Transcript Commissie Begroting & Verantwoording 07.10.2024

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE BEGROTING & VERANTWOORDING VAN EEMNES 7 oktober 2024

1.

Opening De voorzitter: Het is acht uur, dames en heren. Dit is de vergadering van de commissie Begroting en Verantwoording. Welkom aan de leden van het college hier aanwezig, raads- en commissieleden, alle mensen op de tribune. En als we een volle tribune zien, dan weten we: het gaat over de toelichting op de begroting. Dat is tevens het enige agendapunt voor vanavond. Dus de agenda hoeft niet vastgesteld te worden, die is onveranderlijk.

2.

Technische toelichting Begroting 2025 De voorzitter: Toelichting op de begroting 2025. Het woord is aan de portefeuillehouder, burgemeester Van Benthem, die deze toelichting zal geven. De heer Van den Brink: Mijnheer de voorzitter, mag ik even toch een aandachtspuntje? De voorzitter: Dat mag. De heer Van den Brink: Dat is dat er vanmiddag nog een memo binnengekomen is waarvan denk ik niet iedereen die helemaal heeft kunnen lezen, dan wel doorgronden. Dus het zou wel heel prettig zijn als dat nog even extra aandacht krijgt. De voorzitter: Ik neem aan, mijnheer Van den Brink van de PvdA, dat u deze oproep richt tot de inleider en toelichter van vanavond en een verzoek, wat ik graag namens de gehele commissie aan burgemeester Van Benthem overgeef. Als er verder geen belangrijke zaken uit de commissie naar voren komen, dan, mijnheer Van Benthem, is het woord aan u. De heer : volgens mij wou u nog iets zeggen over het stuk zelf. De heer Van Benthem: We gaan de begroting doen en het stuk ombuigen, toch? Anders gaan we gewoon. We gaan gewoon beginnen. Voor u ligt de begroting ‘25 meerjarenraming tot met ‘28 alsmede het voorstel Naar een duurzaam evenwicht en inderdaad vandaag is nog toegevoegd een beschouwing van de lokale lasten en die heb ik nog even toegevoegd aan mijn presentatie vanavond.

Als u het stuk leest dan ziet u dat we keurig zijn begonnen met voorstel 1 tot en met 33, maar dat er daarna voorstellen zijn tussen gevoegd die niet weer in de doortelling zijn meegenomen. U krijgt, ik hoop deze week nog, een overzichtje van alle circa 65 voorstellen die we aan u voorleggen. Zodat ook duidelijk is welke voorstellen wel worden voorgelegd aan uw raad om mee in te stemmen en welke niet. Vooraf werd even gevraagd: er wordt gesproken over perspectiefnota, kadernota en kadernota ombuigen. De perspectiefnota is het collegeprogramma waar we ooit mee begonnen toen we extra gelden voor verschillende dingen hebben gevoteerd. De kadernota 2025 heeft u in juli kennis van genomen. Daar stonden de belangrijkste ontwikkelingen in. En de kadernota ombuigen, voor degenen die wat langer meegaan, die is uit 2021 toen we al een keer eerder in een bezuinigingsmodus zaten. Om te beginnen is de begroting ‘25 een forse opgave. Vorig jaar wisten we dat het eraan zat te komen, maar hadden we het oog op 2026. Dat is helaas een jaartje naar voren gegaan. Samen met het voorstel Naar een duurzaam evenwicht focussen we als college op een langeretermijnvoorstel, zodat

we de komende vier jaar naar een duurzaam evenwicht ook kunnen gaan. Belangrijk is, en dat lees je ook in de aanleiding voor de nota Naar een duurzaam… Of in de inleiding. Is dat de provincie Utrecht ook nadrukkelijk gaat kijken naar de uitvoeringskracht van de Utrechtse gemeenten. Vroeger noemden we dat gewoon een bestuurskrachtmeting, maar dat woord is een beetje besmet geraakt. Dus de provincie heeft zich al twee keer gemeld omdat ze zich ook over de financiën van de gemeente Eemnes zorgen maken. Dus dat betekent dat de provincie met een vergrootglas gaat kijken naar de begrotingen van de Utrechtse gemeenten en de maatregelen die zij al dan niet nemen om die sluitend te krijgen. De insteek van het college bij alle voorstellen, ook bij de begroting, is behoud van het goede. We kunnen lezen in Waar staat je gemeente dat mensen met zeer veel plezier in ons mooie Eemnes wonen en de groene leefomgeving heel erg waarderen en dat soort dingen. Dus we hebben gekeken: kunnen we dat soort zaken, als het gaat om het openbaar gebied, maar ook onze maatschappelijke voorzieningen, zodanig ontzien bij de ombuigingen - en ombuigingen is een net woord voor bezuinigingen - om te zorgen dat het toch steeds prettig wonen blijft in Eemnes. In het voorstel staat ook aangekondigd: we gaan sparen voor de toekomst.

Dat voorstel, morgen ligt dat in het college en dat krijgt u dan ook uiterlijk vrijdag. En we hebben gekeken naar: hoe houden we toch een zekere beheersbare lastenontwikkeling voor onze inwoners, zonder dat we alles op het bordje van de inwoners leggen. Dat waren een beetje de uitgangspunten om hier naar te kijken. Ik ga u eerst meenemen in de begroting. Waarom staan we waar we nu staan? Ik ga een klein beetje over de grenzen van onze gemeente kijken. Zijn we de enigen? Dan lokale lasten, dan per programma ga ik het geheel door, hoe de begroting is opgebouwd en vervolgens een klein uitstapje naar de voorstellen om de begroting in evenwicht te brengen. Ik denk dat het wel belangrijk is, het is allemaal onder hoge tijdsdruk samengesteld, want we waren tot juli bezig met de jaarrekening. Belangrijk om te onderkennen dat we een nieuw MT hebben, waarvan de langstzittende er nog net een jaartje zit. Dus wat dat betreft: het historisch besef was soms nog wat afwezig. C&F veel inhuur, dat weet u. En we hebben ook bedacht dat we met van 2025 natuurlijk naar een hele nieuwe programmastructuur zijn overgestapt, om het wat makkelijker te maken. Dus het was in de voorbereiding ook heel erg zoeken van: waar staat nu wat en hoe moeten we dat nou doen? Dus in de zomer hebben de quick wins gehad vanuit het MT en daarna kwamen er toch nog weer wat tegenvallers uit de verschillende hoeken.

We gaan gewoon zorgen dat we in ieder geval door de toets van de provincie komen, omdat we natuurlijk repressief toezicht willen en dan dat ze zich vooral richten op al die andere gemeenten die misschien nog een opgave hebben. Dat vooraf, dus per programma de belangrijkste dingen. Een minnetje is een voordeel, zo werkt het bij onze gemeente. Als we meer stoppen in de reserves, dan is dat steeds weer een nadeel. Maar eigenlijk als je spaart is dat ook weer goed. Maar formeel is het voor ons een nadeel. De denklijnen evenwicht. Vorig jaar oktober heeft u gezegd: maar heeft u ook dan niet in de achterzak al wat ideeën? Die hebben we vorig jaar ook in de presentatie genoemd. Een aantal zult u dus herkennen van de voorstellen hier, want die stonden vorig jaar ook op dat lijstje. Wat zijn de maatregelen die het minste effect hebben voor de inwoner? We hebben dus gekozen om ambities uit het collegeprogramma echt af te schalen. Dat we zeggen: dat doen we dan dus maar niet. Omdat datgene waar de burger nog niet aan gewend is, kun je het makkelijkste schrappen, want dat mist hij nog niet, want het is er nog niet. En onze voorzieningen ontzien. Dat zijn niet de voorzieningen op de balans, maar dat zijn de voorzieningen in onze stad met dorps allure. Toen hadden we gezegd: we zien wel kans tussen de vier ton in ‘26 oplopend naar acht ton in ‘27 om te buigen.

