Document · PDF

Programmabegroting Eemnes 2026-2029

Commissie Begroting en Verantwoording 20 oktober 2025, gemeente eemnesBij agendapunt: Technische toelichting Begroting32.981 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Op welke wijze willen we dit bereiken?

6.4.1

6.4.1.1

Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s.

We beheersen renterisico's met gespreide leningen en waarborgen liquiditeit via actief kasbeheer. Dit monitoren we door middel van rapportages.

Betrokkenheid Verbonden Partijen Centrumregeling Baarn-Eemnes De belastingtaken van de gemeente Eemnes worden uitgevoerd door de gemeente Baarn.

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 De algemene ink. en uitg. van Eemnes Algemene uitkering Algemene uitkering Baten

Realisatie 2024 -16.132

Begroting 2025 -16.424

Begroting 2026 -17.382

Begroting 2027 -17.276

Begroting 2028 -17.327

Begroting 2029 -17.608

-16.132

-16.424

-17.382

-17.276

-17.327

-17.608

Belastingen Belastingen

-2.888

-3.334

-3.246

-3.490

-3.558

-3.683

Baten

-3.475

-3.877

-3.962

-4.207

-4.274

-4.399

Lasten

587

543

717

5.128

4.128

5.047

5.052

4.785

4.861

Baten

Lasten

5.128

4.128

5.047

5.052

4.785

4.861

Lasten

Overhead Overhead

Treasury en resultaat Treasury en resultaat Baten

152

115

-1.335

-704

-680

-626

-246

-2.035

-1.246

-744

-743

Lasten

398

2.151

-90

116

-13.739

-15.515

-16.916

-16.418

-16.779

-17.056

Saldo programma

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 82/159

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 6.1 Algemene uitkering Lasten Toelichting

Bedrag geen wijzigingen

Totaal:

Baten Toelichting

Bedrag

De meicirculaire 2025 van het gemeentefonds laat een stijging van de Meicirculaire 2025 inkomsten zien van € 958.000 ten opzichte van de Kadernota Totaal:

-958.000 -958.000

Toelichting financiële verschillen product 6.2 Belastingen Lasten Toelichting

Bedrag

De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,74 Actualisatie DVO miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend BEL Combinatie aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 2026 aan dit product opgenomen.

86.000

Kosten invordering en inning

Hogere eigen kosten belasting invordering en inning

86.000

Overige kleine verschillen

14.000 174.000

Totaal: Baten Toelichting

Bedrag

Rekening wordt gehouden met een verhoging van de OZB-inkomsten als gevolg van een tariefstijging conform inflatie. Daar tegenover staat een inkomstendaling als gevolg van afschaffing van de Hondenbelasting hondenbelasting. Toeristenbelasting Hogere raming inkomsten toeristenbelasting Overige kleine verschillen Totaal: OZB

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 83/159

-273.000 45.000 25.000 -2.000 -205.000

Toelichting financiële verschillen product 6.3 Overhead Lasten Toelichting Actualisatie DVO BEL Combinatie 2026

Bedrag De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,74 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen.

753.000

Kostprijsverhogende De gemeente ontvangt facturen van de BEL gemeenten over geleverde btw facturen BEL diensten. Een deel van de btw is niet compensabel en wordt niet opgenomen gemeenten in de jaarlijkse opgaaf bcf (BTW compensatiefonds) aan de belastingdienst. Centrumregeling Gemeente Baarn verzorgt de gemeentelijke belastingen voor de gemeente Baarn Belastingen, Eemnes. De Gemeente Baarn verhoogt naar verwachting de lasten in CAO stijging 5% verband met de nieuwe afspraken in de CAO Gemeenten. Overige kleine verschillen Totaal:

35.000

92.000 6.000 886.000

Baten Toelichting

Bedrag geen wijzigingen

Totaal:

Toelichting financiële verschillen product 6.4 Treasury en resultaat Lasten Toelichting

Bedrag

Actualisatie DVO BEL Combinatie 2026

De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,74 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie.

-82.000

Vennootschapsbelasting

Voor de inkomsten uit het concessiecontract reclame en reststroom afval is de gemeente vennootschapsbelasting verschuldigd.

