet of nauwelijks meer afwijken. Waar verschillen ontstaan zijn deze goed uit te leggen en te verklaren. Daarnaast zijn ook 5
verschillende bezuinigingen alsook beheersmaatregelen ingevoerd om de financiële situatie te kunnen stabiliseren. In de meerjarenbegroting 2021-2024 hebben we i.h.k.v. herverdeling gemeentefonds conservatieve aannames gemaakt t.a.v. het effect van deze herverdeling op onze begroting en vanaf begrotingsjaar 2022 rekening gehouden met een negatieve impact van de herverdeling. De invoering van de nieuwe herverdelingssystematiek van het gemeente fonds wordt echter wederom uitgesteld en heroverwogen waarmee de invoering van de nieuwe verdeling opgeschoven is naar 2023. Aangezien we bij de meerjarenbegroting van 2021 reeds geanticipeerd hebben op een invoering per 2022 met een voor Eijsden-Margraten negatief effect, zal het opschuiven van het moment van invoering voor 2022 een positief financieel effect hebben. In de uitgangspuntennotitie 2022 zullen we u van een update t.a.v. het financieel startsaldo voor 2022 voorzien.
De 1e Burap sluiten wij af met een negatieve bijstelling van € 191.000 voor 2021. Voorgesteld wordt dit saldo voorlopig te parkeren in afwachting van mogelijk nog incidentele meevallers in 2021. Te denken valt hierbij onder andere aan incidentele meevallers in verband met verkoop vastgoed, onderuitputting in verband met Corona en compensatieregeling voogdij 18+. Op het moment van het samenstellen van deze bestuursrapportage zijn deze nog niet concreet genoeg om verwerkt te worden. De financiële recapitulatie ziet er als volgt uit:
6
Programma
Bedrag Voordeel/Nadeel
SALDO BEGROTING 2021 NA WIJZIGING
€ 6.293 Voordeel
I/S
Programma 1: Mens & Samenleving 1.1 Kerntaak: Sociaal Domein
-€ 44.612 Nadeel
Incidenteel
2.0 Prioritair thema: Landschap en landbouw
-€ 20.000 Nadeel
Incidenteel
2.3 Kerntaak: Economie, recreatie en toerisme
-€ 13.500 Nadeel
Incidenteel
-€ 31.000 Nadeel
Incidenteel
-€ 20.000 Nadeel
Incidenteel
Programma 2: Landschap & Natuur
Programma 3: Klimaat & Energie 3.1 Kerntaak: Afval, water en milieu Programma 5 : Bestuur & Bedrijfsvoering 5.3 Bestuur en Dienstverlening 5.4 Kerntaak: Financiën & Middelen
€ 4.764 Voordeel
5.4 Kerntaak: Financiën & Middelen
-€ 66.848 Nadeel
Totaal mutaties 1e burap
€ -191.196 Nadeel
NIEUW SALDO BEGROTING 2021
€ -184.903 Nadeel
Incidenteel Structureel
Binnen Sociaal Domein ramen wij € 49.000 bij i.h.k.v. gemeentelijke bijdrage SW'ers, wordt de begroting van Omnibuzz met € 48.000 positief bijgesteld en zonderen wij de uitkering t.b.v. regioplan Beschermd Thuis af uit de decembercirculaire van 2020. Binnen prioritair thema Landschap en Landbouw worden de kosten voor de inventarisatie kleine landschapselementen bedragen met € 20.000 verhoogd. In de begroting 2021 t/m 2024 is voor de jaren 2021, 2022 en 2023 jaarlijks € 10.000 beschikbaar. Verwacht wordt dat de volledige inventarisatie in 2021 wordt afgerond en dat de kosten volledig in 2021 worden gemaakt. Daarom wordt het budget 2021 met € 20.000 verhoogd en worden de budgetten 2022 en 2023 afgeraamd. Binnen Economie, Recreatie en Toerisme is - in het kader van het herstel na Corona besloten - de bijdragen sfeerverlichting 2020, en de huur van het voet-/fietsveer 2021 kwijt te schelden. Binnen Afval en Milieu is € 20.000 bijgeraamd voor een vervolgonderzoek naar luchtkwaliteit en € 11.000 bijgeraamd aan bestedingsdoelen Nedvang subsidies. 7
Binnen Financiën & Middelen ramen wij structureel € 67.000 bij als gevolg van licenties Teams i.h.k.v. digitaal werken(€ 16.600), leasen elektrische voertuigen (€ 12.000) en i.h.k.v. verhoogde eisen aan informatiebeveiliging instellen van een zogenaamde SIEM/SOC (€ 37.400). (€ 20.000) onderzoek bestuurscultuur. De overige bijstellingen betreffen incidentele bijstellingen welke in de bijlage nader zijn toegelicht. In de eerste maanden van 2021 is de oude LTS verkocht en hebben er grondverkopen plaatsgevonden uit hoofde van natuurcompensatie i.v.m. aanleg fietspad de Bukel. Beide verkopen zorgen voor een storting van € 1,1 mln. in de Algemene Reserve. In de uitgangspuntennotitie 2022 zullen wij in gaan op keuzemogelijkheden t.a.v. inzet van (een deel) van de Algemene Reserve. Bedrag
Omschrijving
1.
€ 59.701
Boekwinst verkoop Pater Kustersweg 6
2.
€ 193.632
Boekwinst verkoop perceel MGT P84
3.
€ 1.281
Boekwinst verkoop perceel MGT N627
4.
€ 848.352
Vrijval bruteringsreserve SOVSO-school i.v.m. verkoop SOVSO-school Pater Kustersweg 6
Totaal
€ 1.102.966
8
Leeswijzer
In de bestuursrapportage wordt hoofdzakelijk aandacht besteed aan (verwachte) afwijkingen - zowel financieel als niet-financieel - ten opzichte van de primair vastgestelde programmabegroting. Inleiding In de inleiding worden de huidige belangrijkste ontwikkelingen samengevat. Financiële recapitulatie De bestuursrapportage begint met een overzicht te geven van de financiële consequenties van het boekjaar. In deze tabel is tevens de aansluiting weergegeven van de primitieve begroting en het nieuwe saldo als gevolg van de bestuursrapportage. Daarnaast wordt in een overzicht de tussenstand van de coronaverantwoording gepresenteerd. Beleidsmatige verantwoording Per programma wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste hoogtepunten. In de tabellen met "wat gaan we ervoor doen in 2021" wordt conform de financiële verordening alleen gerapporteerd over afwijkingen. Als de beleidsvoornemens conform planning lopen wordt hierover niet gerapporteerd. Met de reeds bekende stoplichten (indicator) wordt de voortgang aangegeven. In het boekwerk (Pepperflow app) staat hier kwaliteit vermeld, hier wordt dus de voortgang mee bedoeld. Helaas is het op dit moment nog niet mogelijk het woord kwaliteit te vervangen door voortgang.
Stoplicht Betekenis G
Prestatie is binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd, dan wel wordt de prestatie geborgd binnen de bestaande processen.
O
Prestatie is in uitvoering en wordt naar verwachting binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.
R
Prestatie wordt of is niet binnen de gestelde kaders van tijd, geld en kwaliteit gerealiseerd.
9
Financiële afwijkingen In de tabel van de financiële afwijkingen wordt een overzicht gegeven van eventuele bij- of aframingen op beleidsveld niveau. Onder de tabel wordt een toelichting gegeven van de bij- of aframing. Bijlagen In de bijlagen treft u een overzicht aan van de budgetneutrale programma overschrijdende begrotingswijziging.