Dat is nu grotendeels ingevoerd, maar er staan drie plusjes achter. Er moest nog een tandje bij gezet worden. En die laatste overweging is voor ons echt wel heel belangrijk geweest: laten we vooral het woon- en leefklimaat in ons dorp overeind houden. Want uiteindelijk betalen die burgers ook voor het plezierig wonen hier en als het als we terugzakken naar onderhoudsniveau C in de buitenruimte, dan worden ze daar denk ik allemaal niet heel erg gelukkig van. Dit is een overzichtje om even te kijken van: gedeelde smart is altijd halve smart. Het is een overzichtje van hoe de begrotingen ‘24 van de Nederlandse gemeenten eruitzagen. Dan zie je al dat er in heel veel gemeenten sprake is gewoon van een tekort op de begroting en dat in sommige gebieden, die zijn blauw, dat is dan deels ook in

de Gooi en Vechtstreek. U ziet een hele blauwe, dat is Bunschoten, maar die komt nog later terug. Dus u ziet dat heel veel gemeenten - en dat heeft natuurlijk ook in de krant kunnen lezen - moeite hebben om de begroting sluitend te krijgen vanwege de toch tegenvallende compensatie van uit het Rijk voor onze taken die we allemaal uitvoeren. Hier en daar is het wat blauw, vooral in de periferie. Die hebben dus een mooier vertrekpunt. Gaan we naar onze begroting. Die begint met een algemene beschouwingen en inleiding. De begroting ‘24 is altijd de start van de begroting ‘25. Onze meerjarenbegroting was al negatief met ingang 2026. De VNG zei: begroot vooral alles zonder bezuinigingen in te boeken, want anders denkt het kabinet: die gemeenten kunnen wel met een tandje minder. En in de achterzak hadden we dus de denklijnen van vorig jaar. Bij de kadernota was de insteek dit jaar: wat is echt onvermijdelijk? Wat is onvoorzien, wat is onontkoombaar? Dan kom je aan de cao, de stijgingen van de WGR’s dus onze gemeenschappelijke regelingen, dienstverlening van de BEL-combinatie - dat is vooral cao. En wat is echt onontkoombaar beleid omdat het voortvloeit uit eerdere raadsvoorstellen, bijvoorbeeld uit de woonvisie. Dat leidde tot een claim van een miljoen in ‘25, een miljoen in ’26, zes ton in ‘27 en vijf ton in ’28. Dus dat kwam al bovenop die al negatieve meerjarenraming.

Dit was het plaatje wat u kent van de kadernota van juli. Een aantal autonome ontwikkelingen die uiteindelijk wat redelijk afnamen, lokale ontwikkelingen, onze eigen beleidswensen die we ook in ‘27 en ‘28 vooral naar beneden hebben gedrukt. De GR's worden wat duurder. De cao van ons personeel leidt tot vier ton. Het begrotingssaldo liep almaar negatiever op. Daar komt nog bij de kadernota van de BEL, dus de versterking van de BEL die op onderdeel ook noodzakelijk was en dan kom je op het onderste regeltje al uit. En dan was de gedachte voor aanvang van de zomer: we moeten in ‘25 1,1 miljoen oplossen en dat loopt dan op naar 1,9. Dat was de staart van de zomer en dan denk ik: er komt nog een meicirculaire aan. Daar komt altijd ook wel 500.000 tot 600.000 uit, dus dan is het wel overzichtelijk. Toen kwam die meicirculaire. De meicirculaire geeft altijd een plus. Waarom geeft hij altijd een plus? Want we begroten, ook in de begroting ’25, de algemene uitkering altijd met een indexatie. Dus in de begroting ‘25 staat de algemene uitkering op 100 procent maar voor het jaar ‘26 staat hij op 97,6 procent, want we corrigeren hem voor de inflatie die we verwachten. Dus volgend jaar mei wordt het jaar ‘26 opgehoogd naar 100 procent. Dat scheelt weer 400.000. Ieder jaar wordt die indexatie keurig toegepast om ons niet rijk te rekenen.

Die inflatie zal een keer naar nul weer gaan, misschien ooit, maar dat zal voorlopig met de huidige loon-prijsspiraal niet snel gebeuren. Toen kwam het Rijk met de voorjaarsnota. Dat is altijd de basis voor de meicirculaire. Toen zeiden ze: we hebben een nieuwe systematiek bedacht, de BBP-systematiek. Dat is een stuk stabieler voor jullie. Daarvan heeft de VNG gezegd: dat is eigenlijk altijd te laag, want ons bruto binnenlands product groeit niet zo heel hard, maar we zien de komende jaren wel dat de bevolking van Nederland blijft groeien. De vergrijzing zorgt voor hogere kosten. We zien dat sowieso de kosten in de zorg de komende jaren stijgen, de inflatie is over het algemeen hoog en de cao, stijging van de lonen ook. Maar goed. Daarbij komt nog - en dat is de recentste kritiek - dat bij het CEP, het Centraal economisch plan, dat publiceert het Centraal Planbureau altijd in februari. Dan zitten ze eigenlijk structureel te pessimistisch te begroten. En dan komen ze met Prinsjesdag met de nieuwe ramingen en die zijn de afgelopen jaren elk jaar 1 procent hoger dan in de voorjaarsraming. 1 procent is voor de algemene uitkering wel 400 miljoen. En dat is voor ons toch een tonnetje of 2 - 2,5 wat we dan gewoon mislopen. Want ze corrigeren het niet voor de inflatie of de hogere groei later.

En toen zei het Rijk: in ruil voor die systematiek, als jullie nou instemmen, dan schrappen wij de opschalingskorting. Dan had je 3 stromingen in de VNG. De ene zei: we blijven nee zeggen tegen alles en we willen gewoon 2,5 - 3 miljard compensatie. Je hebt een groep die zegt: we denken dat we met de opschalingskorting en die 1,1 procent, of die 1 procent BBP-systematiek er wel mee uitkomen. En je hebt de derde groep en dan hoor ik een beetje toe: het Rijk gaat het toch invoeren, dus dan kun je maar beter die opschalingskorting accepteren en dan heb je in ieder geval wat. Want anders heb je misschien én de BBPsystematiek én nog steeds een opschalingskorting. Zo zijn we er in gerommeld, klinkt onaardig, maar zo voelt het wel een beetje. Afgesproken is dat er een onderzoek komt naar de Wmo-groei. Want we hebben als

gemeente gezegd: die vergrijzing kunnen we echt niet betalen uit de BBP. Daarvan heeft het Rijk gezegd: jullie krijgen 75 miljoen. Dat is dan elk jaar, dus volgend jaar 75 miljoen, het jaar erop 150 en dan loopt het op naar 300 miljoen. Die hebben ze bij de septembercirculaire toegevoegd aan het gemeentefonds, dus we krijgen het geld ook echt. Maar 75 miljoen is op zich voor alle gemeenten samen niet heel erg veel geld. Bij de jeugdzorg heeft het Rijk gezegd: die 500 miljoen die we als extra besparing hadden ingeboekt, laten we vervallen. Dat is ook de afspraak met de Commissie van Wijzen. Dat is risico van het Rijk. Daar komt begin volgend jaar een actualisatie om te kijken: heeft de Hervormingsagenda Jeugd nou opgeleverd wat het Rijk heeft bedacht? Het Rijk heeft, ik geloof, iets van 1,2 miljard aan besparing ingeboekt op 6,5 miljard uitgaven jeugdzorg. Onze gedachte is nog niet heel erg dat wij dat terugzien in de besparingen. En ik denk dat wij niet de enige gemeente zijn die zeggen van… Dan is het als het goed is weer een Commissie van Wijzen die dan met een bindend advies komt om de gemeente toch maar te compenseren. Maar of dat er uiteindelijk uit komt, moeten we afwachten. De meicirculaire verwerken leverde uiteindelijk een plusje op van 136.000 euro. Normaal gesproken zeg je: ik ga voor de tonnetje of 5 en met een beetje geluk 700.000 euro.

Die 7 ton krijgen we wel in de jaren ‘26 en verder, maar in ‘25 dus door alle bijstellingen vanuit het Rijk, laat ik het zo formuleren, was er toch een tegenvaller. Wat gebeurt er dan nog meer bij de begroting? Dan gaan we de budgetten indexeren. Dus dat is de uitgavenbudgetten. Daar komt 3 procent bij. We gaan de OZB en de leges en de huren ook indexeren, dat is weer inkomsten. Per saldo heft elkaar dat ongeveer op voor onze gemeente, dus dat kost in principe geen geld. Investeringen Centrumplan hebben we gezegd: we doen alleen de hoognodige dingen, dus we gaan niet de hele Laarderweg eruit halen, omdat dat ook niet nodig is op basis van het Water- en rioolplan. Dus dat scheelt 1,5 ton aan kapitaallasten. In de kadernota DVO van de BEL we hadden gedacht 256.000 en dat werd ietsjes negatiever, het is 356.000 geworden, dus we moesten nog een tonnetje extra vinden. Maar toen kwamen er allemaal nieuwe claims bij het opstellen van de begroting die niet in de kadernota stonden. Eigenlijk is dat wel de afspraak, claims horen in de kadernota, want dan kunnen we afwegen. Dus het was aan de ene kant jeugdhulp, de indexatie jeugdhulp over dit jaar is voor de prijzen 10 procent of 11 procent. Iets van 10 of 11 procent zijn de prijzen gestegen dit jaar. Bij de Wmo een klein voordeeltje, dus het was niet alleen kommer en kwel. Maar een heel fors nadeel bij de Participatiewet.

