Transcript Commissie Begroting en Verantwoording. 19.06.2023

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE BEGROTING EN VERANTWOORDING VAN EEMNES 19 juni 2023

1.

Opening De voorzitter: Dames en heren, goedenavond. Het is acht uur, ik open de vergadering, de commissievergadering voor B&V begroting en verantwoording. U ziet dat wij een interessante en uitdagende agenda hebben voor vanavond. De avond zal in twee delen uiteenvallen. Het eerste deel zal gaan, het publieke deel, over de jaarrekening over het afgelopen jaar. Het tweede deel in beslotenheid over de grens Zuidpolder. Voor de jaarrekening hebben wij twee onderdelen: de bevindingen van de accountant die door de heer Friese, onze externe accountant, zal worden toegelicht en ik zou bijna zeggen het traditionele deel waarin onze burgemeester, portefeuillehouder financiën, een uitgebreide technische toelichting op die aanrekening gaat geven. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Friese voor de bevindingen van de accountant en er is al een vinger, de heer Friese dus. Gelukkig dat mevrouw de griffier een beter beeld heeft op de zaal dan ik. De heer …: Een kleine opmerking, de heer de voorzitter. Ik zie toch ook dat de kadernota voor volgend jaar op de agenda staat? De voorzitter: Jazeker, bij de technische toelichting jaarrekening plus kadernota. Dat zit beiden in de presentatie van de burgemeester, dus waar ik het woord jaarrekening uitsprak, gelieve u te horen jaarrekening plus kadernota. Dank u wel.

2.

Bevindingen Accountant De voorzitter: De heer Friese. De heer Friese: Dan moet ik deze altijd even aanzetten. Goedenavond allemaal. Ja, even net als vorig jaar een korte presentatie van mijn kant om u eventjes door de bevindingen van de jaarrekeningcontrole heen te leiden. Ik heb geprobeerd in het aantal slides de presentatie van de burgemeester te overtreffen maar ik kan u geruststellen, dat is niet gelukt, want anders zitten we hier wel erg lang vanavond. Maar ik wou u wel eventjes door het proces, controleproces, en ons algemene beeld en uiteraard bevindingen en conclusies heen praten. Want wij hebben, en dat is inmiddels ook wel een soort van traditie, dat we nou ja een lastig proces achter de rug hebben. U kent het, deze commissie en het jaarrekening traject ja dat heeft nog wel eens wat spanning als dat gaat over de doorlooptijden vanwege alle informatie die vanuit de keten sociaal domein en andere ketens moeten komen. Dat heeft ertoe geleid dat we, en u zegt, u leest het echt, op vijf juni dus met andere woorden vandaag twee weken geleden met de controle zijn begonnen. Dat is een uitdaging. Dan zeg ik het nog zachtjes. In die zin heeft de organisatie een heleboel tijd nodig gehad om de voorbereidingen te doen. Ja dan uiteraard als de deadline niet verschuift dan is het dus ook zo dat de controletijd korter wordt.

Het zal u dus ook niet verbazen dat we naar de stand van nu nog niet helemaal klaar zijn. Maar met de informatie van vandaag, maar die kon ik uiteraard niet meer in deze presentatie verwerken, want ik moest vanmorgen ook een presentatie bij de griffie aanleveren, is het wel voldoende om in feite te komen tot een voorlopig oordeel en voorlopige bevindingen. Maar tegelijkertijd ja de jaarrekening was wat cijfermatig matig onderbouwd. Wij hebben een heleboel vragen gesteld en er zijn ook nog wel het een en ander aan nagekomen boekingen gekomen waarin u in de definitieve versie van de jaarrekening ook ongetwijfeld dat nader kunt lezen. Nou, belangrijkste aandachtspunten voor de controle dat zal niet verbazen, want dat zijn toch de dingen die elk jaar wel belangrijk zijn. Dat gaat over het Europees aanbesteden, dat gaat over de waardering van activa en dan met name de vorderingen en de leningen. Nou ik had het net al even over de verantwoordingsketen in het sociaal domein. Ja en dat zijn toch wel de belangrijke onderwerpen. Wat tegenwoordig ook een uitermate ingewikkeld proces is, dat is de verantwoording in de zogeheten SiSa bijlage en dat heeft te maken met alle

specifieke uitkeringen. Nou ja, dat is een onderdeel van rijksbeleid om iedere keer maar toch weer zoveel mogelijk in specifieke uitkeringen te stoppen. Maar dat vraagt van de organisatie wel een heleboel in termen van verantwoordingsdruk. Dat is ook het fenomeen specifieke uitkering is ook een van de redenen dat dus ook het ravijn wat vanaf 2026, het is een beetje opgeschoven, wat een van de dingen in het ravijn veroorzaakt omdat dat allemaal incidenteel geld is, terwijl het uiteindelijk gaat over de structurele houdbaarheid van financiën. Nou, wat als je dan kijkt naar wat er in de jaarrekening staat en wat het al het financieel beeld is? Nou ja, er is een positief saldo, verbetering van de vermogenspositie en dat komt dus ook door heel veel incidenteel geld, onder meer voor de opvang van Oekraïners, het betalen van de energietoeslag en allerlei specifieke uitkeringen die in een later jaar nog tot kosten gaan leiden. Maar een aantal daarvan worden op een dusdanige manier gefinancierd dat ze ook in het resultaat terechtkomen. Als je dan kijkt structureel zie je dat je weliswaar je solvabiliteit verbetert, maar zeventien procent is als je dat benchmarkt met de collega's nog niet een cijfer om over naar huis te schrijven.

Terwijl als je het hebt over de risico's die bijvoorbeeld in de grondexploitatie en in andere risico’s zit, ja de weerstandsratio van 1,67 is nou ja aan de optimistische kant. Goede nieuws is dat incidenteel dit jaar en volgend jaar er nog best wel veel geld beschikbaar is maar het ravijn in 2026, maar ongetwijfeld burgemeester daar straks als het over de kadernota gaat ook nog wel iets over zeggen, ja het ravijn in 2026 en verder is weliswaar enigszins gedempt, maar nog niet opgelost. Nou, als je dan kijkt naar de interne beheerkant want dit was de financiële kant. Nou, dan zie je dat de problemen waar we het vorig jaar met elkaar over moesten hebben als het ging over de aanlevering van stukken, aanlevering van informatie, nou ja, dat de progressie beperkt is. De afstemming is wel verbeterd, we hebben want anders krijgen we het ook niet voor elkaar om in twee weken zo'n controleproces er doorheen te jassen. Dus we hebben intensief contact. We werken wel met een nieuwe bezetting van de zijde van de gemeente van de BEL combinatie en nou ja dan is dus kennisoverdracht, kennismanagement wel een belangrijk aandachtspunt. Je ziet dus ook gewoon dat een aantal ja begripsvragen hoe zijn dingen nou gekomen zoals zijn gekomen? Ja dat dat af en toe wel eventjes zoeken is. Dus dat kennismanagement is wel een belangrijk aandachtspunt.

Nou wat wel een lijn is, en die hebben vorig jaar ook al wel onderkend, is wat is nou de aanraking tussen financiën en de rest van de organisatie? Want een jaarrekening is niet het feestje van financiën. Het is echt een kwestie van een organisatieproject waarbij inhoudelijke informatie verbonden moet worden met geld en dat betekent dus ook dat je de informatie doorstroom in het eigen huis goed op orde moet hebben. Als je dan bijvoorbeeld ziet dat die specifieke uitkeringen belangrijker worden, dan zie je dus ook dat dat belang dat ook dat doorstroomproces van informatie belangrijker wordt. Of dat dan gaat over de SiSa of over subsidies, ja dan wordt het wel belangrijk dat je met elkaar daar, dat je elkaar op tijd weet te vinden en dat je dus ook elkaar de goede vragen weet te stellen. Van snappen we eigenlijk de cijfers? Nou, dat kun je aan de achterkant als accountant gelukkig in belangrijke mate ook wel herstellen in de zin dat we dan uiteindelijk wel tot de juiste cijfers kunnen komen. Maar ik verwacht eigenlijk dat de organisatie dat ook gewoon zelf kan. Zelf de kritische vragen stelt en op die manier uiteindelijk een goed onderbouwde en goed door geanalyseerde jaarrekening kan opleveren. Dan maak ik mij wel wat zorgen als ik eerlijk ben over de rechtmatigheidsverantwoording die met ingang van 2023 moet komen.

