[25.09392] vjn2026 Voorjaarsnota 2026-2029 totaaldocument

VOORJAARSNOTA 2026-2029

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ................................................................................................................................................ 4

2.

Financieel vertrekpunt Voorjaarsnota 2026-2029 ................................................................................ 5

3.

Structurele gevolgen jaarrekening 2024 ............................................................................................... 5

4.

Eerste bestuursrapportage 2025 en begrotingswijzigingen ................................................................. 5

5.

Geactualiseerd financieel beeld 2026-2029 ......................................................................................... 6

6. Nieuwe ontwikkelingen in 2026 en volgende jaren in de exploitatie .......................................................... 9 6.1.1.

Noodzakelijke uitgaven (A-prioriteiten) ........................................................................................ 9

6.1.2.

Investeringswensen met een hoge prioriteit (B-prioriteiten) ........................................................ 9

6.1.3.

Overige uitgaven en investeringswensen met daaruit vloeiende kapitaallasten (C-prioriteiten) 10

6.2 Specifieke onderwerpen ..................................................................................................................... 10 7. Actueel beeld beschikbare reserves 2025 t/m 2029 ....................................................................................12 7.1 Algemene reserve .............................................................................................................................. 12 7.2.

Doorkijk algemene reserve ........................................................................................................ 12

8. Nieuwe ontwikkelingen in 2026 en volgende jaren in de investeringen .......................................................13 Bijlage A. Uitgangspunten voorjaarsnota/ begroting 2026-2029 ......................................................................15 1. Aantal inwoners .................................................................................................................................... 15 2. Prijzen/lonen ......................................................................................................................................... 15 3. Rentepercentage .................................................................................................................................. 15 4. Meicirculaire 2025 ................................................................................................................................ 16 5. Sluitende begroting .............................................................................................................................. 16 6. Inzet reserves ....................................................................................................................................... 16 Bijlage B.

Prioritering ........................................................................................................................................17 Bijlage C.1.A Totaaloverzicht exploitatievoordelen en nadelen uit voorgestelde ombuigingsformats .............18 Bijlage C.1.B Totaaloverzicht exploitatievoordelen en nadelen voorgestelde exploitatieformats (met prioriteit) 18 Bijlage C. 2 Ombuigingsformats exploitatie 2026-2029 ...................................................................................19 Ombuigingsformat jeugdhulp programmakosten ..................................................................................... 20 Ombuigingsformat aanpak laaggeletterdheid via Digitaalhuis ................................................................. 21 Ombuigingsformat kapvergunningen verminderen .................................................................................. 23 Ombuigingsformat leges principeverzoeken kostendekkend maken ....................................................... 24 Ombuigingsformat financiële dekking multimodale knoop Eindhoven Centraal ...................................... 25 Ombuigingsformat verhogen OZB ............................................................................................................

26 Ombuigingsformat verhogen laagtarief toeristenbelasting ....................................................................... 27 Ombuigingsformat veegmachine aanschaffen ......................................................................................... 28 Bijlage C. 3 Formats exploitatie 2026-2029......................................................................................................29 Dorpsondersteuner Knegsel (8 uur) ......................................................................................................... 30 Formatie (data gedreven werken, WMO en Gemeentebalie) .................................................................. 31 2

Ketenaanpak GALA .................................................................................................................................. 32 Bijlage D.1. Totaaloverzicht investeringen 2026-2029 .....................................................................................34 Bijlage D.2. Formats investeringen 2026-2029 (A, B en C prioritering) ...........................................................37 A-Formats .........................................................................................................................................................38 Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs 2024-2038 .......................................................................... 39 Anticiperende verwervingen ..................................................................................................................... 40 Voorbereidingskrediet nieuwe grondexploitaties ...................................................................................... 41 Duurzaam Duizel uitvoering 1e en 2e fase Riool ...................................................................................... 42 Herinrichting Hoolstraat/Aelenstraat uitvoering Riool ...............................................................................

43 Opstellen vGRP ........................................................................................................................................ 44 Vervangen hoofdgemalen en randvoorzieningen E/M (elektro/mechanisch) .......................................... 45 Verzwaren riolering Haagdoorn ................................................................................................................ 46 Herinrichting Panken-, vd Boom en vd Zandenstraat (riolering) .............................................................. 47 Toplagen wegen ....................................................................................................................................... 48 Duurzaam Duizel fase 1 en 2, Wegen...................................................................................................... 49 Herinrichting Panken-, vd Boom en vd Zandenstraat (wegen) ................................................................ 50 Rehabilitatie Tasbroekweg ....................................................................................................................... 51 Rehabilitatie De Kreiel, ged. Oostelbeersedijk - einde verharding ........................................................... 52 Rehabilitatie Mosik (zijstraat Domineespad) ............................................................................................

53 Vervanging openbare verlichting .............................................................................................................. 54 Materieel gladheidsbestrijding .................................................................................................................. 55 Renovatie kunstgras Hockey .................................................................................................................... 56 B-Formats .........................................................................................................................................................57 Inrichtingsbijdrage EVZ/waterbuffers Run gedeelte Schadewijk-Weebosch ........................................... 58 Duurzaam Duizel fase 3 (Riool) ............................................................................................................... 59 Herinrichting Hoolstraat/Aelenstraat uitvoering Riool ............................................................................... 60 Uitvoeringsprogramma Energie ................................................................................................................ 61 Duurzaam Duizel fase 3 (Wegen) ............................................................................................................

62 Asfalteren fietspad Hoogcasteren ............................................................................................................ 63 Herinrichting Hoolstraat/Aelenstraat uitvoering WEGEN ......................................................................... 64 Rehabilitatie rijbaan Voortseweg te Eersel (tussen Laaghuizerweg en Kapelweg) ................................. 65 Rehabilitatie Hazenstraat (buiten bebouwde kom) .................................................................................. 66 Herinrichting Groenstraat Wintelre (Uitvoering) ....................................................................................... 67 Fietsverbinding F67 - De Kempenroute ................................................................................................... 68 Fietsvoorziening Buivensedreef Knegsel ................................................................................................. 69 Renovatie buitensportaccommodaties ..................................................................................................... 70 Vervanging materieel buitendienst ........................................................................................................... 71 C- Formats ...................................................................................................................................................

72 Fietsviaduct Haagdoorn – Meerheide Eersel ........................................................................................... 73 Geluidschermen A67 traject Duizel-Eersel, ............................................................................................. 74 Bijlage E Toelichting ombuigingen ...................................................................................................................75 Bijlage F Actualisatie financieel beleid .............................................................................................................77

3

1.

Inleiding

In de Financiële verordening gemeente Eersel is voorgeschreven dat het college de raad jaarlijks een voorjaarsnota aanbiedt met een voorstel voor het beleid en de financiële kaders van de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming. Tevens worden hierin de structurele afwijkingen uit de eerste bestuursrapportage van het lopend jaar opgenomen. De eerste bestuursrapportage en andere raadsvoorstellen worden aangeboden aan uw raad, tijdens het opstellen van deze voorjaarsnota. Mocht in genoemde raadsvoorstellen iets wijzigen dan werkt dit uiteraard ook door in het financieel beeld van deze voorjaarsnota. Sluitende begroting De voorliggende nota geeft een actueel beeld van de financiële positie van de gemeente Eersel en geeft een voorzet om te komen tot een kaderstelling voor de begroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029. Voor wat betreft de meerjarenbegroting is een van de vereisten dat de eerste of laatste jaarschijf financieel sluitend is. Deze kaderstelling is richtinggevend voor het college bij de samenstelling van de begroting 2026-2029. Op dit moment is de eerste jaarschijf financieel niet sluitend (met een tekort van circa € 40.000,- o.b.v. A- en Bprioriteiten). We verwachten dit tekort in het begrotingsproces te kunnen opvangen, waardoor een sluitende eerste jaarschijf kan worden gepresenteerd bij de ontwerpbegroting 2026-2029.