10
Programma 1: Mens & Samenleving
Wij leven in een tijd van fundamentele veranderingen in de samenleving. De verzorgingsstaat met verzekerde rechten op overheidsvoorzieningen verandert naar een samenleving met meer zelfredzame mensen die eigen verantwoordelijkheid mogen en moeten nemen voor zichzelf en hun (sociale) omgeving. Hoewel deze veranderende samenleving de nodige onzekerheid met zich meebrengt – ook voor onze inwoners – biedt het ook kansen. Onze gemeente heeft een sterke culturele identiteit, een rijk verenigingsleven en goede (algemene)voorzieningen. Door actieve en zelfredzame inwoners kan de aanwezige kracht maximaal worden benut. Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving* is ons streven, hetgeen naadloos aansluit bij het Cittaslow- gedachtegoed en Dicht bij het Leven- filosofie. *Een inclusieve samenleving is een samenleving waar iedereen tot zijn recht kan komen. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft. Iedereen neemt op een gelijkwaardige manier deel aan de maatschappij.
Voortgang programma 1 De afgelopen periode hebben we binnen het programma Mens & Samenleving zwaar ingezet op monitoring. Dit heeft als bijkomstig voordeel dat er t.a.v. de budgetten en de P&C-cyclus enige rust is ontstaan waardoor prognoses niet of nauwelijks meer afwijken. Waar verschillen ontstaan zijn deze goed uit te leggen en te verklaren. Daarnaast zijn ook verschillende bezuinigingen alsook beheersmaatregelen ingevoerd om de financiële situatie te kunnen stabiliseren. Op de meeste onderdelen worden op dit moment echter geen grote verschillen verwacht t.o.v. de vastgestelde begroting. Ten aanzien van jeugd constateren we wederom dat we onevenredig hard getroffen worden door de huidige invulling van het woonplaatsbeginsel waardoor we als gemeente financieel verantwoordelijk zijn voor de verblijfsarrangementen waarbij ook voogdij een rol speelt. Vanaf 01-01-2022 wijzigt dit woonplaatsbeginsel in het voordeel van onze gemeenten en zullen de kosten (maar ook inkomsten) die hiermee samenhangen fors lager zijn. Het grote voordeel hiervan is dat de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel ons (financieel) risico op dit onderdeel aanzienlijk verkleint en is ook zeker de verwachting dat dit een financieel voordeel heeft omdat ons eigen risico en aandeel hier in dan zal wegvallen. Op dit moment wordt er begrotingstechnisch een tekort van circa € 600.000 verwacht voor 11
wat betreft de Jeugdwet. Hiertegenover wordt wel een compensatie verwacht vanuit de afsluitende compensatieregeling van het Rijk van ongeveer hetzelfde bedrag. In deze eerste bestuursrapportage vind er daarom ook geen bijraming plaats t.a.v. de budgetten. In de tweede bestuursrapportage en in onze periodieke Raadsinformatiebrieven zullen we u verder informeren over de ontwikkelingen t.a.v. budgetten Jeugd en Wmo. Dit omdat er dan ook meer inzicht is in de compensatieregeling jeugd, de mogelijk extra middelen vanuit de meicirculaire, de effecten van de Corona-crisis op onze cliënten alsook de trendontwikkelingen Jeugd en Wmo. Verder goed om te benoemen is dat zowel voor de Wmo als voor de Jeugdwet inmiddels diverse inkooptrajecten opgestart zijn om t.a.v. de inkoop van maatwerk door te kunnen ontwikkelen. Hiervoor zijn diverse regionale projectgroepen gestart waar ook de gemeente Eijsden-Margraten aan deelneemt. Het doel van deze inkooptraject is om de transformatie binnen het sociaal domein verder vorm te geven. Per 01-01-2021 is de vroegsignalering t.a.v. schuldhulpverlening ingevoerd. Dit betekent dat gedurende 2021 zorgverzekeraars, energieleveranciers, watermaatschappijen en woningcoöperaties signalen t.a.v. betalingsachterstanden moeten doorgeven aan de gemeenten zodat mogelijke schuldenproblematiek in een vroeg stadium voorkomen kan worden.
De gemeente Eijsden-Margraten heeft een groot deel van dit proces inmiddels ingericht en de verwachting is dat dit medio 2021 wordt afgerond. De MTB biedt als Sociale Werkvoorziening begeleiding aan een aantal begeleid werktrajecten voor inwoners van onze gemeente. Vanwege een wijziging in het exploitatieresultaat van de MTB worden de kosten die samenhangen met de trajecten voor onze burgers in rekening gebracht. Dit wordt bijgeraamd in de Burap onder de post gemeentelijke bijdrage SW'ers ad € 48.962. Helaas moeten we a.d.h.v. diverse signalen die binnenkomen bij ons Sociaal Team ook vaststellen dat de Corona-crisis een negatief effect heeft op het welzijn van onze burgers, cliënten en jeugdigen. Dit zijn helaas mondiale ontwikkelingen die in meer of mindere mate een effect zal hebben op het welzijn van onze burgers. Aangezien de crisis nog steeds in volle gang is, is het nog niet concreet duidelijk welke (financiële) gevolgen dit op (langere) termijn heeft. Uiteraard zullen wij hier als gemeente op monitoren. Op 18 maart j.l. heeft de Raad ingestemd met het voorstel om uit te treden uit de GR SZMH (Gemeenschappelijke Regeling Sociale Zaken Maastricht-Heuvelland) en de uitvoering van de Participatiewet terug te halen naar Eijsden-Margraten en vanaf 1 juli de dienstverlening t.a.v. Participatiewet voor onze inwoners weer zelf te verzorgen.
Inmiddels is het treffen van voorbereiding in volle gang. Denk hierbij aan bemensing van de eigen uitvoeringsorganisatie, het vormgeven van de processen werk, inkomen en (financiële)administratie, het inrichten van een geautomatiseerd systeem voor de verwerking van alle gegevens, het genereren van de juiste sturings- en 12
verantwoordingsinformatie, het inrichten van de bedrijfsvoering voor de ondersteuning en nieuwe samenwerkingsafspraken met de reeds bestaande ketenpartners Podium24, Annex en Mtb. Deze voorbereidingen worden projectmatig aangepakt Via een separate Raadsinformatiebrief zult u geïnformeerd worden over de voortgang van het project implementatie Participatiewet. De gemeente heeft voor het opvangen van de effecten van de Coronacrisis meerdere projecten opgestart. Vanuit de 3 pijlers Herstel - Hervorming - Verbinden wordt de aanpak voor de verschillende doelgroepen vormgegeven. De doelgroepen zijn hierbij ingedeeld in het Verenigingsleven, Kunst en Cultuur, Onderwijs en specifieke doelgroepen Samenleving & Economie. Deze benaderingswijze is gekozen om zo op een optimaal mogelijke wijze de gewenste resultaten te halen. De projecten waartoe de raad heeft besloten worden inmiddels opgestart.