Want dat vraagt namelijk van die interne beheersing nog een stap extra en daarin worden dus de komende weken, komende twee/drie maanden worden wel cruciaal om dat proces op gang te trekken. De voorbereidingen daarvoor zijn ook getroffen maar dat moet ook wel gaan lopen want anders loop je het risico dat je achter de feiten aanloopt. Het jaar is inmiddels tenslotte half voorbij zo ongeveer. Als je dat ook benchmarkt met andere gemeenten, nou, die zitten nu ongeveer op het punt dat ze zeggen van nou we gaan hiermee beginnen. Ja en de komende week, anderhalve week zullen we nog vooral de organisatie ook lastigvallen met de laatste punten vanuit de jaarrekeningcontrole. Dat betekent dus dat daar de aandacht nog even niet opgericht is. Maar dat is wel iets, en dat heb ik ook de directie aangegeven, directie van de BEL aangegeven. Ja dat wordt de komende weken wel belangrijk. Dan de cliffhanger want ik zag al wat verschrikte gezichten zo van goh het zal toch wel goed komen met dat oordeel? Nou, gedeeltelijk. Als het gaat over de cijfers is, en er staat ook nog nadrukkelijk boven verwacht oordeel, namelijk dat het een goedkeuring gaat worden. Als het gaat over de getrouwheid van de cijfers.

Maar als het gaat over de rechtmatigheid wordt een oordeel met beperking en de belangrijkste oorzaak daarvan is, en dat is wel vaker aan de hand geweest, dat heeft te maken met het naleven van de aanbestedingswet. Dat is overigens ook een

oorzaak die als het gaat over niet goedkeurende oordelen bij decentrale overheden in dit land met verve op één staat als het gaat over de achtergrond. Ik had het daar net al eventjes over. Nou, aanbestedingsfouten 314.000 euro. Nou dat tel, dat zijn een drietal contracten en dat telt dan op tot dat bedrag. Nou ja, dat is meer dan één procent van de lasten en daarmee kom je boven de goedkeuringsgrens voor de accountant uit. Belangrijk aandachtspunt is ook hier het proces van hoe gaat dat nou want jullie hebben via de BEL een interne controle uitgevoerd op in feite alle inkopen. Ja, hoe zorg je er nou voor dat dus ook dit soort informatie tijdig wordt doorgeleid richting college en zo nodig raad? Maar ook dat je als je bijvoorbeeld bepaalde keuzes maakt in processen of dat je zegt van we gaan bepaalde dingen niet aanbesteden omdat we daar een goede reden voor hebben, dat je dus dat ook op een goede manier documenteert. Nou, dat is nog een belangrijk aandachtspunt voor de organisatie en dat hebben we bijvoorbeeld gezien rondom de Oekraïne opvang. Dan moet er ineens snel geschakeld worden. Ja, dan kun je niet zeggen van nou weet je wat laten we eerst eens een Europese aanbesteding uitschrijven. We laten die Oekraïners vier maanden wachten en tegen die tijd gaan we wel eens een keertje wat doen. Nou dat kan niet.

Dat noemen we spoedeisend belang en dan is het prima om dat dan even tijdelijk niet aan te besteden. Maar dat stopt op een gegeven moment ook weer want je kunt niet zeggen van ja we zijn inmiddels een jaar verder en wij hebben nooit de mogelijkheid gehad om dat soort, om is te kijken naar dat soort contracten om te zien of we daar niet op een andere manier mee om moeten gaan. Nou en vorig jaar hebben we het uitgebreid gehad over het IBOR-contract en daarvan is de stand op dit moment dat nou ja dat er nog geen definitieve deal is maar dat het college heeft wel gezegd van nou wij gaan op basis van de berekeningen zoals die vorig jaar zijn gemaakt en zijn verwerkt, treffen wij wel een duidelijke voorzichtige inschatting als het gaat over het effect wat dat heeft. Nou, wat ik al zei, SiSa is belangrijk, die specifieke uitkeringen. Nou, daar staan nog een aantal punten van open. De laatste daarvan, de meeste daarvan zijn vandaag gelukkig opgelost en kunnen nog in de laatste correctieronde van de jaarrekening worden meegenomen. Veel nieuwe regelingen, dus dat is ook voor de organisatie lastig. Maar vervolgens is met name de bekostigingsregeling opvang ontheemde Oekraïne, zoals die heet, de Bo en de Ro in vaktermen, ja is een forse post geweest. Voorschot wat jullie hebben ontvangen is wat lager geweest dan het bedrag waar je uiteindelijk recht op hebt.

Dus er staat nog een belangrijke vordering op de balans. Die kunt u in de jaarrekening ook teruglezen van ongeveer acht ton. Daar hebt u ook gewoon recht op. Dus daar zit in die zijn ook geen risico in. Maar het is wel een fors bedrag. Nou sociaal domein, ook daar zijn vandaag een aantal belangrijke stappen weer gezet om naar een oplossing te komen. Zijn een aantal boekingen die vanmiddag c.q. morgenochtend nog gemaakt worden als het gaat over het verwerken van de verantwoording, met name vanuit Amersfoort en dat leidt dan nog tot een aantal correcties. Wat er komt vanuit de regio en de HBEL van aan fouten en onzekerheden in de WMO en Participatiewet die zitten allemaal onder de rapporteringsdrempel die we met elkaar hebben afgesproken. Voor de jeugdhulp regio Amersfoort is dat bedrag vijftienduizend euro. Zit er net boven. Die nemen we uiteraard mee in onze foutenevaluatie maar dat heeft een beperkt effect op het totale sommetje. Ja wat ik niet wist toen ik deze presentatie maakte dat vanavond ook de Zuidpool op de agenda zou staan. Maar goed, wat je ziet in de grondexploitatie is natuurlijk dat het een fors bedrag is wat ermee gemoeid gaat, zeker als je de CVBV meerekent. Nou en dat leidt tot risico's uiteraard en tot kansen.

Want ik zeg altijd maar een risico is tweezijdig en op het moment dat je kans hebt dat je winst maakt dan noemen we dat meestal een kans en je ziet ook gewoon dat er in de posities natuurlijk nog wel een stille reserve is opgenomen. Maar in 2023 zie je ook dat haalbaarheid en betaalbaarheid van woningen, ja wel een extra dimensie is. We lezen allemaal de krant. We zien dat nieuwbouwprojecten niet door kunnen gaan vanwege gebrek aan belangstelling. Nou gefeliciteerd, daar hebben jullie hier nog geen last van. Maar ja, dat kan op de wat langere termijn wel degelijk een effect hebben en dat effect is nog niet doorgerekend in de grondexploitatie zoals die nu voorliggen. Nou en dat kan een dempend effect hebben op het verkooptempo, nou goed de meest recente ervaringen hier in huis wijzen daar op dit moment nog niet op. Maar ja, de rente is van de week weer verhoogd, dus je weet nooit waar dat eindigt. Nou, bedrijventerrein Zuidpolder is met een hoger dan verwacht resultaat afgesloten. Wat ik ook wel belangrijk vind, is ja op het moment dat je winst maakt met grondexploitatie moet je sinds 2016 als gemeente ook belasting betalen, vennootschapsbelasting in dit geval. Die fiscale positie is nog niet definitief berekend maar gelet op de bedragen die ermee gemoeid gaan, schatten wij in dat dat effect beperkt is. Nou, als je het

hebt over prestatie leveren bij subsidies, u kent mij al een aantal, de meeste van u kennen mij al een aantal jaren, u weet dat ik daar altijd warme belangstelling voor heb. Namelijk, u heeft de subsidie ontvangen globaal de activiteiten voor richting zijn afgesproken. Dat is een, klinkt als een hele simpele vraag want we weten tenslotte er is regelmatig overleg met elkaar, maar we weten ook dat als je het hebt over het echt vaststellen en afrekenen, dat dat pas verderop in het jaar plaatsvindt. Maar wat wel belangrijk is, is op het moment dat je regelmatig bestuurlijk overleg met elkaar hebt, op het moment dat je tussentijds informatie ontvangt of gewoon je oren en ogen openhoudt. Ja, dan is het wel belangrijk dat dat ook in dossiers landt en dat zien we nog te weinig gebeuren, waardoor er ook aan de informatie die er wel is, dat er nog geen duidelijke conclusies aan verbonden zijn. Nou, met een hoop duw- en trekwerk hebben we ook daarvan eind vorige week een stuk informatie nog boven tafel weten te krijgen. Dat zijn we nog aan het verwerken, maar het lijkt erop dat dat uiteindelijk ook goed afloopt in de zin dat met voldoende zekerheid hier ook naar gekeken is. Begrotingsrechtmatigheid, dat is ook een belangrijk onderwerp want het is zo dat de raad met het vaststellen van de begroting in feite het college een uitgavenplafond meegeeft.

