Document · PDF

[24.01884] - Rapportage A67

Raadsvergadering 5 maart 2024, gemeente EerselBij agendapunt: Beëindigen project aanleg geluidswal Oeienbosch14.886 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

7 Royal

HaskoningDHV Enhancing Society Together

III

Onderzoek energieopwekkende en geluidwerende voorziening langs de A67 Gemeenten Eersel ŭ Bladel | Royal HaskoningDHV

Foto: A67, gemeente Eersi

Royal HaskoningDHV Enhancing Society Together

telefoon e-mail website versie datum projectnummer auteurs

met input van

Larixplein 1 5616 VB Eindhoven +31 (0)88 348 42 50 info@rhdhv.com www.royalhaskoningdhv.com 2.1 4 januari 2021 BH7433 Jeroen Tolboom Luc Jenniskens Mark van Esdonk Michiel Nijboer Bertus van 't Wout Wouter Kanger Celine Korbee Sanne Laumen

gecontroleerd door

contactpersoon

Jeroen Tolboom Thijs Sommers Sanne Laumen

Gemeente Eersel Bart Aarts Gemeente Bladel

contactpersoon

Claudia Rieswijk

Inhoudsopgave 1

Inleiding

Analyse

Bouwstenen

Scenario's

Voorkeursscenario

Business Case

Uitvoeringsstrategie

AANLEIDING

OPGAVE

WERKWIJZE

Op 15 december 2020 heeft de gemeenteraad van Eersel het 'Beleid grootschalige zonne-energie gemeente Eersel 2020-2030' vastgesteld. De opwekkingsopgave tot 2030 voor gemeente Eersel is hiermee vastgesteld op 0,055 TWh. Het college van B&W heeft opdracht gekre gen ervoor te zorgen dat de opwekkingsopgave (mede) wordt ingevuld door middel van een energieopwekkende

De doelstelling van de opgave is het realiseren van een energieopwekkende en geluidwerende voorziening langs de A67. Hiermee beoogt de bestuursopdracht invulling te geven aan twee doelen:

Het onderzoek is gefaseerd uitgevoerd. Als eerste is het plangebied geanalyseerd op onderwerpen die relevant zijn voor de manier waarop een energieopwekking en de geluidswerende voorziening kan worden gerealiseerd, zoals het landschap, ruimtelijk beleid en koppelkansen. Voor deze onderwerpen is een beleids- en gebiedsana lyse gedaan en zijn gesprekken gevoerd met de relevante stakeholders.

en geluidwerende voorziening langs de A67. Daarnaast haakt de gemeente Bladel aan vanwege de doelstelling in het beleidskader 'Kadernota Energie en Klimaat' voor energieopwekking aan de A67. De bewoners van buurtschap de Hees, Steensel en Oeienbosch zijn een petitie gestart "Stop geluidsoverlast van de A67 in Eersel en Steensel". Hoewel er langs de A67 geen sprake is van een overschrijding van de wettelijk toegestane geluidproductie evaren bewoners toch geluidoverlast, met name in de kernen/gehuchten De Hees, Duizel en Oeienbosch. Vanuit de gemeente is de wens om deze overlast terug te dringen. De opwekkingsopgave in combinatie met de wens tot geluidsreductie heeft geleid tot het idee van een energie opwekkende en geluidwerende voorziening langs de A67.

Een zo groot mogelijke bijdrage leveren aan de totale energieopwekkingsopgave van gemeente Eersel van 0,055TWh in 2030;

Het terugdringen van geluidsoverlast die door bewo ners in de kernen langs de A67 wordt ervaren

Ten aanzien van de twee doelen worden zogeheten koppelkansen onderzocht. Dit zijn lopende lokale en regi onale projecten en doelen die kunnen worden gekoppeld aan de energie-opwekkende en geluidwerende voor ziening. De koppelkansen zijn geen doel op zich, maar kunnen bijdragen aan het realiseren van de twee doelen met bijbehorende business case. Om invulling te geven aan deze twee doelen is het voor liggende onderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt op welke manier een voorziening langs de A67 het beste kan worden gerealiseerd en wat daarvoor nodig is.

Vervolgens zijn de bouwstenen van de mogelijke maat regelen in beeld gebracht van de mogelijke maatrege len, zoals een geluidswal inclusief zonnepanelen en een geluidsscherm inclusief zonnepanelen. Voor de bouwste nen zijn 'factsheets' opgesteld met de effecten (multi-cri teria analyse), voorbeelden, de globale kosten en een eerste inschatting van de financiële haalbaarheid. Op basis van de analyse en de bouwstenen zijn 4 scena rio's opgesteld voor de ontwikkeling van voorzieningen. De scenario's zijn beoordeeld op de aspecten energie opwekking, geluidsreductie, koppelkansen, ruimtelijke inpassing, technische haalbaarheid, meerwaarde en draagvlak en business case. Op basis hiervan is een voor keursscenario gekozen.

Plangebied De opgave wordt op twee schaalniveaus onder zocht. Deze noemen we het projectgebied en het onderzoeksgebied. Het projectgebied, weerge geven met een rode stippellijn hiernaast, is een gebied van circa 250m aan weerszijden van het snelwegtracé waarin zich de ruimtelijke ingrepen zullen concentreren. Daarbij wordt een ruimer onderzoeksgebied bekeken om de kernkwalitei ten van het gebied goed te kunnen onderschei den en zeker geen koppelkansen te missen. Daarnaast zijn daardoor ook de dichtstbijzijnde dorpskernen van de gemeenten Eersel en Bladel goed in beeld in verband met eventuele geluids hinder.

Ontstaansgeschiedenis regio

1930

1960

Nog veel ongerepte heide in de regio

Heide grotendeels bebost of ontgonnen tot akkerbouw ^

Hoofdonstluitingsweg via Hapert en Bladel

UÉLDHŲ^ÍH

.HIldíF

ŕl I Iŕí.Ttofř

W.,i

RįMÎĪL į į&iÀ .„v

E-.i.l'jL

1975

2020

Komst van de A67

Komst N397 richting Valkenswaard

Start grootschalige uitbreiding woonkernen

Grote toename industrieterreinen

Extra afrit van de A67 bij Hapert

Landschappelijke hoofdstructuren Op de kaart is de landschappelijke structuur van het gebied te zien. Met name de beekdalen en de (ontgonnen) heidegebieden zijn bepalend geweest voor dit Kempenlandschap. De dorps kernen liggen allen aan de rand van een beekdal. Opvallend is de grote hoeveelheid bos- en heide gebieden binnen het projectgebied. Dit heeft veel invloed op de mogelijke bouwstenen en scena rio's later in deze studie.

Natuur Netwerk Brabant (NNB) De landschappelijke structuur is ook goed terug te zien in het Natuur Netwerk Brabant. In deze beschermde provinciale hoofdstructuur komen

NrtWJfcl

Hooţţdiwn

de beekdalen en bos- en heidegebieden terug. Tussen Eersel en Duizel zijn wat gefragmen İIwpwI

teerde natuurgebieden te zien, hoofdzakelijk bos. Het snelwegtracé tussen Duizel en Eersel geeft qua natuur de meeste ruimte voor ontwik kelingen. Ter hoogte van de gemeente Bladel is

Ef'sel

het projectgebied grotendeels beschermd door het NNB.

IvriinTOP

Energie-opwekking De gemeente Eersel heeft een grote opgave op het gebied van energieopwek, namelijk 0,055 TWh. Deze energievraag uitgedrukt in hectare (traditionele) zonnepanelen vereist 60 hectare grondoppervlak. Dat is een groot deel van het onbebouwde projectgebied.

Bestaand bos in de Kempen

Geluid

Aansluitpunten stroom Enexis

Netcapaciteit Enexis

Omgevingsvisie 2.0 Eersel De omgevingsvisie is een belangrijk beleidsstuk

Werkgelegenheid als sleutel At»7 als economische levensader

over de toekomst van de gemeente Eersel die

Goede regionale verbindingen om samen sluipverVeer aan te pakken

verschillende thema's samenvat. Aan de rechter

(Lokale) bedrijvigheid op Meerheide TT ï

Potentiële uitbreiding bedrijvigheid Werkgelegenheid brainport als kans

zijde is het trace van de A67 te zien, met daarop de drie ambities: duurzaamheid als hefboom,

du ster als bronpunt W Recreatie Landschap met recreatieve functie Poten De voor toevoegen ‘Beleving’ bijv. bí pleisterplaats (aan de route) ft j Toerisme in de regio benutten

werkgelegenheid als sleutel en het landschap als Zoekgebied snelle fietsverbmding

onderlegger. Deze ambities worden meegenomen

Veilig woon-werkverkeer (fietsbrug! Regionaal onderzoek locatie OV-HUB Smart Mobility als pitot

in de gebiedgerichte aanpak van deze opgave. O.a. door rekening te houden met de mobiliteitshub, fietsbrug en het onderliggende landschap gedegen analyseren, om kernkwaliteiten te behou

Duurzaamheid als hefboom Groene leefomgeving versterken

den waar dat kan (uitzicht bv), en waar mogelijk

Integrale 'groene' ontwerp-opgave

Jonge heideontginning revitaliseren

uit te gaan van multifunctioneel ruimtegebruik.

