[22.17592] Bidbook Innovatie door schaarste

Over de tafel heen kijkt de bezoeker vanaf de vier afzonderlijke zijden naar opstellingen over thema’s uit de Kempencanon.

52

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

53

In een een interactieve opstelling leert de bezoeker om zelf boter te maken.

Hoe worden sigaren gemaakt Hoe worden sigaren gemaakt en waarom zijn sigarenfabrieen waarom zijn sigarenken zo rijk vertegenwoordigd in fabrieken zo rijk vertegende Kempenregio? woordigd in de Kempenregio? Ondervind hoe de mechanisatie in de boerenbedrijven meer vrijheid en zelfstandigheid opleverde. Zoals met name ook de boerin dat heeft kunnen ervaren. Zij kon wat meer dingen voor zichzelf gaan doen. Geschiedenis van het Kempisch Geschiedenis van het Kempisch heideschaap verwerkt in een heideschaap verwerkt in een interactive: help mee in het interactive: help mee in het laboratorium om het schaap laboratorium om het schaap opnieuw tot leven te wekken. opnieuw tot leven te wekken.

54

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

55

3.6. THEMA 3: DE GEMEYNT

De Gemeynt De tentoonstelling is verdeeld over enkele ruimtes op de begane grond van de boerderij. Zo wordt in de ‘goei kamer’ (zie ook pagina 58 en 59) het geloof in een breed perspectief geplaatst. Een heel andere invulling dan deze zondagsekamer destijds had. Hij werd zelden gebruikt, hooguit om de kostbare fiets te stallen.

In de aanpalende kamer bevindt zich de bedstee. Ook daar werd uiteraard een vorm van gemeenschappelijkheid bedreven.

De Gemeynt

In de voorraadkelder bevindt zich tussen de voedselvoorraden een lading smokkelboter. De verborgen kelder herinnert aan de Tweede Wereldoorlog toen hier, als hoogste vorm van gemeenschapszin, onderduikers werden ondergebracht.

De naam de Gemeynt verwijst naar de heidegronden die in de tijd dat ze nog een groot deel van de Kempen bedekten vooral werden aangewend voor gemeenschappelijk gebruik. In het Kempenmuseum gebruiken we de titel van dit derde thema als overkoepelend begrip voor alles wat gemeenschappelijk is en voor alles wat met samenwerking te maken heeft. Het verenigingsleven in de dorpen van de Kempen is tot grote hoogten gekomen omdat mensen elkaar wisten te vinden en zich samen sterk maakten voor ‘de zaak’. Dingen in gezamenlijkheid doen, leerde de Kempenaar eeuwen geleden al dankzij de Gemeynt. Canonvensters die hierop aansluiten: het geloof in al zijn uitingen (zoals de jaarlijkse bedevaart naar Werbeek), de sport, de Guld (gildes), verzet en onderduikers en Mejuffrouw Mirandolle die er hoogstpersoonlijk voor zorgde dat ook de buitengebieden rond Eersel eind jaren twintig van de vorige eeuw van elektriciteit werden voorzien.

De voorkamer is geheel gewijd aan de manier waarop kleding werd hergebruikt. Wat vandaag de dag nog steeds gebeurt.

56

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

57

Op Op de de tafel tafel worden worden een een vijftal vijftal thema’s aangegeven thema’s aangegeven die die enerzijds enerzijds betrekking betrekking hebben hebben op diverse op diverse religies religies zoals zoals die die in in de Kempen beleden werden de Kempen beleden werden en en worden. worden. En En anderzijds anderzijds op op de de wijze waarop deze in huidige wijze waarop deze in huidige maatschappij maatschappij vervangen vervangen worden worden door door bijvoorbeeld bijvoorbeeld sport sport en en beeldende beeldende kunst. kunst. De De bezoeker bezoeker raakt raakt een een symbool symbool aan op tafel waarna aan op tafel waarna het het verhaal verhaal begint. begint. De De verhalen verhalen worden worden door door midmiddel van projectie en ingelijste del van projectie en ingelijste beeldschermen beeldschermen over over het het bestaande rooms-katholieke bestaande rooms-katholieke interieur interieur van van de de ‘goei ‘goei kamer’ kamer’ heen gelegd. heen gelegd.