Ombuigingen In deze voorjaarsnota heeft het college zich gefocust op het sluitend maken van de begroting voor de eerste jaarschijf. Hiervoor hebben we, in samenwerking met Orgfit, een noodzakelijk ombuigingstraject doorlopen. Dit heeft geleidt tot drie categorieën aan bijstellingen: 1. Bijstellingen financieel beleid (zie 5.7.a) 2. Bijstellingen bevoegdheid college (zie. 5.7.b) 3. Bijstellingen bevoegdheid raad (losse formats, bijlage C.2) De eerste twee categorieën zijn verwerkt in het geactualiseerde financiële beeld in hoofdstuk 5. De derde categorie betreft raadskeuzes en zijn in bijlage C.2 uitgewerkt in verschillende formats. Het is aan de raad om te beslissen of deze ombuigingsmogelijkheden worden opgenomen in de begroting 2026-2029. Het ombuigingstraject heeft ervoor gezorgd dat de jaarschijf 2026 naar verwachting sluitend zal zijn bij de ontwerpbegroting 2026-2029. Het college is tevreden dat met de inspanningen uit het ombuigingstraject, het financieel perspectief flink is verbeterd. In deze voorjaarsnota is het nog niet noodzakelijk om drastische beleidskeuzes te maken voor de jaarschijf 2026. De ombuigingen die nu voorliggen hebben voornamelijk betrekking op financieel beleid en het anders inrichten van bestaand beleid.

Hiernaast wil het college de inzet van de algemene reserve als structureel dekkingsmiddel in 2026 nog niet toepassen, omdat dit naar verwachting niet nodig is als met de voorgestelde ombuigingen wordt ingestemd. Voor 2027 en verder is het tekort wel dusdanig groot dat er beleidskeuzes gemaakt moeten worden, of de inzet van de algemene reserve als structureel dekkingsmiddel moet worden ingezet. Voor de jaarschijf 2027 en verder zijn in deze voorjaarsnota enkele maatregelen opgenomen, maar onvoldoende om het gehele tekort op te vangen. In het begrotingsproces van 2027 dienen hier nieuwe beleidskeuzes gemaakt te worden. Actualisatie bestaand beleid en nieuwe voorstellen Daarnaast bevat de voorjaarsnota jaarlijks een actualisatie van het bestaand beleid en voorstellen voor nieuw beleid. Ook deze voorjaarsnota 2026-2029 moet leiden tot een richtinggevende bestuurlijke discussie, waarbij uw raad keuzes kan maken. Voor de A- en B-prioriteiten stelt het college voor om deze te vertalen in de begroting 2026-2029. Het college stelt voor om de C-prioriteiten niet in de begroting 2026-2029 te verwerken. Wij stellen u voor aan de hand van deze voorjaarsnota keuzes te maken voor zowel de exploitatie als de investeringen. Op basis van deze prioritering gaat het college vervolgens de begroting 2026-2029 opstellen.

4

2.

Financieel vertrekpunt Voorjaarsnota 2026-2029

In onderstaande tabel zijn de begrotingssaldi opgenomen conform de 1e bestuursrapportage 2025. Na deze rapportage bedroeg het tekort in 2026 € 2.511.586,- en in 2029 € 3.952.230. (Bedragen in €) Saldo conform 2e berap 2024 VRBZO 1e begrotingswijziging 2025 (raad 25-22025) Overeenkomst Groene BOA (Raad 25-2-2025)

2026 -1.921.579 -125.971

2027 -3.031.441 -125.971

2028 -3.779.450 -125.971

2029 -3.779.450 -125.971

-124.000

-32.000

0

0

Netto-effect 1e bestuursrapportage 2025

-340.036

-126.473

-184.286

-46.809

Vertrekpunt voorjaarsnota 2026-2029

- 2.511.586

- 3.315.885

- 4.089.707

- 3.952.230

3.

Structurele gevolgen jaarrekening 2024

De jaarrekening 2024 sluit met een voorlopig batig saldo van € 3.750.953,-. Dit is inclusief het resultaat van de bouwgrondexploitatie ad € 1.010.000,- welke is gestort in de algemene reserve bouwgrondexploitatie. In het concept raadsvoorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2024 wordt een voorstel gedaan voor resultaat bestemming van € 617.000,-. Voor het resterende saldo na deze resultaatbestemmingen ad € 2.123.953,wordt een toevoeging aan de algemene reserve voorgesteld. In het raadsvoorstel staat tevens het voorstel tot afroming van de algemene reserve bouwgrondexploitatie voor een bedrag ad € 1.200.000,- welke ten gunste van de algemene reserve komt. Eventuele structurele effecten vanuit de jaarrekening zijn verwerkt in de 1 e bestuurlijke rapportage 2025.

4.

Eerste bestuursrapportage 2025 en begrotingswijzigingen

In de eerste bestuursrapportage 2025 zijn diverse budgetbijstellingen opgenomen. Diverse bijstellingen hebben een structureel karakter en werken dus door naar de jaren 2026 en verder. Deze bijstellingen hebben ertoe geleid dat er een structureel negatief begrotingssaldo ontstaat van € 2.511.586,- in 2026 tot € 3.952.230,in 2029. Voor een gedetailleerde toelichting wordt verwezen naar het afzonderlijk raadsvoorstel ‘Eerste bestuursrapportage 2025’ (raad 3 juli 2025). Het vervolg van deze nota houdt met de structurele effecten voor de jaren 2026-2029 rekening.

5

5.

Geactualiseerd financieel beeld 2026-2029

In onderstaande tabel zijn diverse mutaties verwerkt op de begrotingssaldi zoals genoemd in hoofdstuk 2 vertrekpunt. Dit betreffen mutaties die niet in de voorjaarsnota formats (hoofdstuk 6) zijn verwerkt. Onder deze tabel treft u een toelichting aan op deze mutaties. 2026 -2.511.586

2027 -3.315.885

2028 -4.089.707

2029 -3.952.230

1 mutaties van raadsvoorstellen in procedure: 1a MRE bijstelling begrotingswijziging 2025 (raad 27 mei 2025)

-22.728

-22.728

-22.728

-22.728

2 3

Effect inwoners 2 extra raadsleden

30.000 -24.000

30.000 -36.000

30.000 -36.000

30.000 -36.000

4

Bijstellingen gemeenschappelijk e regelingen: Begrotingswijziging GRSK (excl. Indexering) Begrotingswijziging Kempenplus (excl. indexering) Begrotingswijziging VRBZO (excl. indexering)

-191.140 -41.000 0

-246.141 -58.000 -64.707

-273.045 -75.000 -98.589

-222.662 -78.000 -98.589

Indexering welk e naar verwachting gedek t worden uit de meicirculaire 2025. (budgetneutaal) GRSK Kempenplus (extra budget inclusief taakstelling 600 K totaal) VRBZO GGD ODZOB MRE

-231.058 -111.000 -54.333 -11.303 -14.933 -13.688

-232.216 -111.000 -54.333 -15.673 -14.933 -13.688

-232.408 -111.000 -54.333 -20.071 -14.933 -13.688

-230.418 -111.000 -54.333 -24.493 -14.933 -13.688

5g Loon- (3,7%) en prijsstijging (2,70%) gemeente

-628.000

-705.000

-705.000

-705.000

5h Voorschot meicirculaire 2025 (m.b.t. indexeringen)

