berap0125 Totaaldocument 1e berap 2025

1e bestuursrapportage 2025

1

Inhoudsopgave Inleiding.............................................................................................................................................................. 3 0.

Sociale voorzieningen ............................................................................................................................... 5

1.

Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid .................................................................................... 7

2.

Onderwijs en educatie ............................................................................................................................ 12

3.

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ............................................................................................... 14

4.

Milieu ....................................................................................................................................................... 18

5.

Veiligheid ................................................................................................................................................. 21

6.

Verkeer en vervoer ................................................................................................................................. 22

7.

Cultuur, sport en recreatie ...................................................................................................................... 23

8.

Economische structuur ........................................................................................................................... 25

9.

Bestuur en organisatie ............................................................................................................................ 26

10.

Algemene baten en lasten ...................................................................................................................... 27

11.

Overhead ................................................................................................................................................ 28

2

Inleiding Zoals is vastgelegd in de ‘Financiële verordening gemeente Eersel’ worden de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 voor uw raad in beeld gebracht en uw raad wordt in de gelegenheid gesteld om (tussentijds) zowel de budgettering als planning bij te sturen. Deze 1e bestuursrapportage van 2025 rapporteert tot en met medio april. Naar aanleiding van het verzoek van de raad bij de 1 e bestuursrapportage 2024 worden de mutaties gecategoriseerd, zodat inzichtelijk is of een mutatie onafwendbaar, noodzakelijk of door het college wenselijk is. Bij iedere mutatie wordt aangegeven in welke categorie de mutatie valt: 1. Onafwendbaar (als gevolg van hogere wet- en regelgeving, wijzigingen in de rijksfinanciering, de bijstelling van een openeindregeling of contractwijzigingen in het lopende jaar); 2. Noodzakelijk (doordat het voortkomt uit vastgesteld (lokaal) beleid); 3. Wenselijk door college.

Financieel resumé In deze bestuursrapportage is in de inleiding een financieel overzicht per programma toegevoegd, die de actuele stand van de begroting 2025 weergeeft. Het begrotingssaldo na verwerking van de 1e bestuursrapportage en overige mutaties bedraagt € 868.119,- negatief. Hiernaast wordt een doorkijk van het begrotingssaldo van de jaren 2026 tot en met 2029 weergegeven. In onderstaande tabel zijn de mutaties op programmaniveau gepresenteerd voor 2025.

Programma (bedragen in €) 0. Sociale voorzieningen 1. Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid 2. Onderwijs en educatie 3. Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting 4. Milieu 5. Veiligheid 6. Verkeer en vervoer 7. Cultuur, sport en recreatie 8. Economische structuur 9. Bestuur en organisatie 10. Algemene baten en lasten 11. Overhead Subtotaal Begrotingssaldo Totaal incl. saldo

Een positief bedrag is een voordeel in de begroting Begroting voorafgaand Begroting na 1 e berap Mutaties 1 e berap 2025 e aan 1 berap 2025 2025 Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten 9.777.012 2.628.000 256.000 416.805 10.033.012 3.044.805 13.183.752 426.657 1.083.248 40.000 14.267.000 466.657 3.820.072 1.223.818 29.180 29.180 3.849.252 1.252.998 10.340.239 6.694.302 -112.867 -301.000 10.227.372 6.393.302 5.413.983 5.279.911 294.804 244.804 5.708.787 5.524.715 2.050.401 195.830 0 0 2.050.401 195.830 5.499.502 657.324 105.000 0 5.604.502 657.324 2.845.003 592.775 37.396 40.000 2.882.399 632.775 1.085.175 662.914 30.000 135.500 1.115.175 798.414 2.076.068 362.861 0 0 2.076.068 362.861 1.047.163 45.782.170 -105.448 253.797 941.715 46.035.967 8.289.027 1.041.743 230.800 0 8.519.827 1.041.743 65.427.397 65.548.305 1.848.113 859.086 67.275.510 66.407.391 120.908 0 -989.027 0 -868.119 0 65.548.305 65.548.305 859.086 859.086 66.407.391 66.407.391

3

Begrotingssaldo In onderstaand overzicht is het actuele begrotingssaldo na de verwerking van deze bestuursrapportage voor de jaren 2025 tot en met 2029 weergegeven. Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) Saldo conform 2e berap 2024 VRBZO 1e begrotingswijziging 2025 (raad 25-2-2025) Overeenkomst Groene BOA (Raad 25-2-2025) Saldo voor 1e berap

2025 339.879 -125.971 -93.000 120.908

2026 -1.921.579 -125.971 -124.000 -2.171.550

2027 -3.031.441 -125.971 -32.000 -3.189.412

2028 -3.779.450 -125.971 0 -3.905.421

2029 -3.779.450 -125.971 0 -3.905.421

Netto-effect 1e bestuursrapportage Geactualiseerd begrotingssaldo na de 1e bestuursrapportage 2025

-989.027

-340.036

-126.473

-184.286

-46.809

-868.119

-2.511.586

-3.315.885

-4.089.707

-3.952.230

Doorkijk begrotingssaldi Het meerjarige begrotingssaldo is weergegeven in de tabel hierboven. De structurele mutaties uit deze bestuursrapportage hebben een negatieve invloed op het meerjarige begrotingssaldo.

Leeswijzer In de volgende hoofdstukken wordt per programma gerapporteerd over hoe we er op dit moment voorstaan, of er indicatoren en normen worden aangepast en worden financiële afwijkingen op de exploitatie en investeringen toegelicht. Een aantal posten die in deze bestuursrapportage zijn opgenomen zijn afkomstig uit het ombuigingentraject. Omdat ze al per 2025 ingaan en geen politieke keuzes zijn hebben we deze direct in deze bestuursrapportage verwerkt.

4

0.

Sociale voorzieningen

Hoe staan we ervoor? Uitvoering participatiewet Toekomstverkenning KempenPlus Berenschot heeft onderzoek gedaan naar “Optimalisering van de uitvoering van KempenPlus” (scope 1) en naar “Financiële bestaanszekerheid en optimale taakverdeling” (scope 2). De onderzoeksresultaten zijn eind maart 2025 opgeleverd. Met de raadsinformatiebrief van 8 april 2025 bent u geïnformeerd over de resultaten van het onderzoeken en de vervolgstappen. Pilot huisbezoeken bij betalingsachterstanden Uit de voorlopige evaluatie van de pilot blijkt dat door huisbezoeken inwoners met schulden beter worden bereikt. Wel is er behoefte aan rolverheldering tussen de schuldhulpverlening en maatschappelijk werker tijdens de huisbezoeken. Er is voorgesteld de pilot in 2025 voort te zetten en eind 2025 een besluit te nemen of huisbezoeken een structureel worden ingezet bij betalingsachterstanden.

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) 1. Uitvoeringskosten inburgering 2. Buig 3. Bijzondere bijstand 4.Ontheemden uit Oekraïne Kleine bijstellingen Totaal

Categorie: 3 1 1 1 1

2025 40.000 -232.195 62.000 301.000 -10.000 160.805

2026 40.000 -115.000 62.000 6.000 -10.000 -17.000

2027 40.000 0 62.000 0 -10.000 92.000

2028 40.000 0 62.000 0 -10.000 92.000

2029 40.000 0 62.000 0 -10.000 92.000

1. Uitvoeringskosten inburgering (structureel voordeel van € 40.000,- op de lasten) Wij voeren de inburgering al meerdere jaren op efficiënte wijze uit, mede dankzij de inzet van vrijwilligers. Daarnaast zijn de regiehouders inburgering in dienst van de gemeente en nemen zij een deel van de uitvoerende taken op zich. Hierdoor wordt het beschikbare budget momenteel niet volledig benut. Het is daarom verantwoord om het structurele budget met € 40.000,- te verlagen. Dit voorstel is in het kader van het ombuigingstraject reëel ramen in beeld gebracht 2. BUIG (incidenteel nadeel van € 232.195,- in 2025 en € 115.000,- in 2026) De uitkeringskosten stijgen structureel met € 504.000,-. Dit nadeel wordt met name veroorzaakt door een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden (€ 350.000,-) en extra inzet op loonkostensubsidie (€ 140.000,) en beschut werk (€ 30.000,-). Deze maatregelen ondersteunen inwoners met een arbeidsbeperking bij het vinden en behouden van werk, maar brengen ook extra kosten met zich mee. Daarnaast is er een daling van de uitgaven aan IOAW met € 28.000,- tegenover een stijging van uitgaven aan IOAZ met € 12.000,-. Deze stijging kan niet volledig gedekt worden uit de rijksbijdrage. Op basis van de voorlopig toegekende BUIG rijksuitkering 2025 resteert er nog een tekort in 2025 van € 232.195,- en € 115.000,- in 2026.