De uitkeringen gingen bijna naar de 4 ton. Als kleine gemeente hebben we de T-min-2-systematiek. Dat wil zeggen: het Rijk bevoorschot ons op de werkelijke uitgaven van twee jaar geleden. Dit is een voordeel over twee jaar. Als het niet verder oploopt. Ik ga ervan uit dat we alle maatregelen nemen om het te laten dalen. Nou kent het Rijk een vangnetregeling, dus de eerste 7,5 procent is eigen risico en dan tussen 7,5 procent en 12,5 procent van het budget is fiftyfifty en boven de 12,5 procent dan zegt het Rijk: dan nemen wij het risico over. Ons budget is ongeveer 1,4 miljoen, dus de eerste ton is sowieso voor ons. Dan is de tweede halve ton voor ons en we hebben in de begroting nu opgenomen dat we volgend jaar een vangnetuitkering krijgen om enigszins gecompenseerd te worden. Daar hangt wel een heel scala aan maatregelen die we dan verplicht moeten nemen, dus we moeten wel aantonen dat we ook het juiste doen en niet achterover leunen. De openbare verlichting werd wat duurder en uit het meerjarenonderhoudsplan van de Clusterschool kwam nog een claim van zo'n 50.000. Dus deze zomer kregen we ineens ook nog 6,5 ton cadeau aan extra tegenvallers die we ook nog eens een keer moesten ophoesten. Die nieuwe inzichten betekenden dat we dus de vangnetuitkeringen hebben geraamd. Dat beperkt ons nadeel een beetje, maar het blijft een nadeel.

Er is nog eens goed gekeken: hoe ver staan we met onze bouwplannen en wat hebben we geraamd? Daar moeten we constateren dat alles toch een beetje naar achter begint te schuiven, dus dat is een nadeel in ’25. Het positieve is het rioolplan en het wegenplan is helemaal opgenomen in de begroting. De rente stijgt, dus we hadden daar een stelpost voor, die was ietsjes te laag. Maar we lenen nog steeds gemiddeld voor 1,5 procent, dus dat is op zich nog laag. Dan heb je altijd wat correcties en actualisaties op basis van de jaarrekening en dat soort dingen. Toen leidde dat tot dit overzicht. Een tekort van 1,7 miljoen in ‘25 en dan langzaam oplopend naar 2,3 miljoen in ‘28. Dus we hadden gedacht: ‘25 wordt zo’n 9 ton, die gaan we wel oplossen. Maar ja, als

het oploopt naar 2,3 denk je toch: dan moeten we toch wel ietsjes meer gaan ombuigen. Dus we hebben gezegd, we willen uiteindelijk wel ook het structurele tekort van 2,2 miljoen gaan oplossen. Dan was er een discussie: gaan we eerst kijken naar gaan we 1,7 miljoen vinden en zien we de jaren daarna wel? Toen was onze gedachte: wij kijken nu ook al wat verder. Want om nou elk jaar een bezuinigingsdiscussie te moeten voeren, dan heb je elk jaar chagrijn en elk jaar tekorten. Daarnaast willen we ook richting de provincie laten zien: het is niet alleen dat we ‘25 hebben opgelost, maar het lukt ons ook wel om het meerjarig op te lossen. Daarbij komt ook: wil je in ’26 een maatregel nemen, bijvoorbeeld bij subsidies, dan moet ik die voor 1 april ‘25 al aankondigen, dus daar zitten ook nog wettelijke termijnen aan. Dus als ik pas medio ‘25 ga nadenken over de begroting ’26, dan is ‘26 ook alweer verloren. Dus we hadden zoiets van: we gaan nu al starten en dat geldt ook richting onze gemeenschappelijke regelingen. Nu alvast de aankondigingen doen van: in ‘26 graag een stapje naar beneden. Dus dit was waar we mee geconfronteerd werden en wat ertoe heeft geleid dat we alle registers hebben opengetrokken. In eerste instantie was er in augustus een MT-sessie. Die hadden zoiets van: we focussen op de quick wins en we gaan voor ongeveer 1 miljoen aan besparingen.

Dat was toen nog de gedachte dat we daarmee uitkwamen. Die quick wins waren ook wel echt quick wins. Die zeiden: doe de OZB maar met 13 procent omhoog en schrap 2,5 ton van het groenonderhoud en de leges nog wat omhoog en zo komen wel aan 1 miljoen. Daar hebben wij gezegd: dat is heel erg quick win, want wij willen toch iets fundamenteler kijken. Het voordeel is, u heeft het plaatje gezien: heel veel gemeenten zaten in zwaar weer. Dus we hebben gewoon gekeken, andere gemeenten hebben soms al voor de zomer hele bezuinigingen en ombuigingstrajecten opgetakeld of opgetuigd. Dus wat hebben die allemaal al bedacht? Dus we hebben gekeken naar Lelystad, Almere, Amersfoort, Utrecht, Harderwijk, West-Betuwe, Baarn, Culemborg, Nissewaard, Almere, Woudenberg, die in 2021 al onder preventief toezicht stond. Dus we hebben al die ombuigingsvoorstellen allemaal zitten doorlezen van kunnen wij daarvan leren? Sommige niet, sommige wel. We hebben gezegd: we willen gaan voor zeker 2 miljoen, we willen gewoon zelfstandig onze zelfstandigheid benadrukken. Dat we ook als kleine gemeente in staat zijn in slechte tijden onze broekriem zodanig aan te trekken dat onze broek niet afzakt. Het moet wel reëel zijn, dus we gaan niet vage taakstellingen opnemen. Ik zal het niet nader noemen, maar een buurgemeente heeft een taakstelling van 5 ton opgenomen op besparingen jeugdzorg met het ingang van ’25.

Dan denk ik: ja, zo kan ik het ook. Dus het moet wel reëel zijn en we willen niet elk jaar vervallen in bezuinigingstaakstelling na bezuinigingstaakstelling. En het moet robuust zijn. Dus het moet niet zijn dat we iets naar de provincie sturen, de provincie begint terug te blazen en zeggen: het is leuk dat jullie een plusje van 10.000 euro gaan presenteren, maar we gaan er eens even goed voor zitten en dan douwen we het alsnog naar een negatief bedrag. Hoe is dat nou elders? Want je kijkt dan ook een beetje van hoe anderen… Want het is inmiddels oktober. Gedeelte smart is altijd halve smart. Bunschoten moet ook 2 miljoen bezuinigen. Die hebben gezegd: 50 procent gaat naar de lasten, 50 procent naar het ombuigen, dus vier jaar lang gaat er elk jaar 5 procent extra op de OZB. Ik wist mijn griffier daarmee te verrassen. De extra OZB 2025 in Bunschoten wil dus zeggen 6,4 procent inflatiecorrectie, dus die is ook al aan de forse kant, plus 5 procent OZB-verhoging. Ik moest toch wel even... Bunschoten is altijd heel erg zuinig, dus als zij zelfs al zeggen we gaan 20 procent OZB verhogen, dan, nou ja. Amersfoort heeft ervoor gekozen, dit college: tot en met ‘26 maken we hem sluitend en daarna is het aan het nieuwe college om dat te doen. Want we regeren niet over ons graf heen. Woudenberg heeft een klein plusje in ‘25 en daarna een tekort.