Dat betekent dus dat het college daar in principe niet boven mag komen. Datzelfde geldt ook voor de investeringskredieten. Nou, dan zien we dus dat op een paar kredieten er een overschrijding heeft plaatsgevonden van in totaal 105.000 euro en dat bij een aantal programma's de lasten zijn overschreden. Nou is het voornemen van het college om nog aan de raad een besluit voor te leggen om dat inderdaad alsnog achteraf te accorderen. Dan heeft dat geen gevolgen voor het accountantsoordeel maar het heeft wel gevolgen voor de datum van mijn verklaring want ja u zult als raad toch wel eerst dat besluit moeten nemen alvorens ik mijn handtekening kan zetten. Dat betekent dus dat ik nog een, dat ik wat is het 3 juli nog met veel spanning naar jullie raadsvergadering zal luisteren, alvorens ik op de knop druk om de griffier de controleverklaring te mailen. Nou, ik ben blij dat het grappig is. Nou, als het gaat over andere bevindingen rondom rechtmatigheid, zoals het gaat over toetsen op de bouwsommen van bij de omgevingsvergunning. Nou dat zijn, ook dat is een kwestie van documentatie van de informatie die wel in de organisatie beschikbaar zou moeten zijn. Prestatielevering, nou daar zie je dat nou ja er wel een proces is geïmplementeerd of althans een proces is afgesproken maar nog niet goed geïmplementeerd.

Nou, dus dat leidt ook nog tot wat opmerkingen als het gaat over echt de interne beheers kant. Want de cijfers worden daar ook gewoon in die zin niet anders van. Nou fiscaliteit, ik had het net al eventjes over. Wat je ziet in de begroting is ook dat ten opzichte van de oorspronkelijke begroting en wat er nu in de jaarrekening staat, nou dat er best wel een flinke uitzetting van de exploitatie heeft plaatsgevonden. Heeft in belangrijke mate ook te maken met al die incidentele middelen die later zijn toegezegd. Maar op het moment dat je activiteiten, zeker je financiering, verandert en je lasten veranderen, kan dat ook zijn dat de btw-mengpercentages veranderen. Zoals u weet, u maakt gebruik van P2-compensatiefonds, u doet ook aangifte als ondernemer voor de btw. Daar zit een bepaalde verhouding tussen. Sommige btw mag je terugvragen op de gemengde kosten, andere niet en op het moment dat je andere activiteiten doet, zou het zomaar kunnen zijn dat dat percentage een beetje verschuift. Nou, daar moet je een beetje, daar moet je ook actuele cijfers onder hebben liggen. Ja we constateren dat over 2019, 2020 en 2021 die berekeningen nog niet definitief zijn, over 22 ook niet uiteraard. Maar dat is ook iets wat gebruikelijk is omdat pas na het afsluiten van de jaarrekening eigenlijk die controle kan plaatsvinden.

Meestal gebeurt dat in het najaar, maar hier liggen nog een aantal jaren te wachten. Waarbij overigens de verschuiving in activiteiten die we in 2022 zien over deze jaren beperkter is en dat vraagt dus wel aandacht, ook om de Belastingdienst een beetje tevreden te houden want die vragen daar af en toe ook om. Maar dus dat moet wel in actie komen en voor de vennootschapsbelasting gaat het niet alleen over grondexploitatie waar u VPB-plichtig, mogelijk VPB-plichtig bent maar de Belastingdienst rekt, of liever gezegd de jurisprudentie rekt de reikwijdte van de vennootschapsbelastingplicht voor gemeenten steeds verder op. Betekent dus ook dat je goed moet nadenken over de gevolgen voor eventuele andere activiteiten. Nou, wat ook altijd belangrijk is, is hoe gaat de organisatie om met schattingen. Nou, schattingselementen gaan vaak over waarderingsvraagstukken. Hoe gaat het met voorzieningen? Hoe gaat het met de waardering van debiteuren? Hoe gaat het met de afgrenzing van verplichtingen? Nou, belangrijke daarin is dus de verplichting over IBOR. Daar heb ik het net al even over gehad. Daar is een bedrag van anderhalve ton voor gereserveerd om te kijken van ja om de kosten te dekken van, de extra kosten te dekken vanuit het IBOR-contract en dat is ook ongeveer in lijn met de bedragen die daarover de voorgaande jaren zijn gereserveerd. Nou en ook hier als

het gaat hebben we de afgelopen weken behoorlijke moeite moeten doen om gewoon de juiste informatie als het gaat over de waardering van debiteuren boven tafel te trekken. Maar hebben dat uiteindelijk ook door een aantal stappen in de organisatie hebben we dat kunnen afconcluderen. Nou ja en dan komen we dus op nou ja fouten en onzekerheden: één procent 290.000 euro, even afgerond. Als je dan het sommetje maakt, nou aanbestedingsfouten 314 overschrijding van de investeringskredieten. Die hebt u ook al voorbij zien komen. Dan zitten er nog een aantal kleinere posten in waarvan de organisatie en het college hebben gezegd van nou ja dan gaan we, gelet op het voorliggende traject, niet allemaal meer corrigeren. Dus dat parkeren we dan eventjes op deze manier in het overzicht van toleranties en vooral de verschillen. De posten die hier nog als open staan, daar heb ik net al van gezegd dat de afgelopen twee dagen daar het nodige al in is gedaan. Het enige wat echt nog open staat, dat is het sociaal domein en daar zal ook nog een onzekerheid uit voortvloeien. Ik durf daar op dit moment nog niet een bedrag aan te hangen, maar ik acht de kans uitermate gering dat dat het goedkeurende oordeel nog in de weg zal staan als het over de getrouwheid gaat. Want daar ziet u ook dat de bedragen nog heel beperkt zijn als het over rechtmatigheid gaat.

Ja dan kunt u ook wel zien dat 314 plus 105 in ieder geval boven de 289.000 euro uitgaat en dat betekent dat daar dus een verklaring met beperking komt. Dan hebben wij als accountant nog een aantal verplichte onderwerpen waar wij verplicht aan onze opdrachtgever over moeten rapporteren. Dus die ga ik dan ook nog even bij langs. Dit is de verplichte tekst als het gaat over de betrouwbaarheid van de IT-omgeving, die kunt u in bijna ieder accountantsrapport terugvinden. De conclusie in het kort is dat wij voor zover het de jaarrekeningcontrole raakt over de betrouwbaarheid van de IT-systeem geen bijzondere opmerkingen te maken hebben. We zijn onafhankelijk. Ook dat is belangrijk als accountant, want het is ten slotte straks de controleverklaring van de onafhankelijke accountant. Het zou toch wat zijn op het moment dat ineens ik niet onafhankelijk bleek te zijn. Wat wel nieuw is in de controleverklaring straks is het feit dat wij al gaan rapporteren over fraude. Dat gebeurt overigens ook al in de jaarrekening zelf, in de jaarstukken zelf. Dat is op grond van een stuk nieuwe regelgeving en nou dat betekent dus dat het eigenlijk, dat je eigenlijk toe moet naar een soort van planning en & control cyclus op het gebied van fraude.

Welke risico's zien we? Welke maatregelen zijn er getroffen? Wat vind je nou eigenlijk van de restrisico's? Nou, dat proces is in feite in opbouw en dat raakt ook heel sterk aan natuurlijk het aspect van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik, zoals dat ook in de rechtmatigheidsverantwoording komend jaar een plek gaat krijgen. Nou, het goede nieuws is dat wij geen aanwijzingen voor fraude hebben geconstateerd. Maar tegelijkertijd vinden we het wel belangrijk dat die cyclus en ook nou ja de duidelijke afweging van goh wat vind je nou acceptabele restrisico's, want laten we eerlijk zijn honderd procent garantie bestaat niet als het over dit soort, dit type onderwerpen gaat. Maar dat die keten dus nog wel verstevigd wordt. Continuïteit ja, het klinkt een beetje lachwekkend als je weet dat er ook nog zoiets is als een artikel 12 status en eigenlijk gewoon een wettelijke garantie vanuit het rijk maar ook over continuïteit van de gemeente moet specifiek gerapporteerd worden, zowel door het college als door de accountant. Ook daar heb ik overigens geen zorgen, laat ik dat ook even duidelijk zeggen. Maar waar het wel om gaat, is dat je dat thema dus explicieter maakt.