1.064.315

1.146.843

1.151.433

1.153.865

PM

PM

PM

PM

-2.760.454

-3.713.461

-4.565.069

-4.380.209

7 Bijstelllingen ombuigingen: 7a Actualisatie financieel beleid

1.922.600

2.137.600

1.952.600

1.252.600

7b Totaal bijstellingen door college

621.600

644.600

637.600

637.700

-216.254

-931.261

-1.974.869

-2.489.909

Saldi Vertrekpunt voorjaarsnota 2026-2029

5 5a 5b 5c 5d 5e 5f

6

Meicirculaire Saldo voor actualisatie voor ombuigingstraject

Saldo na actualisatie verwerkte ombuigingsmogelijkheden

1. Mutaties van voorstellen in procedure - Het raadsvoorstel 1e begrotingswijziging van MRE staat op de raadsagenda voor de vergadering op 27 mei 2025. Op het moment van vaststelling door het college van deze voorjaarsnota is het raadsbesluit hiervan nog niet bekend. - Het raadsvoorstel begroting 2026-2029 van de GRSK staat op de raadsagenda voor de vergadering van 27 mei 2025. In dit raadsvoorstel is de voorgestelde begrotingswijziging voor 2025 opgenomen. Op het moment van vaststelling door het college van deze voorjaarsnota is het raadsbesluit hiervan nog niet genomen. 2. Effect inwoners In bijlage A zijn de uitgangspunten voor de voorjaarsnota/begroting opgenomen. Als gevolg van een stijging van het aantal inwoners wordt er rekening gehouden met netto structurele hogere baten van € 30.000,-. Voor een nadere toelichting zie bijlage A. 3. Twee extra raadsleden Momenteel bestaat de raad uit 17 raadsleden. Een gemeente van 20.001-25.000 inwoners heeft 19 raadsleden. Het aantal inwoners bedraagt per 01-01-2025: 20.389. De peildatum voor vaststelling van het aantal inwoners is 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar van de verkiezing van de raad, dus per 01-012025.

6

In 2026 gaat de raad hierdoor bestaan uit 19 raadsleden. De uit te betalen vergoedingen worden dus hoger. In 2026 t/m 2029 zal dit oplopend zijn € 36.000,-. In 2026 is het bedrag lager, omdat de raad voor dat jaar voor 9 maanden uit 19 raadsleden bestaat. 4. Bijstellingen gemeenschappelijke regelingen Hier zijn alle bijstellingen verwerkt die hoger zijn dan benodigd voor de indexering van de lonen en prijzen van 2025 naar 2026. In tegenstelling tot het volgende punt is dit niet budgettair neutraal, aangezien we hiervoor niet direct gecompenseerd gaan worden. 5. Indexeringen welke naar verwachting worden gedekt uit extra rijksmiddelen uit de meicirculaire 2025 (budgettair neutrale verwerking) Het saldo van deze mutaties is budgettair neutraal. We geven hier inzicht in het benodigde budget voor indexatie van de lonen en prijzen. Voor dit bedrag wordt nu al rekening gehouden dat dit als extra rijksmiddelen wordt toegekend in de meicirculaire 2025. De vermelde bedragen bij de gemeenschappelijke regelingen afgerond € 436.000,- heeft u reeds gezien in de raadsvoorstellen omtrent de zienswijze richting het algemeen bestuur van deze gemeenschappelijke regelingen. Voor de indexering van ons loongebouw (onze vaste medewerkers) is berekend dat hiervoor € 435.000,- nodig is. Daarnaast is ingeschat dat voor de prijzen € 270.000,- extra budget benodigd is.

Totaal geraamd budget voor indexering bedraagt hiermee € 1.064.000,-. Een nadere (technische) uitleg kunt u vinden in bijlage A onder ‘prijzen/lonen’. 6. Meicirculaire In afwachting van de meicirculaire 2025 worden de gevolgen van de meicirculaire als ‘PM’ opgenomen. Na het verschijnen van de meicirculaire worden zoals gebruikelijk de financiële gevolgen van deze circulaire in beeld gebracht middels een raadsinformatiebrief. Zie ook bijlage A, onderdeel 4 voor nadere toelichting. 7. Bijstellingen ombuigingen In deze voorjaarsnota heeft het college zich gefocust op het sluitend maken van de begroting op de eerste jaarschijf. Hiervoor hebben we, in samenwerking met Orgfit, een noodzakelijk ombuigingstraject doorlopen. Dit heeft geleidt tot 3 categorieën aan bijstellingen:  Bijstellingen financieel beleid (zie 7.a)  Bijstellingen bevoegdheid college (zie. 7.b)  Bijstellingen bevoegdheid raad (losse formats, bijlage C) Hieronder volgt een korte toelichting van deze bijstellingen. 7.a Bijstellingen financieel beleid In het ombuigingentraject hebben we gekeken naar de mogelijkheden om ons financieel beleid bij te stellen. Per saldo gaan we met het nieuwe financieel beleid minder sparen voor vervangingen en lasten minder snel in onze begroting opnemen. Op deze wijze wordt de exploitatie minder vroeg belast.

Zie hieronder een korte samenvatting van de maatregelen die vanaf 2026 worden doorgevoerd met uiteindelijk een positief effect op het begrotingssaldo. In bijlage F is een tabel toegevoegd met de financiële mutaties van deze bijstellingen. Groot onderhoud wegen/verlichting + vervanging wegen + aanpassing afschrijvingstermijnen wegen (exploitatie voordeel van circa € 1.000.000 in 2026 oplopend naar € 1.200.000 in 2029) Tot op heden worden de vervangingen van toplagen van wegen rechtstreeks uit de voorziening groot onderhoud wegen betaald. Jaarlijks vindt een storting plaats vanuit de exploitatie naar deze voorziening. In het kader van de ombuigingen is geconcludeerd dat het conform BBV ook mogelijk is om deze toplagen te activeren en hierop af te schrijven (afschrijvingstermijn 20 jaar). Dit levert op korte termijn een aanzienlijk voordeel op in de exploitatie doordat de storting in de voorziening hiermee kan worden verlaagd. Op lange(re) termijn loopt dit voordeel geleidelijk weg doordat de kapitaallasten stijgen. Deze hogere kapitaallasten komen tot uiting in het meerjaren investeringsprogramma. Voor vervanging van wegen is er tot op heden een bestemmingsreserve rehabilitatie wegen. Hier wordt vanuit de exploitatie een storting in gedaan, ter dekking van de kapitaallasten voor rehabilitatieprojecten.

Door vertragingen in de uitvoering afgelopen jaren zijn de onttrekkingen aan deze reserve een stuk lager dan de storting. Dit legt beslag op de begrotingsruimte. Omdat de vervanging van wegen door de jaren heen geen grote schommelingen laat zien wordt voorgesteld om deze bestemmingsreserve op te heffen en kapitaallasten voortaan direct te dekken uit de exploitatie. Het saldo van de bestemmingsreserve zal bij de jaarrekening 2025 worden toegevoegd aan de algemene reserve vrij besteedbaar. Op korte termijn geeft dit voor de exploitatie een voordeel doordat de storting nu hoger in de begroting is opgenomen dan de onttrekking. Tegelijkertijd concluderen we dat de huidige afschrijvingstermijn van 60 jaar voor wegen te lang is. Wegen zijn eerder aan vervanging toe. Voorgesteld wordt om deze termijn terug te brengen naar 40 jaar. Voor nieuwe wegen en fietspaden hanteren we tot op heden een afschrijvingstermijn van 25 jaar, deze termijn brengen we ook naar 7

40 jaar, omdat nieuw en rehabilitatie nagenoeg gelijk ligt aan elkaar. Het nieuwe beheerplan wegen zal deze lijn uiteraard ook volgen. Ook de financiële verordening wordt hierop aangepast. Een vergelijkbare maatregel zoals bij de voorziening groot onderhoud wegen gaan we vanaf 2026 ook doorvoeren bij de voorziening openbare verlichting. Vervangingen openbare verlichting gaan we voortaan activeren en afschrijven (en leidt dus tot kapitaallasten op basis van investering in meerjareninvesteringsprogramma) in plaats van rechtstreeks dekken uit voorziening met bijbehorende storting vanuit de exploitatie. Ook dit geeft in de eerste jaren een financieel voordeel. Voorgesteld wordt om deze bijstellingen te verwerken in de ontwerpbegroting 2026-2029, waarbij het besluit inzake opheffen van de bestemmingsreserve rehabilitatie wegen en voorziening openbare verlichting in de 2e bestuursrapportage 2025 zal worden meegenomen. Daarnaast willen we het besluit omtrent de aanpassing van de afschrijvingstermijn van wegen en fietspaden naar 40 jaren, en het activeren van toplagen welke in 20 jaren worden afgeschreven, meenemen in de financiële verordening welke in dezelfde raadsvergadering van 4 november 2025 aan uw raad zal worden voorgelegd.