Regionale afstemming gewenst »

Zichtbaar high-tech (agrarisch/energie)

Concreet zijn hier ook zaken als een snelfietspad, Het landsthap als onderlegger

fietsbrug, de koppeling met brainport en regionaal

tra ah Mt4qg«ťb* hwfdţíīijcluur "I -- ũ-Jdt; íufīLiurşror den respecteren

onderzoek locatie OV-hub zichtbaar. 16

Betkdjlm bwcheimcn cn bemjtlfn Kfrnprifh *uwn īn

ndř p l*nM

Vigerend bestemmingsplan Door bestaande bestemmingsplannen weer te fļĚttlįfcl

geven, worden de hoofdfuncties in het project-

gebied inzichtelijk. De belangrijkste functies zijn groen, bedrijvigheid en wonen.

De bedrijvigheid (paars) in het projectgebied een

levert

koppelkansen

'įfcffPWl A

voor

bijdrage aan de duurzame ener

gie opwek door bijvoorbeeld zon op dak. Ter plaatse van de bedrijvigheid liggen ook Vj&ānkWiMail.

kansen voor een lokaal netwerk, waarbij de bedrijven directe afnemer kunnen worden van de opgewekte energie langs het A67 tracé.

Wf ..1ct*.íT,cp

WrrbuM.li

Koppelkansen

Koppelkansen Zowel kleinschalige concrete plannen tot

Windpark Bladel + zonnepark Bergeijk

grotere ambities zijn verkend

nauwe

Energielandschap de Kempen

met de twee gemeentes.

Bovenregionale mobiliteitshub

De meest relevante plannen zijn hiernaast weergege

•

Plan Bos en Boom

ven. Bovenregionale mobiliteitshub, windpark Bladel en

Kunstroute

samenwerking

zonnepark Bergeijk, plan Bos en Boom en de kunstroute.

De ambitie van Plan Bos en Boom is om 100 hectare bos (5000 bomen per hectare) aan te planten in de gemeente. Op de kaart op pagina 18 is aangegeven hoeveel opper vlakte dat in beslag zou nemen t.o.v. het projectgebied. De bovenregionale mobiliteitshub gaat met name in op het stimuleren van gebruik van OV Daartoe wordt een mobiliteitshub gepland die circa 3.000 parkeerplaat sen gaat bevatten, met als zoekgebied het knooppunt bij Eersel.

Koppelkansen Bewonersintiatief

Bewonersinitiatief in Hapert

Zonnethermie

Verdere inititatieven en koppelkansen zijn een bewonersinitiatief in Hapert, waarbij ook een Een koppelkans die we concreet toepassen in geluidswal met energieopwek wordt gereali dit ondezoek is het bewonersinitiatief in Hapert. seerd langs de A67. Veel andere koppelkansen zijn nog in de onder Ontwikkelingen als alternatief voor aanslui

zoeksfase. (Energielandschap Kempen, plan bos

ten op het net

& boom, kunstroute en bovenregionale mobili-

Zonnethermie is een eventuele koppelkans als

teitshub). De uitkomsten van deze onderzoeken

aansluiten met electriciteit niet haalbaar blijkt.

kunnen later in dit traject worden meegenomen.

Warmte en cooling is met 47Vo het onderwerp

Energy Demand in Europe EU Final Energy Demand

U97TWH

waar het meeste vraag naar is in de E.U t.o.v.

l.OSOTwh

electriciteit en transport (zie afbeelding). Inzet ten op duurzame energiebronnen die warmte opwekken zijn dus een interessant alternatief om te overwegen. 20

292Twh

Conclusies Op basis van voorgaande analyse zijn een aantal conclusies te trekken, hiernaast geabstraheerd weergegeven in kleuren en lagen.

Geluid Er wordt geluidsoverlast ervaren op vier plek ken langs het tracé. Deze zijn donkerrood en

Cínctartn

middelrood naarmate de klachten toenemen. Een eenduidige oplossing voor het gehele tracé lijkt hier dus niet gepast. Maatwerkoplossingen op de specifieke plekken lijkt meer geschikt. M jpri I

Natuur/Landschap Er is erg veel beschermde natuur (NatuurNetwerkBrabant) direct langs het tracé te vinden. Op die plekken is het vaak onnodig om geluidschermen/wallen neer te zetten op het tracé en onmogelijk om een veldopstelling te realiseren. Het clusteren van zonne-energie buiten het tracé in bijvoorbeeld veldopstellingen zou alleen kunnen tussen Duizel en Eersel aan de noordzijde van de A67 in Bladel en tussen de Hees en Steensel. Netcapaciteit Er is momenteel geen netcapaciteit in Eersel en Bladel. Mogelijke nog te onderzoeken oplos singen daarvoor zijn: aansluiten op netcapaciteit Veldhoven en direct terugleveren aan groot afnemers zoals ASML (achter de meter). 21

Stortplaatsen, dijken en wallen

Voer- of vaartuigen

Overkapping parkeerterrein

Geluidsscherm bifacial

De gemeenten Eersel en Bladel willen een grote

Voor elk van deze bouwstenen is een facsheet

bijdrage leveren aan de totale energieopwekking

opgesteld waarin de effecten van elke

en tegelijkertijd de geluidsoverlast langs de A67

bouwsteen middels een multi-criteria-analyse

beperken. Om te verkennen welke manieren er

worden beschreven. Hierbij wordt gekeken

zijn om deze doelen te behalen is een reeks aan

welke bijdrage elke bouwsteen levert aan

bouwstenen opgesteld en onderzocht. Deze

energie-opwekking en geluidreductie. Daarbij

beschrijven de mogelijke maatregelen, zoals

wordt gekeken hoe elke bouwsteen scoort op

een geluidswal met of zonder zonnepanelen. Als

een reeks criteria die in samenspraak met de

basis voor een groot deel van deze bouwstenen

gemeenten zijn opgesteld.

dient de studie "Ruimtelijk potentieel van zonnestroom in Nederland'” opgesteld door Generation Energy in opdracht van TKI Urban Energy in maart 2021.

Overzicht bouwstenen

3.3 Bifacial geluidsscherm met zonnepanelen

3.7 Veldopstelling infrastructurele knooppunten 24

3.0 Geluidswal zonder zon

3.1 Geluidsscherm zonder zon

3.2 Olifantsgras (Miscanthus)

3.4 Geluidswal met zonnepanelen

3.5 Overkapping parkeerterrein

3.6 Veldopstelling met eventueel recreatief medegebruik

3.8 Zonnepanelen boven wegdek

3.9 Zonnepanelen op het wegdek

3.10 Drijvende zonnepanelen

Het afwegen van bouwstenen

Tabel met hoofdcriteria uit bestuursopdracht Aspect

De hoofddoelen van de gemeenten Eersel en Bladel

De waarde en eenheid van de minnen en plussen

zijn het opwekken van zonne-energie zoals gesteld

verschillen per criteria. Sommige criteria worden

in 'Beleid grootschalige zonne-energie gemeente

ingeschat op basis van kengetallen (energieopwek

Eersel 2020-2030' en het beleidskader 'Kadernota

king, geluidsreductie en business case). Sommige

Energie en Klimaat' van de gemeente Bladel. Daar

criteria zijn 'minder hard' en worden ingeschat op

naast is een belangrijk doel voor de gemeente

basis van een expert judgement. Op de volgende

Eersel het indammen van geluidsoverlast. Voor de

pagina's wordt uitgewerkt hoe deze criteria getoetst

gemeente bladel is dat een meekoppelkans.

worden.