Vanaf 2027 verwachten we dat deze stijging van de uitkeringskosten gedekt worden uit de rijksbijdrage BUIG. 3. Bijzondere bijstand (structureel voordeel van € 62.000,-) We zien een daling in de uitgaven bijzondere bijstand van € 57.000,- en een kleine daling van € 5.000,- voor de collectieve ziektekostenverzekering voor minima.

5

4. Ontheemden uit Oekraïne (voordeel van € 301.000,- in 2025 en € 6.000,- in 2026) Door wijzigingen in de leefgeldregeling en doordat steeds meer inwoners uit Oekraïne die in de opvang verblijven aan het werk gaan, dalen de uitgaven voor leefgeld met € 191.000,- in 2025. Daarnaast geldt sinds 1 januari 2025 een nieuwe regeling waarbij ontheemden die gebruik maken van de gemeentelijke opvang en die meer verdienen dan de leefgeldnorm, verplicht zijn een eigen bijdrage te betalen voor gas, water en elektriciteit. Dit leidt tot hogere baten van € 110.000,-. Het totale voordeel op deze post voor 2025 respectievelijk 2026 ad € 301.000,- en € 6.000,- wordt verrekend met de rijksbijdrage (verantwoord in programma 3) waardoor deze bijstelling budgettair neutraal zijn. 5. Kleine bijstellingen (structureel nadeel van € 10.000,-) De cliënten van KempenPlus hebben meer begeleiding en trajecten nodig om eventuele uitstroom te realiseren. Daardoor stijgt het werkdeel van het participatiebudget structureel licht met € 12.000,- vanaf 2025. Het budget voor studietoeslag daalt structureel licht met € 2.000,- vanaf 2025. Daarnaast worden de baten in het kader van de Bbz en TOZO € 23.000,- lager geraamd. Dit is voor de exploitatie van de gemeente Eersel budgettair neutraal doordat ook de afdracht aan het rijk met hetzelfde bedrag daalt.

Investeringen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

6

1.

Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid

Hoe staan we ervoor? Jeugdhulp Meerjarenbeleidskader (MJBK) Jeugdhulp de Kempen: Het MJBK Jeugdhulp in de Kempen 2020-2024 (inclusief twee verlengingsjaren) loopt af op 31 december 2025. Op dit moment loopt het proces totstandkoming van het nieuwe MJBK Jeugdhulp de Kempen 20262029. Hierin worden landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Jeugd & gezin meegenomen. Eind 2025 worden de stukken in route gebracht en ter vaststelling aangeboden aan de raden. De lasten voor jeugdzorg nemen toe. De lastenstijging is tweeledig, enerzijds is de jeugdzorg een stuk duurder geworden door nieuwe prijsafspraken die gedurende het jaar zijn ingegaan, anderzijds zijn er meer jeugdigen die jeugdzorg vragen. Regionale ontwikkelingen/ Samen voor Jeugd: In de regio is het Meerjarenplan Samen voor Jeugd 2026 – 2029 opgesteld. Hierin zijn vier opgaven opgenomen waarmee opgavegericht aan de slag gegaan wordt: − Reikwijdte: gespecialiseerde jeugdhulp voor jeugdigen en gezin wanneer dat bijdraagt aan de oplossing. Integraliteit: jeugdhulp inzetten vanuit integraliteit, systeemgericht en zowel sector- als domein overstijgend. − Verblijf: Meer kinderen groeien veilig op, thuis of in de omgeving (zo thuis mogelijk). − Organisatie: verbeteren van de organisatie, inkoop en beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp.

Hieronder valt ook de omvorming van Samen voor jeugd tot een Gemeenschappelijke Regeling (GR). De Kempengemeenten zorgen voor aansluiting van deze opgaven en de daaraan verbonden ambities bij ons huidige en nieuwe MJBK jeugdhulp de Kempen. Informatie over actuele cijfers wachtlijsten jeugdhulp: Hieronder een weergave van het aantal unieke cliënten wachtend op jeugdhulp binnen de gemeente Eersel in 2024. Inhoudelijk kan toegelicht worden dat een casus voor het Kempen Team Jeugd, waarbij sprake is van een onveilige situatie, indien noodzakelijk altijd direct opgepakt worden.

LOT; Lokaal Ondersteunings Team. Wet Maatschappelijke ondersteuning (WMO) Actuele informatie over de wachtlijst hulp bij het huishouden De wachttijd voor ondersteuning Hulp bij het huishouden staat onder druk en er zijn in de praktijk niet veel mogelijkheden om deze positief te beïnvloeden. Op dit moment hebben we 44 cliënten die wachten op hulp bij het huishouden en een gemiddelde wachttijd van ongeveer 10 weken. Binnen de Kempen ligt nu een voorstel om te starten met de pilot wachtlijstoplosser. Het streven is dat we 1 juli 2025 kunnen starten met de pilot. SPUK GALA Er is onzekerheid over de voortzetting van de SPUK-middelen na 2026. In het licht van ombuigingen binnen de gemeente Eersel en de onzekerheid over de structurele financiering voor GALA na 2026, is het niet gegarandeerd dat er vanaf 2027 voldoende middelen beschikbaar zijn voor de structurele uitvoering van de ketenaanpakken in het GALA. Daarom heeft het college ervoor gekozen om nu even een pas op de plaats te maken en voorlopig de werkzaamheden rondom de ketenaanpakken uit te stellen. In de voorjaarsnota 2026-2029 is een voorstel opgenomen met een inschatting van de kosten voor de ketenaanpakken voor de komende jaren.

7

Het betreft de volgende ketenaanpakken: - Aanpak overgewicht en obesitas - Welzijn op Recept - Valpreventie

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) 1. Jeugdhulp begeleiding 2. Jeugdhulp behandeling 3. Gesloten plaatsing 4. Gezinsgericht 5. PGB zorg zonder verblijf Jeugd 3D 6. Pleegzorg en jeugdhulp crisis met verblijf 7. Jeugdbescherming en Jeugdreclassering 8. Veilig thuis 9. Hulp bij het huishouden 10. ZIN en PGB Begeleiding 11. Dagbesteding WMO 12. Eigen bijdrage CAK 13. Maatwerkvoorzieningen 14. Peuterspeelzaalwerk Kapitaallasten investering Andere kijk op dorpsraden Totaal

Categorie: 1 1 1 1 1

2025

2026

2027

2028

2029

-235.000 -125.000 -175.000 -225.000 -283.500 -295.000 -87.752 -137.752 -187.752 -246.252 -15.000 -15.000 -15.000 -15.000 -15.000 35.000 35.000 35.000 35.000 35.000 -120.000 -50.000 -50.000 -50.000 -50.000

1

-20.000

-20.000

-20.000

-20.000

-20.000

1

-25.000

-25.000

-25.000

-25.000

-25.000

1 1 1 1 1 1 1

-12.248 -12.248 -12.248 -12.248 -12.248 -140.000 -80.000 -100.000 -120.000 -140.000 -215.000 -85.000 -135.000 -185.000 -215.000 -70.000 -70.000 -70.000 -70.000 -70.000 5.000 -195.000 0 0 0 35.000 35.000 35.000 35.000 35.000 29.000 29.000 29.000 29.000 29.000

3

0

0

0

0

0

-1.043.248 -666.000 -641.000 -811.000 -978.000

1. Jeugdhulp Begeleiding (structureel nadeel van € 235.000,- 2025, € 125.000,- 2026, € 175.000,2027, € 225.000,- 2028, € 283.500,- 2029) op de lasten) Het totaal aantal cliënten binnen Jeugdzorg Begeleiding is in 2024 fors gestegen. Het gaat hierbij met name om het bieden van individuele begeleiding gericht op het stimuleren van de ontwikkeling en gedragsverandering. Wat eveneens bijdraagt aan de kostenstijging is een toename van de behandelduur van 31%. De lasten van 2024 zijn als uitgangspunt genomen voor de begroting van 2025 met indexering op kosten (5.71%) en volume (5.2%). Het ligt niet in de lijn der verwachtingen dat de kosten voor Jeugdhulp Begeleiding de komende periode zullen afnemen. Vandaar dat de lasten van 2024 als uitgangspunt genomen zijn voor de begroting van 2025 met indexering op kosten (5,71%) en volume (5,2%). Eind dit jaar is er vaststelling van het meerjarig beleidskader. Mogelijk worden er in het uitvoeringsplan behorend bij het beleidskader gewijzigde keuzes gemaakt en/of is er duidelijkheid over landelijke wetswijzigingen die voor een aanpassing van de begroting volgen. Het is nu niet aannemelijk dat de lasten dalen, uitgangspositie is het huidige kostenniveau te handhaven. Op dit moment is ervoor gekozen om deze forse stijging gefaseerd in te voeren vanaf 2026. 2.