2.000

Onvoorzien Mutaties reserves Treasury Treasury

-10.000 Resultaat van de rekening van baten en lasten (tegenboeking ombuigingen 2025) Werkelijk betaalde rente Toegerekende rente Overige kleinere verschillen

-1.948.000 -110.000 -153.000 -22.000 -2.241.000

Totaal: Baten Toelichting

Bedrag

In 2026 wordt een dividenduitkering verwacht van € 500.000 van de CV/BV Dividenduitkering Zuidpolder. Treasury Rentebaat doorverstrekte leningen GEM Zuid BV Resultaat van de rekening van baten en lasten (tegenboeking ombuigingen Mutaties reserves 2025) Overige kleinere verschillen Totaal:

Programmabegroting Eemnes 2026

-500.000 -400.000 1.692.000

Pagina 84/159

-3.000 789.000

2. Paragrafen Inleiding De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de begroting. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen een aantal wezenlijke beleidslijnen vast te stellen en de uitvoering op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma's) om de uitvoering te kunnen controleren. De volgende paragrafen zijn opgenomen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Wet Open Overheid

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 85/159

Lokale heffingen Algemeen Het wettelijk kader voor het opstellen van de paragraaf lokale heffingen is bepaald in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In deze paragraaf wordt aan alle vereisten vanuit het BBV invulling gegeven. Geraamde inkomsten Lokale heffingen zijn inkomsten die de gemeente ontvangt op grond van publiekrechtelijke regels. In de meeste gevallen zijn dit belastingen, heffingen en retributies die de gemeente heft op grond van wettelijke bepalingen. Bij de lokale lasten is onderscheid te maken tussen zuivere belastingen, heffingen en retributies. Zuivere belastingen Zuivere belastingen behoren tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. Dit houdt in dat de gemeente zelf kan bepalen waaraan zij deze inkomsten wil uitgeven. De zuivere belastingen bestaan onder andere uit de onroerendezaakbelasting (OZB) en de toeristenbelasting. Heffingen Heffingen dekken de kosten die gemaakt worden voor de uitvoering van publiekrechtelijke dienstverlening. Inwoners betalen dit ook als de dienst niet wordt gewenst. Denk hierbij aan afvalstoffenheffing en rioolheffing. De heffingen mogen nooit meer opbrengen dan dat de uitvoering van de dienstverlening kost, oftewel de gemeente mag hierop geen “winst” maken. Retributies Retributies zijn vergoedingen voor individuele dienstverlening van typische overheidsdiensten van publiekrechtelijke aard.

Voorbeelden hiervan zijn de leges voor paspoort en rijbewijs. Net als bij de heffingen mogen retributies niet meer opleveren dan dat het de gemeente kost. Hieronder volgen de belangrijkste heffingsinkomsten voor de gemeente Eemnes. Inkomsten lokale heffingen Omschrijving inclusief taakveld

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten

OZB woningen (0.61)

-2.574.368

-2.614.713

-2.812.043

-2.831.349

-2.956.337

OZB niet-woningen (0.62)

-1.098.519

-1.191.647

-1.239.306

-1.286.965

Precariobelasting (0.64)

Toeristenbelasting (3.4)

-146.000

Hondenbelasting (0.64)

-48.230

-192.100

-357.300

-210.300

Leges vergunningen A.P.V. (1.2)

-6.500

Leges verkeer, vervoer en waterstaat (2.1)

-25.900

-900

Marktgelden (3.3)

-14.100

-15.100

Rioolheffing (7.2)

-1.082.640

-1.092.165

-1.143.116

-1.265.528

-1.169.778

Afvalstoffenheffing (7.3)

Niet gebonden

Gebonden Leges burgerzaken (0.2)

-1.614.997

-1.615.085

-1.760.032

-1.805.627

-2.000.320

Graf- en begraafrechten (7.5)

-15.000

-20.000

Leges bestemmingsplannen (8.1)

-40.000

Leges omgevingsvergunning (8.3)

-1.238.875

-1.004.000

-1.204.000

Leges welstandstoezicht (8.3)

-19.500

Overige leges en heffingen

-7.452

-57.452

-8.124.182

-8.160.862

-8.654.748

-8.889.720

-9.113.652

Totaal inkomsten

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 86/159

Beleid lokale heffingen Voor de hoogte van tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Waar mogelijk kostendekkendheid van tarieven en leges; 2. De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid mogen in principe niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven. Inflatiepercentage Wij hanteren voor de indexatie een systematiek waarbij de gewogen index van het komende jaar gebruikt wordt inclusief correcties van voorgaande jaren. De kern van deze berekeningswijze is dat de index wordt berekend over meerdere jaren en dat de schattingen van vorige jaren worden gecorrigeerd aan de hand van de werkelijke cijfers. Leges Leges zijn de heffingen, die de gemeente in rekening brengt voor door haar verleende diensten. De burger betaalt alleen leges als de gemeente daarvoor een specifieke dienst heeft verleend. Omdat de gemeente geen onderneming is met een winstoogmerk mag de opbrengst van alle leges niet meer zijn dan de daarvoor gemaakte kosten. Let wel, dit geldt voor het totaal van alle leges en niet voor iedere individuele post. Van alle heffingen die geëgaliseerd kunnen worden met een voorziening of reserve wordt de individuele kostendekkendheid aangetoond.