Want dat gaat niet alleen maar over de vraag: bestaat de gemeente Eemnes over twaalf maanden nog, wat het wettelijk kader voor de accountant is, maar het gaat ook over de ondernemingsactiviteiten zoals dat in regelgevingstermen zo mooi heet. Dat betekent dus ook dat op het moment dat het gaat over beleidsvoornemens, als het gaat over beleidswijzigingen dat dat ook effect kan hebben en dat is wel een belangrijk aspect. Dus op het moment dat je majeure beleidswijzigingen zou doorvoeren, moet je wel even nagaan van goh en wat betekent dat dan voor de continuïteit? Want op het moment dat je zegt van ja wij gaan echt substantieel dingen wijzigen, kan het zomaar zijn dat je komt te zitten met afvloeiing van personeel, afwaardering van activa en dat soort aspecten. Nou, dan even het stukje vervolgafspraken en die pak ik dan ook meteen maar op. Misschien dat de portefeuillehouder daar straks ook nog even iets over te zeggen heeft. Maar de afspraken zoals we die nu met de BEL hebben gemaakt, zijn als volgt. Als het goed is zijn vandaag, en anders worden morgenochtend de laatste puntjes op de i gezet, als het gaat over jaarrekeningproces dan komt er een nieuwe versie van de jaarrekening en die gaat als het goed is aanstaande vrijdag op route naar het college. Die gaan daar dan volgende week dinsdag nog een wijs besluit over nemen.

Ik heb zo'n vermoeden dat daarna het zomaar zou kunnen zijn dat die dan ook op route naar de raad gaat. Dat betekent dat die daarna dus in proces gaat voor de behandeling op 3 juli en op moment dat dan nou ja alle besluiten

genomen zijn, kan ik daarna ook de controleverklaring afgeven. Dat is het even volgens mij, wat mij betreft, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Friese. Zijn er vragen over deze presentatie? Ik zie de heer Roorda zijn hand opsteken. De heer Roorda: Dank u, dank u wel voor de presentatie. Ik zie het allemaal tot stand komen in pak hem beet twee weken. Dan ga ik bijna denken aan haastwerk. Want hoe was dat in vergelijking tot vorig jaar. De heer Friese: Stabiel. De heer Roorda: Betekent dat dat we stabiel over haastwerk praten of is dit een normale gang van zaken? De heer Friese: Nee, dit is absoluut niet een normale gang van zaken. Kijk, ik zit wel eens vaker in deze commissie, zoals u weet en dat is niet de eerste keer. Maar net als vorig jaar hebben we gewoon in het proces zijn er gewoon serieuze problemen om de juiste informatie boven tafel te trekken. Nou, dat was vorig jaar zo, dat is dit jaar zo. Het verschil met vorig jaar is dat we heel bewust hebben gezegd van ja we geven de organisatie zo lang mogelijk de kans om gewoon op een goede manier stukken aan te leveren. Daarom stellen we ook de controle uit want ik heb net in de presentatie, ik heb de datum niet genoemd maar de presentatie hebt u ook kunnen lezen dat de oorspronkelijke startdatum 15 mei was. Dat was ook ongeveer de datum dat we vorig jaar zijn gestart.

Dat is heel bewust uitgesteld en dat hebben we dus ook wel in overleg gedaan. Was overigens op verzoek van de BEL maar dat hebben we wel degelijk in overleg gedaan en we hebben ook heel serieus met elkaar wel besproken van ja welke risico's geeft dat in de rest van het traject. Tegelijkertijd hebben wij ook gewoon ervoor gekozen om met dat kortere traject er ook gewoon een zwaarder team op te zetten, zodat wij dus al die informatie ook gewoon in een kortere periode zouden kunnen verwerken. Dus wel een korte doorlooptijd, maar haastwerk zou ik het absoluut niet noemen, maar dat er in de administratie en in het verantwoordingsproces serieuze problemen zijn, ja dat ga ik niet ontkennen. De heer Roorda: Dank u wel. Ik neem aan dat u nog meer gemeenten controleert. Mag u er iets over zeggen hoe dit zich verhoudt tot hoe het in andere gemeenten gaat? De heer Friese: Nou ja, laat ik het zo zeggen. U weet dat ik van tenminste twee gemeenten ook nog accountant ben. Iets met een B en een L. Meer ga ik niet zeggen. Dat snapt u. Kijk, en ik ben mijn presentatie begonnen met niet voor niets de opmerking dat gemeenten gewoon ontzettend veel last hebben van informatiestromen uit de keten. In de zin dat het dit jaar wel een jaar is waarin nou ja processen toch weer normaal zijn gegaan naar een drietal Coronacycli.

Dat deadlines dus ook weer gehandhaafd worden, maar dat op de een of andere manier deadlines ook niet altijd gehaald worden. Dan zie je dus dat in de keten een aantal dingen weer gaan stokken, ja en daar hebben jullie last van. Daar heeft de BEL last van, maar het heeft er ook gewoon te maken met, en dat dat is een opmerking die heb ik vorig jaar ook gemaakt, met gewoon de basiskwaliteit van informatie en organisatie. Als je dat dan benchmarkt met andere gemeenten, dan zie ik bij kleinere gemeenten wel degelijk vergelijkbare problemen omdat het ook gewoon te maken heeft met ja ben je nog aantrekkelijk werkgever, kun je voldoende personeel krijgen of moet je het doen met inhuur? Wat vooren nadelen heeft. Dat is een worsteling. Die zie ik op veel meer plekken waarbij mijn beeld wel is dat kleinere gemeenten daar over het algemeen wat meer hinder van ondervinden dan grotere. Maar dat heeft ook te maken met het feit dat kleinere gemeenten gemiddeld genomen ook meer taken elders belegd hebben en dus meer afhankelijk zijn van die keten. De voorzitter: Dank u wel. Als er verder geen, de heer Seldenrijk.

De heer Seldenrijk: Ja, er zijn meer vingers hoor dus komt wel later. U had het in de presentatie over de risico's bij de grondexploitatie. Toch benieuwd, we hebben het vanavond en later waarschijnlijk ook nog over. Hoe beoordeelt een accountant die risico's? Kunt u daar iets meer over vertellen? De heer Friese: Ja, natuurlijk. Kijk, als het gaat over grondexploitatie gaat het over een aantal dingen, maar het belangrijkste risico voor een accountant is dat de waardering in de jaarrekening niet te hoog is. Met andere woorden: dat je jezelf rijker rekent dan je bent. Dus met andere woorden: wij kijken vooral naar in feite de waardering van grond en de ontwikkelperspectieven die daarop liggen. Nou, daar liggen natuurlijk allerlei aannames onder, daar liggen berekeningen onder, dat gaat over grondprijzen, dat gaat over het verkooptempo, dat gaat over rentetoerekening, dat gaat over inschatting van de te maken kosten om die gronden te ontwikkelen. Nou daar hebben we met de organisatie hebben we daar goede gesprekken over.

Wij toetsen ook gewoon op basis van onze ervaring bij andere gemeenten van goh maar hoe zien die prijzen er nou uit? Wat doet dat ongeveer? Nou en dan heb je met elkaar wel eens een discussie van goh is die aanname niet een beetje te hoog en is die na aanname niet een beetje te laag? Maar dat zijn uiteindelijk ook de managementschattingen waar ik het net ook over had. Daar zit ook altijd bepaalde mate van subjectiviteit in maar het is wel onze taak, en dat is ook een van de redenen waarom we daar heel specifiek ook naar kijken en ook over rapporteren, om dus uiteindelijk wel te kijken van ja is dat met alle onzekerheden die in de toekomst kijken met zich meebrengt, ja is dat, is dit een adequate waardering? Dan is het antwoord als het over de jaarrekening 2022 van Eemnes gaat, is het antwoord ja. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie de heer Raben zijn hand opsteken. Ja. Ik heb een ogen probleem. Dat is bij sommigen bekend en ik gebruik dat niet als excuus. Maar zo nu en dan zie ik dingen die er niet zijn en omgekeerd maar nu zie ik heel duidelijk de heer De Zeeuw. De heer De Zeeuw: Ja, dank u wel. Ik heb even een vraag eigenlijk gerelateerd aan die opmerking over die grondexploitatie van de heer Seldenrijk. Ik kijk altijd wel, daar hebben in het verleden al meer over gehad, naar die netto schuldquoten.