Dat is de tweede keer, want ze komen net uit preventief toezicht en nou moeten ze weer gaan bezuinigen. Dus het is best wel sneu. Als je googelt, komt ineens Wassenaar tegen. Die zei van: we kijken even naar de inhaal-OZB. Toen dacht ik: hé, herkenbaar. Die kwamen op 7,5 procent inhaal-OZB voor de inflatie. Die gaan 5 miljoen bezuinigen en dan hebben ze nog steeds een tekort van 1 miljoen. Haaksbergen een plusje van 2 ton en daarna 2 miljoen negatief. Amsterdam doet de OZB 25 procent omhoog, Utrecht 12 procent, Utrechtse Heuvelrug kwam op een plusje van een ton en daarna zakken ze naar een tekort tussen de 2 en de 3 miljoen. Toen keek ik even naar Baarn. Daar gingen de woonlasten 9 procent omhoog en dat levert een plusje op van

61.000 euro in ‘25 maar daarna toch wel een heel fors tekort. Dus die moeten nog iets. Blaricum en Laren negatief met ingang van ’26. Die zijn officieel nog niet gepubliceerd. Maar die zakken in ‘26 ook naar een negatief bedrag. Dus u ziet het plaatje: de gemeente platzak. Of tenminste, het dorp platzak maar de gemeente schathemeltjerijk. Zo voelt het wel een beetje. Het voordeel is dat andere gemeenten soms hele uitgebreide… Eén gemeente kwamen we tegen die had een bezuinigings-… Ja ik moet even… Syllabus, een catalogus heette het, van 326 pagina's met allemaal voorstellen. Dus soms is het ook wel heel fijn dat je wat later zit en dat je heel goed kan kijken wat zij allemaal uitgedacht hebben. Daar hebben we ons tegoed gedaan aan ideeën en voor ons vertaald: wat betekent het dan voor ons? Dat hebben we samen met een sessie in september met het MT gedaan en soms zijn we wat eigenwijs geweest. Dan wat vanmiddag is toegevoegd, de woonlasten. Toevallig komen deze kleuren uit Excel en dat is niet de VVD-kleuren. Eénpersoons en meerpersoons voor de eigenwoningbezitters. Dan zie je dat wij een middenmoter zijn. En er is natuurlijk altijd één gemeente die overal goedkoper is, omdat ze ooit in de jaren ‘80 als groeigemeente heel veel gebouwd hebben en dat op een spaarrekening hebben gezet, dat is de gemeente Huizen.

U weet bij de herverdeling gemeentefonds: bijna alle gemeenten in het Gooi gaan erop vooruit en bijna alle gemeenten in het Utrechtse… Wij moet 100 euro per inwoner inleveren, Baarn 130 euro, Woudenberg ook 130 euro per inwoner. Dus net aan deze kant van de provinciegrens tikt het heel hard aan. Wat doen nu die woonlasten als we kijken naar de begroting 2025 ten opzichte van ’24? Dan hebben we eigen woning en huurwoning. Op basis van de begroting, dus op basis van het rioolrecht wat we ietsjes naar beneden hebben bijgesteld. Dus het is geen 23 procent verhoging maar 13 procent verhoging geworden. Dat komt omdat we nog even heel goed gekeken hebben: wat levert het grootverbruik nu op? Wat zijn de juiste aantallen huishoudens? In het WRP hadden ze toch een beetje met oude aantallen huishoudens gerekend, dus daar zit een dempend effect in. Daarnaast, wij ramen uitgaven voor investeringen pas in het jaar T+1, dus daar zat ook een dempend effect in, dus per saldo konden we dat wat lager doen. Nou zie ik dat ik het verkeerd gekopieerd heb. Het eerste is de OZB, het tweede is het riool en de derde is de afvalstoffenheffing. Als u die bedragen wilt duiden. Wat zou het voor de begroting voor de eigen woning dan zijn? Dan zou het 4 procent stijging zijn ten opzichte van ‘24 voor een eenpersoonshuishouden en 5 procent voor een meerpersoonshuishouden.

Voor de huurwoningen is het 6 procent en 7 procent. Dat is vooral omdat zij natuurlijk geen OZB betalen en dan tikt de verhoging van het rioolrecht er toch wel wat zwaarder in dan de 3 procent verhoging van de OZB. We stellen voor om de OZB in dit voorstel wat extra te verhogen bij Naar een duurzaam evenwicht. Wat betekent dat dan? Als we de woonlasten bekijken naar het ombuigen, dan gaat de eigen woning naar ongeveer 8,5 procent gemiddeld en bij de huurwoning ga je naar 9 of 8,5 procent. Dus bijna iedereen zo tussen de 8 en 9 procent gemiddeld, zeggen we dan altijd. Dus de mensen in een veel duurdere woning gaan er misschien iets meer op achteruit dan… We hebben gezegd: als we kijken naar alle stijgingen om ons heen van de woonlasten in andere gemeenten, dan vinden we dit aanvaardbare stijging. Met dien verstande dat de onderbouwing, zoals we dat als college gekozen hebben, natuurlijk terug te vinden is in de inflatiecorrectie. We hebben gewoon gekeken: wat hebben wij als inflatie voor onze kiezen gekregen als gemeenten de afgelopen vier jaar? Wat hebben we doorbelast in de OZB? En dan komen we gewoon 8,1 procent tekort, dus daar sluit het wel een beetje op aan. De heer : Mag ik even een vraag stellen, voorzitter? De heer Van Benthem: U mag een vraag stellen. De heer : Ik zie hier dat die rioolrechten ook van 117 naar 127 zijn gegaan.

Of zie ik hier een verkeerd getalletje? Ik dacht dat alleen de OZB omhoog zou zijn gegaan in dit tweede tabelletje.

De heer Van Benthem: Nee. Het rioolrecht gaat ook omhoog vanwege het vastgestelde WRP, alleen minder omhoog als in het WRP werd gesuggereerd. Dus daar werd gesuggereerd 23 procent en het is 13,5 geworden. De heer : Oké. Ik dacht dat het verschil was alleen maar de OZB-verhoging te zien is in de tweede tabel. De heer Van Benthem: Nee, dat zit ook… Het rioolrecht zit er ook al in. Plus alle andere voorstellen voor perceptiekosten toerekenen en dat soort dingen. Dus het hele pakket zit hier nu in. Wat betekent het per maand, want wat is de burger echt per maand extra kwijt? Als je nou sec naar de begroting kijkt, dat is het staatje links, dat zou dan op basis van de begroting 3,50 euro zijn en 5 euro met eigen woning en het wordt per maand 7 euro meer en 9 euro meer. En voor de woning de huurder zou het 2 euro en 3,50 zijn en het wordt 2,75 en 4,50. Daarvan zeggen wij als college: dit vinden we aanvaardbaar. Ofschoon het natuurlijk altijd een lastenverhoging is, niemand vindt dat leuk. Maar als je het per maand bekijkt, tussen de 5 en de 10 euro per maand, nou ja. En je betaalt per 10 maanden dus dan is het ietsje hoger. Maar op jaarbasis krijg je als het goed is 12 maanden betaald. Tenminste, dat hoop ik voor de meesten. Nee, 13 maanden zelfs. Dan heeft u iets aangetroffen… Er zit nog één bijlage niet bij en dat heet eigenarenheffing.

We hebben nog eens goed gekeken naar het rioolrecht. Ook naar aanleiding van de discussie in de commissie, want 23 procent is best heel veel. Nu hebben we dat kunnen tweaken naar 13 procent. Maar we zijn ook iets dieper in de rioolheffing gedoken, want we hebben een- en meerpersoonshuishoudens. Wij willen u voorstellen - en dat gaat waarschijnlijk niet lukken per ‘25 maar wel per ‘26, maar we gaan proberen of het per ‘25 ook lukt - om over te stappen van een onderscheid van een- en meerpersoonshuishoudens naar één riooltarief per aansluiting. Waarom is dat? Eenen meerpersoonshuishoudens, nog maar 13 procent van de gemeenten hebben dat. 87 procent van de gemeenten gebruikt een ander tarief. Dat is of een eigenarenheffing of een gebruikersheffing en dat is per aansluiting hetzelfde tarief, omdat de kosten voor het riool eigenlijk geen verband houden met het gebruik. Dus of je veel of weinig naar het toilet gaat of doucht of dat soort dingen. Dat zit een heel klein beetje wellicht in als je heel veel papieren doekjes in het riool gooit dat we een verstopping krijgen. Maar dat kan ook bij een eenpersoonshuishouden. Want het water wordt gewoon gezuiverd door het waterschap en dat houdt wel verband met de huishoudensomvang en daarom krijgt u ook een zuiveringsheffing. Eén zuiveringsheffing voor een eenpersoonshuishouding en drie voor een meerpersoonshuishouden.