Van alle heffingen die geëgaliseerd kunnen worden met een voorziening of reserve wordt de individuele kostendekkendheid aangetoond. Overzicht diverse heffingen op hoofdlijnen Onroerendezaakbelastingen (OZB) Voor de komende jaren is het uitgangspunt dat de totale opbrengst uit de OZB gelijk blijft, met uitzondering van de areaaluitbreiding en de inflatiecorrectie. Dit betekent dat bij een waardestijging van de woning het tarief van de OZB daalt, maar bij een daling van de woningwaarde het tarief zal stijgen. In onderstaande overzicht worden de OZB-tarieven gepresenteerd. Hierbij is rekening gehouden met de verwachte waardestijging (woningen 8.5% en niet-woningen 2%), met de beleidslijn om het tarief niet-woningen stapsgewijs te verhogen naar de korting die in de algemene uitkering van toepassing is voor de OZB nietwoningen en met het toepassen van een indexatie van 3%. OZB-tarieven

2026

2025

Afwijking in percentage

OZB Woningen eigenaren

0,1137%

0,1093%

4,1%

OZB Niet-woningen eigenaren

0,5806%

0,4897%

18,6%

Definitieve vaststelling van de tarieven vindt plaats in december 2025 met het vaststellen van de verordening onroerende zaakbelasting 2026. Dan zijn de herwaarderingen op basis van de wet WOZ afgerond. Aan bovenstaande percentages kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. Afvalstoffenheffing De geraamde inkomsten voor 2026 bedragen € 1.615.085. Bij de tariefberekening van de heffing wordt gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. De begroting 2026 laat een tekort op de leges zien van €143.374. Dit bedrag zal uit de voorziening afvalstoffenheffing onttrokken worden, waardoor de tarieven gelijk blijven aan de tarieven van 2025. De kosten bestaan uit het ophalen van huisvuil, zwerfafval, toerekening van de overhead en de btw. De tarieven afvalstoffenheffing zien er als volgt uit: Tarieven afvalstoffenheffing

2026

2025

Afwijking in percentage

Eenpersoonshuishoudens

€268,17

€ 268,17

Meerpersoonshuishoudens

€430,58

€ 430,58

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 87/159

Hieronder is de berekening van de kostendekkendheid weergegeven:

Rioolheffing De geraamde inkomsten bedragen voor 2026 € 1.092.165. De rioolheffing wordt berekend op basis van het principe 100% kostendekkendheid. De kosten voor de exploitatie van de riolering, de inzet van personeel, de overhead, het onderhoud van de objecten, 50% van de kosten van straatreiniging en BTW worden doorbelast in het tarief. De tarieven worden vastgesteld op basis van maximaal kostendekkendheid. Ten opzichte van de begroting 2025 stijgen de kosten voor de exploitatie van riolering. Het tarief in 2026 zal stijgen met 5,43%, zodat de kostendekkendheid 100% bedraagt. In het WRP wordt een indicatie gegeven over het tarief in de betreffende planperiode. Voor 2025 werd in het WRP uitgegaan van 26,5% (werkelijk 13,45%). Voor 2026 1,2% (werkelijk 5,43%). Het tarief t/m 2026 blijft achter op de raming van het WRP. De toerekening van lasten is circa € 54.000 lager dan geraamd in het WRP. Belangrijk verschil is een lagere toerekening van straatreiniging aan het tarief en voor riolering lagere lasten voor uren BEL Combinatie en overhead. Tarieven rioolheffing (woningen)

2026

2025

Afwijking in percentage

Eenpersoonshuishoudens

€ 126,12

€ 119,62

5,43%

Meerpersoonshuishoudens

€ 259,16

€ 245,81

5,43%

Bedrijven

€ 450,05

€ 426,86

5,43%

Grootverbruik (per 100m3)

€ 113,57

€ 107,72

5,43%

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 88/159

Hieronder is de berekening van de kostendekkendheid weergegeven:

Leges Burgerzaken De geraamde inkomsten voor 2026 bedragen € 314.900. Onder de naam 'leges' worden rechten geheven ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten, genoemd in de verordening en de daarbij behorende tarieventabel. Voor het verstrekken van paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen moet de gemeente aan het Rijk of de RDW een vergoeding afdragen. De leges zijn grotendeels geüniformeerd in BEL-verband. Uitgangspunt is om een redelijke mate van kostendekkendheid te bereiken. Overigens kan door de wettelijke (maximum)tarieven voor paspoorten en rijbewijzen dit lastig bereikt worden. Voor alle gemeenten geldt dat we ruimere openingstijden hebben als aanbod aan klanten. Wel worden de balies zo efficiënt mogelijk ingericht qua afspraken, waardoor geregeld één collega ingezet wordt voor twee balies (deel van een dagdeel één gemeente en andere deel van een dagdeel een andere gemeente). Door de reisdocumentensoftware kunnen we de balies niet samenvoegen voor de drie gemeenten. Overige belastingen en leges (burgerzaken, WABO leges) worden zoveel mogelijk kostendekkend berekend. De kostendekkendheid van de WABO leges wordt uitgewerkt volgens de VNG systematiek. Graf- en begraafrechten De tarieven worden verhoogd met het inflatiepercentage. Meerjarig is er geen sprake van kostendekkende graf- en begraafrechten.

Hieronder is de berekening van de meerjarige kostendekkendheid weergegeven. Het kostendekkingspercentage geeft tot 2035 een vertekend beeld. De voorziening grafrechten is op aangeven van de accountant bij de jaarrekening 2017 gevuld met vooruit ontvangen grafrechten vanaf 2015. Veelal betreft dit 20-jarige contracten. Voordat alle meerjarige contracten op de begraafplaats meelopen in de voorziening gaat er dan ook 20 jaar voorbij (inmiddels dus nog 12 jaar). Pas dan is sprake van een reëel kostendekkingspercentage. Overigens is de begraafplaats al jarenlang niet kostendekkend, vooral vanwege de voorkeur voor cremeren. Verhoging van de grafrechten zal die trend eerder versnellen. In 2026 zal een voorstel worden voorbereid met betrekking tot kostendekkendheid, tarieven en ruimen van de graven. Hieronder is de berekening van de kostendekkendheid weergegeven.

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 89/159

Hondenbelasting De hondenbelasting wordt, op verzoek van de raad, in 2026 afgeschaft. Toeristenbelasting De geraamde inkomsten bedragen voor 2026 € 146.000. De opbrengsten zijn gebaseerd op een tarief van € 2,12 per nacht per persoon. Lokale lastendruk Om de lokale lastendruk te berekenen dient de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente te worden bepaald. De gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente Eemnes wordt geschat op € 620.916 in 2025. Door de waardestijging van 8,5% mee te nemen, wordt de gemiddelde WOZ waarde geschat op € 673.694 in 2026. Wanneer diverse omliggende gemeenten met elkaar vergelijken worden ontstaat qua lastendruk het volgende beeld: (Bron: COELO 2025, in €) Lokale lastendruk eenpersoonshuishouden

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 90/159

Lokale lastendruk meerpersoonshuishouden

Per individueel huishouden kan door verschillende factoren een afwijkend beeld ontstaan. Gemiddeld is door de combinatie van OZB, riool en afval sprake van een stijging van de lastendruk voor 2026. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Eemnes heeft in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen vastgelegd dat de 100% norm wordt toegepast. Bij de opmaak van de gemeentelijke leidraad is aansluiting gezocht bij de leidraad van de Rijksbelastingdienst. Het is echter geen kopie. Daar waar nodig hebben we bepalingen toegevoegd of aangepast aan de gemeentelijke situatie. Kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen is bedoeld voor particulieren en zelfstandig ondernemers/zzp’ers die op het bestaansminimum rond komen en niet over vermogen beschikken. Het Inlichtingenbureau (samenwerkingsstichting VNG en SZW) helpt gemeenten bij het toetsen of iemand, aan wie het voorgaande jaar kwijtschelding is verleend, ook dit jaar geen gemeentelijke belastingen hoeft te betalen. Via het BSN vergelijkt het Inlichtingenbureau de gegevens over inkomen en vermogen om te toetsen of iemand voor kwijtschelding in aanmerking komt. Het Inlichtingenbureau doet dit met van de gegevens van het UWV, de RDW en de Belastingdienst. De gemeente maakt gebruik van de mogelijkheid geautomatiseerd kwijtschelding toe te kennen.

Voorwaarde is dat aan de aanvrager in het voorgaande belastingjaar volledige kwijtschelding is toegekend en hij/zij toestemming heeft gegeven aan de gemeente (middels vraag op aanvraagformulier) voor toetsing van de gegevens bij het Inlichtingenbureau. Zolang de toets positief uitvalt, wordt aan belastingschuldige geautomatiseerd kwijtschelding verleend.