Algemene uitkering (exploitatievoordeel van circa € 90.000) Voor wat betreft de algemene uitkering mogen gemeenten sinds 2025 rekening houden met een onderuitputting van het BTW compensatiefonds. Gelet op de tekorten van gemeenten is de verwachting dat deze onderuitputting ook rekening technisch zeker zal zijn en daarom achten wij het verantwoord om hier in onze begroting ook rekening mee te houden. Anderzijds is er nog wel een nadelig effect te verwachten als gevolg van de herijking van het gemeentefonds wat we nu ook begroten. Per saldo levert dit een voordeel op voor de exploitatie. Liquiditeit (exploitatievoordeel van € 650.000 in 2026, € 800.000,- in 2027, € 550.000,- in 2028. Vanaf 2029 een exploitatienadeel van € -150.000,-) We hebben onze liquiditeitsprognose aangepast waarbij we de termijn dat we verwachten dat we financiële middelen gaan uitgeven opgerekt. Daarnaast hebben we de rentepercentages van zowel sparen als lenen geactualiseerd. Dit geeft tezamen een voordelig effect op de exploitatie ten opzichte van hetgeen is opgenomen in de begroting 2026-2028. Toerekening overhead aan gesloten exploitaties (structureel voordeel van € 150.000,-) Samen met Orgfit is er gekeken naar de wijze waarop het overhead tarief wordt berekend.

Hierbij is er de keuze om de overhead anders te berekenen, waarbij het mogelijk is om nog een stuk extra overhead toe te rekenen aan gesloten exploitaties zoals afval, riool en bouwgrondexploitaties. Omdat het uitgangspunt bij de gemeente Eersel is dat deze 100% kostendekkend zijn gaan we dit vanaf 2026 ook doorvoeren.

7.b Bijstellingen bevoegdheid college In bijlage E is een lijst van ombuigingen opgenomen welke het college vanaf 2026 wil doorvoeren. We hebben hier geen aparte formats voor geschreven omdat deze zaken naar onze mening een bevoegdheid van het college zijn. Het gaat dan om formats waarbij we met financiële ruimte creëren in onze begroting door reëler te ramen, te besparen, prioriteren of extra inkomsten te genereren. 7.c Bijstellingen bevoegdheid raad (losse formats) Daarnaast hebben we nog een aantal formats opgenomen waarvoor uw raad aan zet is omdat dit politieke keuzes betreft en/of het budgetrecht van uw raad raakt. Deze treft u aan in een overzicht in bijlage C.1.A. De bijbehorende formats zijn opgenomen in bijlage C.2.

8

6. Nieuwe ontwikkelingen in 2026 en volgende jaren in de exploitatie 6.1.1. Noodzakelijke uitgaven (A-prioriteiten) Naast de hiervoor geschetste ontwikkelingen geven wij in deze paragraaf een overzicht van de nieuwe ontwikkelingen vanaf 2026 in de exploitatiesfeer. Het betreft ontwikkelingen (A-prioriteiten), die ons college noodzakelijk vindt. Exploitatiegevolgen (A-prioriteiten):

2026

2027

2028

2029

Geactualiseerd financieel beeld

-216.254

-931.261 -1.974.869 -2.489.909

Ombuigingsformats (zie bijlage C) Kapitaallasten (zie investeringen in bijlage D)

396.607 -127.796

674.000 -304.974

Totaal geactualiseerd beeld (incl. A-prioriteiten)

52.557

935.000 -425.653

1.197.000 -516.641

-562.235 -1.465.522 -1.809.550

2: Het college stelt voor om in te stemmen met bovengenoemde exploitatieformats en investeringen van de A-prioriteiten, onder voorwaarde dat hiervoor dekking wordt gevonden. Het College verzoekt uw raad hiervoor richting aan te geven.

6.1.2. Investeringswensen met een hoge prioriteit (B-prioriteiten) Naast de hiervoor geschetste ontwikkelingen geven wij in deze paragraaf een overzicht van de nieuwe ontwikkelingen vanaf 2026 in de exploitatiesfeer. Het betreft ontwikkelingen (B-prioriteiten), die ons college een hoge prioriteit geeft. Exploitatiegevolgen (B-prioriteiten):

2026

2027

2028

Geactualiseerd financieel beeld

52.557

-562.235 -1.465.522 -1.809.550

Exploitatieformats (zie bijlage C) Kapitaallasten (zie investeringen in bijlage D)

-86.000 -9.078

-86.000 -153.004

Totaal geactualiseerd beeld (incl. B-prioriteiten)

-42.521

-801.239 -1.875.392 -2.584.432

-86.000 -323.870

2029

-86.000 -688.882

3: Het college stelt voor om in te stemmen met bovengenoemde exploitatieformats en investeringen van de B-prioriteiten, onder voorwaarde dat hiervoor dekking wordt gevonden. Het College verzoekt uw raad hiervoor richting aan te geven.

9

6.1.3. Overige uitgaven en investeringswensen met daaruit vloeiende kapitaallasten (C-prioriteiten) Naast de hiervoor geschetste ontwikkelingen geven wij in deze paragraaf een overzicht van de wensen vanaf 2026 in de exploitatiesfeer. Het betreft exploitatielasten inclusief kapitaallasten van de C-prioriteiten. Exploitatiegevolgen (C-prioriteiten):

2026

2027

2028

2029 -2.584.432

Geactualiseerd financieel beeld

-42.521

-801.239 -1.875.392

Exploitatieformats (zie bijlage C) Kapitaallasten (zie investeringen in bijlage D)

-17.592 0

-80.492 0

-80.492 -14.750

-80.492 -413.788

Totaal geactualiseerd beeld (incl. A-prioriteiten)

-60.113

-881.731 -1.970.634

-3.078.712

4: Het college stelt voor om de formats met C-prioriteit, mede gelet op het financiële perspectief niet mee te nemen in de begroting 2026-2029. Indien uw raad van mening is dat (enkele) formats wel doorgang moeten krijgen dient hiervoor dekking gevonden te worden.

6.2 Specifieke onderwerpen Toekomstige investeringen verduurzaming gemeentelijke gebouwen De gemeente is sinds 2015 bezig met het verduurzamen van 38 gebouwen op basis van EPA-U maatwerkadviezen (Energieprestatie Advies voor Utiliteitsgebouwen Maatwerkadviezen). Per gebouw is inzichtelijk gemaakt welke duurzaamheidsmaatregelen mogelijk zijn om aan de ambitie te voldoen. De ambitie is destijds vastgesteld op een CO2-reductie van 39% in het jaar 2025. De afgelopen jaren zijn hierdoor veel maatregelen uitgevoerd in overleg met gebruikers en huurders, waardoor er al goede stappen gezet zijn. De duurzaamheidsmaatregelen die zijn uitgevoerd zien op beperking van de energievraag, gebruik van duurzame energie en het efficiënt gebruik van fossiele brandstoffen. Enkele voorbeelden zijn: Na-isoleren, LEDverlichting, zonneboilers, zonnepanelen, HR++ beglazing, etc. Gedurende het realiseren van deze gemeentelijke ambitie is er vanuit de Rijksoverheid beleid gekomen dat erop toe ziet om in 2050 van het aardgas af te zijn. Vanzelfsprekend geldt deze ambitie ook voor de gebouwen van de gemeente Eersel. Om aan deze ambitie te kunnen voldoen zijn er, via het Ontzorgingsloket van de provincie Noord-Brabant, energiescans uitgevoerd voor onze gebouwen.