Maar voor ons is het eigenlijk gewoon een aansluiting, dus eigenlijk zitten onze kosten in het aanleggen en onderhouden van het hele systeem. Dan zijn er twee systemen voor. Er zijn er drie. Er zijn een paar linkse gemeenten die het via de WOZ doen, dan dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten. Maar verreweg de meeste anderen hebben één bedrag per aansluiting en dan kun je kiezen voor een eigenarenheffing of een gebruikersheffing. De gebruikersheffing is degene die ergens woont dan wel gebruik maakt van het bedrijfspand en een eigenarenheffing, dan gaat het gewoon naar degene die het bezit. Wat is het voordeel van een eigenarenheffing? Er is altijd een eigenaar. Anders dan bij een gebruikersheffing, daar hebben we ook te maken met leegstand. Bij woningen staat gemiddeld drie procent leeg en bij bedrijven gemiddeld vijf procent. Dat raken we dan kwijt. Dus bij een eigenarenheffing verbreden we onze grondslag, gaat het over meer woningen verspreid worden en meer bedrijven. Het tweede voordeel van een eigenarenheffing is: de kans op kwijtschelding is heel klein. Nu hebben we best veel kwijtschelding, omdat mensen dan daarvoor in aanmerking komen. Maar als je een eigen woning bezit, zou je best voor kwijtschelding in aanmerking kunnen komen, maar dan heb je veel grotere problemen dan je zou wensen. Dan is dit wel het minste.

Dus de zekerheid dat iets binnenkomt is ook groter. En dat betekent twee voordelen. Namelijk door het verbreden van de basis betekent dat het tarief gemiddeld genomen omlaag kan. Doordat we minder kwijtschelding hebben, betekent het dat het tarief ook ietsjes omlaag kan. Nou zijn dat niet hele hoge bedragen, maar drie procent leegstand versus één of twee procent wat het scheelt aan kwijtscheldingen, dan zit ik al op vijf procent. Maar er zit natuurlijk altijd een keerzijde aan. Het leidt wel tot een verschuiving. Want het betekent

voor de meerpersoonshuishoudens - want we gaan daar naar een gemiddeld tarief - het betekent voor de meerpersoonshuishoudens dat hun tarief sowieso daalt, betekent voor eenpersoonshuishoudens dat hun tarief stijgt. Maar het voordeel van de eigenarenheffing is dan weer dat het bij de eigenaar zijnde de verhuurder terechtkomt. Dus voor alle huurders is het een voordeel, want de eigenaar mag het niet doorbelasten in de huur. Dus dat is dan voor de huurders een voordeel. Dan blijft er één categorie over die we wel op achteruitgaat en dat is het eenpersoonshuishouden met een eigen woning. Dat hoeven niet altijd per definitie de rijke mensen te zijn, dat kunnen natuurlijk ook mensen zijn die al op leeftijd zijn en in hun eigen woning hun oude dag doorbrengen, dat kan. Of het zijn mensen die gewoon een eigen woning kunnen betalen omdat ze een hele goede baan hebben als eenpersoonshuishouden. Als je dat zou kunnen doorvoeren in ‘25 dan hebben we net… Dan heb ik het alleen even het staatje per maand. Dan zou dat het onderste betekenen. Namelijk nu is het eenpersoonshuishouden inclusief ombuigen zou een 7 euro kwijt zijn en dan gaan ze naar 11 euro. De huurder van de woning, de eenpersoons, zou 2,75 meer moeten betalen in 2025, maar gaat dan naar min 10 euro. Want ze hoeven geen rioolrecht meer te betalen.

Als je kijkt naar de meerpersoonshuishoudens: die stijging van 9 euro daalt ineens na 1 euro, dus die gaan er ook best wel op vooruit. Ook de meerpersoonshuishoudens die een woning huren, die gaan er ook behoorlijk fors op vooruit. Dus ons voorstel zou zijn, vanwege het feit dat de kosten niet worden veroorzaakt door het gebruik, om af te stappen van een- en meerpersoonshuishoudens. Ook niet meer logisch, want we zijn een van de weinigen die het nog doen in Nederland. Eigenarenheffing, dat is wat ze in het hele Gooi doen. Gebruikersheffing is wat meer in het Eemlandse gebruikelijk. Maar vanwege de voordelen van geen kwijtschelding, geen leegstand, zou ons voorstel zijn om bij het riool over te stappen naar een eigenarenheffing. Moeten we natuurlijk wel heel goed uitleggen wat dat betekent en dat soort dingen. Omdat dat voor pak hem beet 75 procent van Eemnes, misschien wel 80 procent van Eemnes, gewoon een stuk voordeliger uitkomt. Ik zou zeggen: morgen krijgt u nog die beschouwing over het rioolrecht toegevoegd, want ik zat er nu niet bij. Maar lees het nog een keer goed en wij gaan heel goed na bij Baarn wanneer het ingevoerd kan worden. Want het betekent dat nu, alles wat er nu is qua huishoudens, natuurlijk moet omgezet worden naar eigenaren en dat betekent dat je pak hem beet 5500 objecten moet kijken wie is de eigenaar en dat allemaal moet omzetten en dat soort dingen.

Ik denk dat als we nu aanzetten bij Baarn van wilt u dat even voor half januari doen, dat ze denken van: de groeten. Dus ik vrees dat het pas in ‘26 kan zijn. Toevallig een verkiezingsjaar, maar dan gaan de lasten wel fors omlaag, voor 80 procent van Eemnes. Ik zie een vraag. De heer : Ja, één vraagje. Het is natuurlijk ook nadelig voor de verhuurder, want die moet het gaan betalen. Dat geldt dus ook voor de corporaties. De heer Van Benthem: Ja. De heer : Die zijn daar misschien niet zo heel blij mee. De heer Van Benthem: De corporatie zal zeggen dat hierdoor hun investeringscapaciteit zal afnemen. Dat is ook het antwoord wat ze in Hilversum hebben geven toen Hilversum overstapte op eigenarenheffing. En dat is ook zo. Ze krijgen wat lasten toegeschoven die nu bij de huurder liggen. De heer : Even ook een vraagje. Ik moet zeggen, in dat staatje wat hij opgestuurd heeft vandaag, als je dan naar die woonlasten eigen woning kijkt en je kijkt naar een- versus meerpersoonshuishouden, dan zie je dat Eemnes verreweg het grootste verschil heeft een- en tweepersoonshuishoudens. Dus om dat wat aan te passen zou ook wel geschikt zijn. Want het scheelt honderd euro dus Eemnes en Baarn, die bijna dezelfde last op dat punt hebben of zelfs nog meer. Dus je ziet dat Eemnes verreweg het hoogste is voor het verschil. Meer betalen.

De heer Van Benthem: Dat staat in dat andere memootje nog wat meer uitgewerkt. Wij zijn eigenlijk als het gaat om eenpersoonshuishoudens veruit de goedkoopste geweest de afgelopen jaren in de regio. Dat is natuurlijk heel goed geweest voor hen afgelopen jaren, maar het wordt iets anders. De heer Defferding: Zitten daar nog implementatiekosten aan verbonden of iets dergelijks? Want u noemt net Baarn moet het allemaal gaan inregelen. Die doen dat vast niet voor niks. De heer Van Benthem: Ik denk dat Baarn met een voorstel komt hoe wij dat moeten gaan betalen. Ja. Maar u moet eerst zeggen dat u het wilt, hè? Dus om nu al aan Baarn te vragen wat gaat het kosten, kunt het alvast regelen. Maar als u zegt: dit is eigenlijk wel een goede stap omdat we zien dat dat het gewoon eerlijker is. Tenminste, eerlijk is natuurlijk een heel beladen woord. Omdat het rechtvaardiger is, zoiets, verdedigbaarder. Dan gaan we wel met Baarn de vraag aan. Als het goed is, wordt de vraag volgende week uitgezet bij Baarn: kunnen jullie het aan? Op welke termijn kunnen jullie het aan? En wat betekent dat qua kosten? De heer Defferding: Ja precies. Want we zijn nu ook op zoek naar bedragen van boven de 10.000 euro en daar zal dit ook wel boven liggen, vermoed ik zo. De heer Van Benthem: Ja. Mevrouw : Maar daar staat tegenover, als ik u goed begrijp, dat er minder kwijtschelding is.

En ik weet niet hoeveel dat is. Dat moet je natuurlijk ook weer… De heer Van Benthem: Wij zijn op jaarbasis 55.000 euro kwijt aan kwijtscheldingen. Dat is afval en riool. Dus als het rioolrecht daar… Grosso modo denk ik dat dat dan 20.000 voor rioolrecht is en 35.000 voor afval, dus dat scheelt dan weer 20.000. Maar dat gaat allemaal in het tarief, he? Het gaat allemaal terug naar de burgers. Dat is 5 euro per huishouden ongeveer. Alweer 5 euro verdiend. Omwille van de tijd. De voorstellen zijn vanmiddag toegevoegd en morgen komt dan nog de beschouwing rioolrecht. Dus lees het goed en dan zijn daar volgende week misschien nog vragen of verduidelijking. De begroting en harmonisatie. Dat is denk ik misschien ook voor u even wennen geweest. Uniforme programma's en producten. De visie is bij de drie BELdorpen ook uniform opgeschreven. We hebben speerpunten en doelstellingen toegevoegd, daar waar mogelijk indicatoren en servicenormen. Per begrotingshoofdstuk staan ook de verbonden partijen gesomd en de financiën met de verschillen. We hebben bij de BEL-uren voor een nieuwe systematiek gekozen, namelijk we hebben gekeken naar de afgelopen jaren en hebben gezegd: dat is werkelijk, wat is nou werkelijk aan uren geschreven en dat is ook vast gewoon voor de komende tijd. Dus we gaan niet elk jaar meer jojoën, dus dit is de laatste keer. We gaan niet meer elk uurtje bijhouden.