In dit geval hebben we een netto schuldquote zijn we inclusief en exclusief grondexploitatie. Nou is die zeg maar die zonder naar de schuld grondexploitatie te kijken is 137 maar het viel me nog op dat als je die grondexploitatie meeneemt dat het 115 is. Blijft hij nog steeds heel hoog. Dus wat is uw oordeel erover? Want u had het wel over de solvabiliteitsrisico dat laag was maar dit is natuurlijk toch nog fors boven de norm. De heer Friese: Zeker, dat klopt. Kijk en die twee hebben ook een verbinding met elkaar. Een lage solvabiliteit betekent over het algemeen dat je veel schulden, langlopende schulden hebt. Kijk en belangrijkste reden waardoor de kerngetallen van de gemeente Eemnes een klein tikkeltje uit het lood zijn, is juist het feit dat je veel grondexploitatie hebt maar ook relatief veel activa. Neem even de bouw van het huis van Eemnes. Ja dat dat heeft nogal wat effect gehad op de balansverhoudingen. Nou en dat loopt er in de loop van de tijd ook wel weer uit. Maar dat is wel een van de redenen waardoor ja die kerngetallen nu wat hoger uitvallen dan gemiddeld. De heer De Zeeuw: Daaraan gerelateerde vraag. Ik heb begrepen dat wij zeg maar naartoe werken om zeg maar onroerend goed in een aparte BV te gaan zetten. Klopt dat of niet? Grondexploitatie daarvan dus dan zouden we eigenlijk niet meer die hogere maar die lagere cijfers in de toekomst gaan zien.

Nog lager zelfs omdat huis van Eemnes… De heer Friese: Dat ligt eraan hoe je de BV waardeert maar op moment dat je dit soort dingen buiten de balans zet in een aparte PV dan heeft dat effect inderdaad op de balanswaarde. Klopt. De heer De Zeeuw: Oké. Dus ja. Is dit een veel voorkomende trend op dit, binnen gemeentes om het apart te waarderen?

De heer Friese: Het komt vaker voor, het komt vaker voor. De voorzitter: Dank u wel. Dan zie ik verder. Ja. Je wacht gewoon totdat ik verder ben, de heer Pouw. De heer Pouw: Ik dacht dat ik een paar keer gezaaid. Maar goed dank, dank u, voorzitter. Ik had eigenlijk een hele korte vraag. Over die waardering van die debiteuren gaf u aan dat u had geconstateerd dat er toch nog best, althans ik vul maar even in, nog best wel een bedrag openstaat van eind 2022 die nu nog niet betaald is. Dan zie ik overal, althans op een paar bladzijden, staat dat we ook de voorzieningen voor die dubieuze debiteuren hebben getroffen, zelfs voor het sociaal domein. Hele forse bedragen zie ik. Maar kunt u iets meer vertellen? Zijn dat grote bedragen. Zijn het allemaal kleintjes bij elkaar? Hoe schat u in hoe concreet worden die dingen uiteindelijk? Zijn zes maanden verder en bedrijf zes maanden niet betaald is dan denk ik ja hallo. De heer Friese: Nou kijk, ik ken de debiteurenlijn, ik ken uw debiteuren lijst niet uit mijn hoofd. Als u me dat niet kwalijk neemt. Maar wat je met name ziet, is dat met name in het sociaal domein Participatiewet, dan zie je gewoon dat er vanuit die hoofden een behoorlijk saldo aan vorderingen openstaat. Dat is ook gebruikelijk binnen gemeenten. Daar zit over het algemeen een behoorlijke terugbetaalperiode op. Dat is op zich niet iets om je heel erg zorgen over te maken.

Dat hoort er gewoon in die zin bij. Waar het wel belangrijk is, is op het moment dat je dat soort bedragen ziet en dus ook zo'n voorziening moet gaan bepalen dat je dat dus ook gewoon doet op basis van actuele betaalinformatie van ja hoe en dat je daar als gemeente dus ook gewoon het stuur op hebt dat je zegt van ja hoe ontwikkelt zich dat in de tijd? Nou, dat is natuurlijk in de basis is dat uitbesteed aan de HBEL. Maar je bent daar als gemeente wel verantwoordelijk voor. Betekent dus ook dat je af en toe gewoon daarover terug gerapporteerd wil hebben. Nou en wij stellen de vragen binnen de BEL van goh hoe komen die cijfers tot stand en wat vinden jullie daar zelf van? Nou en ja dan vind ik dat je daar ook als organisatie zelf antwoord op moet kunnen geven en dat je dus die eigen die informatie die ze bij de HBEL gebruiken om tot die waardering te komen in ieder geval op managementinformatieniveau ook wel zelf zou moeten hebben en moet kunnen interpreteren. Nou en daar zie je dus ook weer dat stukje kennismanagement en een stukje personeelsverloop. Ja dat die historie binnen de BEL wel is weggezakt. De heer Pouw: Uw antwoord komt een beetje over van aan de ene kant hoeft u geen zorgen te maken want dat is een beetje gebruikelijk, et cetera.

Aan de andere kant zegt u ja we hebben eigenlijk dat neergelegd bij de BEL of HBEL en die moet dat netjes allemaal inschatten en doen allemaal. Maar daar maakt u zich toch om de kennis er niet is, of mensen zijn weg. Maar wij hoeven ons, ik snap dat niet iedereen netjes gaat betalen. Maar het zijn nogal forse bedragen natuurlijk. Ook die voorziening die je treft. De heer Friese: Nee, klopt. Kijk en ook hiervoor geldt waar het om gaat, is reken je jezelf niet rijk. Met andere woorden: heb je ze adequaat gewaardeerd en dan pak je ook in feite het historisch betaalgedrag van dit type debiteur. Dan ga je dus kijken nou ja hoeveel boeken we af per jaar? Hoeveel wordt er bijgeboekt? Wat wordt er terugbetaald? Wat wordt er buiten in vordering gesteld? Waar hebben we nog andere verhaalsmogelijkheden? Nou dat is een best complex verhaal want dat gaat dus ook over heel veel verschillende vorderingen qua achtergrond en ook heel veel verschillende mensen. Nou en dan en dus is het wel belangrijk dat dat je dus daar juist vanwege die complexiteit ook zelf informatie over hebt. Maar wij hebben uiteindelijk met hulp van HBEL ook wel daarvan kunnen concluderen dat deze waardering voldoende voorzichtig is. Sterker nog, vorig jaar heb ik nog een opmerking gemaakt over het feit dat ik vond dat de TOZOwaardering te voorzichtig was.

Nou en dat is inmiddels een dusdanig klein bedrag geworden wat nog terug moet komen dat ik daar eventjes in mijn hoofdpresentatie geen woorden aan vuil gemaakt heb. Maar er zit dus wel degelijk een kritische blik op die waardering. De heer Pouw: Dank u wel. De voorzitter: De heer Defferding.

De heer Defferding: Voorzitter, schoot mij toch nog wat te binnen. Dank u wel. Eigenlijk in aanvulling op de heer De Zeeuw, die had het over het plaatsen van de grondexploitatie in een BV. Dat zou kansen bieden om de balans beter op orde te maken. Nou, ik hoorde in uw presentatie ook elke kans dat heeft ook weer een nadeel. Zou dat een goed idee zijn voor de gemeente Eemnes? Wat zijn eventueel de nadelen daarvan? De heer Friese: Ja, dat hangt er ook maar net helemaal vanaf, kijk volgens mij is het niet de bedoeling om hier in detail in openbaarheid heel erg over te praten. Maar kijk, als je het in algemene zin is het op afstand plaatsen, kijk uiteindelijk is het de vraag van wie is er verantwoordelijk en wie gaat er met de winst vandoor? Als je zegt van we stoppen het in de BV en we verkopen de helft van de BV, gaat ook de helft van de winst naar een ander. Als je zegt van, blijven honderd procent eigenaar, ja dan is het het verplaatsen van de grondexploitatie en zet je hem buiten de balans waardoor een aantal balansverhoudingen anders uitpakken. Nou, dat is dus het verschuiven van in feite de risico's. Ook het verschuiven van ook het moment waarin eventuele winsten tot uitdrukking komen in de gemeentelijke jaarrekening is ook een onderdeel daarvan. Nou, dat verhaal kent u want dat is bij de huidige CVBV ook zo.