In deze scans wordt per gebouw in kaart gebracht hoe er verder verduurzaamt kan worden om daarbij (uiteindelijk) van het aardgas af te kunnen en welke maatregelen en investeringen daarmee samenhangen (routekaarten naar aardgasloos). De energiescans moeten vertaald worden naar een uitvoeringsplan, met een koppeling met de MJOP’s (Meerjarige onderhoudsplannen) en MIP’s (Meerjarige investeringsplannen). Het streven is om hierbij slim te verduurzamen op natuurlijk onderhouds- en renovatiemomenten, dit onder andere ter besparing van kosten. De uitvoering, en daarmee de werk- en investeringslast, wordt daarmee over de jaren verspreid. Ook biedt dit perspectief op mogelijke toekomstige innovaties en subsidiekansen. Ondanks het uitgangspunt om ‘slim’ te verduurzamen blijft dit forse investeringen van de gemeente verlangen. In de energiescans is een inschatting van deze kosten gemaakt. Een globale indicatie van deze kosten schetst een beeld van een bruto-investeringslast van circa 12 miljoen euro inclusief BTW tussen nu en 2050. In de praktijk zal de netto-investeringslast voor de gemeente vermoedelijk lager zijn, omdat de dekking al deels voorzien wordt in MJOP’s.

Daarnaast worden mogelijk een aantal panden in die periode herbouwd (als voorbeeld gemeentehuis/De Muzenval), waardoor er geen investeringen in het bestaand gebouw meer nodig zijn en die kosten als het ware ‘bespaard’ worden. Bij het uitwerken van het uitvoeringsplan ontstaat er een meer gedetailleerd beeld van de planning en de netto-investeringslast. HOV (hoogwaardig openbaar vervoer) knoop en -verbinding Eersel - Veldhoven Het aanleggen van een HOV verbinding Eersel-Velhoven was onderdeel van de Brainporthub in Eersel en had daardoor een regionaal belang (MRE). De totale investering voor de infrastructuur hiervoor werd geschat op 20 tot 40 miljoen euro (dit is dus exclusief de parkeervoorziening). De bijdrage aan de infrastructuur voor Eersel zou hiervoor relatief gering zijn, naar verwachting op basis van het inwonersaantal (20.000/800.000), zijnde € 500.000 tot € 1.000.000,-. De gemeenteraad heeft echter op 25 februari 2025 be10

sloten dat er geen Brainporthub mag komen in de gemeente Eersel. Daarmee vervalt ook de bijdrage volgens deze systematiek voor deze HOV verbinding. Er vindt nu een onderzoek plaats van een HOV-verbinding Reusel – Veldhoven. Dit project is nu volgens de bekostigingssystematiek een routegebonden project. Ook het traject van Eersel tot Veldhoven. Dit betekent dat de gemeente naar verwachting voor 50% moet bijdragen. De exacte kosten en verdeling van de kosten moeten nog verder uitgewerkt worden. Naar verwachting zal de bijdrage voor Eersel dan enkele miljoenen hoger uitvallen. De gemeenteraad heeft aangeven dat er een HOV-knoop kan komen in de gemeente Eersel. Het is echter nog onduidelijk wat er met een HOV-knoop bedoeld wordt, zowel door de gemeenteraad als door de regio. Als zowel door de raad als de regio hetzelfde bedoelt wordt met een HOV-knoop, dan kan het mogelijk toch een regionaal belang dienen. Hiervoor geldt dan ook een andere kostenverdeling. Meerjarenbeleidskader Jeugd de Kempen 2026 – 2029 (MJBK) In het MJBK beschrijven de vier Kempengemeenten hoe zij uitvoering geven aan de Jeugdwet. Momenteel loopt het proces naar totstandkoming van het nieuwe MJBK Jeugd de Kempen welke per 2026 in werking zal gaan. Bestaande (landelijke) ontwikkelingen, veranderopgaven en de evaluatie van het huidige MJBK vormen de context voor het nieuwe MJBK Jeugd 2026-2029.

De beweging die we moeten maken is onder andere het nog meer inzetten op het versterken van de sociale basis als stevig fundament, integrale samenwerking in het sociale domein voor het hele gezin, inclusief het medisch domein, onderwijs, wonen en bestaanszekerheid. Het waarborgen van de veiligheid voor het hele gezin en zorgen voor de goede verbinding tussen formele en informele zorg zijn leidend. Op dit moment is het nieuwe MJBK-jeugd 2026-2029 nog in concept, deze zal eind 2025 de besluitvormingsprocedure doorlopen. In de tussenliggende periode wordt gewerkt aan het uitvoeringsplan en het financieel kader. Het financieel kader is noodzakelijk om uitvoering te kunnen geven aan het nieuwe MJBK Jeugd 2026-2029, o.a. voor de inrichting van een stevig lokaal team. Onderzoek Berenschot Kempenplus Op 8 april jl. heeft u raad een raadsinformatiebrief ontvangen inzake de onderzoeksresultaten aangaande Kempenplus. Zoals u in het rapport hebt kunnen lezen wordt geadviseerd om over te gaan naar een nieuwe verdeelsleutel gebaseerd op basis van de rijksinkomsten. Aangezien de besluitvorming hieromtrent nog niet is afgerond, is hiermee ook nog geen rekening gehouden. Het overnemen van het advies van Berenschot zou voor de exploitatielasten van de gemeente Eersel een aanmerkelijk voordeel betekenen.

Wij zetten ons in om hierover op korte termijn nog positieve besluitvorming te laten plaatsvinden. Motie IHP duurzaamheid en klimaatadaptatie Bij de vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2038 gemeente Eersel op 2 juli 2024 is een motie aangenomen inzake duurzaamheid en klimaatadaptatie. Daarbij was het verzoek om in de voorjaarsnota 2026 de extra jaarlijkse kosten voor het IHP op te nemen voor elk van de volgende aanpassingen. 1. Uitvoering van de schoolgebouwen (die in aanmerkingen komen voor renovatie en (vernieuw)bouw) volgens de nieuwe ZEB regeling in plaats van de ENG regeling. 2. Speelpleinen bij de scholen die klimaat-adaptief zijn en de gezondheid van kinderen niet schaden op warme dagen doordat er (bijvoorbeeld) voldoende schaduw is, er “koele” materialen worden gebruikt en er watertappunten zijn. Ad 1. De Europese Raad heeft op 12 april 2024 de herziening van de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD IV) goedgekeurd. Het akkoord van de Europese Raad betekent een aanscherping van het doel om emissies en het energieverbruik van gebouwen in de hele Europese Unie te verminderen. Van NZEB naar ZEB, is dat hetzelfde als van BENG naar ENG? NZEB (Nearly Zero Energy Buildings) is al bekend. Dit is in Nederland vertaald als Bijna Energie Neutrale gebouwen (BENG).