We spreken met elkaar in de DVO voortaan bestuurlijke producten af, wat levert de BEL, in plaats van dat we discussies krijgen: maar daar staat zes uur te veel voor Eemnes en daar staat… Daar willen we vanaf, omdat dat hele urenschrijfcircus ook best heel veel tijd kost. Als we er niks mee doen, dan zijn we elkaar alleen maar aan het bezighouden. Dit is als het goed is de laatste keer, behalve dat elke keer natuurlijk wel de cao zal stijgen. Zes programma's hebben we dan. We hadden er elf en dat zijn er nu zes. Besturen en diensten verlenen, buitenruimte onderhouden, duurzaam en prettig wonen, sporten, ontwikkelen en leren, meedoen en dan de algemene inkomsten en uitgaven. Dat moet het onze organisatie makkelijker maken om de boekhouding te voeren. Besturen en diensten verlenen. De heer Seldenrijk: Voorzitter. Over die BEL-uren nog even terug. Want in de voorstellen zien we heel vaak dat harmonisatie… Of tenminste: de nieuwe systematiek is de nieuwe systematiek. Bijvoorbeeld openbare ruimte, ik zie net de wethouder zitten. Bijvoorbeeld 120k plus en bijvoorbeeld hier, 64 min. Maakt het heel lastig voor ons natuurlijk om die begroting weer te vergelijken, om het zo maar te zeggen. Maar ik vind dit verschil ook

best wel fors. Als ik dan bij de buitendienst, we hebben natuurlijk wel vaker discussie gehad. Het lijkt wel of er weer heel veel overhead toegevoegd bijvoorbeeld aan de buitendienst. Dus iets meer uitleg van hoe dat nou precies tot stand komt. Want nu zijn het wel hele forse bedragen wordt in één keer in de wereld geschoven. Want ik praat over tonnen tegelijk. Is dat nu overhead of zijn het gewoon uren? Eigen personeel, inhuur? Ik kan het niet helemaal plaatsen namelijk. Vandaar. Want die bedragen waar je mee stoeit, zijn behoorlijk. De heer Van Benthem: Ik zal kijken of we deze week een nadere toelichting kunnen opstellen. Dan laten we gewoon zien: wat staat er in de begroting en wat is de nieuwe systematiek? Ik denk dat dat handiger is dan wanneer ik het nu probeer mondeling te doen, want dat wordt een technische exercitie. Ik heb ook geen ondersteuning. Dat was de harmonisatie. Bij besturen en diensten verlenen in een veilig Eemnes, daar vallen de oude programma’s onder: burgerzaken, bestuurszaken en openbare orde en veiligheid. Bij burgerzaken en dienstverlening, wat zijn de ambities? Het programma dienstverlening, dus we gaan veel meer digitaliseren. Het hostmanship. Ik zou zeggen, kijk even op Google wat het precies inhoudt. En een speerpunt volgend jaar is adresfraude en ID-fraude.

Adres fraude is vooral mensen die zich vooral niet inschrijven bij onze burgerlijke stand omdat ze graag onder de radar willen blijven, maar toch in een woning wonen. En ID-fraude: we krijgen apparatuur om mensen ook echt te herkennen, om te voorkomen dat ze hier aan de balie makkelijk paspoorten verkrijgen. Daar vangen we ook servicenormen onder. De wachttijd aan de balie, de gemiddelde wachttijd aan de telefoon en de wachttijd voor het terugbellen. En die afhandeling MOR, openbare ruimte, dat hoort nu bij een ander programma. Maar ik kon dit plaatje niet knippen. Daar hebben we de norm nog niet gehaald, want dat is dat is een weerbarstig iets. Wat zien we daar aankomen? We zien extra baten en extra lasten vanwege de piek van de reisdocumenten. Want de tienjaarsperiode is zo langzamerhand voorbij, dus dit jaar en volgend jaar en ook in ‘26 gaan we zien dat er mensen weer nieuwe paspoorten moeten hebben omdat na tien jaar de geldigheid verloopt. Vroeger was dat vijf jaar. DVO BEL heb ik het even over gezegd en we hebben geen verkiezingen, want in ‘24 hadden we verkiezingen. Het is altijd… We gaan ervan uit dat we in ‘25 geen verkiezingen hebben en anders dan voorgaande jaren, dat als er wel verkiezingen zijn, het Rijk dat ook een keer voor ons betaalt. Ja, ik blijf… We gaan het proberen. Bestuurszaken heeft net ingestemd met de Nota inwonersparticipatie.

We gaan voor de webcasting en het RIS, zodat we in dit huis ook uitzendingen kunnen bijwonen en u via de webcasting thuis kunt meekijken met de vergaderingen en terugzoeken. Daar wordt u door de griffier op enig moment bijgepraat over de planning. ‘25 is het laatste jaar van de coalitie, want in maart ‘26 zijn er alweer verkiezingen. En wat belangrijk is: volgend jaar is het tachtig jaar bevrijding, dus ook daar zullen we, mede aangespoord door de provincie, de nodige aandacht aan besteden. Die projectleider voor het RIS kost wel met de 3 gemeenten 30.000, dus die gaat daar echt aan trekken zodat we ook wat hebben. De cao is toch een nadeeltje van iets meer dan een ton. Dat is de cao voor het college, de staf en u als raad. En we hebben een nieuwe accountant, maar die was wel twee keer zo duur als bij de vorige inschrijving. Inschrijven is inschrijven, hè? Dat is het nadeel dat er bijna geen concurrentie meer is in accountantsland. Het is voor mij altijd een heel mooi toekomstperspectief. Gaan we naar openbare orde en veiligheid. We willen een veilige gemeen zijn en we zijn objectief een veilige gemeente met heel lage woninginbraken. Het team OOV is met 3 fte uitgebreid, waarvan 2 al zijn begonnen. Dus we hebben al 2 mensen in vaste dienst sinds 1 september. Andere gemeenten zitten daar heel chagrijnig naar te kijken hoe we dat doen, dus dat is hartstikke mooi.

Openbare orde en veiligheid, sorry. 1 fte is gestart op het terrein van ondermijning. Dat is een BEL-breed speerpunt. Cybercrime, daar hebben we ook 1 nieuwe medewerker op, die ook in zijn portefeuille jeugd heeft, dus daar kunnen we ook wat doen. We gaan de kazerne verduurzamen, krijgen we ook subsidie voor en de tweede tankautospuit wordt volgend jaar gereviseerd, zodat die voldoet aan de nieuwste eisen. Wat kwam er uit de kadernota? De VRU wordt iets duurder en de schoonmaak van de kazerne wordt iets duurder. Dat kost ons 40.000. En de uitbreiding van team OOV leidt tot iets meer dan 1 ton aan nadelen.

De heer : Mag ik een vraag stellen even over die brandweer, die heel vlot even voorbijkwam? Ik heb gezien dat er komende jaren aardig wat aanpassingen aan de kazerne in de planning staan, met de daarbij behorende kosten. Aan één kant: wat moet gebeuren, moet gebeuren. Aan de andere kant zijn de kosten best wel enorm te noemen, als je het over de jaren heen even bij elkaar optelt. Moeten we het op deze manier voortzetten als we ook kijken naar welke plekken in Eemnes zouden straks – daar kunnen we over drie weken, vier weken een presentatie van verwachten, heb ik begrepen - wellicht een andere bestemming kunnen krijgen. In die verhouding kijk ik nu ook nog heel eventjes naar deze begroting, waar ik straks iets van moet zeggen. En dan zeg ik: zijn er opties met betrekking tot de bedragen die ik bij de brandweer zie? De heer Van Benthem: Bij de brandweer speelt een huisvestingsdiscussie of we de brandweerkazernes niet allemaal moeten overdragen aan de VRU, omdat daar een onevenwichtigheid zit in de verdeling van de lasten. De kans dat je de brandweerkazerne gaat afbreken en daar bijvoorbeeld woningbouw gaat plegen, dat kan altijd iets zijn, maar staat nu niet in de planning en de verduurzaming zou zich in de ogen van het college daarom is het ook het voorstel uit het memo Naar een duurzaam evenwicht - eigenlijk moeten terugverdienen.