58

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

59

3.7. THEMA 4: AAN DE ZIJLIJN

In geografisch opzicht heeft de Kempenaar, zo vlakbij de zuidelijke landsgrens, altijd aan de zijlijn gestaan. Behalve dan als het oorlog werd. Dan bevond hij zich vaak in het oog van de orkaan.

Aan de zijlijn De tentoonstelling op de langgerekte zolderruimte (zie ook pagina 62 en 63) is ontworpen als een processie annex (carnavals)optocht met interactieve elementen. Je kunt je eigen mix maken van volksmuziek en die combineren met hedendaagse invloeden. Je ontdekt de Brabantse taal in woord en tekst, je danst mee op een boerenbruiloft maar kunt de bevolking ook jouw dansen leren. Aan weerszijden van de ruimte hangen dekens over een waslijn, deze zijn beprint met gevels van typisch Kempische gebouwen en bouwsels uit alle eeuwen, vaak ook met mensen ervoor. De beelden worden gecombineerd met wijze uitspraken in Kempisch dialect.

60

KEMPENMUSEUM

De Kempenaar zal doorgaans niet gauw de autoriteiten tarten. Maar soms, als men hem teveel ‘aan zijne kant’ komt, doet ie niet meer mee. Dan kiest hij zijn eigen weg. Als de kerk hem zijn volksfeest wil ontnemen, dan gaat hij met dubbele inzet kermis vieren. Als de armoede zo algemeen wordt dat hij de streek moet verlaten, dan trekt hij als teut de wereld in en slaagt er daarbij in veel welvaart te vergaren. Als de touwtjes te strak worden aangetrokken, dan breekt de Kempenaar eruit en zoekt zijn eigen weg. En als dat soms een illegale weg is, dan is dat maar zo. Canonvensters die hierop aansluiten: Folklore, Volksfeesten, Volksspelen, Volksmuziek, Dialectkundigen, Minderheden en marginalen, Joden in de Kempen, Woonoord Lage Mierde.

KEMPENMUSEUM

61

Kempische wollen dekens tonen de verschillende woonvormen zoals die in de geschiedenis van de Kempen voorkwamen. Samen vormen ze de gevels van een straat.

Met een mengpaneel kunnen bezoekers zelf een mix maken tussen traditionele volksmuziek en hedendaagse muziekstijlen. Medebezoekers kunnen hierop dansen. De bewegingen worden door een camera vastgelegd. Zo kan daarna een animatie ontstaan waarbij Kempische inwoners van vroeger meedansen op moderne muziek. De opstelling staat in het hart van de ruimte en is onderdeel van een optocht.

62

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

63

3.8. WISSELTENTOONSTELLINGEN

De vier thema’s die hiervoor zijn besproken, vormen het hoofdverhaal van De Kempen. Om die reden krijgen ze in het museum alle vier een eigen, vaste presentatie. Daarnaast dienen zich, vanuit de actualiteit of vanuit de behoefte een onderwerp uit de canon van de Kempen extra uit te diepen, voortdurend nieuwe onderwerpen aan die aandacht verdienen en in de wisseltentoonstelling aan bod komen. Het is een geschikte manier om het museum levendig te houden. De wisseltentoonstellingen bieden bovendien interessante mogelijkheden tot samenwerking met Kempische personen en instellingen.