Bij hogere ambities zoals in ons IHP gaat het vaak over Energie Neutrale Gebouwen (ENG). Je zou dus verwachten dat ‘ZEB’ voor Zero Energy Building staat. Dat is niet het geval. Er verandert namelijk meer. ZEB betekent Zero Emission Building. Van veel begrippen uit de EPBD is de invulling nog niet helder. Een Zero Emission Building kan op verschillende manieren worden uitgelegd, de ZEB standaard moet nog gedefinieerd worden. Voorgesteld wordt op dit moment nog ENG als uitgangspunt te hanteren en bij de actualisatie van het IHP, als er hopelijk meer bekend is over de eisen die aan ZEB gebouwen gesteld gaan worden, dit inzichtelijk te maken. Het is nu nog geen wettelijke verplichting en het is nog onvoldoende duidelijk. Ad 2. Een klimaat-adaptief schoolplein, oftewel een groenblauw schoolplein, is een klimaatbestendig schoolplein dat natuur, waterbeheer en verkoeling slim combineert. Hoe je dat inricht is van veel factoren afhankelijk zoals de beschikbare terreinoppervlakte, hoeveel speeltoestellen, profileringen, materialisering, of en zo ja welk type waterberging etc. De gemeente is alleen verantwoordelijk voor de eerste inrichting van een speelterrein. Daarna is het de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. De Provincie Noord-Brabant, de waterschappen en het Cultuurfonds Noord-Brabant geven al een aantal jaren subsidies voor schoolpleinen 11

waar schoolbesturen een beroep op kunnen doen. In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2038 is voor de kern Eersel een nieuwe school opgenomen. Met het betreffende schoolbestuur zal onderzocht worden in hoeverre klimaat-adaptieve maatregelen aansluiten op de wensen van de school en of hiervoor extra budget noodzakelijk is.

7. Actueel beeld beschikbare reserves 2025 t/m 2029 In dit onderdeel geven wij u een actueel beeld van de geschatte stand van de reserves voor de periode 20252029. In dit overzicht is rekening gehouden met de voorgestelde toevoeging aan de algemene reserve vanuit de jaarrekening 2024 van € 3.323.953,- In deze toevoeging is reeds rekening gehouden met resultaatbestemmingen en een afroming van de algemene reserve bouwgrondexploitatie van € 1,2 miljoen.

7.1 Algemene reserve In deze voorjaarsnota zijn in hoofdstuk 5 onderdeel 7a en in bijlage A punt 6 enkele reserves en voorzieningen benoemd, waarbij in het kader van ombuigingen wordt voorgesteld om deze op te heffen/af te romen. De hierdoor vrijvallende middelen vallen vrij ten gunste van de exploitatie. De vrijgekomen middelen zullen we storten in de algemene reserve vrij besteedbaar en in de doorkijk is hiermee rekening gehouden. Specificatie van de vrijval: - Voorziening openbare verlichting € 500.000,- (opheffen) - Voorziening onderhoud wegen € 1.800.000,- (afroming) - Bestem.res. rehabilitatie wegen € 4.100.000,- (opheffen) - Bestem.res. sociaal domein € 1.200.000,- (opheffen) Totaal € 7.600.000,Vervolgens zijn alle besluiten omtrent beschikking over de algemene reserve verwerkt tot en met de mutaties uit de 1e bestuurlijke rapportage 2025 welke nog door uw raad moeten worden vastgesteld. De stand van de algemene reserve vrij besteedbaar per 1-1-2029 wordt geraamd op € 20.712.000,-. Omschrijving

€

Stand algemene reserve 1-1-2025 Voorgestelde toevoeging nav jaarrekening 2024 Beschikkingen over reserve conform raadsbesluiten (incl. 1e berap 2025) Vrijval reserves en voorzieningen (zie hierboven) Buffer voor 2025

36.194.000 3.324.000 -26.106.000 7.600.000 -300.000

Beschikbaar voor mutaties bestaande investeringen (MIP 2025-2028) + nieuwe investeringswensen (inclusief buffer en reservering)

20.712.000

7.2.

Doorkijk algemene reserve

Als aanvullende informatie geven wij aan dat in hierboven genoemde doorkijk geen rekening is gehouden met toekomstige resultaten uit de lopende bouwgrondexploitaties. Deze worden geraamd op circa € 1,4 miljoen (looptijd 2025 t/m 2029) exclusief Vpb verplichtingen. Er zijn een aantal investeringen waarvan de dekking ten laste van de reserves plaatsvindt. Honorering van deze noodzakelijke investeringen heeft de volgende mutatie in de algemene reserve tot gevolg (overige Aprioriteiten worden gedekt door bestemmingsreserves, het begrotingssaldo of andere inkomsten): Omschrijving € Beschikbaar voor investeringswensen (A, B en C) Onttrekkingen noodzakelijk investeringen (zie bijlage D.1: onderdeel A-prioriteiten en de formats in Bijlage D.2) Resteert voor overige prioriteiten (B en C)

€ 20.712.000 0 20.712.000

Naast de naar onze mening noodzakelijke investeringen, zijn onderstaand de investeringen met B- en Cprioriteit weergegeven. Hiervoor verwijzen wij eveneens naar bijlage D.1 en D.2. Deze betreffen zowel nieuwe 12

investeringen als bestaande investeringen 2025-2028. Op grond van het vastgestelde investeringsprogramma 2025-2028. De financiële doorwerking van bijlage D.1. naar de beschikbare reserves is als volgt becijferd.

Omschrijving € Beschikbaar voor investeringswensen (B en C) Onttrekkingen investeringen met hoge prioriteit (zie bijlage D.1: onderdeel B-prioriteiten en de formats in Bijlage D.2) Resteert voor prioriteiten C Omschrijving € Beschikbaar voor investeringswensen C Onttrekkingen investeringen met hoge prioriteit (zie bijlage D.1: onderdeel C-prioriteiten en de formats in Bijlage D.2) Resteert

€ 20.712.000 -930.000 19.782.000 € 19.782.000 0 19.782.000

Dit saldo is ten opzichte van voorgaande jaren fors te noemen. Vanuit voorzichtigheid geven wij u raad mee terughoudend te zijn met de inzet van deze reserves voor nieuwe zaken. Dit wordt vooral ingegeven door onze meerjarensaldi die vanaf 2027 en verder niet sluitend zijn. In dit kader verwijzen wij u naar de begroting 2025 waarin wij uw raad informeerde over een handreiking van de fondsbeheerders, VNG, het IPO en de financieel toezichthouders. Hieronder nogmaals toegelicht. Toelichting handreiking fondsbeheerders, VNG, IPO en financieel toezichthouders: Incidentele middelen gebruiken voor dekking structurele lasten Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dit is het resultaat van overleg tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de financieel toezichthouders. Hierdoor kunnen gemeenten vanaf volgend jaar het surplus in de algemene reserve (de reserve waar geen bestemming aan is gegeven) aanwenden voor het dekken van structurele exploitatielasten. Van dit vrij besteedbare deel, het surplus, mogen gemeenten 10% inzetten voor structurele lasten. Dit deel wordt afgezonderd van de algemene reserve. De inzet van deze 10% is onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20% is en blijft. Voor de gemeente Eersel is dit voorlopig geen probleem.

Dit deel wordt dan tot ‘structurele baat’ bestempeld. Ook moet het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder (de provincie) voldoende zijn, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie. Het is aan gemeenten zelf of ze hun reserves daadwerkelijk inzetten. Bij structurele inzet van het afgezonderde surplus van de algemene reserve zal de omvang ervan jaarlijks afnemen en daarmee ook de inzet. De structurele inzet is niet meer mogelijk als dit leidt tot onvoldoende weerstandscapaciteit en/of als de solvabiliteit onder 20% daalt. Zolang nog aan de voorwaarden wordt voldaan kan er sprake zijn van een langjarige inzet en kan deze worden bestempeld als een structureel dekkingsmiddel. Jaarlijks mag bijvoorbeeld door resultaatbestemming de afgezonderde reserve worden aangevuld, waardoor de 10% inzet hiervan wordt verhoogd. In deze voorjaarsnota is de inzet van deze regeling (nog) niet toegepast omdat getracht wordt het eerste begrotingsjaar 2026 nu sluitend te krijgen zonder toepassing van deze regeling. Het toepassen van de regeling is een tijdelijk oplossing waarvoor het college voor de jaarschijf 2026 nog niet heeft gekozen. Gelet op de meerjaren begrotingssaldi wil het college de optie open houden om in de toekomst wel gebruik van deze regeling te kunnen maken.