Dus dat is wel iets waar we als college hebben gezegd van: ja verduurzaming is goed, we moeten daar ook het goede voorbeeld geven, maar we hopen ook wel dat we het terugverdienen. Dus we kijken wel heel kritisch: is het echt nodig? Maar ik ga ervan uit dat voordat we die uitgaven doen, we al wel een ei gelegd hebben over locaties en dat soort zaken. De heer : Betekent dat ook dat als we het gebouw overdoen naar de veiligheidsregio, dat ook die kosten die hier nu staan genoemd, ook naar de veiligheidsregio over gaan? De heer Van Benthem: Ja. En het zou kunnen zijn dat wij voordeelgemeente worden voor die herverdeling, maar dat ga ik niet te hard roepen. Het is altijd heel gevoelig. Bij besturen en dienstverlening: in dit document staan 13 voorstellen. Ik kon het niet nalaten om uit een buurgemeente een klein artikeltje te doen. Omdat als je dingen schrapt, dat je natuurlijk wel heel goed moet begroten, want anders krijg je dit soort vervelende koppen. Terwijl als je van tevoren had ingeschat dat het afscheid geld zou kosten, had je het gewoon keurig geraamd en dan krijg je niet dit soort… Kunt u ook even nagaan hoe goedkoop het is als een burgemeester wat langer blijft zitten. Of u moet nu alvast reserveren over het grootste afscheid ooit. Nee, dat dat staat er ook bij. Dat kostte maar liefst 1 miljoen euro. Maar goed, dat is 2 euro per inwoner.

En die 35 is ook ongeveer 2 euro per inwoner. Dat is dan ongeveer de norm. Nou, 20.000 euro. Wat staat er. De voorstellen die in programma 1 staan, was een voorstel uit het MT, de verplichte inzet van medewerkers. Daarvan hebben we gezegd: we vinden het juist heel erg belangrijk dat er ook vrijwilligers op die stembureaus zitten. Het verlagen van de formatie van de wethouder en het verlagen van de formatie van de bestuursadviseur boeken we in, maar is nadrukkelijk ook een discussie die u met elkaar moet voeren na de verkiezingen van 2026. Maar wij vinden als we als gemeenschap in totaliteit moeten inleveren, dan moet ook het college een stap terug willen doen. Alleen we moeten wel heel nadrukkelijk kijken: hoe bestuurskrachtig blijven we als we én de bestuursadviseur weghalen én een wethouder minder, dus dat is wel een nadrukkelijk aandachtspunt of we én én moeten willen met elkaar. Want we moeten ook natuurlijk wel als gemeente blijven meedraaien in de regio. Het representatiebudget kwam natuurlijk vanuit het MT.

Daarvan is de keerzijde dat we dan heel goed moeten begroten - zie dit voorstel, zie dit krantenartikel – van wat zit er dan eigenlijk aan te komen aan bijzondere activiteiten? Want als het representatiebudget van het college nog maar 10.000 euro is, dan is dat ongeveer eindejaarsreceptie en dan kan ik nog wat bloemen geven bij jubilerende echtparen en dat soort dingen, maar dan is het wel op. Dus je moet dan wel heel goed dat doen. En volgend jaar hebben wij niet alleen 80 jaar bevrijding, maar hebben we ook BEL-Veteranendag, die we als BEL om de 3 jaar organiseren. En het Stichting Vrijheidsmonument, wat zich gaat omvormen tot 4-mei-comité, is zo langzamerhand door haar

geld heen en tot nu toe wordt er gewoon alle rekeningen bij vanuit de post representatie van het college. Dat zegt de ambtelijke organisatie. Formeel moet je dan eigenlijk een subsidie geven en dat soort dingen, dus hebben we dat dan nu maar gewoon opgenomen. Eigenlijk hou je dan geen bezuiniging over, maar goed. Omwille van de zuiverheid is het zuiverder om dan een subsidie te gaan ramen. Maar eigenlijk is de besparing nu langzamerhand afgelopen naar bijna niks, met het grote risico dat je er heel makkelijk overheen gaat bij een bijzonder evenement. De heer : Maar op het moment dat je subsidie verstrekt, gaat een ambtenaar, die moet er een advies over geven, dus uiteindelijk ben je vele malen duurder uit. Op het moment dat het college beslist: we geven 500 euro aan weet ik veel wat, is het een besluit en is het klaar. Dus je gaat alles eigenlijk feitelijk veel duurder maken, dus het lijkt niet verstandig. De heer Van Benthem: Ik wilde ook niet te veel voorstellen uit het MT afwijzen. De heer : Ja maar zo werkt het niet. Ik vind wel... Je hebt een college zitten en een college moet nou eenmaal wat, ik noem het maar even handgeld hebben om dit soort dingen te doen buiten de reguliere begrotingsperikelen c.q. raad om. Dus ik hecht daar toch wel erg veel waarde aan, moet ik eerlijk zeggen. De heer Van Benthem: Die nemen we mee naar volgend jaar dan.

Ik zie nog… Ja? Mevrouw : Ik wou nog even iets vragen over die verplichte inzet van medewerkers bij verkiezingen. Hoe zit dat eigenlijk? Doet iedere gemeente medewerkers bij verkiezingen, vrijwilligersvergoedingen? Ik doe dit nu al heel lang en ik eigenlijk heb me altijd verbaasd over het feit dat ik daar een vergoeding voor krijg. De heer Van Benthem: Iedere gemeente geeft aan de vrijwilligers die er zitten een vergoeding. Er zijn gemeenten die gewoon hun gemeentelijk personeel verplichten om op stembureaus te zitten en dan krijgen ze daar geen vergoeding voor. Het kost wel ambtelijke uren. Mevrouw : Maar, ik weet dat als ik naar mezelf kijk, dan denk ik als je nou zou vragen: wil jij op het gemeentebureau op het stembureau zitten en je krijgt een maaltijd, koek en drinken - fantastisch. De heer Van Benthem: We kunnen ook vragen: zou u ook bereid zijn om gratis te zitten. Die kunnen we meenemen. Mevrouw : Ik vroeg me af hoe dat gewoon in heel Nederland zat. De heer Van Benthem: Bijna in heel Nederland is het met vergoeding. De heer : Gezien de voortgang van het werk zou je kunnen zeggen: die vergoeding aan burgers is goedkoper dan de ambtenaar die al die uren niks doet. Even in de zin van de voortgang voor het gemeentelijk belang. De heer Van Benthem: Daarom hebben we hem ook deels afgewezen, omdat het gewoon heel erg ten koste gaat van je ambtelijke uren.

Het voorstel was ook vanuit het MT om de… Niet overgenomen. Het voorstel was om het drukwerk van de Rotonde maar af te schaffen. Toen hebben gezegd: laten we dan maar kijken of we op alternatieve manier toch wat kosten... Dus die burger betaalt nu en een beetje mee aan die gratis voorziening. Maar om hem nou helemaal af te schaffen, dan komt hij ook nooit meer terug en wij denken dat die best een heel erg gewaardeerd onderdeel is van onze samenleving.

Mevrouw : Kan het gewoon ook wat simpel? Het is supermooi papier. Kan toch ook… De heer Van Benthem: We kunnen met het... We gaan in ieder geval met de drukker in overleg of die misschien meer advertenties kan werven of goedkoper kan drukken of dat soort dingen. Maar het afschaffen vonden we geen goed idee. Dan verhuur van een deel van het BEL-kantoor. Die is niet van ons, maar de brandweerkazerne wel. Maar we hebben ook een onderzoeksopdracht om te kijken naar dienstwoningen bij de kazerne, dus we laten dat even kijken wat daar uit komt en we wachten even de besluitvorming af. Formatieteam OOV doen met een creatieve dekking. Mevrouw : Sorry, mag ik daar iets over vragen? Het BEL-kantoor is niet van ons, maar ik neem toch aan dat hij wel van de gezamenlijke gemeentes is. Dus dan kun je toch met elkaar dat voorstel beoordelen? De heer Van Benthem: Ja. Maar wij moeten nu onze begroting sluitend maken en Laren en Blaricum pas met ingang van ‘26. Dus dit is wel een idee om dit op te pakken, maar ik kan hem niet inboeken nu. Mevrouw : Maar later. Oké, het is gewoon wel, het blijft wel een idee. Prima. De heer Van Benthem: Wet open overheid konden we iets aframen. Die beleidsmonitor blijven we schrappen wel iets. De verduurzaming brandweerkazerne, daar zeggen we van: dat mag ook iets opleveren in lagere energielasten.