Jeugdhulp Behandeling (structureel nadeel van € 295.000,- 2025, € 87.752,- 2026, € 137.752,2027, € 187.752,- 2028, € 246.252,- 2029) op de lasten) Ook voor Jeugdzorg Behandeling geldt dat het niet in de lijn der verwachtingen ligt dat de kosten voor Jeugdzorg Behandeling de komende periode zullen afnemen. De lasten van 2024 zijn als uitgangspunt genomen voor de begroting van 2025 met indexering op kosten (5,71%) en volume (5,2%). Eind dit jaar is er vaststelling van het meerjarig beleidskader. Mogelijk worden er in het uitvoeringsplan behorend bij het beleidskader gewijzigde keuzes gemaakt en/of is er duidelijkheid over landelijke wetswijzigingen die voor een aanpassing van de begroting volgen. Op dit moment is ervoor gekozen om deze forse stijging gefaseerd in te voeren vanaf 2026. 8

3. Gesloten plaatsing (structureel nadeel van € 15.000,- op de lasten) JeugdZorgPlus bedden worden ingekocht op basis van beschikbaarheidsfinanciering. Dat betekent dat alle gemeenten bijdragen aan het beschikbaar hebben van een aantal bedden voor onze regio, de beschikbaarheidsfinanciering. De prognose beschikbaarheidsfinanciering voor 2025 bedraagt € 40.000,-. Het verschil van € 15.000,- is verwerkt in de begroting. 4. Gezinsgericht (structureel voordeel van € 35.000,- op de lasten) Bij deze jeugdhulp gaat het om gezinsbehandeling. Die wordt ingezet als het noodzakelijk is om bestaande gedragspatronen in de onderlinge verhoudingen in het gezin te doorbreken. De preventieve werking waarvan uitgegaan wordt is het voorkomen van afzonderlijke en langdurige uithuisplaatsingen van een of meer van de gezinsleden. Het tarief per maand voor één cliënt bedraagt € 5.000,- per maand. Voor de gemeente Eersel betreft het twee cliënten met een einddatum van de beschikking in 2026 en 2033. 5. PGB zorg zonder verblijf Jeugd 3D (nadeel van € 120.000,- in 2025, € 50.000,- in 2026 e.v. op de lasten) Over het algemeen zien we de zorg vorm PGB toenemen. Op dit moment is er voor Eersel sprake van 8 lopende beschikkingen, waarvan een beschikking tot december 2025 van € 133.000,-. Op basis van deze beschikking is er een incidenteel nadeel van € 120.000,- voor 2025.

Op basis van de toenemende vraag naar zorg vorm PGB is er een structureel nadeel van € 50.000,- voor 2026 e.v. 6. Pleegzorg en jeugdhulp crisis met verblijf (structureel nadeel vanaf 2025 € 20.000,-) De lasten voor pleegzorg en jeugdhulp crisis met verblijf worden vanaf 2025 structureel verhoogd met € 20.000,-. De begroting voor de gemeente Eersel wordt structureel aangepast op basis van de huidige lasten. Het betreft hier langdurige structurele pleegzorg waarbij het tarief per maand voor één cliënt € 1.600,-. bedraagt. 7. Jeugdbescherming en Jeugdreclassering (structureel nadeel vanaf 2025 € 25.000,-) De lasten voor jeugdbescherming en jeugdreclassering worden structureel verhoogd met € 25.000,-. De tarieven zijn geïndexeerd met 4.91% in overeenstemming met de richtlijn vanuit de VGN. Met de meicirculaire van 2024 zijn extra rijksmiddelen (€ 22.000,-) toegekend ten behoeve van werkdrukverlaging jeugdbescherming, deze staan als stelpost opgenomen in de begroting. Wij stellen voor deze middelen in te zetten om de extra kosten binnen Jeugdbescherming en Jeugdreclassering te drukken. 8. Veilig Thuis (structureel nadeel van € 12.248,- op de lasten) De individuele bijdrage van de gemeente Eersel aan Stichting Veilig Thuis Zuidoost-Brabant is geïndexeerd. Het verschil is hierbij opgenomen in de begroting. 9.

Hulp bij het huishouden (structureel nadeel van € 140.000,- in 2025, € 80.000,- 2026,-, €100.000,2027 € 120.000,- in 2028 en € 140.000,- in 2029) De reden hiervoor is de structurele toename van het aantal cliënten. Ook de CAO VVT, verpleeghuizen, verzorgingshuizen en Thuiszorg is op dit moment nog niet vastgesteld (verwachting 1-4-2025), In de begroting wordt rekening gehouden met een index van 3,5 % . Door de wijziging van de hoogte van een persoonsgebonden budget (pgb) informeel, van het minimumloon naar de uurlonen uit de CAO VVT, stijgt ook de hoogte van deze pgb’s. Gezien de huidige trends (vergrijzing, langer thuis blijven wonen) en eerdere landelijke beleidsontwikkelingen (abonnementstarief) is het aannemelijk dat de vraag naar hulp bij het huishouden in 2025 verder zal toenemen. Het is nu niet aannemelijk dat de lasten dalen, uitgangspositie is het huidige kostenniveau te handhaven. Op dit moment is ervoor gekozen om deze forse stijging gefaseerd in te voeren vanaf 2026. 10. ZIN en PGB Begeleiding (structureel nadeel van € 215.000,- in 2025, € 85.000,- in 2026, € 135.000,- in 2027, € 185.000,- in 2028 en € 215.000,- in 2029) Op basis van de bekostiging middels P*Q is de begroting in 2024 fors afgeraamd. Echter zien we een toename van de kosten. Oorzaak van de toenemende kosten Vergrijzing; een groeiende oudere bevolking leidt tot een grotere behoefte aan begeleiding.

Complexere zorgvragen; inwoners met meervoudige problematiek doen vaker een beroep op de Wmo, wat intensievere en duurdere vormen van ondersteuning vereist en rekening houdend met een prijsindex van 3,5%. Het is nu niet aannemelijk dat de lasten dalen, uitgangspositie is het huidige kostenniveau te handhaven. Op dit moment is ervoor gekozen om deze forse stijging gefaseerd in te voeren vanaf 2026.

9

11. Dagbesteding (structureel nadeel van € 70.000,- op de lasten vanaf 2025) Reden voor toenemende kosten is de Vergrijzing en indexatie van 3.5%. Een groeiende oudere bevolking leidt tot een grotere behoefte aan dagbesteding 12. Eigen bijdrage CAK (voordeel € 5.000,- in 2025 en in 2026 een nadeel van € 195.000,Het abonnementstarief zorgde in 2025 voor meer gebruikers van de Wmo, maar de extra inkomsten wegen niet op tegen de hoge kosten. Door het uitstellen van het abonnementstarief naar 01-01-2027, ervaren we in 2026 niet alleen stijgende kosten, maar ook lagere inkomsten. De verwachting is dat gemeenten hier in de meicirculaire 2025 voor worden gecompenseerd. Door middel van de RIB meicirculaire 2025 zullen wij uw raad informeren over de eventuele compensatie en de hoogte daarvan. De uitslag hiervan zullen we verwerken in de ontwerpbegroting 2026-2029. 13. Maatwerkvoorzieningen (Structureel voordeel van € 35.000,- vanaf 2025 op de lasten) De lasten voor vervoersvoorziening wordt met € 90.000 afgeraamd, de lasten voor rolstoelvoorziening wordt met € 30.000,- bijgeraamd. Voor wat betreft woonvoorziening wordt voorgesteld om het budget structureel bij te ramen met € 35.000,-.