Kostendekkendheid leges Jaarlijks wordt voor het begin van het nieuwe jaar een geactualiseerde legesverordening aan de raad voorgelegd ter besluitvorming. In de begroting wordt in de paragraaf lokale heffingen al informatie opgenomen over de heffingen. Een van de onderwerpen waarop ingezoomd wordt in deze paragraaf is de voorcalculatorische kostendekkendheid. Zowel belastingadviseurs als de rechterlijke macht besteden steeds meer aandacht aan de kostendekkingstoets. De afgelopen jaren zijn veel verordeningen onverbindend verklaard, vooral omdat de ramingen van baten en lasten niet aanwezig, of niet inzichtelijk waren. De Hoge Raad geeft aan dat er verzwaarde eisen zijn voor de motivering die de heffingsambtenaar moet geven om te betwisten dat de limiet is overschreden. Het vereiste inzicht in de ramingen moet worden verschaft op basis van de gemeentelijke begroting, maar ook op basis van andere gegevens, waaronder ook gegevens die niet bekendgemaakt zijn ten tijde van de vaststelling van de verordening. Het gaat hierbij om de posten die bij Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 91/159

de vaststelling van de begroting in aanmerking zijn genomen als kosten die een last ter zake vormen. Als de gemeente de inzichtelijkheid niet kan aantonen, dan zal de rechter de belastingverordening onverbindend achten. Een van de belangrijkste eisen van de laatste jaren is die van de herleidbaarheid van de ramingen. Ramingen van baten en lasten dienen te herleiden te zijn tot de begroting. Van een gemeente mag echter niet worden verlangd dat van alle in de verordening en de tarieventabel opgenomen diensten afzonderlijk op controleerbare wijze wordt vastgelegd hoe zij de kosten ter zake daarvan heeft geraamd. De ramingen mogen dus wel enige globaliteit kennen, doch moeten herleidbaar zijn tot de begroting. Samenvattend dienen de inkomsten aan leges in totaal niet hoger te zijn dan de kosten die daarvoor gemaakt zijn. De huidige berekening komt uit op een kostendekkendheidspercentage van rond de 38%. Dit is gebaseerd op het onderzoek van een extern bureau dat de kostendekkendheid in beeld heeft gebracht. In 2023 heeft een eerste onderzoek plaatsgevonden naar de kostendekkendheid. Uit dat onderzoek is een aantal bevindingen naar voren gekomen. In 2024 zijn we daarop voort gaan borduren met de inzet van een extern bureau.De legesverordening 2026 zal in december 2025 aan de raad worden voorgelegd ter besluitvorming. Kostendekkendheid leges Hoofdstuk 1 - Algemene dienstverlening

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029

Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

Saldo 275.445

Saldo 177.833

Saldo 84.833

Overhead

325.718

742.462

743.226

742.642

BCF - BTW Totaal lasten (A) Legesopbrengsten Totaal baten (B)

124.068 725.231 202.551 202.551

2.107 922.402 347.200 347.200

2.107 830.166 200.200 200.200

2.107 829.581 200.200 200.200

38%

24%

Kostendekkendheid Hfdst 1 (B / A * 100%) Hoofdstuk 2 - Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029

Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

Saldo 485.568

Saldo 54.277

Saldo 189.277

Overhead

501.438

848.043

848.915

848.248

BCF - BTW Totaal lasten (A) Legesopbrengsten Totaal baten (B) Kostendekkendheid Hfdstk 2 (B / A * 100%) Hoofdstuk 3 - Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn

231.403 7.492 7.492 7.492 35.842 1.218.409 909.813 910.685 910.017 1.073.367 974.636 1.044.000 1.244.000 1.244.000 1.244.000 974.636 1.044.000 1.244.000 1.244.000 1.244.000 80%

115%

137%

116%

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029

Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

Saldo 22.525

Saldo 22.565

Saldo -

Overhead

13.069

81.225

81.308

81.244

BCF - BTW Totaal lasten (A) Legesopbrengsten

5.566 41.160 6.864

4.739 108.528 3.861

4.739 108.612 3.861

4.739 108.548 3.861

4.739 85.983 -

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 92/159

Totaal baten (B)

6.864

3.861

Kostendekkendheid Hfdstk 3 (B / A * 100%)

17%

Totaal lasten Hfdstk 1 t/m 3 (A)

2.952.888 1.940.743 1.849.462 1.848.147 1.988.932

Totaal baten Hfdstk 1 t/m 3 (B)

1.325.005 1.395.061 1.448.061 1.448.061 1.444.200

Totaal saldo Hfdstk 1 t/m 3 (A - B)