Naast deze twee grote voorwaarden, zijn er nog een

Na de multi-criteria-analyse worden deze bouw

aantal andere criteria van belang om de haalbaar heid van dit project te waarborgen. Deze criteria zijn

stenen met behulp van de gebiedsgerichte aanpak omgevormd tot scenario's, welke worden beschre

weergegeven in de hiernaast getoonde tabel en zijn

ven in het volgende hoofdstuk. De bouwstenen zijn

in samenspraak met de gemeente Eersel vastgelegd

dus niet per definitie de concrete uitkomsten, maar

in de bestuursopdracht voorafgaand aan het onder

geven de hoofdopties weer. Ze kunnen nog omge

zoek. Om de bouwstenen per criteria goed te kunnen vergelijken is van deze tabel een factsheet gemaakt

bouwd worden tot specifieke gebiedsgerichte subva-

waarbij alle criteria beoordeeld kunnen worden op een schaal van vijf, te weten:

Optimale resultaat.

Miniouo 2 hr. ztnni-inirgii tp Ein zt grttt rls otgilijki bijrrrgi livirin rrn ri 0,055 TWh fin rrnsluitpunt.1 Giluirsriructii Afnroi vrn tin oinsti 3dB vttr Afnroi vrn tinoinsti 3 rB vttr oiirriri wtningin.2 iin grttt rrntrl wtningin. Ktppflkrnsf n n.v.t. Mtgilijkhiir ttt binuttin virschillinri ktppilkrnsin, ztrls ricrirtii, bitr ivi rsiti it, fijnsttf rfvrngin, itc. Ruiotilijki inprssing Niit in strijr oit iin gtiri Lrnrschrppilijki ruiotilijki trrining in nigrtiivi kwrlitiitsvirbitiring in bijrrrgi iffictin tp hit lrnrschrp wtrrin rrn rnriri ruiotilijki rtilin. ztviil otgilijk bipirkt. Tichnischf hrrlbrrrhiir T ichnisch otgilijk to ti Tichnisch otgilijk ti rirlisirin rirlisirin tigin rcciptrbili tigin ri lrrgst otgilijki ktstin in ktstin in vttr 2030. vttr 2026. Mfirwrardf Bi lrnghibbinrin kunnin Eiginrrrschrp inwtnirs vttr iin in drrrgvlrk prrticipirin in hit prtcis in (grttt riil) vrn ri uitiinrilijki otgilijkhirin ttt finrnciëli uitvtiring hit prtjict. prrticiprtii t.r.v. ztnni-inirgii. Ptsitiivi businiss crsi in Ptsitiivi businiss crsi in prtjict Business crsi prtjictiiginrrr, wrrr ntrig rttr iiginrrr vttr ri uitvtiring, ztnrir subsiriiring, tf rnriri vtroin rrnvullinri publiiki finrnciiring vrn publiiki (oiri)finrnciiring. (buitin SDE++ subsirii).

Facts heet

rianten in een latere uitwerkingsfase. CRITERIA_________ EENHEID

Energieopwekking

Vollasturen dB

Dubbelmin (--)

Geluidsreductie

Min (-)

Koppelkansen

- Neutraal (*-)

Minimale resultaat

Enirgiitpwikking

- -

Ruimtelijke inpassing

- Plus (*)

Technische haalbaarheid

- Plusplus (**)

Sociaal maatschappe lijke meerwaarde Business case

Criteria ENERGIEOPWEKKING

Dubbelmin (--) ca 800 of minder vollast zonne-uren Min (-) ca 800 - 850 vollast zonne-uren Neutraal (t-) ca 850 - 950 vollast zonne-uren Plus (t) ca 950 - 1000 vollast zonne-uren Plusplus (tt) ca 1100 of meer vollast zonne-uren Een vollast zonne-uur is een eenheid voor de effec tieve (jaar)opbrengst van een zonnepaneel met een wisselend vermogen. Het aantal vollast zonne-uren kan worden gezien als de tijdsduur waarin een zonnepaneel effectief op vol vermogen energie heeft geproduceerd. Een vollastuur wordt berekend door de opgewekte ener gie (MWh) te delen door het vermogen van de panelen (MWp). De orde van grootte (800 - 1100) is gebaseerd op actuele kengetallen, waarbij zowel de technologische vooruitgang als het vermogen van standaard leverbare zonnepanelen is meegenomen. GELUIDSREDUCTIE

Dubbelmin (--) Toename geluidbelasting ^3dB) Min (-) Toename geluidbelasting (2-3 dB) Neutraal (t-) Geen relevant effect op de geluidbelas ting

Plus (t) Afname geluidbelasting (2-3 dB) Plusplus (tt) Afname geluidbelasting ^3dB) De geluidbelasting wordt uitgedrukt in decibel (dB). De waarde van 3dB is een indicatie op basis van actuele kengetallen van vergelijkbare situaties nabij snelwegen. De exacte geluidreductie hangt uiteindelijk af van waar een geluidwal of -scherm wordt geplaatst en hoe hoog 26

deze wordt. Dit wordt in een latere fase bepaald. TECHNISCHE HAALBAARHEID KOPPELKANSEN

Dubbelmin (--) Zeer beperkt koppelkansen mogelijk Min (-) Beperkt koppelkansen mogelijk Neutraal (t-) N.v.t. Plus (t) Koppelkansen mogelijk Plusplus (tt) Grote koppelkansen mogelijk

Dubbelmin (--) Technisch zeer moeilijk haalbaar Min (-) Technisch moeilijk haalbaar Neutraal (t-) Neutraal Plus (t) Technisch haalbaar Plusplus (tt) Technisch zeer haalbaar

Koppelkans is een voorbeeld van een 'minder hard' crite rium en gaat met name over het inzichtelijk maken van de mogelijkheid van één of meerdere eerder benoemde koppelkansen uit de analysefase. De relevante koppel kansen worden toegelicht per bouwsteen.

Technische haalbaarheid gaat over de realiseerbaarheid van de bouwsteen tegen acceptabele kosten. Nieuwe innovaties waar veel high-end materialen en vakkennis in de uitvoerings- en beheerfase voor nodig zijn, scoren bijvoorbeeld lager op dit criteria dan bouwstenen die al veelvuldig zijn toegepast en zichzelf hebben bewezen.

RUIMTELIJKE INPASSING

SOCIAAL MAATSCHAPPELIJKE MEERWAARDE

Dubbelmin (--) Negatief effect op landschap directe

Dubbelmin (--) Geen maatschappelijke meerwaarde Min (-) Weinig maatschappelijke meerwaarde Neutraal (t-) N.v.t. Plus (t) Maatschappelijke meerwaarde Plusplus (tt) Grote maatschappelijke meerwaarde

omgeving Min (-) Gematigd negatief effect op landschap directe omgeving Neutraal (t-) Geen effect op landschap directe omge ving Plus (t) Positief effect op landschap directe omgeving Plusplus (tt) Zeer positief effect op landschap directe omgeving Met ruimtelijke inpassing wordt de impact op het land schap en de directe omgeving bedoeld. Dit wordt per bouwsteen op hoofdlijnen toegelicht, maar zal voorna melijk een rol spelen bij het uitwerken van de scenario's. Een voorbeeld is een locatiespecifiek element zoals een bomenrij of beschermd dorpsgezicht.

Sociaal maatschappelijke meerwaarde gaat over directe bijdrage van de bouwsteen aan de directe omgeving, en geeft een indicatie voor het draagvlak. Een bouwsteen die geluidbelasting reduceerd, rekening houdt met het landschap, koppelkansen het hoofd biedt en een goede prijs/kwaliteit verhouding heeft zal bijvoorbeeld beter scoren dan een bouwsteen die maar aan één van boven staande voorwaarden voldoet.

Criteria BUSINESS CASE

Dubbelmin (--) Naar verwachting een zeer negatief finan cieel rendement naar verwachting geen positief rende ment Neutraal (t-) naar verwachting een neutraal rende ment Plus (t) naar verwachting een beperkt positief financieel rendement Plusplus (tt) naar verwachting een positief financieel rendement

Min (-)

De financiële haalbaarheid van een bouwsteen wordt beoordeeld op een naar verwachting haalbare busi ness case middels expert judgement. Componenten die hierbij worden meegenomen zijn investeringskosten, aansluitkosten en inkomsten op basis van de verwachte energieopbrengst. In de scenariofase zullen bovengenoemde componen ten preciezer worden uitgewerkt en uitgedrukt worden in euro's. Dit belangrijk voor subsidiëring of andere vormen van publieke (mede)financiering.

3.0

Geluidswal

Factsheet CRITERIA

Energieopwekking

Qua geluidsreductie zeer geluids dicht. Een groot voordeel van de geluidswal is verder dat de ruim telijke inpassing er op vooruit gaat door het groene karakter aan de buitenzijde. Je ziet en hoort daar door vrijwel niks meer van de snel weg. Dat kan een voordeel zijn, maar ook een nadeel als je over de snel weg rijdt. Dan ervaar je het origi nele beekdalenlandschap niet meer.