Kijk, uiteindelijk het inhoudelijk project wordt er niet anders van want ja als je zegt van wij gaan een bepaalde grondexploitatie ontwikkelen, ja of je dat nou in een BV doet of zelf doet, ja in de basis worden de risico's daar niet anders van. Tenzij je dus inderdaad zegt van ja we zoeken daar een partner bij. Maar ja, die gaat dan ook met een deel van de winst er vandoor. Dus ik ken het voorstel niet zoals het voorligt maar dat zijn wel in feite in algemene zin de dingen, de trends die dan in de cijfers al dan niet zichtbaar worden. Dus ja, dat is, dat zijn de belangrijkste effecten. De voorzitter: Ja, dan zie ik nu echt geen handen meer, de heer Friese. Dus dank ik u zeer en geef ik het woord aan portefeuillehouder burgemeester Van Benthem. 3.

Technische toelichting Jaarrekening en Kadernota De voorzitter: Dus dank ik u zeer en geef ik het woord aan portefeuillehouder burgemeester Van Benthem. Overigens, de heer Van Benthem heeft aangegeven dat hij het goed vindt dat tijdens zijn presentatie vragen gesteld worden. Met deze toevoeging en de heer Van Benthem is wijs genoeg om te verwijzen naar de rest van zijn presentatie als een vraag gesteld wordt die later nog aan de orde komt. De heer Van Benthem: Ja goed voorzitter, dank u wel. De technische presentatie zoals u van de accountant heeft gehoord, gaan er nog wat kleine dingetjes van wijzigen in de jaarrekening. Maar niet materieel en we zullen dan in een korte notitie de belangrijkste wijzigingen doen zodat we niet de afdeling vragen om nog een was-word-lijst bij de honderd nog wat pagina’s of bijna tweehonderd pagina's bij te houden. Maar wel even de belangrijkste verschillen. Ik moet op het pijltje drukken, ja. Nou eerste al van de accountant gehoord. Het proces was wederom moeizaam dit jaar. Dat heeft te maken met een niet integraal beleefde verantwoordelijkheid. Het is iets van financiën dus financiën moet het maar doen en dan krijg je discussies over van ja wie is nou eigenlijk in de lead. Het team C&F heeft veel vacatures op dit moment, maar ook vorig jaar. Vorig jaar hadden we ook inhuur. Een deel van die inhuur is weg en die kennis is niet altijd geborgd.

Ik zie mensen op de tribune kijken van. Er zijn vorig jaar een paar medewerkers vertrokken. We hebben hun contract niet verlengd. Nou, dat is nu deels inhuur geworden. Ook de aanlevering en het afstemmen met het sociaal domein, met name Huizen en Gooi en Vecht is moeizaam verlopen dit jaar. Nou, belangrijke aandachtspunten daarvoor zijn dingen vastleggen. Dus ook als je subsidie beoordeelt, leg het gewoon vast. We hebben voor de WGR’s, u kent dat, een keurig checklistje gemaakt wat nu verplicht wordt ingevuld. Dat moeten we dan ook maar afdwingen bij de subsidies om gewoon verplicht een checklistje in te vullen als je een jaarrekening krijgt of een begroting. Belangrijker is dat we de documentatie goed vastleggen en daar lopen we elke keer tegenaan. Daar loopt een verbeterplan, dat gaat allereerst op basis op orde en houding en gedrag. Daarachter staat René Koster. Ik weet niet of je dacht van gaat het nou over mijn houding en gedrag? Maar hij zit op de eerste rij en hij zou eigenlijk allang bezig zijn gegaan met zijn verbeterplan. Waar het niet dat elke keer er nieuwe dingetjes op poppen die zijn aandacht vergen. Dus hij gaat nu met vol enthousiasme in

september aan de slag om dat allemaal te doen. We hebben inmiddels BCOD langjarig aan ons verbonden. Want wat je hebt met steeds inhuren van zzp'ers en kleine mensen, ja die zitten hier een jaar of twee jaar en die gaan dan weer weg naar een volgende klus en dan vervolgens loopt de kennis weg en als je niet uitkijkt, is het niet goed vastgelegd en dan denkt iedereen ja ik weet niet meer hoe het precies vorig jaar is gegaan. Dus we hebben tegen BCOD gezegd: we willen gewoon dat jullie de komende drie jaar jullie aan ons committeren en verbinden om de zaak op een hoger level te krijgen. Daarnaast kent u natuurlijk het project Vibe. Daar hebben wij een plaatsvervangend directeur aangetrokken voor de bedrijfsvoering om te zorgen dat het bovenop pijl komt. Voor het sociaal domein zijn we op zoek en die informatie, die vacature staat inmiddels open naar een business controller zodat daar echt iemand op zit die dat controleert en beheerst. Rechtmatigheid hebben de formatie uitgebreid en dat is ook iets van de controller, maar daar moeten we wel een slagje bij staan. Als het gaat om inkopen, terugkerend element is ook een onderdeel van Vibe en daar loopt inmiddels een extern onderzoek naar het invullen van de inkoopfunctie.

Wat moet centraal, wat decentraal, welke eisen, welke formatie hoort daarbij en vooral kijk ook naar alle aanbevelingen vanuit de rekenkamer en vanuit de accountant om het op te lossen. Dus de basis op orde wil zeggen afspraak is afspraak, dus we stellen iets vast en dan houden we ons er ook aan. Ik heb daaraan toegevoegd rust, reinheid en regelmaat. Dus ik wil weer dat we langzaam teruggaan naar begrotingswijzigingen gewoon vastleggen, laten vaststellen door de raad zodat we ook gewoon in control zijn en u in control bent. We willen eigenlijk naar een nieuwe opzet van de administratie en de begroting. Nu zie je dat die vooral BBV georiënteerd is en ooit een keer, ik denk een jaar of tien geleden, is opgezet, misschien nog wel langer geleden, en je zou moeten kijken naar een opzet van de begroting en de administratie die ondersteunend is aan het primaire proces, namelijk aan het beleid. Dan wordt niet een dingetje van de afdeling financiën. Maar dan moet het ding worden waar ook een beleidsmedewerker gewoon snapt van oh als ik een factuur heb of ik moet een opdracht geven, dan snap ik op welk onderdeeltje op welke kostenplaats het allemaal hoort. Dat is nu nog best wel zoekwerk. Daar ga ik ook heel eerlijk in zijn. We zijn nu halverwege 2023, dat betekent dat we nu al bezig zijn met het opstellen van de begroting 2024.

Dus als we nieuwe opzet willen voor de begroting en de onderliggende administratie dan is dat 2025. Dus we gaan nog even op de oude voet door. Ik denk niet dat u wilt dat we helemaal de afdeling overvragen. Maar er is nog veel te doen. Deels is in gang gezet. De arbeidsmarkt, ga ik heel eerlijk zeggen, werkt volstrekt niet mee. Nou deel A is het programma wat is bereikt. De toelichting van de verschillende jaarrekening, deel B krijgt u nog de stoplichten en voor de liefhebbers detailverantwoordingen. Nog even per programma lopen we de belangrijkste onderwerpen door. Wat ging er goed met een vinkje, wat ging er minder goed. Nog even, het is een gemeentelijke administratie, dus een min bedrag is juist een voordeel en als wij minder uitgeven dan begroot of juist meer inkomsten hebben, als wij meer in reserve stoppen dan is dat een nadeel, maar voor u als mens zeg je als je iets in een reserve stopt, is het eigenlijk geen nadeel, maar voor ons is dat wel een nadeel omdat we ten laste van de algemene dienst ietsjes in een potje stoppen. Het blijft altijd ingewikkeld. Algemene beschouwingen en deel B dat volgt nog. Nou, financieel 1,3 miljoen houden we over. Nou, ik heb even de voorgaande jaren er bijgezet.