1.627.883

545.682

401.401

400.086

544.732

45%

72%

78%

73%

Totale kostendekkendheid Hfdstk 1 t/m 3 (B / A * 100%)

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 93/159

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Door de gemeente Eemnes worden continue verbeterslagen uitgevoerd op de weerstandsparagraaf en de hierin voorkomende risicobeheersing. Het college van B&W wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en is daarbij bereid eventuele risico’s bewust te nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in de omvang van eventuele risico’s/financiële tegenvallers die bij deze risico’s horen. Dit afgezet tegen het beschikbare weerstandsvermogen om deze risico’s op te vangen. De “Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie” dient als basis voor deze paragraaf in de jaarrekening en begroting van de gemeente Eemnes. De mate van flexibiliteit van de baten en lasten in de gemeentebegroting speelt een belangrijke rol bij de bepaling van het weerstandsvermogen: hoe snel kunnen (structurele) tegenvallers worden opgevangen door ombuigingen van bestaand beleid, al dan niet in combinatie met belastingverhogingen (het benutten van de onbenutte belastingcapaciteit). Daarnaast kunnen incidentele tegenvallers opgevangen worden door het inzetten van de algemene reserve en/of door het niet-beklemde deel van de bestemmingsreserves anders in te zetten. Restrisico’s kan de gemeente dragen door het achter de hand hebben van voldoende weerstandscapaciteit.

Een precies sluitende begroting (zonder enige mate van flexibiliteit) en geen weerstandscapaciteit betekent dat iedere financiële tegenvaller een probleem gaat opleveren, als er geen even grote meevallers tegenover staan. Conform het BBV en de nota komt in deze paragraaf het beleid inzake de weerstandscapaciteit en de risico’s, de inventarisatie van de risico’s, de inventarisatie van de weerstandscapaciteit en tot slot de confrontatie van de risico’s met het beschikbaar weerstandsvermogen aan de orde. Wat staat in deze paragraaf? • Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s • Weerstandsvermogen • Inventarisatie van de weerstandscapaciteit • Risico’s • Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen • Kengetallen Beleid weerstandscapaciteit Het beleid inzake risicobeheersing en weerstandscapaciteit is vastgelegd in de “nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2022 Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie”. Deze nota vloeit voort uit meerdere aspecten. Enerzijds is dat de wettelijke regelgeving. Naast deze formele aanleiding vanuit het oogpunt van regelgeving en kaderstelling is er ook een directe relatie tussen de inhoud van deze nota en interne ambitie tot verdere kwaliteitsverbetering van de interne bedrijfsvoering (transparantie, verantwoording en bedrijfsmatig werken).

In de vastgestelde nota risicomanagement en weerstandsvermogen is opgenomen dat het weerstandsvermogen het vermogen is om niet-begrote uitgaven te dekken en bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote uitgaven te dekken: alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie en ter dekking van deze risico’s wordt het weerstandsvermogen aangewend. Specifiek wordt benoemd de eenmalige lasten die voortkomen uit mobiliteitsmaatregelen, VSO’s of loopbaantrajecten van vast personeel. Het vast personeel en personeelslasten zijn in de BEL Combinatie belegd, alle eenmalige lasten m.b.t. dit risico zijn in de programmabegrotingen 2026 van de BEL gemeenten opgenomen. De lasten als dit risico zich voordoet, komen evenredig voor rekening van de BEL gemeenten.

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 94/159

Begrippen In deze paragraaf zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip

Toelichting

Weerstandscapaciteit

Het geheel aan financiële middelen (met name reserves en voorzieningen) dat beschikbaar is en aangewend kan worden om mogelijke risico’s op te vangen.

Risico’s

Een risico is een kans op het optreden van een positieve of negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting in enig jaar.

Weerstandsvermogen

Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren.

Risicomanagement

Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt.

Beheersmaatregelen

Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.

Risico analyse (operationeel) Vanuit de BEL-organisatie is, naast de strategische analyse van het college, een operationele analyse gemaakt. Voor de beoordeling van de kans worden de volgende 5 klassen met referentiebeelden gehanteerd. Kans Voor de beoordeling van de kans hanteren we 5 klassen met de volgende referentiebeelden. Klasse

Referentiebeeld

Percentage

1 2 3 4 5

< of 1x per 10 jaar 1x per 5 – 10 jaar 1x per 2 – 5 jaar 1x per 1 – 2 jaar 1x per jaar of >

10% 30% 50% 70% 90%

Financieel gevolg Voor de beoordeling van de financiële gevolgen van een risico hanteren we onderstaande klassen met bijbehorende bandbreedtes. Klasse

Financieel gevolg

1 2 3 4 5

X < € 20.000 € 20.000 > X < € 50.000 € 50.000 > X < € 100.000 € 100.000 > X < € 200.000 € 200.000 > X

Indien het risico in klasse 5 valt (en dus groter is dan € 200.000), dient voor dat risico ook het maximale gevolg in euro te worden weergegeven. Wanneer dit bekend is, wordt ook het verwachte gevolg van een risico aangegeven.