Wij gaan alvast inboeken dat die kazernes regionaal eigendom worden. Een voorzichtig voordeeltje. En voor de rest twee technische dingen en er staan een aantal afgewezen voorstellen. Dus als u zegt: ik zoek nog ergens dekking, dan kunt u dat in die afgewezen voorstellen, nieuwjaarsreceptie bijvoorbeeld, als u zegt van het scheelt mij. Of als u het burgerpanel wil afschaffen of het cameratoezicht beëindigen en dat soort dingen. Zo halen we toch nog een behoorlijk bedrag binnen uiteindelijk, maar we moeten natuurlijk wel heel goed kijken of dat gerealiseerd gaat worden. De heer : We hebben nog een vraagje met betrekking tot die brandweerkazerne. Als wij dat overdragen naar de VRU, heeft dat ook gevolgen dan voor de tweede spuitauto? Die wij eigenlijk boven… De heer Van Benthem: Tweede wat? De heer : Die brandweerauto’s hebben, die tweede spuitwagen. De heer Van Benthem: De tankautospuit. Nee. Dat is onze eigen keuze, omdat wij ook een pluspakket hebben met 28 vrijwilligers. De heer : Dus de dienst blijft bij ons, alleen het gebouw gaat over. De heer Van Benthem: Dan hebben we het andere programma, de buitenruimte onderhouden. Onze groene leefomgeving is natuurlijk ons natuurlijk kapitaal wat we hebben. We hebben heel veel groen dus dat is ook duur. Hier valt onder: wegen verkeer en vervoer en hier valt onder afvalwater en waterhuishouding.

Ik neem aan dat we in ‘26 dat water een riool gaan noemen, zoals het WRP heet. Nog foto's van vorig jaar. Wat gaan we nog doen? Samen met Laren en Blaricum kijken we naar die PumpTrack. Wij hebben vorige week ingestemd met het voorbereidingskrediet om te starten met de voorbereiding van de wijkschouwen. Alle onderzoeken worden gestart, dus we gaan echt daadwerkelijk beginnen. Het plantsoen en Karwij worden opgeknapt volgend jaar en daar staat ook een projectleider voor. Het vergroenen van de Braadkamp wordt opgepakt en het Minnehofplein. Evaluatie IBOR bent u al een paar keer in meegenomen of wordt u nog

meegenomen, dat is ter voorbereiding op de nieuwe aanbesteding per ’26. Bij het Plantsoen komt een plan van aanpak en gaan we met name in de Noordbuurt kijken: wat voor bomen staan daar in, kan het hier en daar wat minder of goedkoper ingericht worden of afgestoten? Het hondenbeleid is het eerste jaar van uitvoering en ecologisch bermbeheer is een succes. Ik denk dat dat ook wel belangrijk is. We krijgen ook vanuit de AKU complimenten over hoe het er nu bij staat in de polder en met name ook dat in het noordelijk gedeelte de zuring, de veldzuring, behoorlijk aan het afnemen is. Dus we krijgen allemaal complimenten ineens, dus dat is mooi. Het mooie is ook om te noemen dat een… Het is geen raad, maar goed. Het natuurlijk kapitaal. We hebben de afgelopen jaren veel projecten niet kunnen uitvoeren. Is ook best goed om te beseffen dat we inmiddels redelijk op orde zijn qua team openbare ruimte. Dus we kunnen dit ook eindelijk wel oppakken. Afgelopen twee jaar was er best wel wat onderbezetting en nu zijn we eigenlijk op orde. Er zijn allemaal projectleiders aan de slag. En soms doen we het ook goedkoper, zoals het plein bij de Willemserf. Dat is een stuk goedkoper uitgevoerd en toch met mooi resultaat. Dus we bekijken ook wel of het een tandje minder kan. Wat staat er nog meer op de planning? Dat is de OVL CityTec.

We zijn inmiddels tien jaar verder en dan moet het contract worden herzien en moeten we een beleidsplan hebben van wat willen precies met onze openbare verlichting. Op de rol staat begraafplaatsbeleid volgend jaar. We gaan voort met het speelplan. We hebben een kleine achterstand opgelopen, maar dat gaan we komend jaar inhalen. We gaan aan de slag met de wortelopdruk van de fiets- en de voetpaden, conform het wegen- en verkeersplan. Het riool onder de Veldweg moet worden aangepakt en het riool onder de Raadhuislaan oost. En team OR is beter bemenst, dat had ik net al gezegd. Ik zag een vinger, of niet? De heer Seldenrijk: Ik zit met name naar de… Sorry, mijnheer de voorzitter, mag ik het woord? Ik zit met name naar de iets langere termijn te kijken. Natuurlijk nu voor de begroting 2025 staat 1,7 miljoen voor natuurlijk kapitaal. Openbare ruimte volgens mij, het oude woord. Op zich voor ’26, dan heb je natuurlijk wel een taakstellig van 10 procent minder. Die combinatie van 2024, waar verhogingen van ruim 10 procent en dan weer terug van 10 procent. Waar komt dat precies vandaan? Want uiteindelijk, voor mij is dit onderhoud en geen investeringen, wat hier staat. De heer Van Benthem: Wat hier staat, is grotendeels onderhoud. Ja. De heer Seldenrijk: Dus je gaat nu 10 procent stijgen en dan heb je daarna weer de taakstelling om weer 10 procent terug te gaan.

Zo staat ie nu in de begroting. Vandaar… Ik was een beetje zoekende van: waarom kan je die lijn niet en één keer doortrekken vanaf 2024 qua onderhoud? En ik snap best dat het qua bestek misschien wat duurder uitvalt, maar dat zou je uiteindelijk dan volgend jaar gelijk weer terug moeten halen. Maar dat is ook de discussie van a, b of c, hoor. Dat zit er allemaal in. Maar dit vind ik niet helemaal logisch zoals het hier nu in staat. De heer Van Benthem: Dan ga ik even technisch na waar dat verschil in zit. De heer Seldenrijk: Dank u wel. De heer Van Benthem: Dat weet ik niet helemaal uit mijn hoofd. Het wordt ergens genoteerd? Maar dan moet ik even wat dieper in de achterliggende stukjes kijken. Hoorde deze hier nou? Ik heb nog even een stukje teruggepakt uit onze toekomstvisie, waar onze burgers tevreden over waren. Dat ging over bereikbaarheid en dat we een fietsstad zijn en elektrisch rijden en de HOV, die we natuurlijk aangelegd hebben, want hierna komt verkeer en vervoer. Sommigen onder u hebben dat nog meegemaakt, die hele discussie met de toekomstvisie en dat soort zaken. Daar kwamen best heel veel dingen uit en het is soms goed om te kijken: waar staan we richting 2030 nu? Want 2025 is natuurlijk alweer halverwege dit en dit waren wat dingen die

daaruit kwamen, uit die toekomstvisie en wat dat betreft… Maar hij staat hier iets te vroeg volgens mij. Maar goed. Natuurlijk kapitaal. DVO, daar komen we nog op terug. En de IBOR, dat is op basis van de aanbesteding die er is geweest nadat we afscheid hebben genomen van SIGHT. En dit is het bedrag wat het extra kost in 2025. Wij moeten in ‘25 wel weer gaan aanbesteden voor ‘26 en verder en dat wordt best een spannende met de huidige prijzen. Dan hebben we wegen, verkeer en vervoer. De oplevering van de HOV is natuurlijk net geweest en de afslag. Dat betekent nog even finetunen. Ik hoor soms iets over stoplichten. Dat moeten als het goed is straks VRI’s worden. Het mooie is dat het enorm druk is met de fiets en dat we dan goede fietsnietjes en overkappingen krijgen, maar het is al prachtig hoe onwijs druk het is, niet te geloven. Laarderweg, de quick wins worden aangelegd richting de GOW30 plus de kruising van de voormalig Rabobank, plus de variant voor de rotonde die krijgt u. Voor de variant van de rotonde is geen geld, maar u krijgt wel inzichtelijk wat het kost. De losse eindjes van het GVVP pakken we op. Wegenbeheerplan wordt uitgevoerd. U krijgt een voorstel voor investeringen in de Meentweg en de Stachouwerweg, want u heeft daar een voorbehoud gemaakt. U krijgt een voorstel rondom de geluidswal over veiligheid en over toekomst.