Geluidsreductie Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde

Een koppelkans waar je aan kunt denken bij een geluidswal is ecolo gische meerwaarde. Door het hoog

Voorbeeld geluidswal zonder zonne panelen

teverschil ontstaat er een gradiënt in de vochtigheid van de grond, dit biedt kansen voor een rijke biodiver siteit. Ook zou er recreatief overheen en nabij gewandeld kunnen worden. (bv de kunstroute). Daarnaast kunnen op de buitenzijde van de geluids wal ook bomen worden gepland die bijdragen aan plan Bos en Boom.

Business case

Schema van een grond/geluidwal zonder zonnepanelen 28

3.1

Geluidsscherm Qua geluidsreductie zeer effectief, afhankelijk van de hoogte van het scherm. bij gladde oppervlaktes helt hij iets naar achter (hoek van circa

Factsheet

10 en 20 graden), om weerkaatsing van het geluid tegen te gaan. Bij een groene optie is dat niet nodig.

CRITERIA

Bij een groen geluidsscherm zijn

Energieopwekking Geluidsreductie Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

koppelkansen mogelijk zoals het stimuleren van biodiversiteit. Een traditioneel geluidsscherm heeft niet veel koppelkansen. Vandaar de neutrale beoordeling. De ruimtelijke inpassing is positief. Dit komt doordat het weinig extra ruimte inneemt vlak langs de snel

Voorbeelden geluidsscherm zonder zonnepanelen.

weg. Ook kan er gekozen worden voor een groene uitstraling, of juist een transparant geluidsscherm op de plekken waar het uitzicht op het landschap of dorpskern belangrijk is. De technische haalbaarheid is zeer positief. Geluidsschermen worden al tientallen jaren toegepast.

Schema van een geluidsscherm zonder zonnepanelen 29

3.2

Olifantsgras * De bron voor de informatie over olifants gras (Miscanthus in het latijn) is het research team van de Wageningen Universiteit (WUR). Die haar uitspraken baseert op proeven nabij Schiphol, Flevoland en studies uit heel Europa.

Factsheet CRITERIA

Energieopwekking

Vollasturen

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

EENHEID

Olifantsgras (Miscanthus) draagt niet bij aan de zonne opwek. Toch is het een relevante bouwsteen omdat het (beperkte) geluidsreductie ople vert en voordelen heeft zoals: fijnstof afvangen van het auto- en vracht verkeer op de snelweg, CO2 opne men, en als grondstrof (biomassa) voor de biobased economy kan fungeren. Daarnaast behoeft het weinig zorg en groeit het snel.* De technische en financiele haal baarheid is positief i.v.m. opbreng sten biomassa. Kleinschalig daarom neutraal. Het aanplanten van olifan tengras is relatief eenvoudig en goed koop. Door het groene karakter is ook de ruimtelijke inpassing positief. De reden dat het niet is beoordeeld met

Voorbeeld olifantsgras

een ++ is omdat het geen inheemse soort is in deze regio, landschappe lijk sluit het daardoor minder goed aan bij de rest van de vegetatie. De sociaal maatschappelijke meer waarde en koppelkansen zijn posi tief omdat het naast geluidsreductie ook fijnstof afvangt, CO2 opslaat en biomassa oplevert. Daarmee draagt het bij aan gezondheid en leefkwaliteit. Met name geschikt op plekken waar geen geluidswering of zonneopwek gewenst is.

Schema van olifantsgras langs de snelweg

3.3 Bifacial geluidscherm met energieopwek Het energieopwekkende geluidsscherm is een snelgroeiende toepassing langs snel- en spoorwegen door heel Nederland.

Factsheet CRITERIA

EENHEID

Energieopwekking

Vollasturen

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschappe lijke meerwaarde Business case

De geluidswal met zonnepanelen is er in veel verschillende vormen en maten. Voor deze studie gaan we uit van een geluids scherm volledig bedekt met zonnepanelen zoals toegepast langs de A50 nabij Uden. Qua energieopwek is het een relatief nieuwe toepassing. Doordat het bifa cial is, genereert het vanaf twee zijdes zonne-energie. Hoeveel precies hangt sterk af van de locatie, maar de opbrengst is circa 800 - 900 vollast zonne-uren.

Voorbeeld geluidsscherm dat energie opwekt (A50 Uden, Bron: Tineke Dijkstra)

Deze bouwsteen is een erg effectieve oplossing om geluid te reduceren omdat je het bij de bron (wegverkeer) al aanpakt. Op de juiste plek en met de juiste hoogte kun je 3 dB geluidsreductie of meer halen. Aan het bifacial geluidscherm dat ener gie opwekt is niet direct een ander project te koppelen. Meestal is het een op zichzelfstaand element. Bij een ander type geluidscherm liggen er kansen voor biodiversiteit en ecolo gie, door het groenere karakter. Dit gaat dan ten koste van energieopwek. Schema van een bi-facial geluidscherm dat energie opwekt 31

3.4

Geluidswal met zonnepanelen Erg effectieve oplossing om geluid te reduceren omdat je het bij de bron (snelweg) aanpakt. Op de juiste plek en met de juiste hoogte kun je 3 dB geluidsreductie of meer halen.

Factsheet CRITERIA

Energieopwekking

Vollasturen

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

EENHEID

- -

De ruimtelijke inpassing is posi tief. Je ziet en hoort daardoor vrij wel niks meer van de snelweg. Dat kan een voordeel zijn, maar ook een nadeel als je over de snel weg rijdt. Dan ervaar je het origi nele beekdalenlandschap niet meer. Qua energieopwek: 950 vollasturen (vergelijkbaar met een veldopstelling). Echter, vanwege de oriënta tie van de A67 is de meest gunstige opstelling waarschijnlijk niet moge lijk en komt de opbrengst lager uit. Hoeveel precies wordt door berekend in de scenario fase.

Voorbeeld geluidswal met zonnepane len (A58-Etten-Leur)

Betreft de businesscase heeft het naar verwachting een neutraal finan cieel rendement, afhankelijk van de beschikbaarheid van grond in de nabije omgeving. Geen + omdat de oriëntatie op de zon niet ideaal is en er veel (dure) bekabeling nodig is. Het scoort positief op sociaalmaat schappelijke meerwaarde i.v.m. bewonersinitiatief Bladel.

Schema van zonnepanelen op grond/geluidwal

3.5

Overkapping parkeerterrein

Factsheet CRITERIA

EENHEID

Energieopwekking

Vollast uren

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde

- -

Qua energieopwek is een zonnecarport vergelijkbaar met een veldopstelling (met dezelfde opstelling). Dat is 950 vollasturen bij een zuidopstelling. Omdat overkappingen van parkeerterreinen niet direct afhankelijk zijn van de richting van de snelweg lijkt een zuid (of oostwest) opstelling in veel gevallen haalbaar. Qua geluid is een overkapping van een parkeerterrein in de buurt van wonin gen niet wenselijk i.v.m. parkerende en vertrekkende auto's, waarvan het geluid via de carport als een klankkast werking de omgeving in gaat. Het levert dus extra geluidsbelasting op in veel gevallen.

Voorbeeld overkapping openbaar parkeer terrein (Bloemendaal aan zee)

De overkapping van het parkeerter rein scoort zeer positief op koppelkan sen. Dit komt door de grote vraag naar parkeervoorziening voor onder andere ASML rondom knooppunt 30 bij Eersel. Dit is een opgave voor de regionale mobiliteitshub. Ook boven bestaande parkeerplaatsen op bedrijventerreinen en bij de recreatieve plas liggen kansen.

Business case

De business case scoort neutraal. Dit i.v.m. relatief hoge investeringskosten door de zware constructie t.o.v. een veldopstelling. Afhankelijk van het opper vlak kan het richting + gaan. (groter is financieel gezien beter).

Schema van solar parking: overkapping met zonnepanelen 33

3.6

Veldopstelling Een veldopstelling levert circa 950 vollasturen op bij een zuidopstelling. De daadwerklijke opbrengst is in de praktijk sterk afhanke lijk van beschaduwing (door bijvoorbeeld bomen) en het ontwerp van het zonnepark.

Factsheet CRITERIA

EENHEID

Energieopwekking

Vollast uren

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

- -

Belangrijke koppelkansen van de veldopstel ling zijn biodiversiteit verrijken, natuurinclusiviteit, recreatief medegebruik (bijvoorbeeld de kunstroute) en eventuele begrazing door kleinvee. Qua geluid hebben zonnepanelen een (beperkt) negatief effect. Met name als de panelen in grasland worden gezet. Grasland werkt dempend voor geluid. Als je daar zonne panelen op zet, hefje die dempende werking voor een deel op en draagt het geluid verder.