Dat was ook wel eens nodig dat we een positief resultaat haalden want dit waren de resultaten uit voorgaande jaren en 2021 hebben we dan nog gecorrigeerd door wat dingen vrij te laten vallen zodat die positief uitkwamen. Nou., er zijn nog wat kleine discussies met de accountant. Dat is wachtgeld waarvan hij zegt die voorziening kunt u eigenlijk laten vrijvallen. Maar we hebben gezegd nou ja die 39.000 laten we dan wel in 2023 vrijvallen en de pensioenreserve hebben we iets te veel laten vrijvallen en daar hadden twee mensen dus dat 13.000 hoger moeten zijn. Nou, dat doen we wel in 2023 en we hebben iets meer dan een ton laten vrijvallen. Ik zie mensen kijken maar die komt nog. Waar ligt dat dan, 1,3 miljoen positief? Nou, u krijgt nog een overhevelingsvoorstel, want het zal u niet verbazen, we zijn het jaar begonnen met een harde lockdown. Dat is bijna iedereen vergeten, maar zo begonnen we 2022. Daarna kwam de Oekraïne crisis, dus veel werk is blijven liggen. Deels hebben we geld ontvangen waar we nog geen uitgaven tegenover hebben staan, zoals de WO, de wet Open Overheid en de NPO, het Nationaal Programma Onderwijs. Nou, dat hebben we wel ontvangen in 2022. Maar we gaan het overhevelen naar de komende jaren, want we hebben nog niks uitgegeven.

Dus dat is ongeveer vijf en een halve ton wat we aan dingen niet hebben uitgevoerd, wat we wel voornemens waren en waar u een voorstel krijgt om te zeggen: neem het op in de begroting 2023 of in 24, zodat we het alsnog kunnen

doen. Nou, we hebben een positief saldo op de Oekraïne inzet van ongeveer drie ton maar dat is exclusief onze personele inzet. Dus dat is puur van wat zijn de directe kosten, wat is de vergoeding en onze medewerkers en dan kom ik straks in de presentatie nog op. Die moeten hier nog wel ten laste van worden gebracht. Als je dat eigenlijk heel goed doet dan kom je eigenlijk iets tekort. Maar goed, we hebben een… De heer …: Dit komt nog terug zo, of? Dit komt zo nog terug in de presentatie? De heer Van Benthem: Ja, ja dit komt nog terug, Oekraïne. Viereneenhalve ton extra leges Omgevingswet gevonden, binnengekregen, niet gevonden. Maar het komt vooral omdat de voorgaande twee jaar hadden we natuurlijk daar tegenvallers omdat projecten langzaam doorliepen, De Hilt en Hinkstapsprong zijn uiteindelijk in 2022 pas gefactureerd. Dus dat is ongeveer de verklaring. Als je het optelt, zit je op 1.3 miljoen. Dus dat is op hoofdlijnen is het toch vooral incidentele meevallers en dingen niet uitgegeven. De heer De Zeeuw. De heer De Zeeuw: Ja ik vraag me af, als je naar de 1,3 miljoen dan denk ik we hebben het geweldig gedaan dit jaar ten opzichte van andere jaren. Maar als ik nou die posten zo zie, moet ik daar nou blijven worden? Want het is allemaal een beetje schuiven hierin, schuiven daar.

De heer Van Benthem: Ja, ik ben blij dat er een voordeel staat als je kijkt naar de voorgaande jaren. Die onderste die leges dat is gewoon een correctie van voorgaande jaren dus dat kunnen we één op één in de reserve stoppen. De Oekraïne gelden krijgt u straks een ander voorstel voor. Daar kom ik straks op terug. Ja en die vijf en een halve ton, wij hebben een kleine organisatie dus er is best heel veel tijd in dat hele opvang van de Oekraïners gaan zitten. Dus ja, ik vind het ook niet zo gek dat dingen niet zijn uitgevoerd en soms hebben we dingen ook heel laten ontvangen, bijvoorbeeld in de decembercirculaire hebben nog ruim een ton ontvangen om in 2023 uit te geven. Ja dat zit wel in onze jaarrekening dus soms en we hebben in september nog even geld ontvangen van de rijn dus soms komt het rijk ook heel laat met geld. Ja dan kunnen wij het niet meer wegzetten dus dat. De heer De Zeeuw: Eraan gekoppeld als ik het gewoon het jaarrapport doorlees dan zie ik regelmatig doorschuiven naar 2023. Wat is dan de impact van dat soort posten hierop? De heer Van Benthem: Als ik het totaal optel vijf en een halve ton. Dat heb ik even heel snel vanmiddag gedaan omdat we het er vanochtend over hadden maar ik denk dat ik wel aardig op die vijf en een halve ton kom. Ik maak nu even een overstapje naar de kadernota.

De kadernota, belangrijk is de perspectiefnota, het collegeprogramma is volledig opgenomen. Daarin zat al heel veel nieuw beleid. Dus mensen die zeggen nou er zit niet veel nieuw beleid in de kadernoten. Nou, er zat al heel veel in het collegeprogramma. Daar zetten we wel een vraagteken bij van hoe houdbaar is dat straks in 2026? Dus moeten we sommige ambities in 26 niet wat naar beneden doen? Maar daar gaan we de komende weken over nadenken. Nou, de CAO van de gemeente die is fors. Dat is 9,25 procent. Dus dat is, ik krijg het niet, maar. Er wordt gelachen want degene die daar lacht, die krijgt het wel. De inflatie is fors met tien procent CPI. Nou ja, dat merkt u waarschijnlijk ook aan de kassa. Maar als wij kijken naar de inflatie van investeringen, de grond, weg en waterbouw, daar staat GWW voor, dan zien wij inmiddels inflatie op 21 procent zitten. Daar heb ik wel een kanttekening bij van ja gaan we misschien lang naar een kentering, want je leest nu inmiddels verhalen dat de bouw langzaam stilligt. Dat gemeenteprojecten niet meer kunnen betalen. Dus er valt een deel van de vraag weg. Dus misschien dat dat iets naar beneden kan. Maar op dit moment moeten wij gewoon rekening houden met 21 procent stijging in twee jaar tijd van al onze investeringsprojecten. Dus dat is best wel een behoorlijke klapper. Dan weet u waarschijnlijk ook wel wat die aanbesteding straks gaat doen.

Dan wilt u ook altijd weten de meicirculaire. Nou, we hadden in de kadernota een stelpost voor de LPO, loon- en prijsontwikkeling. We hadden een stelpost voor de inflatie van honderdduizend. De uitkomst als we dan nu ruwweg naar kijken ten opzichte van wat we hadden als stelposten dan zien we een kleine plus in 2024, een kleine plus in 2025 en 26 en 27, zoals we het nu zien, ongeveer op nul. We hadden in 2026 bij de begroting al een stelpost op genomen, toen

hadden we gezegd van we verwachten nog extra geld uit het rijk. Het goede nieuws is die stelpost halen we dus binnen die bijna zeven ton. Maar we hadden natuurlijk gehoopt dat er nog ietsjes meer binnen zou komen. Nou, het klimaatgeld gaat niet langer via de algemene uitkering maar via een SPUK. Dus dat is voor de begroting neutraal, maar betekent wel extra verantwoordingslasten. De afschaffing van de opschalingskorting, hadden we, ik zie sommige gemeenten in een kadernota nemen daar nog een stelpost op voor 2026. Het zou voor ons ongeveer drie ton schelen maar als ik zo naar de uitlatingen van de minister kijk dan vrees ik dat die opschalingskorting voorlopig nog wel blijft staan. Dus meicirculaire van de kadernota de komende jaren ietsjes positiever maar het ravijnjaar 26 en 27 wordt niet heel erg gedempt. Een ander deel van de meicirculaire is we krijgen altijd de loon- en prijsontwikkeling. Nou, dan hebben we een septemberraming en een voorjaarsrapport. Het voordeel is het volume deel staat vast. Dus we hebben geen trap op trap af systematiek meer tot en met 2025 want het rijk had heel veel ambities dus we hebben als gemeente gezegd nou we klikken dat lekker vast want dat gaat jullie toch niet lukken. Dus dat is positief. Alleen dit kabinet heeft slechts afspraken willen maken tot en met 2025.

Nou, vorig jaar hebben ze een miljard in het jaar 2026 gestort, nu hebben ze een miljardje gestort in het jaar 2027 en ze hebben een nieuwe financieringssystematiek aangekondigd. Wat belangrijk is dat LPO-deel loon- en prijsontwikkeling, dat groeit wel mee met de inflatie, maar waarop is dat gebaseerd? Dat is zestig procent loonvoet overheid, twintig procent overheidsconsumptie en twintig procent overheidsinvesteringen. Dus het is niet de inflatie die u zelf aan de kassa van tien procent merkt. De CAO rijk waar dus de overheidslonen op gebaseerd zijn, die steeg vorig jaar met drie procent en stijgt in 2024 maar met anderhalf procent. Dus waar wij krijgen negen en een kwart procent gemeente CAO om de oren. Dus daar zit best wel een discrepantie bij waarmee het gemeentefonds wordt geïndexeerd en hoe wij het krijgen. Nou als duveltje uit een doosje kwam het rijk met een nieuw financieringssystematiek en die zei van nou misschien is het handiger om het volume van het gemeentefonds voortaan te koppelen aan de groei van het binnenlands product. Daarvan heeft het VNG gezegd nou ja dat is heel leuk maar soms is dat echt te weinig want als we kijken naar de zorg en de vergrijzing nou dan gaat dat echt de komende jaren veel harder stijgen de kosten dan een BBP, wat zo nu en dan ook een nulgroei kent en bij een recessie een negatieve groei zelfs.