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 95/159

De hoogte van de bedragen zijn gebaseerd op ervaringscijfers van de hoogte van de risico’s vanaf de oprichting van de BEL-gemeenten. Berekenen risicoscore De risicoscore wordt berekend door de kans score te vermenigvuldigen met de gevolgscore. Hoe hoger de uitkomst, hoe groter het risico. Beheersmaatregelen Beheersing vraagt om een heldere verantwoordelijkheidsverdeling en bewuste keuzes ten aanzien van beheersingsmaatregelen. In beeld brengen beheersingsmaatregelen Het is niet voldoende om de geïdentificeerde risico’s jaarlijks op te sommen. Het is belangrijk dat er iets met de risico’s gebeurt. Voor elk risico wordt aangegeven hoe hiermee wordt omgegaan. Hierbij is het van belang vast te stellen of het risico incidenteel of structureel is. Beheersmaatregelen zijn gericht op het beheersbaar maken van een risico. Veelal gaat dit gepaard met het verlagen van de risicoscore (kans x gevolg). Zowel de verlaging van de kans als het verlagen van het gevolg dragen bij aan de beheersing van het risico.

Weerstandsvermogen Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: • De gemeenteraad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast; • Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover; • Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico's en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt. Om het weerstandsvermogen in relatie tot de risico's te kunnen beoordelen is een ratio weerstandsvermogen gedefinieerd: Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

De ratio kan ingedeeld worden volgens onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer Ratio weerstandsvermogen Betekenis A B C D E

≥ 2,0 1,4 ≤ x < 2,0 1,0 ≤ x < 1,4 0,8 ≤ x < 1,0 0,6 ≤ x < 0,8

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

De ratio weerstandsvermogen moet tenminste 1,0 (voldoende) zijn. Dat betekent dat de gekwantificeerde risico's gedekt worden door het aanwezige weerstandsvermogen.

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 96/159

Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de structurele en incidentele weerstandscapaciteit.

Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit (in de exploitatie) bestaat uit de volgende onderdelen: Nr. Post 1. Onroerende zaakbelasting (onbenutte belastingcapaciteit) 2. Rioolrechten 3. Afvalstoffenheffing 4. Onvoorzien Totaal structureel weerstandsvermogen

Bedrag € 1.058.113 €0 €0 €0 € 1.058.113

Onroerendezaakbelasting De onbenutte belastingcapaciteit zijn de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de OZB te verhogen. De theoretisch onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de maximale belastingtarieven te vergelijken met de belastingtarieven in de gemeente. Voor de maximale belastingtarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het zogenaamde artikel 12- beleid. Een gemeente met een artikel 12-status is een Nederlandse gemeente die onder financiële curatele is gesteld door het Rijk vanwege een structureel slechte financiële situatie. Deze gemeenten moeten hun tarieven verhogen tot een 'redelijk peil eigen heffingen', willen zij in aanmerking kunnen komen voor rijkssteun. De actuele normen voor dit artikel 12-beleid staan steeds in de circulaire Gemeentefonds. Voor het jaar 2026 is dit percentage berekend op 0,1648%. Categorie Eigenaren woning Eigenaren niet-woningen Gebruikers niet-woningen Totaal

Redelijk peil artikel 12 0,1648 0,1648 0,1648

Tarieven

Opbrengst 2026

0,0999 0,4812 0,0000

€ 2.614.713 € 1.191.647 €0 € 3.806.360

Onbenutte belastingcapaciteit € 1.578.648 - € 783.535 € 263.000 € 1.058.113

Het verschil van de tarieven in de begroting 2026 en het rekentarief voor 2026 geeft een onbenutte capaciteit 2026 van circa € 1.1 miljoen euro. Theoretisch zou dit ruimte bieden voor een tariefsverhoging ter grootte van dit bedrag. Voordat de gemeente een beroep kan doen op de status van artikel 12, moeten de tarieven voor de OZB naar dat (forse) niveau worden verhoogd. Rioolrechten De tarieven voor de rioolheffing zijn maximaal 100% kostendekkend. Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn maximaal 100% kostendekkend.