Voorbeeld veldopstelling zonnepanelen langs infrastructuur

De ruimtelijke inpassing is neutraal beoor deeld, omdat het zonneveld enerzijds natuurinclusief als een park gerealiseerd kan worden, met veel aandacht voor een gedegen landschappelijke inpas sing met kwaliteit. Anderzijds heeft het vaak een negatieve invloed op de zichtlij nen en het open karakter van een gebied. De technische haalbaarheid en business case zijn beide zeer positief, omdat een veldopstelling op het zuiden gepositioneerd Schema veldopstelling met eventueel kan worden en er al veel ervaring mee is recreatief medegebruik opgedaan en kennis over beschikbaar is.

3.7

Zonnepanelen in infrastructurele knooppunten

Factsheet CRITERIA

EENHEID

Energieopwekking

Vollast uren

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

- -

Voor zonnepanelen in infrastructurele knooppunten geld qua energieopwek qua vollasturen hetzelfde als voor een veldopstelling. Echter ligt de daadwer kelijke energie opbrengst per m2 in de praktijk vaak hoger, omdat er in infra structurele knooppunten vaak compac tere opstellingen mogelijk zijn dan bijvoorbeeld op agrarische gronden. Qua geluid geldt hier hetzelfde effect als bij bouwsteen 4.6 (veldopstelling). De zonnepanelen hebben een (beperkt) negatief effect. Met name als de panelen in grasland worden gezet. Grasland werkt dempend voor geluid. Als je daar zonne panelen op zet, hef je die dempende werking voor een deel op en draagt het geluid van het wegverkeer verder.

Voorbeeld van een veldopstelling in infra structurele knooppunten

De ruimtelijke inpassing is positie ver beoordeeld dan bij een veldopstel ling. Dit komt omdat een zonneveld qua uitstraling beter bij een snelweg en 21e eeuwse infrastructuur past, dan bij het bestaande landschap. De financiële haalbaarheid is neutraal en daarmee minder positief dan de normale veldopstelling. De voornaamste reden daarvan is de vaak relatief kleine ruim tes en de infrastructurele barrieres die de bekabeling, aanleg en beheer bemoeilij ken. Afhankelijk van de precieze locatie kan het richting + of juist richting - gaan.

Schema veldopstelling infrastructurele knooppunten 35

3.8

Snelwegdak Een snelwegdak levert qua energieopwek net zoveel op als een carport (circa 950 vollasturen). Een groot voordeel is dat opwerkreductie door beschaduwing een minder grote rol speelt door

Factsheet CRITERIA

EENHEID

Energieopwekking

Vollast uren

Geluidsreductie

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

- -

de hoogte van de opstelling. Qua geluid maak je hiermee een 'klankkast' van de snelweg. Je kunt dit effect nog wel een beetje ophef fen, door geluidabsorberende bekleding toe te passen aan de onderzijde, maar dan blijft het een (-). Een koppelkans voor deze bouwsteen is het verrijken van biodiversiteit in de nabijgelegen natuurgebieden. Dit komt doordat insecten makkelij ker de snelweg over kunnen steken omdat de luchtwervelingen van het verkeer tegen worden gehouden. Luchtwervelingen vormen normali ter een grote barriere voor insecten.*

Studio Solarix)

De financiële haalbaarheid is net als de technische haalbaarheid als negeatief beoordeeld. Voornamelijk door de relatief zware constructie die nodig is en de hoge aanlegkosten. *bron: VenhoevenCS, DS landschapsarchitec

Voorbeelden 'energiedak' boven snelweg (bron: VenhoevenCS, DS landschapsarchitecten en

ten en Studio Solarix

Schema van energiedak boven snelweg

3.9

Snelwegdek

Factsheet CRITERIA

EENHEID

Energieopwekking

Vollast uren

Geluidsreductie

- -

Een snelwegdek is een van de nieuw ste innovaties waar momenteel veel pilots voor lopen. Energetisch kan het in potentie veel opleveren (900+ vollasturen). Tot dusver blijken zonnepanelen in het wegdek echter in veel gevallen niet haalbaar. Met name vanwege de technische uitda ging en de relatief hoge kosten. Ook qua geluid heeft het een zeer nega tief effect t.o.v. asfalt, omdat hierdoor het rolgeluid van banden enorm zal toenemen. Voorbeeld zonnepanelen op wegdek

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde

Qua ruimtelijke inpassing is een snel wegdek positief, omdat er energie wordt opwekt zonder dat je daarbij nieuwe elementen toevoegt (vervan ging asfalt), waardoor de impact op de omgeving ruimtelijk gezien zeer laag is.

Business case Schema van zonnepanelen op wegdek

3.10

Zon op water Zonnepanelen op water levert tot circa 10^o meer energieopwek dan een veldopstelling vanwege het koelende effect van het water en meer reflectie van zonlicht.

Factsheet CRITERIA

EENHEID

- -

Energieopwekking

Vollast uren

De geluidsreductie is neutraal: water is 'akoestisch hard' en draagt het geluid ver de omgeving in. Zonnepanelen zijn dat ook, dus akoestisch gezien

Geluidsreductie

verandert er weinig als er zonnepa nelen op het water komen te liggen.

Koppelkansen Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

Een drijvend zonneveld heeft beperkte impact op de ruimte die je ervaart, omdat het nagenoeg vlak is. Er zijn daarnaast ook inpassingen denkbaar als drijvend riet eromheen.

Voorbeeld zonnepanelen op water

De financiële en technische haalbaar heid zijn positief o.a. omdat het een bewezen techniek is, in de aanleg iets duurder dan een veldopstelling, maar door de extra energieopwek is een positief financieel rendement haal baar.

Schema zonnepanelen op water 38

3.11

Lokaal netwerk

Factsheet EENHEID

Energieopwekking

Vollast uren

n.v.t.

Geluidsreductie

n.v.t.

CRITERIA

Koppelkansen

Het lokale netwerk is eigenlijk geen bouwsteen, maar een toepassing om de haalbaarheid van alle bouwstenen te vergroten. Door de zonnepanelen te verbinden met een (grote) lokale afnemer zoals een bedrijf of een mobiliteitshub, kan de energieopwek op piekhuren opgevangen worden en wordt het bestaande electriciteitsnet niet zwaarder belast. Dit is voorde lig omdat de analyse van Enexisdata aantoont dat zowel voor de gemeente Bladel als voor de gemeente Eersel de capaciteit is bereikt.

Ruimtelijke inpassing Technische haalbaarheid Sociaal maatschap pelijke meerwaarde Business case

Schematische weergave van een lokaal netwerk 39

mbs

Samenvatting De bouwstenen met mogelijke oplossingen varië ren behoorlijk in score op de verschillende criteria. De bouwstenen snelwegdek en snelwegdak scoren het slechtst en worden dan ook niet verder meegeno men in de scenario's. De lage technische en financiële haalbaarheid en het negatieve effect op de geluids belasting zijn daar de voornaamste oorzaak van. Verder scoren het geluidsscherm, de veldopstelling (zowel op veld als in infrastructurele knoop punten), en de geluidswal met zonnepanelen het beste. Deze bouwstenen spelen dan ook een belangrijke rol in de scenario's. Olifantsgras scoort ook erg goed, met name als alternatief op plek ken waar geen geluidsscherm of energieopwek plaatsvindt, maar vereist nog nader onderzoek. Tot slot speelt het 'aansluiten op het lokale netwerk' met één afnemer (achter de meter), een mogelijke rol bij alle bouwstenen die energie opwekken. Welke afnemers dat zijn moet nog verder worden onder zocht.

Door middel van een scenariostudie worden de

In dit hoofdstuk worden vier scenario's

kansen voor het realiseren van energieopwek en

uitgewerkt. Het eerste scenario is tot stand

geluidwerende maatregelen schetsenderwijs

gekomen in een werksessie met de betrokken

in beeld gebracht. Als basis hiervoor dienen de

gemeentes, waarin gebiedsgericht gekeken

uitkomsten van de analyse en de bouwstenen.

is welke opgaven en kansen er langs de

De scenario's dienen ter vorming van

A67 spelen. In de daaropvolgende twee

ideeën, die vervolgens worden afgewogen

scenario's zijn de uitersten qua geluidsreductie

om te landen in het voorkeursscenario.

en energie-opwekking verkend, om dit te

Vanwege deze ideevormende rol wordt in de

vergelijken met het gebiedsgerichte scenario.

scenariostudie een brede verkenning gedaan

Tot slot wordt een scenario besproken

naar mogelijkheden, waarbij ook uitersten

waarin de koppelkansen zo veel mogelijk

worden verkend die niet direct wenselijk zijn op

zijn meegenomen, om te onderzoeken welke

bepaalde locaties.

meerwaarde hier gehaald kan worden.