Wisseltentoonstellingen

64

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

65

HOOFDSTUK IV PLAN VAN AANPAK - borging

66

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

67

4.1. TUSSEN DROOM EN DAAD

4.2. BEGROTING

Na al het voorgaande moge één ding duidelijk zijn: aan bevlogenheid geen gebrek rond de

Bouwkosten

vernieuwing van het Kempenmuseum. Prachtige vergezichten zijn in beeld gebracht. Mooie erfgoed-dromen zijn geschetst. Nou komt het erop aan de dromen om te zetten in daden. Dat valt niet altijd mee. Laten we in dit verband de vaak geciteerde dichtregels van Willem Elsschot nog maar eens aanhalen: ‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.’ Maar moeilijk betekent allerminst: onuitvoerbaar. In dit laatste hoofdstuk laten wij zien dat de plannen rond het museum alleszins haalbaar zijn. Omdat er een breed draagvlak voor is. Omdat er een gezonde begroting onder ligt. Omdat een vruchtbare fondsenwerving de dekking versterkt. En bovenal: omdat de ambities haast grenzeloos zijn. De volgende paragrafen geven hierover meer

€

1.200.311

€

851.000

Totaal excl. BTW

€

2.051.311

Extra wensen t.a.v het buitengebied

€

157.500

€

157.500

Bouwkosten Bijkomende kosten

1 pst 1 pst

€ €

960.249 144.037

Onvoorzien

1 pst

€

96.025

Inrichting Inrichting Bijkomende kosten Onvoorzien

Hooimijt Aankleding route door het park

1 pst 15% pst 10% pst

1 pst 1 pst

€ € €

€ €

680.000 102.120 68.080

50.000 107.500

inzicht. Totaal excl. BTW

68

KEMPENMUSEUM

KEMPENMUSEUM

69

4.3. FONDSENWERVING

Het Kempenmuseum wil bij verschillende fondsen en bedrijven extra financiering aanvragen, zowel

4.3. PLANNING

landelijke als lokale.

De bedragen die via fondsenwerving worden verkregen, worden ingezet om de volgende zaken te verwezenlijken:

Fondsen waarvan we op basis van het nieuwe

-

de route door het park; de bouw van de hooimijt;

-

de aanschaf van onder meer meubilair voor het bezoekerscentrum en de vergaderruimtes (vanuit de PM posten); de aanleg van extra museale speelobjecten in de tuin van het museum.

concept een bijdrage verwachten zijn onder meer: Vriendenloterij (voorheen Bankgiro-loterij) Prins Bernhard Cultuurfonds VSB Fonds Mondriaan Fonds Leefbaarheidsfonds Eindhoven Airport -

Regiodeal Brainport Eindhoven MRE (metropoolregioeindhoven.nl)

Lokale en regionale fondsen willen we zoveel mogelijk werven op basis van een bijdrage voor specifieke onderdelen van het ontwerp. De aanvragen worden speciaal voor hen geschreven. In het geval van financiering door bedrijven wordt gezocht naar een inhoudelijke connectie met de

-

Er is in de huidige plannen gekozen voor een sobere benadering. Dat is gedaan vanwege het vastgestelde budget. Als er extra geld beschikbaar komt, kunnen sommige onderdelen nog beter worden uitgevoerd. In het bijzonder geldt dat voor de interactieve opstellingen. Met extra geld kunnen die de bezoekersbeleving naar een hoger niveau tillen.

We verwachten dat de realistaie van het project in zijn totaliteit ongeveer 2 jaar in beslag zal nemen. Dit houdt in dat het museum tweede helft 2024 in vernieuwde vorm open zou kunnen. Indien begin juni 2022 gestart wordt dan ziet de planning er ongeveer als volgt uit. datum

samenstelling bouwteam start fondsenwerving

Q4 voorlopig ontwerp

uitwerking museaal profiel resultaat fondsenwerving

2023 Q1 Q2 Q3 Q4

hierover meer inzicht te kunnen geven.