1.0 Prioritair thema: Lifestyle Omschrijving Een goede kwaliteit van leven voor al onze inwoners in een inclusieve samenleving is ons streven waar iedereen mag en kan meedoen en waarin sprake is van een inclusieve economie. Dit sluit naadloos aan bij het Cittaslow-gedachtegoed dat we voor ogen hebben. Een gedachtegoed waarin we binnen de maatschappelijke ontwikkelingen en de behoeften van onze inwoners en gemeenschappen verder bouwen aan een veerkrachtige en vitale samenleving. Vanuit deze optiek wordt vanaf 2020 nadrukkelijk accent gelegd op het thema positieve gezondheid gericht op het versterken van de individuele en collectieve kracht waarin de individuele gezondheid, welzijn en participatie centraal staat. Daarnaast komt binnen dit thema het accent te liggen op gezonde voeding geënt op het stimuleren van bewust consumeren en produceren. Rondom het programma Lifestyle staan we voor de volgende uitdagingen: •
Jongeren aan het bewegen krijgen/houden en gezonde voeding stimuleren
•
Ouders bewust maken van gezonde levensstijl
•
Vitaliteit en gezondheid ouderen stimuleren
•
Zelfredzaamheid versterken en actieve deelname aan c.q. participeren in de culture, sociale, natuurlijke omgeving stimuleren
•
Faciliteiten bieden t.b.v. bewegen en ontmoeten in en rondom de kernen
•
Stimuleren van een inclusieve economie/gemeenschap, waarin ieder waarde kan toevoegen
13
•
Producenten, leveranciers en maatschappelijk middenveld een actieve bijdrage laten leveren aan een gezonde leefstijl en voeding met aandacht voor gezonde scholen, gezonde winkels, gezonde kantines en gezonde restaurants waarbij lokaal voedsel de basis vormt
•
Toerisme en immaterieel erfgoed laten aansluiten bij de ambities van de prioritaire thema’s en de ambitie dat de gemeenschap Eijsden-Margraten in 2024 Cittaslow ademt.
Ontwikkellijnen Om een antwoord te geven op de geschetste opgaven komt de focus te liggen op de volgende ontwikkellijnen: 1. We streven naar een hogere positieve gezondheid (‘’hoofd‘’) met als doel dat iedere burger weet waar hij/zij zorg/hulp kan vinden en deze ook kan krijgen. 2. We bevorderen het bewegen (‘’lichaam’’) met als doel dat eenieder op eigen wijze in beweging komt voor de gezondheid van zichzelf en eventueel voor anderen en de omgeving. 3. We faciliteren het invulling geven aan een zinvolle tijdsbesteding (‘’handen‘’) met als doel dat eenieder op eigen wijze bijdraagt aan de gemeenschap Eijsden-Margraten, via werk, vrijwilligerswerk, verenigingsleven, of anderszins. 4. We stimuleren het bewuster produceren en consumeren van producten (‘’hart’’), zodat ondernemers en producenten als ook consumenten zich meer dan nu, bewust zijn van de maatschappelijke impact van zijn of haar koop (consumptie)gedrag. Wat willen we bereiken? 1.0.1 Bevorderen van positieve gezondheid gericht op bewegen, vitaliteit en participeren
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Breed palet activiteiten Er wordt geïnvesteerd in sport- beweging en ingezet op samenhang tussen sportstimulering, actieve leefstijl, positieve gezondheid en kwaliteit van leven van al onze inwoners, jong en oud, met of zonder beperkingen.
Kwaliteit
14
Burgerinitiatieven We sluiten aan bij lokale initiatieven en lokale coalities. Er is sprake van specifieke aandacht voor dit vraagstuk in ten minste twee kernen.
Kwaliteit
Gevarieerde hulp en ondersteuning Wij dragen zorg voor het door onze kwetsbare inwoners verkrijgen van de juiste mate van hulp en ondersteuning, zowel kwalitatief als kwantitatief. Daarbij zetten wij in op het zo veel als mogelijk door de client zelf en/of zijn sociaal netwerk voorzien in deze ondersteuning dan wel het verwijzen van de client naar het voorliggende veld, onder andere door inzet van de participatiecoach. Bieden eigen inzet of het voorliggende veld onvoldoende mogelijkheden, zetten wij maatwerkvoorzieningen in.
Kwaliteit
Inzet buurtcoach Het programma van de buurtcoaches sluit aan bij de doelstellingen in het sociaal domein en is gericht op participatie. Wij faciliteren ontmoetings-, culturele en beweegactiviteiten voor ouderen en mensen met beperkingen. We investeren in JOGG (jongeren op gezond gewicht)
Kwaliteit
Meedoen inwoners De gemeente werkt samen in partnerschap met de verenigingen. 15
Meer Bewegen voor Ouderen wordt gefaciliteerd.
Kwaliteit
Participatiecoach De werkwijze van de Participatiecoach is gericht op bevordering van een gezonde en actieve, participatieve leefstijl bij inwoners (jong en oud). Het uitgangspunt is dat mee doen wordt gestimuleerd en (nieuwe) (beweeg)activiteiten geïnitieerd en begeleid .
Kwaliteit
Project eenzaamheid Het project “Een tegen eenzaamheid” is opgestart en wordt doorontwikkeld.
Kwaliteit
Sportakkoord Met de participanten van het sportakkoord wordt het uitvoeringsprogramma 2021 vastgesteld. De focus ligt op: - Sportief en gezond opgroeien - Meedoen door bewegen - Sterk en Vitaal verenigingen - Bewegen in de buitenruimte.
Kwaliteit 16
1.0.2 Stimuleren lokale voedsel economie
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Faciliteren lokale voedselketens In 2021 wordt een bijdrage geleverd aan initiatieven die de lokale en regionale voedselketens versterken. Dit doen we door het leveren van ondersteuning, advies, onderzoek en het (mede) creëren van draagvlak vanuit de principes van Green Destination. Hierbij wordt de relatie met het Middengebied en de NOVI Zuid-Limburg gelegd. Meer specifiek wordt in 2021 vorm en inhoud gegeven aan Plateau Hub, een digitaal platform voor vraag en aanbod van lokale en regionale producten.
Kwaliteit
Realiseren belevingscentrum In 2021 wordt de haalbaarheid van het realiseren van een belevingscentrum voor lokale producten/streekgastronomie onderzocht.
Kwaliteit
Stimuleren burgeractivatie In 2021 wordt het stimuleren van burgeractivatie op grond van het principe ''verbinden, verankeren en loslaten'', inhoudende inwoners oproepen, initiatiefkracht aanspreken en faciliteren van initiatieven die een bijdrage leveren aan de lokale voedselgemeenschap/economie verder gecontinueerd en verdiept. Ontwikkelingen hieromtrent zullen middels een rapportage richting raad en de werkgroep participatie teruggekoppeld worden. 17
Kwaliteit
1.0.3 Stimuleren van bewuste productie en consumptie
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Bijdrage leveren aan meervoudige waardecreatie van lokale ondernemers In 2021 gaan we (al dan niet via het Middengebied) binnen de recreatie- en vrijetijdssector op zoek naar een community van willers, die vanuit het Cittaslow gedachtegoed en Green Destination, het toeristisch/recreatief aanbod met bewuste productie en consumptie van duurzame voeding versterken.
Kwaliteit
Investeren in bewustwording We investeren in het stimuleren van bewuste productie en consumptie van duurzame voeding door in 2021 - een programma uit te werken dat bijdraagt aan bewustwording en een bewustwordingscampagne te starten; - het ontsluiten van inspirerende belevingsplekken binnen de gemeente die bijdragen aan de bewuste consumptie en productie. Hierbij wordt onder meer gedacht aan ''campus'' Heerdeberg en Hoogcruts.
Kwaliteit
18
1.1 Kerntaak: Sociaal Domein
Het Sociaal Domein gaat over mensen en hun directe omgeving, niet om producten en diensten en niet over het toepassen van protocollen en uitvoering van de regels van “het systeem”. De inwoners staan centraal. Zij hebben een belangrijk aandeel in het oplossen van problemen en de regie daarover. Daar waar nodig vindt ondersteuning plaats. Het ondergeschikt maken van het systeem aan het belang van de inwoner en de directe omgeving is de basis van een toekomstbestendig en dus ook een financieel gezond Sociaal Domein. Er zullen altijd mensen zijn die tijdelijk of permanent niet zelfredzaam zijn en geen regie over hun leven kunnen voeren. Deze mensen moeten wij blijven ondersteunen en een vangnet blijven bieden. In dat geval zorgen wij voor kwalitatief goede hulp en ondersteuning.