4.1

Gebiedsgerichte aanpak

Op basis van een werksessie met de betrokken gemeen ten is een eerste scenario opgesteld, waarin de gebieds gerichte aanpak voorop staat. In dit scenario wordt vanuit de analyse van de gebiedskenmerken bekeken welke ingrepen het meest gewenst zijn op welk deel van de A67.

UITGANGSPUNTEN

In dit scenario wordt er van uitgegaan dat bestaande bomen en bosschages langs de snelweg zo veel mogelijk behouden worden. Er zullen in dit scena rio dus geen bomen wijken voor zonnepanelen. Dit speelt vooral op de taluds tussen Duizel en Eersel: die zijn begroeid waardoor een eventueel geluidscherm niet optimaal gebruikt kan worden voor zonneenergie aan de zuidzijde; In dit scenario wordt het potentieel van zonnevel den op percelen langs de A67 niet onderzocht. Dat gebeurt in scenario 3;

Geluidwerende maatregelen worden alleen toege past op plekken waar veel overlast ervaren wordt. Op deze manier sluit het scenario het beste aan bij de wensen vanuit het gebied. Als maatregel wordt overal gekozen voor schermen: deze geven zo min moeglijk inbreuk op de NNB-gebieden langs de snelweg.

In het scenario wordt benoemd dat opgewekte ener gie gekoppeld kan worden aan nabije bedrijventer reinen met een lokaal netwerk (zie bouwsteen). Dit wordt gezien als koppelkans, evenals de energie opwekking bij de mobiliteitshub. Deze zaken vergen voor nadere uitwerking meer maatwerk dan passend is bij de fase waarin dit onderzoek zich bevind.

Dalem

íandaĩ Het Vermenbos

Kemphch Bedrijvenpark Hapert ‘

BESCHRIJVING SCENARIO

Van west naar oost omvat dit scenario de volgende ingrepen: ^

Bewonersinitiatief Hapert. Vanuit het bewonersinitiatief wordt een wal met zonnepanelen langs de A67 voorgesteld, in combinatie met bosontwikkeling en een recreatief pad. Dit is overgenomen, met een onderbreking waar de NNB-structuur gekruisd wordt.

Afrit 29 en 30. Ongebruikte ruimtes binnen beide aansluitingen volleggen met zonnepanelen. Opge wekte energie kan via lokaal netwerk aan nabijgele gen bedrijventerreinen geleverd worden.

Geluidschermen Eersel-Duizel. Op het gedeelte waar geluidoverlast ervaren wordt is aan beide zijden van de A67 een geluidscherm voorzien. De schermen zijn 2m hoog, wat door de verhoogde ligging van de weg al voor een significate geluidreductie zorgt: de geluidbelasting voor nabijgelegen woningen neemt met ^dB af. Vanwege de dichte begroeiing op het zuidelijke talud kan alleen het scherm aan de noord zijde van de A67 effectief benut worden voor zonne panelen.

hoog om voor de nabijgelegen woningen een afname van de geluidbelasting van tenminste 3 dB te halen. Geluidscherm Oeienbosch. Op het gedeelte waar geluidoverlast ervaren wordt is aan de noordzijde van de A67 een geluidscherm voorzien. Dit scherm wordt 4m hoog om voor de nabijgelegen woningen een afname van de geluidbelasting van tenminste 3 dB te halen. Het scherm wordt over de volle lengte benut door zonnepanelen aan de zuidzijde.

Geluidscherm De Hees. Op het gedeelte waar geluid overlast ervaren wordt is aan de zuidzijde van de A67 een geluidscherm voorzien. Dit scherm wordt 4m İ

Duizel Oeienbosch Veldhoven

Eersel

Steensel i

4.2

Inzetten op geluidreductie

Om het gebiedsgerichte scenario in perspectief te plaat sen wordt in twee andere scenario's gekeken wat de uiterste varianten zijn voor energie-opwekking en geluidsreductie. In dit scenario wordt verkend wat de maximale inzet kan zijn op reductie van de geluidsbelasting van de snelweg.

lijk behouden worden. Er zullen in dit scenario dus geen bomen wijken voor zonnepanelen. Dit speelt vooral op de taluds tussen Duizel en Eersel: die zijn begroeid waar door een eventueel geluidscherm niet optimaal gebruikt kan worden voor zonne-energie aan de zuidzijde;

UITGANGSPUNTEN

Op elke locatie waar een geluidswering significante geluidreductie oplevert wordt deze aangebracht. Als maatregel wordt overal gekozen voor schermen: deze geven zo min mogelijk inbreuk op de NNB-gebieden langs de snelweg;

Waar mogelijk worden de geluidschermen gecombi neerd met de opwek van zonne-energie;

In dit scenario wordt er van uitgegaan dat bestaande bomen en bosschages langs de snelweg zo veel moge

Dalem

Kemphch Bedrijvenpark

Hapert 'f

ssass

geluidreductie zorgt: de geluidbelasting voor nabij gelegen woningen neemt met ^dB af. Vanwege de dichte begroeiing op het zuidelijke talud kan alleen het scherm aan de noordzijde van de A67 effectief benut worden voor zonnepanelen.

BESCHRIJVING SCENARIO

Van west naar oost omvat dit scenario de volgende ingrepen: ^

Afrit 29 en 30. Ongebruikte ruimtes binnen beide aansluitingen volleggen met zonnepanelen. Opge wekte energie kan via lokaal netwerk aan nabijgele gen bedrijventerreinen geleverd worden.

Geluidschermen Eersel-Duizel. Over de volledige lengte waar woningen langs de A67 staan wordt een geluidscherm geplaatst - dat is langer dan in scenario 1. De schermen zijn 2m hoog, wat door de verhoogde ligging van de weg al voor een significate

Geluidscherm De Hees-Steensel. Over de gehele lengte vanaf afrit 30 tot aan de gemeentegrens met Veldhoven is aan de zuidzijde van de A67 een geluidscherm voorzien. Dit scherm wordt 4m hoog om voor de nabijgelegen woningen een afname van de geluidbelasting van tenminste 3 dB te halen.

Geluidscherm Oeienbosch. Op het gedeelte waar woningen nabij de A67 ligt is aan de noordzijde van de A67 een geluidscherm voorzien - dat is net zo lang als in scenario 1. Dit scherm wordt 4m hoog om voor de nabijgelegen woningen een afname van de geluid belasting van tenminste 3 dB te halen. Het scherm wordt over de volle lengte benut door zonnepanelen aan de zuidzijde.

Duîzet Veldhoven

Eersel

Steense!

4.3

Inzetten op energie-opwekking

In dit scenario wordt verkend wat de maximale inzet kan zijn op de opwekking van zonne-energie. Deze potentie wordt uitgedrukt in MW (MegaWatt).

Elk agrarisch perceel binnen projectgebied wordt benut als zonneveld om de maximale potentie van opwek rond de A67 te onderzoeken. Hierbij worden zones met

BESCHRIJVING SCENARIO

Van west naar oost omvat dit scenario de volgende ingrepen:

beperkingen (leidingen of NNB) uitgesloten. UITGANGSPUNTEN

^ ^

Geluidwerende maatregelen worden toegepast op plekken waar overlast ervaren wordt, gelijk aan scena rio 1. Overal worden schermen toegepast;

Direct langs de snelweg kunnen bosschages gekapt worden als daarmee meer energie-opwek gereali seerd kan worden, mits dit geen NNB-gebied is;

Zonneveld (26 ha) ten westen van Het Vennenbos.

Twee zonnevelden ten zuiden van Dalem, een kleine (7 ha) en een grote (33 ha). Opgewekte energie kan via lokaal netwerk aan het nabijgelegen bedrijventer rein geleverd worden, samen met energie uit de afrit.

Afrit 29 en 30. Ongebruikte ruimtes binnen beide aansluitingen volleggen met zonnepanelen. Opge wekte energie kan via lokaal netwerk aan nabijgele-

Dalem

Mobiliteitshub

Kemphch Bedrijvenpark Hapert ‘

gen bedrijventerreinen geleverd worden. Reeks zonnevelden, totaal 35 ha, op weilanden ten zuiden van de A67. Enkele delen uitgesloten vanwege beperkingen door ondergrondse leidingen. Zonneveld (8 ha) ten westen van Duizel. Geluidschermen Eersel-Duizel. Scherm gelijk aan scenario 2. De begroeiing op het zuidelijke talud wordt, voor zover dan geen onderdeel is van NNB, gekapt. Hierdoor kan op het talud zonneenergie opgewekt worden, en kan ook het scherm aan zuidzijde van de A67 voor zon benut worden.