Vrijval stelpost index wmo demografie en stelpost integraal zorgakkoord (structureel voordeel € 87.648,- in 2025, € 149.473,- in 2026, € 212.400,- in 2027 en € 276.400,- vanaf 2028) Steeds meer mensen worden ouder, waardoor de vraag naar ondersteuning, zoals huishoudelijke hulp, dagbesteding, begeleiding en hulpmiddelen, blijft groeien. Het uitstellen van het abonnementstarief naar 1 januari 2027 zorgt daarnaast voor extra druk op de Wmo-financiering. Het gereserveerde budget wordt ingezet om stijgende kosten, zoals door vergrijzing en inflatie, op te vangen. Deze vrijval is als voordeel verwerkt in programma 10, waar de stelposten zijn geraamd. Door deze vrijval is de dekking voor met name posten 9 t/m 11 gedeeltelijk gedekt. 14. Peuterspeelzaalwerk (structureel voordeel € 29.000,- op de lasten) De werkelijke kosten zijn de afgelopen jaren lager dan het beschikbare budget. Als we uitgaan van een reële inschatting van 10 kinderen waarvan de ouders geen kinderopvangtoeslag ontvangen en 15 kinderen waarvan de ouders aanspraak maken op de VVE (beide historisch) volstaat een lager budget. Bij de laatste cijfers van de GGD zien we echter een groei in VVE-indicaties waardoor de uitgaven in de toekomst mogelijk gaan stijgen. Het is echter nog niet bekend hoeveel kinderen daadwerkelijk gebruik gaan maken van VVE.

Investeringen Andere kijk op dorpsraden (€ 85.000,-) Bij het vaststellen van de begroting voor 2022 is € 200.000,- begroot om tot 31-12-2025 bewonersinitiatieven vanuit participatieprogramma ‘Dorpen Maken Het Verschil’ financieel te kunnen faciliteren. Na 3 jaar (peilpunt 1-1-2025) resteert hier nog iets meer dan € 60.000,- van. Het participatieprogramma moedigt en ondersteunt onze inwoners aan om initiatieven en activiteiten te ontplooien die de leefbaarheid en sociale betrokkenheid vergroten. Inmiddels is duidelijk dat het resterende budget niet toereikend voor het gehele jaar zal zijn. Er rusten inmiddels namelijk voor een bedrag ad. € 39.750,- reserveringen op, te weten: • Krachtige Kernen op de basisscholen: 9 x € 4.000,€ 36.000,• Educatief speel-kunstwerk in kunstroute het Groene Lint € 2.000,• Jeu de Boulesbaan aanleggen Vessem € 1.750,Daarnaast zijn er reeds initiatieven bij ons kenbaar gemaakt: Zo zijn er ideeën bij een bewonersgroep in Eersel over vergroening van hun wijk, zijn er plannen met plein Den Dries in Wintelre, is er aandacht voor het feit dat Steensel dit jaar 800 jaar bestaat en is er gesproken met het Senioren Netwerk Eersel over Duofietsen.

Ook wordt onderzocht of er draagvlak is voor een calisthenics park in Steensel, is men reeds co-financiering aan het zoeken voor hanging baskets voor in Vessem en willen de Kempen Specials activiteiten voor de groep voor jong-volwassenen gaan ontplooien. Wanneer we deze initiatieven ‘die nog in de steigers staan’ gelijk aan eerdere willen behandelen is, -in de lijn van eerdere bijdragen & reeds rekening houdend met co-financiering, een bedrag van € 35.000,- nodig. Het resterende budget is niet afdoende voor deze bewonersinitiatieven, laat staan de initiatieven die nog zullen binnenkomen. De verwachting is dat een eenmalige verhoging van het krediet met € 85.000,- toereikend zal zijn. De gevraagde verhoging bestaat uit een verhoging van het krediet ad. € 35.000,- om bovenstaande initiatieven en de nog komende initiatieven te bekostigen in 2025, tevens verzoeken wij uw raad verder om een 10

ophoging van dit krediet met € 50.000,- zodat het participatieprogramma in 2026 op eenzelfde manier kan worden voortgezet. Na vaststelling van de nieuwe gemeenteraad in 2026 zal een meerjaren-verzoek volgen in de Voorjaarsnota 2027-2030 zodat het participatieprogramma Dorpen Maken Het Verschil in de verdere toekomst ook kan voortbestaan ten behoeve van leefbaarheids-/sociale initiatieven van onze inwoners. Voorgesteld wordt om dit krediet ineens af te schrijven ten laste van de algemene reserve.

11

2.

Onderwijs en educatie

Hoe staan we ervoor? Leerlingenvervoer Het aantal leerlingen dat gebruik maakt van het leerlingenvervoer in onze gemeente ligt de laatste 7 jaar tussen 75 en 100 (ook gedurende het schooljaar komen er kinderen bij en stoppen er kinderen). De verwachting is dat dit ook komend jaar zo zal zijn. Naar aanleiding van de nieuwe Modelverordening Leerlingenvervoer van de VNG (2024) wordt samen met de gemeentes Reusel-de Mierden, Bergeijk en Bladel gewerkt aan een nieuwe Verordening Leerlingenvervoer. De planning is om vanaf het voorjaar 2026 de nieuwe aanvragen voor het leerlingenvervoer voor schooljaar 2026/2027 volgens de nieuwe verordening te kunnen behandelen. Leerplicht Door intensief contact en korte lijnen met het onderwijs is het verzuim goed in beeld. Er wordt met name ingezet op preventie, waardoor het aantal pv's (proces verbalen) vanwege wettelijk verzuim zeer laag is. De krapte op gebied van huisvesting binnen het basisonderwijs wordt door scholen gevoeld, maar er is nog steeds plek voor nieuwe leerlingen. Onderwijshuisvesting (IHP) Eind 2024 heeft het college het Onderwijshuisvestingsprogramma (OHP) 2025 vastgesteld conform de jaarschijf 2025 van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024-2038.

De volgende voorzieningen zijn opgenomen: - Uitbreiding en eerste inrichting basisschool Meester Gijbels: uit de ecologische quickscan (maart 2025) blijkt dat er nader onderzoek moet plaatsvinden naar vleermuizen. Het nader onderzoek wordt half oktober opgeleverd. Dit betekent dat de uitbreiding vertraging oploopt. - Voorbereidingskredieten en project specifieke kosten Rythovius College: met het raadsbesluit van 10 december 2024 is besloten dat de nieuwbouw van het Rythovius College gecombineerd moet worden met De Muzenval, bibliotheek en muziekschool/JAM. Dat wordt dit jaar verder uitgewerkt in samenspraak met de betrokken partijen (zie hiervoor ook paragraaf 11 Overhead). - Voorbereidingskrediet Sinte Lucij: Er wordt verkend of renovatie/vernieuwbouw haalbaar is waarmee een afweging gemaakt kan worden tussen nieuwbouw en renovatie/vernieuwbouw. Hiernaast vindt een eerste verkenning plaats voor potentiële locaties voor een nieuwe basisschool die in de tweede termijn van het IHP gerealiseerd moet worden.

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) 1. Opheffen onderwijsachterstanden Kapitaallasten onderwijshuisvesting Totaal

Categorie: 1 1

2025 0 0 0

2026 0 0 0

2027 0 0 0

2028 0 0 0

2029 0 0 0

1. Opheffen onderwijsachterstanden (budgettair neutraal, incidenteel voordeel van € 29.180,- op de baten, en incidenteel nadeel van € 29.180,- op de lasten) De voorlopige toekenningsbeschikking voor subsidie onderwijsachterstandenbeleid 2025 is hoger dan begroot, namelijk € 139.339,-. We hebben rekening gehouden met € 110.159,-. Zowel de baten als de lasten stijgen met € 29.180,-, waardoor deze mutatie budgettair neutraal is.

12

Investeringen Indexering kredieten onderwijshuisvesting (€ 113.000,-) Jaarlijks stelt het college van burgemeester en wethouders het Onderwijshuisvestingsprogramma (OHP) vast. De voorzieningen op het OHP 2025 zijn conform de jaarschijf 2025 van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs 2024-2038 gemeente Eersel. Conform het IHP worden de voorzieningen geïndexeerd naar het actuele jaar. Het betreft kredieten uitbreiding (€ 24.000,-) en eerste inrichting Meester Gijbels (€ 1.000,-), voorbereidingskredieten en project specifieke kosten Rythovius College (€ 83.000,-) en voorbereidingskrediet Sint Lucij (€ 5.000,-). De stijging van de kredieten betreft een bedrag van totaal € 113.000,-. De dekking van de hogere kapitaallasten komen uit de bestemmingsreserve decentralisatie onderwijshuisvesting en hebben daarmee geen directe invloed op het exploitatiesaldo.

13

3.