13

8. Nieuwe ontwikkelingen in 2026 en volgende jaren in de investeringen Combinatiekansen In de raadsvergadering van 10 december 2024 is besloten over bestuursopdracht combinatiekansen. Het raadsbesluit resulteert in vier deelopdrachten: - Combinatiekansen maatschappelijke voorzieningen: aan de nieuwbouw van het Rythovius College worden De Muzenval, de bibliotheek en muziekschool/JAM toegevoegd waarbij synergie wordt geoptimaliseerd. Hiervoor wordt een programma van eisen opgesteld. - Combinatiekansen buitensportvoorzieningen: Onderzoek de combinatiekansen van Atletiekvereniging DES, Hockeyclub Eersel, Voetbalclub E.F.C., Toer- en Wielerclub de Contente en Tennis en padelvereniging Eresloch. Hiervoor wordt een programma van eisen opgesteld. - Gemeentehuis: opstellen programma van eisen. - Vrijkomende locaties: er wordt een ontwerp voor de vrijkomende locaties gemaakt met bijbehorende eerste globale raming. Er is een projectteam opgestart, planningen opgesteld, gesprekken gevoerd met verschillende partijen en stappen gezet in de uitwerking van de verschillende projectonderdelen. Met de raadsinformatiebrief over de bestuursopdracht combinatiekansen van het tweede kwartaal 2025 bent u geïnformeerd over de bestuurlijke planning en de risico’s. De financiële gevolgen van bovenstaande opdracht zijn nog niet meegenomen in deze voorjaarsnota.

14

Bijlage A. Uitgangspunten voorjaarsnota/ begroting 2026-2029 1. Aantal inwoners Aantal inwoners In de begroting 2025 is rekening gehouden met 20.450 inwoners per 1 januari 2025. Het werkelijk aantal inwoners per 1 januari 2025 bedraagt 20.389 en is hiermee 61 inwoners lager ten opzichte van de raming 2025. Voorgesteld wordt om het aantal inwoners per 1 januari 2026 te ramen op 20.600. Dit is een stijging van 211 inwoners ten opzichte van het werkelijke aantal per 1-1-2025 en een stijging van 150 inwoners ten opzichte van jaarschijf 2026 uit de begroting 2025 (Met deze aantallen wordt aangegeven met welke aantallen we in deze begroting financieel rekening houden. Deze groei in aantallen worden bewust terughoudend geraamd aangezien ook de lasten die horen bij deze groei, niet of nauwelijks worden geraamd). Ten opzichte van de huidige begroting betekent dit financieel een structurele stijging van circa € 60.000,-. Door de toename van het aantal inwoners, stijgt de te betalen bijdrage (per inwoner) aan de Gemeenschappelijke Regelingen. Op basis van een eerdere globale becijfering wordt verwacht dat ongeveer 50% van de hogere algemene uitkering leidt tot hogere bijdragen aan de Gemeenschappelijke Regelingen. Dit betekent dat het netto-effect van het hoger aantal inwoners worden becijferd op € 30.000,-.

2. Prijzen/lonen Prijsontwikkeling Er wordt voorgesteld bij de prijsstijgingen voor het begrotingsjaar 2026 uit te gaan van een prijsstijging/inflatiecorrectie van 2,7% voor zowel de lasten als de baten. De totale prijsstijging wordt geraamd op € 270.000,-. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat dit bedrag in de meicirculaire 2025 door het rijk wordt toegekend. Indexering inkomsten De geraamde inkomsten worden voor zover de gemeente daar invloed op heeft (aanvullend) geïndexeerd met 2,7%. Loonontwikkeling Op 17 april jl. hebben de vakbonden en de VNG een CAO akkoord bereikt voor de periode 1 april 2025 tot 1 april 2027. Voor de periode tot en met 2026 betekent dit een loonstijging van 6,03%. Daarnaast wordt zoals gebruikelijk rekening gehouden met 0,53% salarisstijging 2026 wegens periodieke verhogingen. Ook wordt rekening gehouden met 0,50% stijging van de pensioenpremie, waarvan 70%, zijnde 0,37% voor rekening van de werkgever komt. Hiermee komt de totale loonstijging tot en met 2026 neer op 6,93% (6.03+0.53+0.37). In de begroting 2025 is rekening gehouden met een cao stijging van 3,23%, vandaar wordt voor 2026 nog aanvullend rekening gehouden met 3,7%. In 2026 wordt hiernaast rekening gehouden met 0,65% onderuitputting omdat de loonstijging per 1-7-2025 niet voor een volledig jaar in 2026 geldt.

Voorgesteld wordt om ten opzichte van de geraamde salarissen in de begroting 2025 voor het begrotingsjaar 2026 rekening te houden met een totale loonstijging van 3,7%, hetgeen overeenkomt met ongeveer € 435.000,-. Verder geldt dat eventueel op het moment van samenstelling van de definitieve begroting bekend zijnde gegevens die afwijken van de uitgangspunten, zoals bijvoorbeeld de premiepercentages, worden verwerkt in de begroting. Indien de gegevens eerst in een later stadium, doch vóór aanbieding van de begroting aan de raad, bekend worden, vindt de verwerking middels een stelpost plaats. De salariskosten voor de begroting 2026 worden berekend met de kennis van dat moment (april 2025) over de hoogte van werkgevers- en werknemerspremies voor 2025.

3. Rentepercentage De marktrente voor langlopende leningen bedraagt circa 3,4% (tarief BNG/peildatum medio april 2025). De prognose van de renteontwikkeling is lastig en onzeker, echter we verwachten dat de rente de komende jaren niet gaat zakken. In de begroting 2026 wordt voor het financieringstekort/nieuwe investeringen een rentepercentage van 3,40% gehanteerd (rentetarief BNG voor langlopende geldleningen april 2025). De rente voor onze overtollige financieringsmiddelen wordt geraamd op 2,5%. 15

4. Meicirculaire 2025 Zoals u gewend bent, ontvangt u enkele weken na verschijning van de meicirculaire 2025 een raadsinformatiebrief waarin onder andere wordt aangegeven met welke algemene uitkering (grootste inkomstenbron) in de begroting 2026-2029 rekening mag worden gehouden. In onze voorjaarsnota wordt er vanuit gegaan dat de prijsstijgingen en loonkostenstijging (als gevolg van aangepast CAO en werkgeverspremies) door het rijk worden gecompenseerd door de uitkomsten van de meicirculaire. Deze een op een compensatie is echter geen automatisme of verplichting van het rijk. Zoals bij onderdeel 2 is aangeven wordt de loon- en prijsindexering voor 2026 geraamd op € 628.000,-. Voor de gemeenschappelijke regelingen tezamen worden de indexering geraamd op circa € 436.000,-. Tezamen derhalve geraamde hogere lasten voor indexering van lonen en prijzen € 1.064.000,-. Het rijk kent op basis van de Loon Prijs Ontwikkelingen (LPO) in de meicirculaire 2025 een uitkering toe. Aangezien de meicirculaire 2025 pas verschijnt nadat de voorjaarsnota aan uw raad is verstrekt, wordt er in de voorjaarsnota een inschatting gemaakt voor compensatie van deze indexering. In de onlangs verschenen voorjaarsnota van het ministerie van financiën is onder andere het LPO accres geactualiseerd. Het LPO accres lijkt ruim toereikend.

In de raadsinformatiebrief omtrent de meicirculaire (medio juni) zal uw raad worden geïnformeerd omtrent dit resultaat. In de voorjaarsnota van het ministerie van financiën zijn eveneens middelen beschikbaar gesteld ter demping van de terugval in het gemeentefonds (structureel ruim 400 miljoen). In de meicirculaire 2025 worden deze middelen vertaald en in de raadsinformatiebrief zullen we dit eveneens vermelden.