2 Zonnevelden Duizel-Oost, samen 11 ha. Opgewekte energie kan tezamen met energie van naastgelegen geluidschermen aangesloten worden op het netwerk. Zon op water E3-Strand. Een deel van de recreatieplas van het E3-Strand, 11 ha, wordt benut voor zon op water. Als uitgangspunt gelden vaste panelen, voor meer opbrengst kan ook voor meedraaiende panelen gekozen worden.

Geluidscherm De Hees-Steensel. Scherm gelijk aan scenario 1.

Zonneveld (9 ha) op weiland bij De Hees. Een deel van het weiland is uitgesloten vanwege beperkingen door hoogspanningskabels.

Geluidscherm Oeienbosch. Scherm gelijk aan scena rio 2. Het scherm wordt over de volle lengte benut door zonnepanelen aan de zuidzijde.

Zon boven parkeerterrein E3-Strand. Constructie boven de parkeervakken (niet rijbanen) met zonnepanelen.

Duizel Oeienbosch Veldhoven

4.4

Koppelkansen

Zoals in de analysefase al is uitgelicht zijn er veel koppel kansen in het gebied rond de A67. Hierbij kan gedacht worden aan de mobiliteitshub, de kunstroute Het groene Lint, het bewonersinitiatief vanuit Hapert of de toepassing van olifantsgras voor fijnstofafvang. In dit scenario wordt bekeken welke mogelijkheden deze kansen bieden om maatschappelijke meerwaarde te creëeren in het project. Ter illustratie van de mogelijkheden van het combnineren van projecten zijn enkele schetsjes opgenomen. UITGANGSPUNTEN

Geluidwerende maatregelen worden toegepast op plek ken waar overlast ervaren wordt, gelijk aan scenario 1;

LEGENDA -

Het kappen van boosschages langs de A67 voor energie opwekking of geluidwering kan alleen wanneer gelijktij dig nieuwe aa nplant wordt verzorgd die een ecologische meerwaarde biedt. Dat kan ook op NNB-grond;

^ ^

Het benutten van agrarische percelen voor zonnevel den wordt alleen gedaan in combinatie met andere koppelkansen, zoals het toevoegen van beplanting (Plan Bos & Boom) en recreatieve routes. In het scenario wordt benoemd dat energie gekop peld kan worden aan nabije bedrijventerreinen met een lokaal netwerk. Dit wordt gezien als koppelkans, evenals de energie-opwekking bij de mobiliteitshub.

Geluidscherm

Zonne-energie op wal

Aanplant bomen (Plan Bos & Boom) Recreatief wandelpad Olifantsgras voor stikstofafvang Klimplanten op achterzijde scherm Zon boven parkeerterrein

Bewonersinitiatief Hapert. Vanuit het bewonersiniti atief wordt een wal met zonnepanelen langs de A67 voorgesteld, in combinatie met bosontwikkeling en een recreatief pad. Afrit 29 en 30. Ongebruikte ruimtes binnen beide aansluitingen gebruiken voor het aanplan ten van olifantsgras om fijnstof af te vangen. voorbeeld groen blauw zonnepark

Dalem

Geluidswal met zonnepanelen

A67 met afrit

Zonne-energie op geluidscherm

BESCHRIJVING SCENARIO

Van west naar oost omvat dit scenario de volgende ingrepen:

ìndat Het Vemenbos

Kempnch Bí Hat

Ontwikkeling met zonnevelden, aanplant van bos en recreatieve routes ten zuiden van de A67. Combina tie van functies draagt bij aan energie-doelstelling, bos-doelstelling en creëert gelijktijdig maatschappelijke meerwaarde. Ontwikkeling omvat ca 6 ha bos en ca 7 ha zonneveld (verdeeld over sub-velden van max 2 ha). Geluidschermen Eersel-Duizel. Aan beide zijden van de A67 is een geluidscherm van 2m hoog voorzien, gelijk aan scenario 1. Vanwege de dichte begroei ing op het zuidelijke talud kan alleen het scherm aan de noordzijde van de A67 effectief benut worden voor zonnepanelen. In de berm tussen de A67 en het geluidscherm is aanplant van olifantsgras voorzien.

Ontwikkeling met zonnevelden, aanplant van bos en recreatieve routes bij Duizel. Combinatie van functies creëert een aantrekkelijk park voor recreatieve omme tjes als dorpsentree voor Duizel.Ontwikkeling omvat ca 4 ha bos en ca 3 ha zonneveld (verdeeld over sub-velden van max 2 ha). Kan gecombineerd worden met nabij gelegen zonnepanelen op geluidscherm.

scherm aan de achterzijde geschikt gemaakt voor klimplanten om een groen uiterlijk te creëeren. ^

Koppeling met kunstroute d.m.v. door kunstenaars aangelegd zonneveld. Hierbij kan gespeeld worden met ruimtelijke patronen en kleureffecten op de zonnepanelen. Daarnaast wordt groene omge ving van de route versterkt door klimplanten op het geluidscherm (zie vorige punt).

Geluidswal Oeienbosch. Hier wordt een wal toegepast, gelijk aan bewonersinitiatief Bladel. Beplanting op de wal is noodzakelijk om ecologische meerwaarde te halen, wat nodig is om ingreep in NNB-gebied te kunnen doen.

Zon boven parkeerterrein E3-Strand. Constructie boven de parkeervakken (niet rijbanen) met zonnepanelen. Geluidscherm De Hees-Steensel. Scherm gelijk aan scenario 1. Op een deel van het scherm, waar momenteel geen bosschages voor staan, wordt het

Kunstroute Langs geluidsscherm

Duizel Oeienbosch Veldhoven

^- f Geluidswal met olifantsgras

Geluidsscherm met zonnepanelen

Steense!

mmm

Op basis van de vier voorgaande scenario's

Van het voorkeursscenario wordt ook de

is een voorkeursscenario vastgesteld wat

impact op de verschillende criteria die in

in dit hoofdstuk besproken wordt. Hierbij

de bestuursopdracht meegegeven zijn

wordt gezocht naar een scenario dat vanuit

beschreven. Zo wordt de totale energie

gebiedsgericht oogpunt bijdraagt aan

opbrengst gespecificeerd, evenals de

geluidreductie en energie-opwekking, met

verwachte geluidsreductie.

oog voor maatschappelijke meerwaarde. Om hiertoe te komen zijn alle ideeën in de voorgaande scenario's benoemd zijn afgewogen op het gebied van geluidreductie, haalbaarheid van energie-opwekking (business case) en maatschappelijk draagvlak.

Het voorkeursscenario combineert ingrediënten van de vier scenario's. Deze keuze is afgewogen op draagvlak, geluidreductie en de business case van energie-opwekking.

gen een geluidreductie van tenminste 3dB ervaren. Ook wordt het scherm aan noordzijde van de A67 voorzien van zonnepanelen, ondanks de negatieve business case.

In het voorkeursscenario worden, met het oog op draag vlak, het liefst geen veldopstellingen van zonnepanelen meegenomen zoals in scenario 3 beschreven. Echter kan het zo zijn dat dergelijke velden nodig zijn om de business case van de opwekking op geluidschermen en -wallen

Het bewonersinitiatief bij Hapert is een gedragen oplos sing voor energie-opwekking en geluidreductie, en is daarom meegenomen in het voorkeursscenario. De aansluiting Hapert heeft een lastig haalbare business case voor zonne-energie. Daarom wordt hier gekozen voor olifantsgras, wat meteen maatschappelijke meer waarde biedt. De aansluiting Eersel is groter en heeft wel een haalbare business case, daarom zijn daar zonnepanelen voorzien.

Het geluidscherm bij De Hees is wenselijk voor geluidre ductie en daarom opgenomen in het voorkeursscenario. Een wal is niet wenselijk vanwege de vele percelen die aan de weg grenzen. Hier kan nog meerwaarde gecreëerd worden door de vormgeving van het scherm. Dit kan in combinatie met de kunstroute gedaan worden, evenals mogelijke energie-opwekking (zie scenario 4).

rendabel te maken. Daarom wordt wel een zonneveld van 2000 MWh als mogelijkheid genoemd die later in het gebied geplaatst zou kunnen worden, liefst in combinatie met Plan Bos & Boom (zoals weergegeven in scenario 4). Met de huidige technieken komt dat neer op circa 2 ha.