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Hoe staan we ervoor? Schaalsprong/uitvoering bestuursopdracht ontwikkelstrategie In februari 2025 is besloten voor het 50%-scenario voor de gemeente Eersel. De komende periode onderzoeken we hiervan de gevolgen. In september komt er een voorstel in de raad om de effecten in beeld te brengen en te besluiten over het vervolg. Cyclisch bouwen Vooruitlopend op de financiering uit grondexploitaties of via anterieure overeenkomsten bereiden we projecten voor. Hiervoor is het budget cyclisch bouwen beschikbaar. Vanwege de grote woningbouwopgave waar we voor staan, in samenhang met de uitvoering van de ontwikkelstrategie, werken we momenteel aan veel woningbouwprojecten. Een actueel overzicht van de projecten is sinds maart 2025 beschikbaar via onze publieke woningbouwkaart online: woningbouwkaart.eersel.nl. Huisvesting urgente doelgroepen Huisvesting statushouders In Nederland neemt het aantal statushouders de laatste jaren toe. Het vinden van voldoende geschikte huisvesting is in de krappe woningmarkt in onze gemeente lastig. De mutatiegraad van huurwoningen daalt. Er komen weinig woningen vrij. En de woningen die wel vrijkomen zijn vooral gezinswoningen. Het overgrote deel van de statushouders in Nederland betreffen op dit moment alleenstaande statushouders. Vanwege deze problematiek lukt het de laatste jaren niet om de taakstelling te behalen.

We hebben een plan van aanpak opgesteld om de achterstand in te lopen. We voeren die momenteel uit. We treffen voorbereidingen voor de realisatie van een (tijdelijk) woongebouw voor urgente doelgroepen. Daarnaast zijn en blijven we in gesprek met WSZ om geschikte vrijkomende huurwoningen toe te wijzen aan statushouders. Opvang vluchtelingen uit Oekraïne We vangen sinds begin 2022 vluchtelingen uit Oekraïne op. We hebben circa 210 plaatsen voor vluchtelingen in gemeentelijke opvanglocaties. Dit zijn twee voormalige kantoorpanden en enkele woningen. Daarnaast worden nog circa vijftien personen opgevangen door particulieren. We gaan ervan uit dat de opvang in ieder geval tot in 2026 duurt, maar we houden er rekening mee dat de opvang nog langere tijd nodig zal zijn. Voor na 2026 ontstaat voor Eersel mogelijk een probleem als de overeenkomst voor het gebruik van een opvanglocatie waar we 100 personen huisvesten in Eersel afloopt. We doen momenteel onderzoek naar nieuwe opvanglocaties. Opvang asielzoekers Voor de opvang van asielzoekers hebben gemeenten door de Spreidingswet een taak. We moeten opvang regelen voor ongeveer 60 personen. We streven naar het bijdragen aan de opvang van asielzoekers. We treffen voorbereidingen voor de realisatie van een opvangvoorziening op een potentieel geschikte locatie aan de Hapertseweg in Duizel.

Gebiedsontwikkeling Levende Beerze Sinds 2010 zijn de gemeenten Eersel en Oirschot bezig met de gebiedsontwikkeling “Levende Beerze". Samen met Provincie Noord Brabant, Waterschap de Dommel, Brabants Landschap, ZLTO, bewoners van het gebied en diverse beheerorganisaties veranderen we het gebied en verankeren het beheer en de instandhouding in de samenleving. In 2024 is het koersdocument GGA Kempenland-West geschreven. Hierin is het gebiedsproces de Levende Beerze gesplitst in drie deelprocessen: • Gebiedsproces Landschotseheide (trekker Provincie, gemeente Oirschot) • Gebiedsproces beekdal de Kleine Beerze (Eerselse deel afgerond en afgesloten) • Gebiedsproces Groot en Kleinmeer (Eersel, Waterschap de Dommel en Brabant Water) De uitvoering van het Eerselse deel van het beekdal van de Kleine Beerze is dit voorjaar voltooid (2025). In het voorjaar 2025 hebben we nog afwaarderingsbijdrage van het GOB ontvangen en we verwachten nog een inrichtingsbijdrage. Direct daarna sluiten we het krediet "gebiedsontwikkeling Kleine Beerze” (MIP 2010/2014) definitief. Via de 1e bestuursrapportage 2025 verwerken we deze inkomsten boekhoudkundig.

14

De gebiedsprocessen “Groot en Kleinmeer” en “Landschotseheide” vallen nu onder GGA Kempenland-west en worden hieronder beschreven. Het transitieproces Levende Beerze is t/m 2023 uitgevoerd onder de vlag van de uitvoeringscommissie “De Levende Beerze”. Per 1 januari 2024 is deze taak overgedragen aan de stuurgroep GGA Kempenland-West. Deze is eind 2023 ingericht om met name de stikstofuitdaging aan te gaan. GGA Kempenland-West (Gebieds Gerichte Aanpak) Gebiedsontwikkelingen zoals de Levende Beerze waren gericht op het herstel van de oorspronkelijke natuur. Deze oorspronkelijke natuuropgave is in de afgelopen jaren flink groter geworden. Denk hierbij aan klimaat (verdroging en nu ook wateroverlast), Kader Richttlijn Water (KRW), energietransitie, transitie landbouw en stikstofdepositie. Dit vraagt een gebieds overstijgende aansturing van deze nieuwe vraagstukken. Dit is door de Provincie ondergebracht bij de eind 2022 ingestelde stuurgroep GGA Kempenland West. De samenwerking beslaat het grondgebied van de gemeenten Hilvarenbeek, Reusel-De Mierden, Bladel, Eersel, Bergeijk, en Oirschot. Binnen de GGA worden verschillende deelgebieden gedefinieerd. Voor Eersel zijn onderstaande deelgebieden van belang: Gebiedsproces Landschotseheide: De extreme verdroging van dit N2000-gebied is/was één van de grote zorgen binnen de GGA Kempenland West.

De heide ligt binnen de gemeente Oirschot, maar de oorsprong van de verdroging ligt hoofdzakelijk op het bovenstrooms gelegen Eerselse en Bladelse grondgebied. De provincie en Oirschot trekken dit gebiedsproces. Eersel kent vier N2000-gebieden met evenzoveel gebieds-processen. Qua capaciteit/inzet kiest Eersel nu voor een beperkte rol in dit deelgebied en onze inzet hier te beperken tot de wettelijke RO-taken op ons grondgebied. Gebiedsproces “beekdal Kleine Beerse”: Het beekherstelproject op Eersels grondgebied is vrijwel voltooid en de natuurwaarden zijn sterk verbeterd. Op Oirschots grondgebied liggen nog wat kansen die daar worden opgepakt. Gebiedsproces “Groot en Kleinmeer”: Dit kleine N2000 gebied is eigendom van de gemeente Eersel en ligt binnen de onttrekkingszone van het waterwingebied Vessem. Het gebied rondom Groot en Kleinmeer is relatief klein en overzichtelijk. Er is één piekbelaster ten noordoosten van het gebied. Met de heersende (zuid)westenwind geeft deze nauwelijks stikstofbelasting. Het water in het Grootmeer is vrijwel schoon, omdat het alleen afkomstig is van regenval en spoelwater van het pompstation. De in het N2000 beheerplan beschreven beheerdoeltypen gedijen hier goed.

Samen met Brabant Water is een waterinlaatprotocol opgesteld waarin wordt geregeld tot welk peil en met hoeveel water jaarlijks maximaal aangevuld wordt om het peil van het Grootmeer op 1 april op het streefpeil van 23,10 m+ NAP te krijgen. In de zomer mag het meer droogvallen. Boven het streefpeil kan het water nu weer via sloten wegstromen richting de Kleine Beerze. Al met al voldoet het gebied nu aan de gestelde eisen voor N2000 en KRW. In 2025 zullen we deze conclusie bestuurlijk laten vastleggen. Gebiedsproces Levende Run In navolging van de gebiedsontwikkeling Levende Beerze is in 2023 gestart met een vergelijkbaar gebiedsproces rondom de Run, de Levende Run. In 2023 is het proces samen met Bergeijk, Waterschap en lokale agrarische ondernemers verder opgepakt. Bergeijk en Eersel zijn gezamenlijk de projecttrekkers. In 2024 hebben we samen een externe projectleider en een externe procesmanager ingehuurd. De externe kosten worden gedekt met Provinciaal geld uit het IBP-VP budget "Proeftuinen van de Kempen”. Het deelgebied “de Run” ligt tussen de kernen Eersel, Steensel, Bergeijk en Weebosch. In het gebied ligt geen stikstofgevoelige Natura 2000. De gemeentelijke speerpunten zijn hier: wonen en werken, vasthouden van water en het voorkomen van negatieve sociaal-maatschappelijke gevolgen hiervan voor de gevestigde agrarische ondernemers.