1.1.1 Budgettair neutrale uitvoering Wmo, Participatiewet en Jeugdwet
Begeleiding WMO Op basis van de analyse van de spiegelinformatie 2018 is geconstateerd dat aanbieders in de dienstverlening begeleiding individueel structureel minder leveren dan het geïndiceerde arrangement. Met name hierdoor hebben we in dat jaar meer dan de reële kostprijs betaald voor de geleverde zorg. Als gevolg hiervan zijn de tarieven voor de arrangementen begeleiding individueel per 1 januari 2020 gekort. Het effect hiervan werkt door in 2021 en verder.
Kwaliteit
19
Leerlingenvervoer Onderzocht wordt of er meerwaarde is als de uitvoering van Leerlingenvervoer ook weer op lokaal niveau gaat plaatsvinden. De achtergrond hiervoor zijn de kosten van de uitvoering, maar ook de inhoudelijke verbanden in het brede perspectief van het Sociaal Domein.
Kwaliteit
Mantelzorgcompliment De waardering van mantelzorgers wordt herijkt. Dit betekent een dat de waardering voor mantelzorgers geborgd blijft, doch dat indien er sprake blijft van een geldelijke bijdrage, de hoogte van het bedrag bezien wordt.
Kwaliteit
Omnibuzz Onderzoek naar alternatieve invulling van Collectief Vraagafhankelijk Vervoer zal worden uitgevoerd. De randvoorwaarden hierbij zijn kostenbesparingen op de uitvoeringsorganisatie en borging van de continuïteit.
Kwaliteit Conform de jaarrekening 2020 dalen de totale kosten van Omnibuzz als gevolg van coronacrisis. In de 1ste begrotingswijziging 2021 wordt hier rekening mee gehouden en de oorspronkelijke begroting 2021 wordt naar beneden bijgesteld. De corona-crisis zou naar verwachting invloed hebben op de vervoerssector. Wat de gevolgen zouden zijn is op dit moment niet te voorspellen. Een onderzoek naar alternatieven voor de huidige GR Omnibuzz is daarom op dit moment niet opportuun. Afhankelijk van de ontwikkelingen bij de GR Omnibuzz, maar ook wanneer er meer zicht komt op gevolgen van coronacrisis voor vervoerssector wordt in 2022 onderzoek naar alternatieven heroverwogen. 20
SZMH De uitvoering van de Participatiewet wordt niet meer door SZMH, maar in eigen beheer uitgevoerd. Vanwege grote samenhang met de wet inburgering, zal bij de keuze om de Particiepatiewet zelf uit te gaan voeren, onlosmakelijk verbonden zijn dat onze gemeente dan ook de Wet Inburgering in eigen beheer uitvoert.
Kwaliteit
1.1.2 Ondersteunen kwetsbare inwoners
Informele zorg We faciliteren informele zorg en algemeen toegankelijke welzijnsvoorzieningen (het voorliggende veld), met als doel om maatwerkvoorzieningen alleen in te zetten indien algemeen toegankelijke voorzieningen geen of onvoldoende oplossing bieden.
Kwaliteit
Maatwerkvoorzieningen Wij stellen maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugdhulp beschikbaar voor kwetsbare inwoners, wanneer er geen andere voorliggende alternatieven zijn. De korting van 20% op de eigen bijdrage (abonnementstarief, niet inkomensafhankelijk) voor maatwerkvoorzieningen WMO wordt afgeschaft.
Kwaliteit 21
Participatiecoach De participatiecoach zet een samenwerking op rondom meedoen met o.a. huisartsen, lokale (sport)verenigingen en aanbieders, scholen en maatschappelijke organisaties.
Kwaliteit
Realiseren levensloopbestendige woningen Ook in 2021 zal ten aanzien van nieuwe woningbouwinitiatieven aangestuurd worden op het realiseren van levensloopbestendige woningen. In onze lokale woonvisie is immers vastgelegd dat meer duurzame woningen voor onder meer ouderen en jongeren aan onze woningvoorraad moeten worden toegevoegd. Met duurzaamheid wordt in deze zowel energetisch als levensloopbestendig bedoeld, zodat mensen, ook als zij ouder worden of lichamelijke beperkingen krijgen, makkelijker in hun woning kunnen blijven wonen. Zo zal in 2021 aangestuurd worden op levensloopbestendige woningbouw, als planologisch invulling wordt gegeven aan de uitbreidingsplannen in Oost-Maarland, Mheer en Sprinkstraat en Bloesemgaard te Margraten. Deze aansturing geldt uiteraard ook voor andere in 2021 te ontvangen woningbouwinitiatieven.
Kwaliteit
1.1.3 Maatschappelijke vraagstukken
Actieplan Jeugd Aan de actielijnen uit het actieplan Jeugd wordt uitvoering gegeven: 22
1. Regierol Consulenten: ingezet wordt op het verlagen van de gemiddelde inzet aan etmalen per cliënt per verblijfsarrangement . 2. De hulpvraag en inzet voorliggende voorzieningen wordt strikter beoordeeld. Dit betreffen toekenningen die in een grijs gebied binnen of buiten de Jeugdwet vallen o.a. in relatie tot (passend) onderwijs. 3. We blijven in het Sociaal Domein monitoren door middel van dashboards
Kwaliteit
Subsidie afspraken welzijnsinstellingen We gaan resultaatgerichte subsidieafspraken maken vanaf 2021 met de maatschappelijke partners. Deze afspraken gaan we monitoren en evalueren.
Kwaliteit
1.1.4 Eigen kracht van onze inwoners
Resultaat gerichte afspraken professionele instellingen Sturing op inzet professionele instellingen in het voorliggend veld vindt plaats door middel van resultaatgerichte afspraken.
Kwaliteit
23
Vernieuwen aanpak informele zorg De aanpak van de informele zorg wordt vernieuwd en daarmee meer toekomstbestendig. Bij Hulp bij het Huishouden wordt ingezet op een verhoogd gebruik van PGB ten opzichte van Zorg In Natura. Met een persoonsgebonden budget (PGB) kunnen cliënten zelf zorgen voor eigen zorginkoop/inzet. De PGB tarieven zijn circa 25% lager dan de tarieven voor zorg in natura (ZIN). Met name voor huishoudelijke hulp kan PGB een passende en een goedkopere alternatief zijn voor ZIN. Ook omdat de zorgaanbieders voor huishoudelijke hulp een steeds langere wachtlijsten hanteren.. Het promoten betekent dus bij de toegang specifiek op die mogelijkheid te wijzen. Met de Adviesraad Ondersteuning en Participatie Eijsden-Margraten vindt regelmatig overleg plaats inzake maatschappelijke vraagstukken.
Kwaliteit Als gevolg van coronabeperkingen voor inzet van vrijwilligers is het niet mogelijk om de vernieuwing van informele zorg in gang te zetten. Deze maatregel kan vooralsnog niet worden gerealiseerd. Er is een tekort aan personeel bij de zorgaanbieders, dit geldt ook voor zelfstandig werkende hulpen, die op basis van een PGB worden ingezet. In de coronatijd is die situatie, zeker in een vrije sector verslechterd. Een PGB is niet afdwingbaar, de clienten kiezen voor zekerheid van zorg in natura.