Q1

KEMPENMUSEUM

inhoud en interieur

2022 Q3 samenstelling bouwteam

opstelling in het museum. Maar ook andere vormen zijn mogelijk. Het bestuur van het Kempenmuseum hoopt binnen afzienbare tijd

70

bouw

defintief ontwerp bestek en definitieve begroting vergunningen aanvang bouw aanpassen installaties museumgebouw opleveren museumgebouw

voorlopig ontwerp (inclusief route park) multimedia-ontwerp definitief ontwerp (inclusief route park) start pré-productie start productie software ruwbouw inrichting museum

opleveren bezoekerscentrum

afwerking inrichting museum

2024 Q2 aanpassen buitenterrein

realiseren route park inrichten bezoekerscentrum inregelen apparatuur plaatsing objecten museum

uitlichten

Q3 realiseren hooimijt

proefdraaien opening

KEMPENMUSEUM

71

COLOFON

Dit bidbook is samengesteld in opdracht van het college van B en W van de gemeente Eersel. Het

Samenstellers en medewerkers van de Canon van de Kempen

heeft de bedoeling mensen op sleutelposities te enthousiasmeren voor de plannen die in dit boekwerk uiteengezet worden.

Samenstellers Werkgroep Kempenmuseum

In de eerste plaats betreft dat leden van de gemeenteraad van Eersel. Zij kunnen het cultureel-historische klimaat in hun gemeente een wending geven die voor de komende jaren staat als een huis. Een huis waar alle inwoners zich thuis zullen voelen.

Gemeente Eersel Heemkunde Bergeijk Heemkunde Reusel Heemkunde Bladel Heemkunde Eersel Stinsels Archief Heemkunde Hooge Dorpen Erfgoed Brabant Brabants Heem Geschiedkundigen

Verder is dit bidbook een instrument voor fondsenwerving. Wie de boer op gaat om fondsen te verwerven, moet een goed verhaal te vertellen hebben. Dit bidbook voorziet daarin. Als derde doelgroep noemen we de groep van meer dan honderd Eerselnaren die zich als vrijwilliger inzetten voor het Kempenmuseum. Zij moeten de moed erin zien te houden. Dit bidbook draagt daar aan bij, het geeft nieuwe richtingen aan. Bij de voorbereiding (waaronder de samenstelling van de Canon van de Kempen) en de realisatie van dit bidbook, hebben velen hun inzet getoond. We noemen:

72

KEMPENMUSEUM

Wim Lavrijsen en Toon Schellens Judith Kerssemakers, Henk van de Klundert, Hendrik van der Aalst, Lisa Schildermans Petra Kolen, Niels Groot Johan Biemans, Edwin van Onna Hans Loonen, Thijs van der Zanden Harrie Fiers, Harrie Rooijackers Piet van Gisbergen Jan van de Ven, Patrick Bierens Kees Huybers Wouter Loeff, Rolf Vonk Ineke Strouken Cor van der Heijden, Brenda Rovers, Jasper van der Schoot, Liesbeth Teunissen

De Canon van de Kempen werkt samen met Visit Eersel (Jim Steenbakkers), de Onderwijsstichting KempenKind (Lenny van den Oetelaar en Bram Naus) en de gemeente Eersel (Petra Kolen).

Samenstellers bidbook Werkgroep Museaal Profiel

Judith Kerssemakers, Lisa Schildermans, Toon Schellens, Hendrik van der Aalst, Gerrit van der Weijst (allen vanuit het museum), Léon Kox, Robert Bogaars, Petra Kolen (vanuit de gemeente), Wim Lavrijsen. Bouwadvies Karel Franken en Paul Heuts (Bureau Franken) i.s.m. Remco Mulder (Atelier T) Advies tentoonstellingsbouw Patrick Vermeire en Maarten Taborsky (Bruns) Museaal concept en ontwerp Maarten Meevis en Asnate Bockis (Kinkorn) Teksten Wim Lavrijsen, Tekstadvies en Publiciteit

KEMPENMUSEUM

73

74

KEMPENMUSEUM