We zijn begonnen met een inventarisatie bij de 65 boerenbedrijven in het gebied. De hieruit voortvloeiende wensen combineren we met de Rijksopgave(n) en met de ruimtevraag vanuit de ontwikkelstrategie regio Eindhoven (voltooid eind 2024). Dit vertalen we dan in een gebiedspanorama voor het deelgebied de Run. Deze 1e fase moet na de zomer 2025 gereed zijn. Daaruit definiëren we de vervolgstappen voor het vervolgproces.

15

Plan Bos en Boom (excl. Grond) In 2021 heeft de gemeenteraad het Plan Bos & Boom vastgesteld. Dit plan heeft een doorlooptijd van tien jaar, Tot nu toe hebben wij 140.000 van de voorgenomen 400.000 bomen (in 2030) geplant. Dat hebben we gedaan door nieuw bos en ecologische verbindingszones aan te leggen, houtsingels te planten en lanen en parken aan te vullen met bomen, maar ook door particuliere grondeigenaren te stimuleren om meer bomen te planten. De uitvoerbaarheid van het plan kwam afgelopen jaar onder druk te staan vanwege het wegvallen van de cofinanciering door de Provincie via het GOB. Deze compenseerde 50% van de waardevermindering van de landbouwgrond t.g.v. omzetting naar NNB (Natuur Netwerk Brabant). Daardoor kunnen we met de tot nu toe beschikbaar gestelde gemeentelijke middelen nog vijf hectare grond aankopen om 20.000 bomen te planten; Gezien de grote gronddruk binnen onze gemeente, waardoor we moeilijk gronden kunnen aankopen en gezien bovenstaande, hebben wij de ambities voor Bos en Boom naar beneden bijgesteld. We gaan nu nog 60.000 bomen bijplanten tot totaal 200.000 bomen in 2030. De nieuwe ambitie moet worden gerealiseerd met de in de jaarrekening beschikbare budgetten plus de in de komende jaren nog te verwerven subsidies.

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) 1. Opvang asielzoekers 2. Opvang vluchtelingen 3. Kleine Beerze Kapitaallasten Kleine Beerze Totaal

Categorie: 1 1 3 3

2025 0 - 301.000 110.000 2.867 -188.133

2026 0 - 6.000 0 5.733 -267

2027 0 0 0 5.733 5.733

2028 0 0 0 5.733 5.733

2029 0 0 0 5.733 5.733

1. Opvang asielzoekers (budgettair neutraal) Voor de opvang van asielzoekers hebben gemeenten door de Spreidingswet een taak. We moeten opvang regelen voor ongeveer 60 personen. We streven naar het bijdragen aan de opvang van asielzoekers. We treffen voorbereidingen voor de realisatie van een opvangvoorziening op een potentieel geschikte locatie aan de Hapertseweg in Duizel. Voor de opvang van statushouders is er in 2025 een budget aanwezig van € 77.500,-. Voor de opvang van asielzoekers ramen we dat we € 50.000,- kosten maken en stellen we voor om het budget voor statushouders in te zetten voor projectleiding en onderzoekskosten. 2. Opvang vluchtelingen (nadeel € 301.000,- in 2025 en € 6.000,- in 2026) Door bijstelling van de lasten voor leefgeld in programma 1 op basis van de 1e managementrapportage 2025 van Kempenplus stellen we de rijksbijdrage overeenkomstig bij. Per saldo is deze mutatie budgettair neutraal voor de gemeente. 3. Krediet kleine Beerze (incidenteel voordeel van € 110.000 op de baten) Zie de toelichting onder investeringen hieronder.

Investeringen Gebiedsontwikkeling Kleine Beerze (€ 144.000,- lasten, € 340.000 baten) Zoals in de jaarrekening 2024 reeds benoemd hebben wij onlangs (2025) op dit project nog een bijdrage van het GOB (Groen Ontwikkelbedrijf Brabant) kunnen bijschrijven van ± € 170.000,-. In de loop van dit jaar verwachten we nog een soortgelijk bedrag van het waterschap voor ons aandeel in de inrichtingsbijdrage van het gebied Dorp aan de Beek te Vessem. Na aftrek van nog te maken kosten (circa € 137.000,-) zijn de lopende werkzaamheden daarmee afgerond. Wij stellen voor om aanvullend nog vier landschapselementen (LSE's) te realiseren tussen dorpsrand Vessem en de brug Heike (over de Kleine Beerze). Wij bezitten hier ongeveer 6,1 ha landbouwgronden die we kortdurend verpachten en die gelegen zijn tegen de beek. Deze landbouwgronden verwachten wij in de toekomst voor circa 50% afwaardering bij de Provincie/ Waterschap op te gaan voeren, waarbij er dan 16

beperkingen worden opgelegd omtrent het gebruik (onder andere omtrent gebruik drijfmest, plesticiden en teelten) ten faveure van ecologie en waterkwaliteit. De LSE's beslaan bij elkaar ongeveer 0,77 ha, welke wij willen ontrekken aan ons landbouw-areaal tegen een waarde van € 93.000,-. Een halve hectare daarvan planten wij in als bosperceel in het kader van Plan Bos en Boom. Hiervoor willen we subsidie verwerven voor de aanplant van 1.500 tot 2.000 bomen. Hiermee verbinden we de N2000-zones aan de oostkant van de Kleine Beerze met elkaar. Daarmee zijn de flanken aan de benedenstroom van de kleine Beerze vrijwel volledig ingericht als waardevolle ONNB (Ondernemend Natuur Netwerk Brabant). Een mooie afsluiting van 14 jaar gebiedsontwikkeling. Om bovenstaande uit te kunnen voeren is een uitgavenbudget van € 230.000,- nodig (€ 93.000,- grondaankoop + € 137.000,- LSE’s). Het restantkrediet bedraagt voorafgaand aan deze bestuursrapportage € 86.000,-. Daarom wordt voorgesteld dit krediet voor de uitgaven met € 144.000,- te verhogen. Voor de baten wordt dit krediet met (2 x € 170.000,-) met € 340.000,- verhoogd. Per saldo levert dit een voordeel op van € 110.000,- dit voordeel komt ten gunste van het begrotingssaldo. De kapitaallast van het restantkrediet uit de jaarrekening 2024 van € 86.000,- valt vrij doordat de inkomsten het volledige restantkrediet dekken.

Dit levert in 2025 een positief l op van € 2.867,- en vanaf 2026 € 5.733,-. Voorbereidingskosten Vessem-Noord (€ 200.000,-) Voor het plan Vessem-Noord is een haalbaarheidsberekening opgesteld met daarin opgenomen toekomstige kosten en opbrengsten grondverkopen. Uit de haalbaarheidsberekening blijkt dat de kosten kunnen worden terugverdiend door de opbrengsten van grondverkopen. Onderdeel van de kosten die opgenomen zijn in de haalbaarheidsberekening zijn de plankosten. Onder plankosten verstaan we onder andere kosten voor onderzoeken, stedenbouwkundige kosten, kosten projectleiding, juridische kosten voor het opstellen van overeenkomsten, opstellen omgevingsplan en ambtelijke kosten. Op het moment dat het omgevingsplan wordt vastgesteld wordt ook de grondexploitatie pas geopend. Dan zullen deze voorbereidingskosten naar deze grondexploitatie worden overgeboekt, waarna deze lasten worden gedekt uit de grondverkopen. Echter veel van deze kosten worden gemaakt in de voorbereidingsfase voor dat het omgevingsplan wordt vastgesteld. Daarom vragen we een voorbereidingskrediet aan om deze kosten te kunnen maken op het moment dat er nog geen grondexploitatie is vastgesteld. Er is reeds eerder een krediet beschikbaar gesteld van € 200.000,voor het maken van voorbereidingskosten.