24
Financiële afwijkingen 1.1 Sociaal Domein Onderwerp
B/L
2021
2022
2023
2024 I/S
Mee (+) tegenvaller (-)
Autonome ontwikkelingen gemeentelijke bijdrage SW'ers
L
I
€ -48.962
I Totaal
€ -48.962
-
-
-
Besluiten Indexatie WMO hulpmiddelen
L
€ -6.600
I
Aframing conform de bijgestelde begroting van Omnibuzz
L
€ 47.916
I
Indexering MEE
L
€ -4.915
I
Aanpak dak en thuisloosheid
L
€ -32.051
I
Totaal
€ 4.350
-
-
-
Totaal
-
-
-
-
Totaal
€ -44.612
-
-
-
Bijstelling bestaand beleid
Toelichting Autonome ontwikkelingen
Bijdrage SW'ers In de begroting 2021 is per abuis vergeten de bijdrage voor, vanuit onze gemeente te werk gestelde medewerkers, bij de sociale werkvoorziening MTB op te nemen. Besluiten Indexatie WMO hulpmiddelen In de periode 1 januari 2021 tot 1 juli 2021 is er een onderhandse overeenkomst gesloten met de 25
huidige leverancier ter overbrugging naar de nieuwe contracten. Daarbij is een tariefsverhoging van 22% doorgevoerd. Onderzoek wees uit dat deze verhoging reëel was omdat de tarieven 2020 inmiddels ruim onder het marktniveau lagen. Daarnaast zien we de laatste jaren een schommeling in de gerealiseerde uitgaven op de WMO hulpmiddelen wat maakt dat het nu moeilijk te voorspellen is wat de hulpmiddelen dit jaar in totaal gaan kosten. Om die reden wordt voorgesteld € 6.600 bij te ramen. Omnibuzz Op basis van de bijgestelde begroting 2021 van Omnibuzz is er een voordeel voor onze gemeente te verwachten van € 47.916. Dit voordeel wordt voornamelijk door een verwachte daling van de vervoerskosten. MEE Bij het opstellen van de gemeentelijke begroting 2021 was de indexering van MEE nog niet bekend. Thans wordt deze in deze 1 burap bijgeraamd. Dak-en Thuisloosheid Via de decembercirculaire 2020 is € 32.051 beschikbaar gesteld voor brede aanpak dak- en thuisloosheid. Dit bedrag dient van de decembercirculaire afgezonderd te worden ten behoeve van het Regioplan Beschermd Thuis.
1.2 Kerntaak: Vitale inwoners en gemeenschappen
Een sterke gemeenschap met vitale inwoners onderscheidt zich door de aanwezigheid van een grote individuele en collectieve kracht. Mede daardoor ontstaat er een breed pallet aan algemene voorzieningen en activiteiten. Deze ontstaan vaker door burgerinitiatieven waarbij enthousiaste vrijwilligers een trekkersrol nemen. Mensen vallen niet buiten hun gemeenschap door ziekte, beperking, gebrek aan middelen of bijvoorbeeld een andere achtergrond. Recht op gezond en veilig leven is een van de fundamentele rechten van elk mens. Bescherming, bewaking en bevordering van en gezond en veilig leven voor al onze inwoners behoort tot onze basistaken. Speciale aandacht daarbij verdienen onze inwoners in een kwetsbare positie. Een gezond en veilig leven is ook een belangrijke factor voor de verhoging van de zelfredzaamheid en bevordert de actieve participatie aan de maatschappij. Duurzame en toekomstbestendige sport- beweeg- cultureel-maatschappelijke-en onderwijsactiviteiten en accommodaties vormen het fundament voor goede kwaliteit van leven in onze gemeente.
26
1.2.1 Eigen verantwoordelijkheid
Inzetten op eigen verantwoordelijkheid Via professionele welzijnsorganisatie bieden wij maatschappelijk werk, jeugd en jongerenwerk, opvoedondersteuning aan. Wij faciliteren vrijwilligers organisaties, burgerinitiatieven, informele zorg en mantelzorg,
Kwaliteit Als gevolg van coronacrisis hebben onze inwoners met beperkingen meer dan voorheen aandacht van professionals nodig. Een beroep op vrijwilligers kan in zeer beperkte mate worden gedaan, immers behoren de vrijwilligers veelal tot de risicogroep vanwege de corona. Activiteiten binnen de huiskamers en informele zorgactiviteiten zijn op dit moment nog niet herstart. Een reeds voor 2020 opgebouwd sociale netwerk van inwoners met beperkingen is op dit moment weer kleiner geworden. Sociale en maatschappelijke problemen bij sommige jeugdigen, gezinnen en bijzondere doelgroepen, zoals statushouders zijn dit moment in een aantal gevallen verergerd. De professionals worden meer dan voorheen ingezet om crisissituaties en escalatie te voorkomen. Inzetten en sturen op eigen verantwoordelijkheid en grotere zelfredzaamheid van kwetsbare burgers is op dit moment niet haalbaar. Te verwachten is dat een voor 2021 beschikbaar gesteld budget voor welzijnswerk onvoldoende zal zijn om te kunnen voldoen aan behoefte aan professionele hulp en ondersteuning van met name door maatschappelijk werk. Participatiecoach De participatiecoach wordt ingezet om de kansen voor participatie voor kwetsbare inwoners te vergroten.
Kwaliteit
27
1.2.2 Gelijke kansen inwoners om mee te doen in de samenleving
Clientondersteuning Wij stellen onafhankelijke cliëntenondersteuning, informatie- en advies en (activerende) begeleiding beschikbaar voor onze kwetsbare inwoners.
Kwaliteit
Inkomen en maatschappelijke participatie Wij ondersteunen onze inwoners op het gebied van werk en inkomen en maatschappelijke participatie. Eijsden-Margraten is aangehaakt bij drie projecten die door SZMH worden uitgevoerd. Het betreft een specifieke aanpak voor drie doelgroepen: statushouders, jongeren en 45-plussers. De aanpak voorziet erin dat consulenten een lagere caseload hebben en daardoor meer tijd hebben die ze kunnen investeren in deze doelgroepen, met als te bereiken doel een snellere uitstroom uit de uitkering. Gebleken is dat deze activiteiten niet aan de doelstellingen hebben voldaan en niet tot een snellere uitstroom hebben geleid. De maatschappelijke impact is klein. Daarom worden vanaf 2021 deze projecten niet meer doorgezet.
Kwaliteit
Maatwerkvoorzieningen Wij stellen algemeen toegankelijke en maatwerkvoorzieningen beschikbaar en bieden hulp en maatschappelijke ondersteuning aan kwetsbare inwoners.
28
Kwaliteit
Onderwijsachterstandenbeleid Aan het vastgestelde onderwijsachterstandenbeleid wordt uitvoering gegeven. Dat betekent dat we zo veel mogelijk belemmeringen voor deelname aan basis-, voortgezet en speciaal onderwijs wegnemen.
Kwaliteit
1.2.3 Gelijke kansen inwoners op ontwikkelen talent en gezond/veilig leven
Investeren in gelijke kansen voor iedereen We investeren in: • Gezondheidsbevordering, project kansrijke start, jeugdgezondheidszorg, preventie en vroegtijdige signalering van maatschappelijke en/of gezondheidsproblemen; • Deelname aan peuteropvang en taalontwikkeling. • Maatschappelijke begeleiding statushouders De projecten Buurtgezinnen, Home-start, BOR worden niet gecontinueerd. Genoemde preventieve interventies zijn niet voldoende effectief gebleken in Eijsden-Margraten en ze hebben niet bijgedragen aan de beleidsdoelen om te normaliseren. Het gebruik van deze interventies was zeer miniem. Ze hebben, in deze gemeente, niet voldaan aan de verwachtingen.
Kwaliteit
29
1.2.4 Kwaliteit accommodaties
Kwaliteit gemeentelijke accommodaties De borging van kwaliteit en toegankelijkheid van de gemeentelijke accommodaties wordt gesignaleerd en bij noodzaak tot verbetering of aanpassingen vindt er facilitering plaats. Vastgehouden wordt aan het vijf-kernen-beleid met betrekking tot de sportaccommodaties. Vanuit de bezuinigingsdoelstelling zal wel een optimalisatie plaatsvinden rondom onderhoud, hetgeen jaarlijkse een besparing oplevert van €100.000 (zie ook 4.2 kerntaak vastgoed).