Dus daar waren wij als gemeente niet blij mee. Het laatste punt: we moeten ook rekenen met een hoge inflatie, dus daarboven staat de inflatieverwachting. Die is de komende jaren gewoon vier, ruim vier procent en in 2026 daalt hij 3,5/3,2 procent. Wat wij altijd doen, is wij ramen met de algemene uitkering 2023 en 24 conform het bedrag uit Den Haag en 26 of 25, 26, 27 maken we contant. Dus we houden rekening met de toekomstige inflatie. Nou, dat betekent dat het huidige hoge inflatiepercentage een behoorlijke klap naar beneden betekent voor onze algemene uitkering de komende jaren. Dus wij corrigeren dat op wat wij noemen de uitkeringsfactor. Voorgaande jaren lage inflatie, weinig effect. Dit jaar een heel fors effect, met name als je kijkt naar 2026. Dan zou je eigenlijk wel, dan kom je eigenlijk wel op een miljoen verschil. Dan kunnen we denken van nou ja dat krijgen we altijd nog wel. Maar ik weet natuurlijk niet hoe onze kosten gaan stijgen. Een ander belangrijk element is de compensatie van de jeugdzorgkosten, zoals we die met het rijk hebben afgesproken. Het nieuwe kabinet kwam met een extra korting van vijfhonderd miljoen. Daarvan heeft het rijk nu gezegd nou ja, dat is ons risico. Maar hoe nog even terughalen hoe zit het ook alweer met de jeugdzorg? Nou wij als gemeenten hebben onderbouwd aangegeven dat 1,8 miljard de compensatie zou moeten zijn.

De commissie van wijze heeft gezegd nou maar u kunt als gemeente ook wel een beetje efficiënter gaan werken en er kan ook een verbeter agenda voor een hervormingsagenda jeugd worden gedaan. Dus daarop is de uitspraak van de commissie van wijzen gebaseerd. Die zegt van nou de komende jaren zou u als gemeente eigenlijk wel een miljard moeten kunnen besparen door de hervormingsagenda. Daarvan heeft de VNG wel de handtekening gezegd maar het is wel een, ik ga niet zeggen boterzacht, maar het is wel een uitdaging. Wat heeft Rutte IIII nu in het regeerakkoord gezet? Dat is de lijn daaronder dus die heeft 23 gewoon overgenomen, 24 hebben ze honderd miljoen afgeknabbeld en in 25 en 26 en 27 hebben ze er gewoon vijfhonderd miljoen afgehaald. Nou inmiddels hebben ze gezegd dat is ons risico. Maar we moeten wel samen zorgen dat die kosten beheersbaar zijn. Nou, in 24 ziet het kabinet ook wel dat die kosten nog niet echt naar beneden gaan. Dus in de voorjaarsnota is wat bij geplust. Dat wil zeggen dat we in 24 op twee miljoen na gewoon het bedrag krijgen wat de commissie van wijze heeft geoordeeld. In 25 staat die compensatie nog steeds op slechts 859 miljoen. Dus ze hebben wel iets op geplust. Maar optellen van de

commissie van wijze komen we nog vierhonderd miljoen tekort. In 2026 en 2027 daar staat nog PM. Dat houdt men wel ergens nog op de rijksbegroting beschikbaar maar of we het krijgen en hoeveel we exact krijgen is nog wel onder. Maar hier moeten we wel mee rekenen. Dus dat is wel ons nadeel en we mogen wel een stelpost opnemen voor de hervormingsagenda jeugd. Dat we zeggen onze kosten vallen iets van twee ton mee, maar dit zijn wel de bedragen waar we steeds mee moeten rekenen, dus het maakt het wel uitdagender. Met name die andere jaren. Het is wat. Tot slot, hoe ziet dan dat gemeentefonds eruit? Nou, dat is dan het totale gemeentefonds. De decembercirculaire was de laatste circulaire. Daar komt dan het Acres 2022 bij, dat is de compensatie van de hele hoge inflatie in 2022. Dus op 34 miljard krijgen we een inflatiecompensatie van 127 miljoen. Dus dat is eigenlijk een beetje weinig. Nou, het Acres is doorgerekend. Dat is de stijging van het volume en de loonontwikkeling. In 2027 ziet u weer dat miljard staan van de financieringssystematiek, dat nog verder uitgewerkt moet worden. Nou, dan heb je wat technische dingen. Je ziet hier de jeugdzorg staan, het bedrag wat in de vorige sheet staat. Dan hebben we in 23 wat incidentele posten. We krijgen het integraal zorgakkoord. Daar heeft u een presentatie over gehad.

110 miljoen euro krijgen we als gemeente en dat is voor ons ongeveer 30.000 euro, dus dat is meegenomen. Maar het is ook niet heel veel geld. Dan het terugdraaien van het abonnementstarief in de WMO en de invoering van de eigen bijdrage. Het rijk erkent dat wij nu honderd miljoen tekortkwamen. Dat krijgen we in 2025. Ik zou dan denken geef dat ook in 23 en in 24 als je erkent dat we tekortkwamen. Maar ja, dat kwam kennelijk niet uit begrotingstechnisch. Maar omdat de eigen bijdrage voor het gehele WMO weer wordt ingevoerd, boekt het rijk alvast een besparing in van 130 miljoen. Dus wij krijgen in 95, nou wat zal het zijn ongeveer 30.000 en in 2026 moeten we in ieder geval zorgen dat we 65.000 lagere kosten hebben vanwege de invoering van de eigen bijdrage. Als dat niet lukt dan is het risico voor ons. Nou, het positieve nou je ziet hier ook heel duidelijk het ravijnjaar 2026 en 2025 helemaal onderaan. In 2025 zit even afgerond veertig miljard in het gemeentefonds en in 2026 daalt dat naar 38 miljard. Hebben ze in 2027 weer een miljardje erbij gedaan. Maar ja, de kosten zullen ook stijgen tussen de jaren, dus daar moet het mee op. Dit is het financiële plaatje wat dus ten grondslag ligt aan onze begroting. De meicirculaire is het uitgangspunt en daar toetst onze provincie op. Dus dit moeten wij gewoon opnemen wat hier onderaan de streep uitkomt. Ja, de kadernota nog even.

Nou, wat was die beginstand? Die was heel positief want we hadden in alle jaren een overschotje. Die stelpost uit 2026 die is definitief geworden, we hebben niets extra's gekregen. Maar ja, hij had natuurlijk ook negatief kunnen uitvallen. In de kadernota hadden we een aantal stelpost opgevangen, opgenomen als aan de waterzijde een stelpost voor de inflatie. Als je hem nu berekent die honderdduizend euro zal wel iets lager uitkomen. We hadden een stelpost voor de loonontwikkeling van bijna acht ton. De inschatting is nu dat die waarschijnlijk ietsjes lager zal uitvallen. De compensatie voor de loonontwikkeling in de algemene uitkering valt waarschijnlijk iets hoger uit. Maar het zijn niet hele grote bedragen. Ik kom zo meteen nog wel aan, helemaal aan het eind van de presentatie te worden waar we dan uitkomen. Wat staat er niet in de meicirculaire? De voortgang van de herverdeling. Tot en met 2025 leveren we 37,5 euro per inwoner in. Wij moeten nog inleveren ongeveer zes ton. Daar staat niks in, in de meicirculaire, omdat ze uiterlijk begin 2025 daar duidelijkheid over hopen te geven. Is wel een beetje laat maar de reden is alle onderzoeken zijn zo'n beetje vertraagd dus ik snap ook wel dat ze er niet aan toe zijn gekomen maar het maakt onze meerjarenraming wel een beetje heikeler. Een stapje van vijftien euro per inwoner is het is het ingroeimodel.