Dit voorbereidingskrediet is inmiddels gebruikt waardoor wordt verzocht om dit krediet te verhogen met € 200.000,-. Zoals aangegeven gaan we deze kosten terugverdienen op het moment dat er gronden uitgegeven kunnen worden. Voorbereidingskrediet Höllekes (€ 75.000,-) In 2021 is besloten om in Steensel de kerk te verwerven en opdracht te verlenen voor transformatie tot een nieuw gemeenschapshuis. Hierbij is ook besloten om een voorstel te maken voor herontwikkeling van de vrijkomende locatie aan de Korte Kerkstraat 7a (Hollekes) tot een woningbouwlocatie. Bij totstandkoming van dit voorstel zullen ook de nodige kosten gemaakt dienen te worden waarbij kan worden gedacht aan projectleiding, stedenbouwkundige kosten en benodigde onderzoeken. Ter dekking wordt verzocht om een voorbereidingskrediet van € 75.000,- beschikbaar te stellen om de periode tot aan vaststelling van het omgevingsplan te overbruggen. Bij vaststelling wordt dan ook een grondexploitatie geopend. Voorbereidingskosten Nardushoek (€ 75.000,- uitgaven en inkomsten budgetneutraal) De voorbereidingskosten voor dit project zijn toegenomen als gevolg van benodigde aanvullende onderzoeken op het gebied van geografie en ecologie hetgeen resulteert in een overschrijding van het beschikbare voorbereidingskrediet. De overschrijding bedraagt € 10.524,-.

Tevens is voor het project Nardushoek een subsidie verkregen van € 75.000,- vanuit Provincie Noord-Brabant. Deze subsidie is nog niet geraamd binnen het voorbereidingskrediet. Voorgesteld wordt het krediet voor zowel de uitgaven als inkomsten met € 75.000,- te verhogen, waardoor de overschrijding mede teniet wordt gedaan.

17

4.

Milieu

Hoe staan we ervoor? Grootschalige opwek De vergunningsaanvraag voor het zonnepark in Wintelre is verleend. De initiatiefnemer kan beginnen met bouwen. Verder zijn we met Rijkswaterstaat, de Provincie en meerdere gemeenten in de regio bezig met het OER-traject Brainport. Hierbij kijken we naar de mogelijkheden voor energieopwekking op de gronden van Rijkswaterstaat. Eerder liepen er twee trajecten in de regio (OER-A67 en OER-A2-A50-A58). Deze zijn samengevoegd tot één OER-traject Brainport. Energiegemeenschap We zijn gestart met een onderzoek naar een energiegemeenschap. De energiegemeenschap is het lokale governance platform waarin de drie partities gezamenlijk bepalen en betalen: 1. Hoe en waar lokaal energie wordt opgewekt; 2. Hoe de energie verhandeld wordt; 3. Hoe de kosten verdeeld worden en de baten ten goede komen aan de lokale gemeenschap; 4. De energiegemeenschap als bedrijf wordt bestuurd. Fase 0 is afgerond en we starten nu met fase 1. Fase 1 bestaat uit een haalbaarheidsonderzoek. Begin Q4 verwachten we de resultaten van dit onderzoek. Via energiegemeenschappen kunnen burgers, lokale overheden en kleine ondernemingen samen energie opwekken, delen en verkopen. Hiermee wordt de (burger)participatie in hernieuwbare energieprojecten gestimuleerd. Het concept van energiegemeenschappen wordt geïntroduceerd in de energiewetgeving.

Zon-op-dak Het doel om in 2030 via zon-op-dak 200 terra joules aan duurzame energie op te wekken, blijft een ambitieuze maar haalbare opgave. In 2022 bedroeg de opgewekte duurzame elektriciteit 100 TJ, naar de meest recente beschikbare cijfers. De laatste tijd staan zonnepanelen echter steeds vaker negatief in de schijnwerpers, onder andere door hogere terugleverkosten en de onzekerheid rondom de salderingsregeling. Daarnaast vormt netcongestie (een tekort aan capaciteit op het elektriciteitsnet) een steeds grotere uitdaging. Dit belemmert de uitbreiding van bedrijven en kan de realisatie van zonnepanelen op bedrijfsdaken vertragen. Om dit probleem aan te pakken, hebben we cofinanciering verstrekt voor een onderzoek naar de oprichting van één of twee energiehubs. Dit onderzoek wordt geleid door het Kempisch Ondernemers Platform (KOP) in Eersel en moet ervoor zorgen dat de uitbreiding van zonne-energie bij bedrijven mogelijk blijft. Onder leiding van het KOP is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor energiehubs op bedrijventerreinen Meerheide en Haagdoorn. Hierbij is een data-analyse uitgevoerd naar het energieverbruik van bedrijven, met inzicht in pieken, momenten van (te) hoog of laag verbruik en de overlap tussen deze gegevens. De resultaten zijn in meerdere bijeenkomsten besproken.

Resultaten per bedrijventerrein: • Haagdoorn: Op de MiddenSpanning-aansluiting (MS) zijn slechts drie bedrijven aangesloten, die momenteel geen problemen ervaren. Voor de mogelijkheid om MSLS-aansluitingen (Midden Spanning / Laag Spanning bij een energiehub te betrekken, loopt een uitvraag bij Enexis om de nettopologie inzichtelijk te maken. Enexis geeft hier echter op dit moment geen prioriteit aan. • Meerheide: De resultaten zijn positief, waardoor we doorgaan naar fase 2. In fase 2 is een gedetailleerdere berekening gemaakt per bedrijf, met betrekking tot energieverbruik en de kosten voor deelname aan de energiehub. De volgende stap is het ondertekenen van een intentieovereenkomst, waarmee de samenwerking tussen bedrijven en de gemeente Eersel formeel wordt bekrachtigd. Duurzaamheidsbeleid 2017-2025 Het duurzaamheidsbeleid loopt eind 2025 af. In de Begroting 2025-2028 is gecommuniceerd dat dit jaar een nieuw programma wordt voorgelegd aan uw raad. Het huidige duurzaamheidsbeleid willen we verlengen tot en met 2026, waarbij een nieuw uitvoeringsprogramma energie voor 2026 wordt opgesteld. Hiervoor is een voorstel opgenomen in de Voorjaarsnota 2026. De nieuwe Duurzaamheidsvisie wordt op een later moment in samenhang met de Omgevingsvisie opgesteld.

18

Energiereductie bestaande gemeentelijke gebouwen De gemeente Eersel heeft in 2015 haar 38 gebouwen in kaart gebracht middels een zogenaamde Energieprestatie Advies voor Utiliteitgebouwen Maatwerkadvies (EPA-U Maatwerkadvies) waarbij, per gebouw, inzichtelijk is gemaakt welke duurzaamheidsmaatregelen (en bijbehorende investeringen) mogelijk zijn om aan de ambities van het Klimaatbeleid te voldoen. Die duurzaamheidsmaatregelen bestaan uit beperking van de energievraag, gebruik van duurzame energie en het efficiënt gebruik van fossiele brandstoffen. Enkele voorbeelden zijn: Na-isoleren van daken, muren en/of vloeren, LED verlichting, zonneboilers, zonnepanelen, HR++ beglazing, etc. Met de beschikbare financiële middelen kunnen tot en met 2025 de geadviseerde duurzaamheidsmaatregelen worden gerealiseerd. Onderstaand de volgende duurzaamheidsmaatregelen die zullen worden uitgevoerd of reeds zijn gestart: • Renovatie tennisaccommodatie Vessem (na isoleren dak, vloer en muren, LED verlichting, zonneboiler) • Renovatie Jeugdhuis de Spil (na-isoleren dak en spouwmuur, LED verlichting, HR++) • Na-isoleren dak en spouwmuur bij verschillende gemeentelijke gebouwen, uitvoering nog nader te bepalen (afwachting SMP onderzoek)

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) 1. Milieubeheer Kapitaallasten vervangen nutsvoorzieningen Dieprijt en Postelseweg en voorbereiding Groenstraat Totaal

Categorie: 1 1

2025 - 50.000

2026 0

2027 0

2028 0

2029 0

0

0

0

0

0

-50.000

0

0

0

0

1. Milieubeheer (incidenteel nadeel van € 50.000,- op de lasten) In 2024 is door de provincie bodemonderzoek uitgevoerd op/nabij de milieustraat. Dit om de eerder geconstateerde verontreiniging met oplosmiddelen onder de voormalige vuilstort aan de Biesvendreef verder in te kaderen. In tegenstelling tot de uitkomst van eerdere onderzoeken blijkt dat er niet alleen een verontreinigingsbron in/onder de vuilstort is gelegen maar ook op het terrein van de milieustraat. In de risicoparagraaf behorende bij de begroting 2025 is melding gemaakt dat er mogelijk ook een bron van verontreiniging zich op het terrein van de milieustraat bevindt. De gemeente is het bevoegde gezag voor deze verontreiniging. Om de omvang van de verontreiniging afkomstig van de milieustraat goed in beeld te krijgen is aanvullend bodemonderzoek nodig en zal frequent monitoring moeten plaatsvinden.