Kwaliteit
30
Financiële afwijkingen 1.2 Vitale inwoners en gemeenschappen Onderwerp
B/L
2021
2022
2023
2024
I/S
Mee (+) tegenvaller (-)
Autonome ontwikkelingen
Totaal
-
-
-
-
-
-
-
-
Totaal
-
-
-
-
Totaal
-
-
-
-
Besluiten Aanleg skatebaan investering € 45.000
Totaal
Bijstelling bestaand beleid
Toelichting Besluiten Skatebaan Ten behoeve van de aanleg van een skatebaan in Eijsden dient door uw raad een krediet ter grootte van € 45.000 te worden gevoteerd. De kapitaallasten ad. € 1.800 kunnen worden gedekt uit onderuitputting van kapitaallasten overige projecten. Dit is verwerkt in de budget neutrale raadswijziging.
1.3 Kerntaak: Culturele identiteit
31
Materieel en immaterieel cultureel erfgoed heeft de functie van ‘sociaal cement’: het verstevigt de sociale cohesie in een gemeenschap. Het is wat mensen met elkaar bindt. Cultureel erfgoed draagt bij aan de identiteit en het karakter van de gemeente. Erfgoed biedt ook kansen: het draagt bij aan hoogwaardig toerisme, wat op zijn beurt weer economische groei bevordert. Daarnaast draagt cultureel erfgoed bij aan een prettig woon- en leefklimaat in onze gemeente.
1.3.1 Behoud kernkwaliteiten fysieke leefomgeving
Behoud en bescherming monumenten, historische kernen en buitengebied 1. In 2021 zal voor de gemeente Eijsden-Margraten een kerkenvisie worden opgesteld. 2. Voor wat betreft het buitengebied wordt verwezen nar 2.1 Buitengewoon Buitengebied.
Kwaliteit Het proces rondom het opstellen van de kerkenvisie is nog niet gestart vanwege vertrek van de medewerker die dit zou gaan begeleiden. 1.3.2. Versterken Cultureel erfgoed
Het cultureel erfgoed blijft zichtbaar en wordt meer beleefd We geven uitvoering aan de Beleidsnota Cultureel Erfgoed 2018-2021 en steunen initiatieven die hier op aansluiten. In het kader van de vastgestelde Visie VTE ZL zal worden ingezet op het beter beleefbaar maken van de Zuid-Limburgse verhalen (immaterieel en materieel erfgoed) en toeristisch-recreatieve kernkwaliteiten. Bijvoorbeeld het beter ontsluiten en toegankelijk maken van cultureel erfgoed door o.a. thematische beleefroutes en andere producten. 32
Waar mogelijk en relevant (identiteit versterkend) wordt binnen culturele c.q. erfgoed projecten een verbinding gemaakt met andere beleidsterreinen. Nieuwe en ingeplande evenementen/initiatieven worden getoetst aan de vastgelegde speerpunten m.b.t. onze culturele identiteit en beoordeeld op maatschappelijke relevantie. Waar mogelijk wordt gestreefd naar burgerparticipatie zodat onze culturele identiteit wordt verankerd en doorontwikkeld binnen de samenleving. De focus ligt op het zichtbaar en beleefbaar maken van immaterieel erfgoed. In 2021 wordt uitvoering gegeven aan de Motie Samenklank
Kwaliteit
1.3.3 Rekening houden met gebouwd erfgoed
Erfgoed verankerd in ruimtelijke ontwikkelingen Erfgoed wordt integraal verankerd in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, zoals binnen het programma Buitengewoon Buitengebied, het project Middenterras en het traject Omgevingsvisie. We zetten in op herbestemming van leegstaand erfgoed en sturen op een geschikte invulling vanuit andere beleidsterreinen zoals toerisme (Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg) en wonen (structuurvisie Wonen Zuid-Limburg).
Kwaliteit
33
Wat mag het kosten Programma 1: Mens & Samenleving
Wat mag het kosten?
Primitief
Begr.wijz.
Begroting
Begr.wijz. Begroting 2021
1. Mens & Samenleving
Begroting
NW
Burap 1
Na Burap 1
2021
Saldo beleidsveld 1.0 Prioritair thema Lifestyle Saldo beleidsveld 1.1 Sociaal Domein
-€ 103.500
€0
-€ 11.078.666
-€ 1.093.382
Saldo beleidsveld 1.2 Vitale inwoners en
-€ 3.603.093
-€ 103.500
€0
-€ 103.500
-€ -€ 44.612 -€ 12.216.660 12.172.048
-€ 39.675 -€ 3.642.768
€0
-€ 3.642.768
-€ 230.367
-€ 106.680
€0
-€ 337.047
-€ 15.015.626
-€
gemeenschappen Saldo beleidsveld 1.3 Culturele identiteit
Saldo beleidstaak vóór bestemming
Mutaties reserves Saldo beleidstaak na bestemming
-€ 337.047
-€ -€ 44.612 -€ 16.299.975
1.239.737
16.255.363
€ 149.848 € 2.045.406
€ 2.195.254
-€ 14.865.778
€ 805.669
€0
€ 2.195.254
-€ -€ 44.612 -€ 14.104.721 14.060.109
34
Programma 2: Landschap & Natuur
De dorpskernen van de gemeente Eijsden-Margraten zijn omgeven en verbonden door een groot en mooi buitengebied. In dit buitengebied werken, wonen en recreëren vele mensen. Vele vraagstukken komen in het unieke en authentieke Zuid-Limburgse landschap dat Eijsden-Margraten herbergt bij elkaar. De landschappelijke kwaliteiten die gekenmerkt worden door fijnschaligheid en diversiteit en het aanwezige cultuur historisch erfgoed vormen de unieke waarden van ons buitengebied. Het landschap vormt het basiskapitaal voor een gezond leef- en verblijfsklimaat en bepaalt de belevingswaarde voor inwoner, recreant en toerist. Het realiseren van een gezonde, duurzame balans tussen landschappelijke en economische waarden in het buitengebied met ruimte voor toerisme, recreatie en ontwikkeling van de agrarische sector is een uitdaging waar we in onze gemeente op zoek naar zijn hoe hier op verantwoorde wijze invulling aan te geven. Voortgang programma 2 Binnen het prioritaire Thema Landbouw en Landschap hebben we afgelopen half jaar diverse stappen gezet. Op 18 maart 2021 stemde de gemeenteraad in met het Manifest buitengewoon buitengebied en het document Richtinggevende uitspraken. In februari 2021 neemt de gemeenteraad een motie aan omtrent "Houd je Water Vast". Waarna op 1 juni door de raad de stimuleringsregeling wordt vastgesteld.