Voor het geluidscherm bij Eersel en Duizel is gekozen voor langere variant (scenario 2) waardoor meer wonin

Bij Oeienbosch wordt gekozen voor een geluidswal vanwege de mogelijkheden voor meerwaarde. Wel moet deze in de uitwerking goed ontworpen worden om meer waarde voor natuur te halen, omdat hij op NNB-grond ligt.

Verder worden in het voorkeursscenario geen ideeën meegenomen die moeten landen op particuliere grond, of andere juridische uitdagingen kennen. Dat geldt voor de eerder genoemde zaken als energie-opwekking rond het E3-strand, de lokale aansluitingen en de mobiliteitshub. Deze zaken vergen echter meer maatwerk dan passend is bij de fase waarin dit onderzoek zich bevind.

Dalem

Kempisch Bedrijvenpark Hapert ‘

ENERGIE-OPWEKKING

Het figuur rechts laat zien hoeveel MWh elk van de voor gestelde locaties voor zonne-energie potentieel opwekt in MWh. Het figuur maakt onderscheid tussen de gewenste initiatieven langs de snelweg en het eventuele aanvul lende zonneveld van ca 2000 MWh. Wat de energie-opwekking betreft moet de mogelijke opbrengst van de zon-initiatieven rond de A67 in het licht worden gezien van de RES-opgave. Die bedraagt voor de gemeente Eersel 0,055 TWh voor 2030, oftewel 55.000 MWh. De gemeente Bladel hanteert geen opgave in TWh. Hierbij is in de bestuursopdracht vanuit de gemeente Eersel voor dit onderzoek aangegeven dat tenminste 2ha aan zonne-energie rond de A67 moet worden ingepast, wat ongeveer gelijk staat aan 2000 MWh.

Dit minimumaantal wordt gehaald door de aansluiting Eersel vol te leggen van zonnepanelen, wat gelijkstaat aan ca 3 ha. Het figuur laat zien dat dit ook het initiatief langs de A67 is wat veruit de meeste energie-opbrengst genereert. De overige locaties zijn veel kleiner en leveren slechts een klein aandeel van de potentiële hoeveelheid opgewekte energie. Deze lage aantallen hebben hun weer slag op de business case, zoals in het volgende hoofdstuk wordt uitgewerkt.

4200

Vooruitlopend op de business case is een potentieel zonneveld meegenomen in het voorkeursscenario. Hiernaast is te zien dat dit veel extra energie-opbrengst genereert. De potentiële energie-opwekking van koppelkansen zoals de Mobiliteitshub is niet meegenomen in dit scenario, maar bij een koppeling met dergelijke projec ten ontstaan wel kansen om meer energie op te wekken

2000

Opbrengst ca. 6.200 MWh

Waarvan 2000 MWh op zonneveld

co [ja

rond de A67.

läooHmb* cd ì hd

Duizel Oeienbosch

Veldhoven

De Hees

Eersel

Steensel

GELUIDREDUCTIE

In het voorkeursscenario wordt voorgesteld om geluidbeperkende maatregelen langs de A67 te plaatsen op een viertal locaties. Hierbij wordt het bewonersinitiatief Hapert niet meegerekend omdat deze vooral een ecolo gische en recreatieve functie heeft, en geluidswering hier een onderschikte functie heeft. Deze locatie is in het project ook niet aangemerkt als locatie waar geluidsover last van de A67 ervaren wordt. In de tabel op deze pagina is per locatie aangegeven welk type afschermende voorziening wordt geplaatst, wat de lengte en hoogte zijn en hoe de schermen aan weg- en bewonerszijde worden afgewerkt. De hoogte is aangege ven in meters ten opzichte van het wegdek. De geluidschermen worden met een helling van 15 graden achterover geplaatst. Met deze stand worden reflecties van het geluid

naar de overzijde van de weg tot een minimum beperkt.

Met deze maatregelen kan bij ca. 700 woningen in het onderzoeksgebied de geluidbelasting ten gevolge van de A67 met ten minste 3 dB worden teruggebracht (aange geven in blauw en rood op onderstaande kaart). De A67 is echter niet de enige geluidbron in het onderzoeksge bied, er zijn ook andere wegen die geluid veroorzaken op de woningen. Als deze geluidbelasting hoog is, heeft het verlagen van de geluidbelasting t.g.v. de A67 minder effect. De zogenoemde cumulatieve geluidbelasting wordt dan grotendeels gevormd door het geluid van de overige wegen en minder door de A67. Als gevolg van dit verschijnsel is de afname van de cumulatieve geluidbe lasting lager, er zijn nog ca. 300 woningen waar sprake is van een afname van deze geluidbelasting met 3 dB of meer (aangegeven in rood).

Geluidbelasting cumulatief minstens 3dB lager

Effect op geluidbelasting minder dan 3dB

Locatie

Type

Lengte

Hoogte

Wegzijde

Achterzijde

Duizel

Scherm

1400 m

Zonnepanelen

Bestaande bosschages

Eersel

Scherm

1400 m

Bestaande bosschages

De Hees

Scherm

1800 m

Inpassing als koppelkans

Oeienbosch

Wal

850 m

3,5 m

Dalem

LEGENDA

Geluidbelasting A67 afzonder lijk minstens 3dB lager

In de bestuursopdracht staat de ambitie van de gemeente Eerstel benoemd ten aanzien van geluidsreductie. Het optimale resultaat is wanneer er cumulatieve afname van tenminste 3 dB voor een groot aantal wonin gen wordt behaald. Uit het voorkeursscenario blijkt dat het optimale resultaat kan worden behaald.

Londa! Het Vennenbos

Zonnepanelen

Bosschage

Kempìsch Bedrijvenpark Hapert ‘

w A .

verhogen. Deze dienen nog verder uitgwerkt te worden, mogelijk in samenwerking met Kunstroute 't Groene Lint. Ook is het aanplanten van olifantsgras voor de afvang van

OVERIGE ASPECTEN

In de bestuursopdracht van de gemeente Eersel worden, naast energie-opwekking en geluidsreductie, nog een aantal aspecten opgesomd waar het voorkeursscenario aan moet voldoen. Hiermee wordt een zo optimaal mogelijk resultaat

Technische haalbaarheid

De gekozen oplossingen zijn allemaal vaker toegepast en technisch haalbaar, zoals gebleken is uit de bouwstenen. Kanttekening op het vlak van energie-opwekking is de congestie op het stroomnet, waar in de uitvoeringsstra tegie nog verder op ingegaan zal worden.

stikstof als koppelkans meegenomen. Ook koppelkansen als lokale netwerken en de Mobiliteitshub kunnen gecom bineerd worden, maar deze zijn nu nog niet ver genoeg uitgewerkt om mee te nemen.

behaald ten aanzien van de doelen die voor het project gesteld zijn. Hier worden deze overige aspecten kort toegelicht.

Meerwaarde en draagvlak

Draagvlak is een van de factoren geweest waarop de beslis singen voor het voorkeursscenario zijn afgewogen. Door enkele koppelkansen mee te nemen is het potentiële draag vlak van de voorgestelde ingrepen verhoogd. Een aandachts punt is het potentiële zonneveld, waarvoor weinig draagvlak is in de omgeving. Door deze ontwikkeling te koppelen aan Plan Bos 8 Boom en aan recreatieve ontwikkeling, kan hier voor meer draagvlak gecreëerd worden.

Ruimtelijke inpassing

De ingrepen zijn allemaal zorgvuldig afgewogen op het gebied van ruimtelijke inpassing. Door geluidswallen toe te passen bij Hapert en Oeienbosch is een goede inpas sing mogelijk. Ook de lage schermen bij Eersel en Duizel zijn dankzij de bosschages goed inpasbaar. Wel is extra aandacht nodig voor de inpassing van het geluidscherm bij De Hees, wat een koppelkans is die samen met de Kunstroute 't Groene Lint opgepakt kan worden.

Koppelkansen

In het voorkeursscenario zijn diverse koppelkansen, zoals beschreven in scenario 4, meegenomen. Hiermee wordt extra draagvlak gecreëerd, zoals door het inpassen van het bewonersinitiatief Hapert en het aanplanten van extra bosschages in het kader van Plan Bos & Boom. Ook langs het geluidsscherm bij De Hees zijn koppelkansen moge lijk om deze beter in te passen en hier het draagvlak te

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Eersel&id=eecfb7fc-d960-43b0-a3c8-e148701c81e4