Investeringen Vervangen nutsvoorzieningen tussen Dieprijt en bebouwde kom Eersel Postelseweg (€ 120.000,-) Naast het asfalteren van de fietspaden Postelseweg is het vervangen/verzwaren van nutsvoorzieningen een belangrijke opgave voor dit project. Voorafgaand aan de start van de uitvoering van dit project bleek dat de rioolpersleiding tussen het sportpark De Dieprijt en de bebouwde kom van Eersel vergroot moet worden. Dit omdat er uit het achterliggende gebied steeds meer rioolwater verpompt moet worden. Wij kiezen ervoor om dit gelijktijdig met de nutswerkzaamheden uit te voeren. De sleuf ligt open en de leiding kan nu eenvoudig naast de andere leidingen in het nutstracé worden gelegd. Dit nu niet doen zou op een later moment veel hogere kosten veroorzaken. De kosten worden gedekt vanuit de voorziening groot onderhoud riolering via het GRP. Dit krediet wordt afgeschreven in 60 jaar.

19

Voorbereiding herinrichting Groenstraat (Wintelre) (€ 75.000,-) In de Groenstraat en op de kruising met Biemeren/Willibrordusstraat zien we na vorige winter nog steeds enige waterhinder. Om de mogelijkheden te onderzoeken voor waterberging c.q. waterafvoer via de Willibrordusstraat (uitvoering start in 2027) maken we nu hydraulische berekeningen voor dit gebied. Hiermee bepalen we of de diameter van het nieuw te leggen regenwaterriool in de Willibrordusstraat nog moet worden aangepast. Daarnaast willen we de sloten, bermen en rijbaan van de Groenstraat aanpassen aan het huidige verkeersaanbod. Wij stellen voor om hiervoor een voorbereidingskrediet van € 75.000,- beschikbaar te stellen. De kosten worden gedekt vanuit de voorziening groot onderhoud riolering via het GRP. Dit krediet wordt afgeschreven in 60 jaar.

20

5.

Veiligheid

Hoe staan we ervoor? KIT In februari heeft het KIT 5 controles uitgevoerd op bedrijfsterreinen. Deze adressen waren geselecteerd door het RIEC (regionale informatie- en expertisecentra) op basis van criteria. Hierbij zijn 2 (lichte) overtredingen geconstateerd. Verder is het KIT aangesloten bij de prostitutiecontroles. Hierbij zijn 2 overtredingen geconstateerd. Damocles/last onder dwangsom dealers In het eerste kwartaal van 2025 zijn er 2 lasten opgelegd om een pand te sluiten, 1 voor een woning en 1 voor een bedrijfspand. In 2025 is ook een last onder dwangsom verbeurd, nadat de politie constateerde dat degene aan wie de last in 2024 was opgelegd opnieuw aan het dealen was. Begin 2025 is er in Eersel een ondermijningscontainer geplaatst. In deze container kunnen burgers in een realistisch nagebootste setting de signalen en gevaren leren kennen van een hennepkwekerij, synthetisch drugslab, cocaïnewasserij en drugsdumping. Tevens hebben er in januari 2025 twee informatiebijeenkomsten voor ouderen plaatsgevonden, genaamd ‘maak het oplichters niet te makkelijk’. Deze bijeenkomsten zijn door 500 mensen bezocht! Brandveiligheid Ook in 2025 zijn er campagnes geweest vanuit de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) met betrekking tot de brandveiligheid. Deze worden door onze gemeente verder verspreid via onze website en socials, zodat onze burgers er kennis van kunnen nemen.

In het eerste kwartaal van 2025 is er verder gewerkt aan een integraal beleidsplan betreffende natuurbrandbeheersing. Samen met onder andere onze buurgemeenten, de brandweer en Staatsbosbeheer proberen we onze bos- en natuurgebieden zo in te richten dat er geen grote niet controleerbare natuurbranden ontstaan. Het plan zal voor de zomer bestuurlijk worden vastgesteld. Bibob Om onze eigen integriteit te waarborgen willen we geen zakendoen met partners die niet integer zijn. Zo willen we ervoor zorgen dat wij niet meewerken aan het investeren van crimineel geld, zodat criminaliteit binnen onze gemeente geen kans krijgt. In ons Bibob-beleid staat wanneer wij een Bibob-procedure kunnen uitvoeren om dit te bepalen. Dit hebben we in 2025 al 2 keer gedaan.

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Investeringen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

21

6.

Verkeer en vervoer

Hoe staan we ervoor? Steensel weer één dorp De herinrichting van de Eindhovenseweg (3e fase SW1D) is in het voorjaar van 2024 gestart en is nog in volle gang. Voor de zomer van 2025 zal de weg weer zijn opengesteld voor het verkeer. In de winter 2025/2026 zullen de resterende bomen en groen worden geplant. De herinrichting van het kerkplein volgt pas na de verbouwing van de kerk tot MFA (Multi Functionele Accommodatie). Dit omdat het plein dient als bouwplaats hiervoor. We verwachten de bestrating van het kerkplein eind 2026 te kunnen vervangen. Uitvoering beheerplan wegen De gemeente Eersel heeft een uitgebreid wegennet om te onderhouden. Dit onderhoud lukt ons tot nu toe goed. De uitvoering van het onderhoud aan wegen stagneert nergens. Bij gelijkblijvende budgetten en kredieten zoals beschreven in het raadsvoorstel “risico gestuurd wegbeheer” verwachten we op korte of middellange termijn geen onderhoudsachterstanden of kapitaalvernietiging. De verkeersveiligheid staat nergens structureel onder druk. In januari 2024 heeft u ingestemd met het raadsvoorstel “risico gestuurd wegbeheer”. We streven niet meer naar 100% B-niveau voor al onze wegen. Dit bleek uitvoeringstechnisch onhaalbaar. We kiezen ervoor om gedifferentieerde kwaliteitsniveaus aan te houden. Het onderhoud voeren we dan op laatst mogelijke financieel/technisch moment uit.

Dit is goedkoper dan planmatig onderhoud op basis van een vastgesteld onderhoudsprogramma. Uiteraard zonder de verkeersveiligheid uit het oog te verliezen. Uit de laatst uitgevoerde weginspectie (2024) blijkt dat 82% van onze wegverhardingen goed is. Slechts 10% vraagt (enig) onderhoud. Met name de kwaliteit van onze asfaltwegen is vooruitgegaan.

Afwijkingen m.b.t. indicatoren/normen Op dit moment zijn er geen afwijkingen.

Exploitatie Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

(Bedragen in €) 1. Uitdiepen sloten 2. Bermen maaien Totaal

Categorie: 1 1

2025 -125.000 20.000 -105.000

2026 0 20.000 20.000

2027 0 20.000 20.000

2028 0 20.000 20.000

2029 0 20.000 20.000

1. Uitdiepen sloten (incidenteel nadeel van € 125.000,- in 2025, op de lasten) Na de winter 2023/2024 bleek het watersysteem in en rondom Wintelre en Vessem onvoldoende op orde. Wij hebben nu en afgelopen jaar veel kosten gemaakt om ons eigendom van het gezamenlijke watersysteem op orde te brengen. Wij hebben dit gemeld in de 2e bestuursrapportage 2024 en in de jaarrekening 2024. Het werk is dit jaar onverminderd doorgegaan. Dit kon niet wachten, omdat wij voorafgaand aan het inzaaien in overleg met de landeigenaren de vrijkomende specie uit de sloten op de aanliggende landerijen moesten verwerken. Wij verwachten dit jaar voor € 215.000,- herstelmaatregelen uit te voeren. In de exploitatiebegroting is € 90.000,- opgenomen. De overschrijding van € 125.000,- is incidenteel. 2. Bermen maaien (structureel voordeel van € 20.000,- vanaf 2025 op de lasten) We hebben eind 2024 een klepelmaaier aangeschaft waarmee we bepaalde onderdelen van het maaibeheer makkelijker en goedkoper zelf uitvoeren. We hoeven voor dit deel geen beroep meer te doen op de markt. Daarnaast realiseren we een efficiëncyslag doordat we minder tijd nodig hebben en flexibeler zijn. Dit is een van de voorstellen uit het ombuigingstraject in het kader van efficiëncy.