5. Sluitende begroting Het budgetrecht ligt bij de gemeenteraad. Dit houdt in dat de gemeenteraad bepaalt welke taken en activiteiten ondernomen worden en dat zij ook de afweging en prioriteitenstelling vorm geeft. De raad moet ervoor zorgen dat de begroting in evenwicht is en indien dat in enig jaar niet het geval is, aannemelijk maken dat het evenwicht in de eerstvolgende jaren in evenwicht is. Conform de toelichting op de Gemeentewet moet de begroting niet alleen formeel boekhoudkundig, doch ook materieel in evenwicht zijn. Van een materieel sluitende begroting is sprake als in de begroting de structurele uitgaven en de daar tegenoverstaande structurele inkomsten met elkaar in evenwicht zijn. Dit geldt ook voor de eenmalige uitgaven en de eenmalige inkomsten. Voorgesteld wordt om het uitgangspunt te hanteren dat de eerste jaarschijf 2026 sluitend is.

6. Inzet reserves Bij de berekening van het beschikbare bedrag wordt voor de algemene reserve vrij besteedbaar rekening gehouden met een minimale buffer, welke dient om onvoorziene risico’s, zoals vermeld in de risicoparagraaf, op te kunnen vangen. Dit betekent dat bij de becijfering van de beschikbare algemene reserve vrij besteedbaar in het kader van de voorjaarsnota, rekening wordt gehouden met de minimaal vastgestelde buffer van de algemene reserve (vrij besteedbaar) van € 4.250.000,-. Deze buffer is ten opzichte van de begroting 2025 verhoogd met € 750.000,- doordat nu wordt voorgesteld om de bestemmingsreserve sociaal domein op te heffen. In de paragraaf 2 weerstandvermogen en risicobeheersing van de begroting staat een berekening van de benodigde weerstandstandscapaciteit. Door het opheffen van de bestemmingsreserve sociaal domein, schonen we niet alleen het aantal bestemmingsreserves op, maar valt er ook een stukje weerstandsvermogen vrij. Daarom worden de risico’s bij Wmo en participatie bijgesteld en waardoor we voorstellen om onze algemene reserve weerstandvermogen te verhogen met € 750.000,-. Dit bedrag kan eventueel nog wijzigen na financiële actualisatie van de risico’s. Het formele besluit omtrent het opheffen van de bestemmingsreserve sociaal domein willen we meenemen in de 2e bestuursrapportage 2025.

Tevens wordt in de voorjaarsnota jaarlijks rekening gehouden met een reservering/buffer van € 300.000,- voor besluiten welke worden genomen na de voorjaarsnota (met incidentele financiële gevolgen).

16

Bijlage B. Prioritering Uitgangspunten/criteria ten behoeve van de voorjaarsnota:

A-prioriteit: -

wettelijke en/of aangegane verplichtingen met aanzienlijke sanctie en/of financieel risico reeds besloten door raad en/of college noodzakelijk vanuit aantoonbare veiligheid direct gekoppeld aan andere A investering wensen vanuit een gesloten exploitatie (grondbedrijf, GRP, afvalstoffenheffing enz.). Tenzij het een ambitie is kan dit ook een B- of C-prioritering zijn.

B-prioriteit: -

wettelijke en/of aangegane verplichtingen zonder aanzienlijke sanctie en/of financieel risico. reeds eerder uitgesproken politieke keuze/wens van raad en/of college noodzakelijk vanuit bedrijfsvoering wensen met een (gedeeltelijke) dekking vanuit subsidie.

C-prioriteit: -

overige wenselijk vanuit bestaand beleid en/of bedrijfsvoering nieuwe wensen overige

17

Bijlage C.1.A Totaaloverzicht exploitatievoordelen en nadelen uit voorgestelde ombuigingsformats Prg.

Omschrijving

1 2 3 3 6 10 10 11

Jeugdhulp Aanpak laaggeletterdheid Kapvergunningen Leges principeverzoeken Bijdrage activeren multimodale knoop Verhogen OZB Verhogen laagtarief toeristenbelasting Veegmachine aanschaffen

2026 (€) 25.000 9.607 2.000 20.000 24.000 235.000 35.000 46.000 396.607

2027 (€) 50.000 15.000 2.000 20.000 24.000 470.000 35.000 58.000 674.000

2028 (€) 75.000 15.000 2000 20.000 24.000 705.000 35.000 59.000 935.000

2029 (€) 100.000 15.000 2.000 20.000 24.000 940.000 35.000 61.000 1.197.000

* Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

Bijlage C.1.B Totaaloverzicht exploitatievoordelen en nadelen voorgestelde exploitatieformats (met prioriteit) Prg. Prio Omschrijving . 1 B Dorpsondersteuner Knegsel 11 B Formatie (data gedreven werken, WMO en gemeentebalie) 1 C Ketenaanpak GALA

2026 (€) - 26.000 -60.000

2027 (€) - 26.000 -60.000

2028 (€) - 26.000 -60.000

2029 (€) - 26.000 -60.000

- 17.592 - 103.592

- 80.492 - 166.492

- 80.492 - 166.492

- 80.492 - 166.492

* Een positief bedrag is een voordeel in de begroting

18

Bijlage C. 2 Ombuigingsformats exploitatie 2026-2029

19

Ombuigingsformat jeugdhulp programmakosten Fcl nr: Programma:

8010 1. Maatschappelijke dienstverlening en gezondheid

Wettelijke taak: Ja Huidige situatie: Op dit moment zien we een toename in het aantal jeugdigen die gebruik maken van gespecialiseerde Jeugdhulp. Landelijk, maar ook binnen de gemeente Eersel. We zien dat ombuigen kan, maar dat de daling van de kosten gefaseerd zal plaatsvinden. Het vraagt in eerste instantie een financiële investering, o.a. op de inrichting van stevige lokale teams, welke op termijn moet resulteren in een daling van de kosten. Dit vraagt een lange adem, cultuurverandering en begrenzing. Op dit moment is er geen beleidsvrijheid om de ombuigingen door te voeren. Daarom is het noodzaak om het afgestemde proces te volgen via het nieuwe meerjarenbeleidskader jeugd. Daarna zal de organisatie de eigen processen anders in moeten richten wanneer de reikwijdte van de jeugdhulp wordt ingeperkt. Daarnaast zal geïnvesteerd moeten worden in ontwikkelingen binnen het voorliggend veld. Dit vraagt capaciteit en inzet vanuit de organisatie. Ontwikkelingen: We gaan aan de slag met een nieuw meerjarenbeleidskader jeugd. Dit geeft kansen tot ombuigingen. Richtinggevende thema’s hierbij zijn: -

-

Begrenzen: Inperking Jeugdwet; Verkenning aanvullende maatregelen jeugdhulp, afbuigen jeugdzorg naar voorveld, inrichten van sterke lokale teams. Normalisatie: focus op minder kinderen die jeugdhulp nodig hebben. Uitbreiding algemeen toegankelijke voorzieningen. De juiste zorg op de juiste plek. Uitgangspunt waar nodig opschalen naar specialistisch, daar waar kan afschalen naar laagdrempelige zorg. Verbinden: consulent bij de huisarts (momenteel pilot in opstart), consulent op scholen (momenteel in pilot); Van individueel naar groepsgericht waar mogelijk.

Daarnaast kan investeren in preventief werken een ombuiging naar minder kosten in jeugdhulp versnellen. De Kempengemeenten zijn aangesloten bij OKO (opgroeien in een kansrijke omgeving) welke ze vormgeven vanuit Kempenbranie. Vanuit dit wetenschappelijk bewezen preventiemodel beweeg je naar minder kosten in de jeugdhulp. Besluitvorming over het meerjarenbeleidskader jeugd vindt naar verwachting eind 2025 plaats. In afwachting daarvan gaan we ervan uit dat we op basis van het nieuwe meerjarenbeleidskader jeugd onderstaande besparingen kunnen realiseren.