Samen met de Middengebied gemeenten geven wij uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma Middengebied, waarin wij een opstart hebben gemaakt inzake de aanbesteding scan agrarische bouwkavels en de inzet van een vitaliteitsmanager. Naar aanleiding van de deelname van het Middengebied aan de Eo Wijersprijs is besloten om hieraan via een pilotcasus verder vervolg aan te geven. De opgave voor deze editie van de Eo Wijersprijs in Zuid-Limburg was ‘Anders Boeren’. Het winnende ontwerp is “Liquid Commons” van David Rademacher, dat in nauwe samenwerking met Natuurmonumenten is ontwikkeld. Het idee is dat boeren en natuurbeheerders en andere grondeigenaren nauw samenwerken om regenwater in het Noordal effectiever op te vangen in buffers. Dit water wordt vervolgens gefilterd en stroomt de beek in. Dit ontwerp benadrukt het gezamenlijk beheer van natuurlijke bronnen op lokaal niveau. In november en in februari hebben vervolgsessie plaatsgevonden met de meest betrokken partijen, met als doel te komen tot een concreet gebiedsgericht pilotproject met medewerking van de meest 35
betrokken partijen. Een pilot die op basis van "anders boeren" meerwaarde heeft voor het landschap. Insteek is om de complexiteit zo beperkt mogelijk te houden, door het gebied en de betrokken uitvoerende partijen te beperken. En door te streven naar beschikbaarheid van gronden van deelnemende partners, van instrumentarium en van middelen. Op basis daarvan worden bestuurlijke besluiten geformuleerd over daadwerkelijke uitvoering. De ambitie is dat, bij succesvolle uitvoering, de aanpak over andere gebieden kan worden uitgebreid. Inmiddels hebben Natuurmonumenten en RademacherDevries een concept plan van aanpak opgesteld dat met de betrokken partijen wordt besproken. De gemeenteraad heeft op 25 augustus 2020 ingestemd met het voorstel Agrarische Bouwkavels. Een van de voorstellen betreft het als pilot oppakken van een viertal casussen rond bedrijfsomvormingen (blijvers), uitbreidingen (groeiers) en beëindigingen (stoppers) Inmiddels heeft de Raad op 18 maart jl. ook het Manifest Buitengewoon Buitengebied vastgesteld en is in december 2020 een aanvullende inventarisatie doorlopen van agrarische bouwkavels. Daarmee is een optimaal overzicht en inzicht beschikbaar van de diverse casussen waaruit geput kan worden voor het aanwijzen van pilots.
Insteek vanuit de gemeente is het vinden van landschapsvriendelijke, duurzame ontwikkelrichtingen en oplossingen, passend in de visie van het Manifest Buitengewoon buitengebied. Op dit moment vinden gerichte gesprekken plaats met mogelijke pilot deelnemers. De raad zal hierover worden geïnformeerd. Wij zijn aan de slag met de uitwerking van de in augustus 2020 vastgestelde Gebiedsvisie Middenterras Bemelen-Mesch, en de daarin opgenomen projectfiches, waaronder de Poort van het Heuvelland. De raad is hier onlangs over geïnformeerd.. Daarnaast is de Stichting Limburg Bloeit op gestart met de tweede tranche voor bloemrijke akkerranden in Zuid-Limburg een voortzetting van een succesvolle aanpak van 2020, ter versterking van de biodiversiteit.. Voor de uitvoering van het bomenplan 2021-2023 is subsidie aangevraagd bij de provincie Limburg, hierover is nog geen positieve beschikking ontvangen. Wel hebben we reeds initiatieven genomen, maar de grote aanplant zal na definitieve besluitvorming in uitvoering worden genomen. In 2020 heeft de raad de motie aangenomen ten aanzien van leefbaarheid en toerisme. Er is een stuurgroep ingesteld door de gemeenten Vaals, Gulpen-Wittem en onze gemeente. Een vastgesteld plan van aanpak moet samen met de bewoners en stakeholders leiden tot een verbeterde balans tussen leefbaarheid recreatie en toerisme.
3 interactieve sessies met bewoners en stakeholders hebben plaatsgevonden en hebben geresulteerd in enerzijds respect voor elkaar en anderzijds diverse pilots, maatregelen voor de korte termijn en maatregelen voor de lange termijn. In de vergadering van 6 juli 2021 mag u een voorstel van ons verwachten. Ten aanzien van het project knopenlopen zijn de aanbestedingsdocumenten gereed en zal in het derde kwartaal de aanbesteding en gunning plaatsvinden. Aansluiten kan worden gestart met de 36
uitvoering. Omdat het een omvangrijke operatie is zullen de werkzaamheden naar verwachting duren tot voorjaar 2023. Het wegenbeleidsplan is op financieel niveau herijkt. In 2019 heeft een inspectie van onze wegenareaal plaatsgevonden en is dit meerjarig financieel vertaald. In de kadernota ten behoeve van de begroting 2022 en verder zullen wij u meenemen in de financiële herijking. Uitgangspunt hierbij is dat de beleidsuitgangspunten die u in 2017 heeft geformuleerd niet aangepast zijn.
2.0 Prioritair thema: Landschap en landbouw Omschrijving We streven naar een samenleving die het landschap waardeert en waarbij iedereen zich verantwoordelijk voelt voor het landschap en hier actief aan bijdraagt. Om de ruimtelijke opgaven die voortvloeien uit het klimaatakkoord, de voortgaande verstedelijking en de heroriëntatie van de landbouw met behoud van draagvlak te kunnen verwezenlijken is een ‘landschapsinclusief’ omgevingsbeleid nodig: een aanpak die ervoor zorgt dat landschapskwaliteit volwaardig meeweegt bij de planning en uitvoering van projecten. Derhalve streven we naar een landschap inclusiever omgevingsbeleid. Het landschap is van iedereen en de landschapskwaliteit wordt nadrukkelijker betrokken en geprioriteerd bij maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast hebben we de ambitie om het groenblauwe landschappelijke raamwerk met meer authentieke landschapselementen en betere ecologische verbindingen uit te breiden. Tevens streven we naar een kwalitatief hoogwaardiger en kleinschaliger landschap met een betere bodem- en biodiversiteit.
Voor wat betreft de landbouwsector streven we naar een krachtige natuurinclusieve landbouw passend binnen ons fijnschalig en waardevolle landschap, waar ruimte is voor diversiteit, (nieuw) ondernemerschap, een slagvaardige herinvulling van vrijkomende agrarische bebouwing en waarbij de gemeenschap trots is op de gevestigde agrarische sector in de gemeente en vraagt om lokale producten die dichtbij ontsloten worden. Rondom het programma Landbouw, Landbouw en Plattelandseconomie staat de gemeente EijsdenMargraten voor een aantal opgaven:
37
•
Een duidelijke visie voor het buitengebied, waarin met respect voor de kwaliteit van het landschap, ruimte blijft voor ontwikkeling. Een visie die in samenspraak met de samenleving en de raad wordt opgesteld.
•
Een transitie van de landbouw met als doel een vitale, toekomstbestendige en duurzame agrarische sector in harmonie met milieu, natuur en landschap realiseren zonder verdere ontsiering van het landschap.
•
Nieuwe vormen van beheer van het landschap bewerkstelligen waarbij naast de agrarische sector ook de lokale samenleving een bijdrage levert.
•
Het behouden en versterken van het kleinschalig landschap; een landschap is ons unique selling point. Het verbinden van onderzoek en ondernemerschap in het streven naar het vergroten van de voedselproductie, distributie en consumptie op lokaal niveau (e.e.a. naar voorbeeld van de regio Sud-Tirol). Zie ook het programma lifestyle.
•
Ketensamenwerking ( korte ketens) met aandacht voor regionale en lokale productie en een circulaire distributieketen (e.e.a. naar voorbeeld van de regio Sud-Tirol). Zie ook het programma lifestyle.
Ontwikkellijnen Om een antwoord te geven op de geschetste opgaven komt de focus te liggen op het toekomst geven aan het buitengebied waarbij het landschap en de agrarische sector in verbinding met de samenleving wordt doorontwikkeld. Concreet zijn de ontwikkelingen gericht op een natuur- en inclusieve aanpak middels het introduceren van nieuwe beheermodellen voor het landschap, het versterken van het landschap door aanplant van 8.301 bomen in de periode 2020-2024 en het vergroten van de waardering van en de bijdrage aan het landschap. Daarnaast betreft het ontwikkelingen gericht op het toekomst geven aan de transitie van de landbouwsector met aandacht voor herbestemming van vrijkomende locaties en het verbinden van ondernemerschap met de lokale samenleving. Wat willen we bereiken? 2.0.1 Behoud van een agrarische sector voor de toekomst
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Actieve transitieaanpak Landbouw * Op gemeentelijk niveau worden een viertal pilots opgestart rondom agrarische bedrijven en worden strategieën rondom maatwerk uitgewerkt, 38
* Het welstandskader wordt aangescherpt, * Aangehaakt wordt bij het Middengebied voor wat betreft het inzetten van een vitaliteitsmanager voor de agrarische sector, * Tevens wordt aangehaakt bij de in voorbereiding zijnde projectopdracht in Middengebied naar het instellen van een onderzoek naar nieuwe verdienmodellen op het gebied van (agrarisch) landschapsbeheer, * De raad wordt periodiek geïnformeerd over de stand van zaken rond de voortgang van deze acties en rondom lopende ontwikkelingen.
Kwaliteit
2.02 Versterken van het landschap door inzetten vergroeningsoffensief
Wat gaan we ervoor doen in 2021? Faciliteren IKL jaarprogramma In samenspraak met het IKL wordt jaarlijks een jaarprogramma opgesteld dat uitgaat van sturing en stimulering van participatie van inwoners en bedrijven bij het werken in het landschap gericht op soortenbescherming, landschapsontwikkeling, erfgoed en gezondheidsbevordering. Hierbij dient gedacht te worden aan onder meer werkdagen met de hoogstambrigade, de hakhoutbrigade, de buitenkrachtploeg en samenwerking met de basisscholen.
Kwaliteit
39
Faciliteren stichting ''Limburg Bloeit Op'' In 2020 is de stichting "Limburg Bloeit Op" opgericht en samen met hen zal in 2021 de biodiversiteit en het aanleggen/meerjarig onderhouden van bloemrijke akkerranden/bermen worden uitgerold over meerdere gemeenten.
Kwaliteit
Stimuleren bewustwording In 2021 wordt naast de andere genoemde activiteiten uitvoering gegeven aan het groenbeleidsplan, waarbij ingezet wordt op het stimuleren en faciliteren van burgerinitiatieven en het door de samenleving zelf laten ontwikkelen van groen dichtbij de jeugd, in wijken en op schoolpleinen. Tevens wordt ingezet op het beschermen van de aanwezige natuurwaarden binnen de gemeente. Aan de hand van een natuurwaardenkaart wordt inzichtelijk gemaakt hoe deze naar de toekomst te beschermen. Daarnaast wordt een werkprotocol opgesteld dat als uitgangspunt gehanteerd kan worden voor het uitvoeren van werkzaamheden in het buitengebied.
Kwaliteit
Uitvoeren Bomenplan In de periode 2020 - 2023 worden 8.301 bomen geplant. Dit willen we bereiken door het aanplanten van solitaire bomen of lanen, vergroenen van de dorpsranden, het aanleggen van een Tiny Forrest, het uitgeven van ‘herdenkingsbomen’ bij speciale momenten (geboorte, huwelijken, jubilea) en het aanplanten van circa 8 ha bos.
Kwaliteit
40
Financiële afwijkingen 2.0 Landschap en landbouw Onderwerp
B/L
2021
2022
2023
2024 I/S
Mee (+) tegenvaller (-)
Autonome ontwikkelingen
Totaal
-
-
-
-
Besluiten Inventarisatie kleine landschapselementen. Wordt in 2021 volledig afgerond. L/B € -20.000 € 10.000 € 10.000
Totaal
€ -20.000 € 10.000 € 10.000
S
-
Bijstelling bestaand beleid
Totaal
Totaal
-
-
-
-
€ -20.000 € 10.000 € 10.000
-
Toelichting Besluiten Kleine landschapselementen De kosten voor de inventarisatie kleine landschapselementen bedragen € 30.000. In de begroting 2021 t/m 2024 is voor de jaren 2021, 2022 en 2023 jaarlijks € 10.000 beschikbaar. Verwacht wordt dat de volledige inventarisatie in 2021 wordt afgerond en dat de kosten volledig in 2021 worden gemaakt. Daarom wordt het budget 2021 met € 20.000 verhoogd en worden de budgetten 2022 en 2023 afgeraamd.
2.1 Kerntaak: Buitengewoon Buitengebied
In deze kerntaak staat het buitengebied centraal. Hoe geven we verder vorm en inhoud aan ons kostbare landschap en welke inspanningen gaan we daarvoor verrichten? Belangrijke speler in ons 41
buitengebied is de agrariër. Met het majeure project “Buitengewoon Buitengebied” krijgt deze doelgroep de komende jaren de gewenste, noodzakelijke aandacht. Onze visie ‘’We zijn in harmonie met ons landschap en de natuur!‘’ vormt de basis voor de komende jaren.
2.1.1 Borgen van de kwaliteiten van het Zuid-Limburgse landschap
Borgen kwaliteiten Zuid-Limburgs Landschap * Met gemeenten/overheden in Nederland, Belgie en Duitsland worden de mogelijkheden voor een UNESCO-status nader verkend. * Samen met de Middengebied gemeenten wordt uitvoering geven aan het Uitvoeringsprogramma Landschap en landbouw, waaronder in 2021 onder andere voorzien is in de inzet van een vitaliteitsmanager Landbouw, alsmede de verdere aanpak naar aanleiding van de uitkomsten van de EO Wijersprijs. * Voorzien wordt dat in december 2020 de raad de Richtinggevende Uitspraken/Manifest Buitengewoon Buitengebied vaststelt. Via de Prioritaire thema’s wordt vervolgens uitvoering gegeven aan de acties zoals benoemd in de Richtinggevende Uitspraken onder “wat gaan we nu al doen”. * In augustus 2020 is de gebiedsvisie Middenterras vastgesteld met daarin benoemd 9 ontwikkellocaties/ ontwikkelthema’s. In 2021 wordt verder invulling gegeven aan deze ontwikkellocaties/ ontwikkelthema’s. * Kansen rondom de realisatie van de ontwikkelingvisie Zuidelijk Maasdal worden nader verkend. * In 2021 worden mogelijkheden verkend om structureel te investeren in landschap, samen met maatschappelijke partners.
Kwaliteit
42
2.1.2 Een duurzaam renderend Landschap
Uitvoering geven aan Visie VTE ZL In het kader van de vastgestelde Visie VTE ZL wordt ingezet op een vrijetijdseconomie die bijdraagt aan de kwaliteiten van het Zuid-Limburgse landschap. In dit kader wordt een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld, met een lokale paragraaf in overleg met lokale ondernemers en de raad. Er wordt op basis van publiek/private samenwerking bijgedragen aan het borgen van de kwaliteit door bijvoorbeeld de aanleg en het onderhoud van hoogstampercelen (tevens i.h.k.v. de beleefbaarheid van het landschap). Zie 2.1.1 en het prioritaire thema Landbouw en landschap
Kwaliteit
2.2 Kerntaak: Openbare ruimte
De openbare ruimte is het visitekaartje van de gemeente. Het geheel van wegen, paden en pleinen, beken, groen, natuur en water bepalen mede de identiteit van onze gemeente. Een geslaagde openbare ruimte verleidt om er te verblijven en te ontmoeten. Als ook een plek waar inwoners en bezoekers zich thuis voelen. De inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte verdienen in dat kader structureel voldoende aandacht. Binnen het beleidsveld openbare ruimte staat het onderhoud van de plantsoenen, gazons, hagen, bomen en bosplantsoenen centraal. Expliciet is de keuze gemaakt om de openbare ruimte primair goed te onderhouden. Hierbij word uitgegaan van een onderhoudsniveau van een zo genaamde B-kwaliteit, sober en doelmatig. Dat geldt voor wegen, bermen, groenvoorzieningen, beken, fiets- en voetpaden. De dorpscentra en de gebieden om kerken krijgen extra aandacht.