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 97/159

Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het bedrag wat in de reservepositie vrij aanwendbaar is. De structurele weerstandscapaciteit (in de exploitatie) bestaat uit de volgende onderdelen: Nr. Reserve Algemene reserve Bestemmingsreserves (niet geoormerkt) -Sociaal domein -Ombuigingen Totaal reserves 3. Stille reserves Totaal incidenteel weerstandsvermogen

Saldo

1. 2.

Saldo 934.953 550.000

400.000 150.000 550.000

1.484.953 1.484.953

1. Algemene reserve Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene uitgaven voortvloeiende uit: opkomende verplichtingen, calamiteiten en het opvangen van rekeningtekorten. Over de algemene reserve mag géén rente meer worden toegerekend vanaf 2017 conform nieuwe Wet en regelgeving vanuit het BBV. Derhalve kan de totale algemene reserve toegerekend worden aan de weerstandscapaciteit. 2. Vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserves De bestemmingsreserves nemen een bijzondere plaats in de begroting in. De raad heeft de bestemming van deze reserves vastgelegd. In die zin kunnen de saldi niet zonder meer bij het beschikbare weerstandsvermogen worden opgeteld. Anderzijds is de raad bevoegd om de bestemming van reserves te wijzigen. Bij grote calamiteiten, waarbij het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve niet toereikend is, kan de raad besluiten ook bestemmingsreserves anders in te zetten. Voor de berekening van het weerstandsvermogen wordt voorgesteld alleen reserves mee te nemen die niet beklemd of geoormerkt zijn. Versterken algemene reserve Aan de raad is een voorstel voorgelegd om een aantal bestemmingsreserves, waarop geen directe claim meer ligt, op te heffen en de saldi over te hevelen naar de algemene reserve, waardoor het weerstandsvermogen wordt versterkt.

Het gaat hier om de volgende reserves: - Reserve Sociaal Domein met een saldo van € 400.000; - Reserve Ombuigen met een saldo van € 150.000; Dat betekent een dotatie aan de algemene reserve van € 550.000, voor de berekening van het weerstandsvermogen tellen die mee als vrij besteedbare bestemmingsreserves. 3. Stille reserves De stille reserves bestaan uit een aantal onroerende zaken die (voor een groot deel) zijn afgeschreven. Per object wordt de WOZ-waarde (peildatum 1 januari 2025) vermeld, eventueel gecorrigeerd met aanwezige boekwaarde(n), of op basis van een eventueel bekend zijnde extra gegeven, namelijk de economische huurwaarde. Er zijn geen stille reserves aangegeven voor de begroting 2026. Voor de toekomstige woningbouwlocatie Noord beschikt de gemeente grenzend aan de Noordbuurt 7,5 ha agrarische grond, alsmede enkele percelen verderop. Deze toekomstige uitbreidingslocatie is aangemeld bij de Provincie Utrecht en zal naar verwachting in het programma Wonen en Werken 2027 worden opgenomen. De grond vertegenwoordigd een stille reserve van enkele miljoenen en deze stille reserve is dan ook bedoeld om de financiële buffers van de gemeente Eemnes op de middellange termijn te versterken. Onroerende zaken in eigendom van de gemeente Eemnes welke een beperkte boekwaarde hebben: • Kerktorens Eemnes Binnen en Eemnes Buiten; • Gronddepot; • Diverse percelen (openbaar gebied).

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 98/159

Risico's Bij de inventarisatie van de risico’s zijn risico’s geïdentificeerd waarbij een inschatting is gemaakt van de mate van de kans dat het daadwerkelijk op zal treden. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000,- of meer genoemd en toegelicht. Het betreft hier de risico’s welke bekend zijn op het moment van aanbieden van de jaarrekening. ‘KANS-score’ * Financieel gevolg Percentage Klasse Referentiebeeld < of 1x per 10 jaar 10% 1 1x per 5 - 10 jaar 30% 2 1x per 2 - 5 jaar 50% 3 1x per 1 - 2 jaar 70% 4 1x per jaar of > 90% 5

Klasse 1 2 3 4 5

Financiële gevolg X < € 20.000 € 20.000 > X < € 50.000 € 50.000 > X < € 100.000 € 100.000 > X < € 200.000 € 200.000 > X

Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Als het nodig is kan van dit model worden afgeweken voor zover en als een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 200.000 overstijgt. Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000,- of meer genoemd en toegelicht. Het betreft hier de risico’s welke bekend zijn op het moment van aanbieden van de jaarrekening.

Programmabegroting Eemnes 2026

Pagina 99/159

Risico-inventarisatie Programma

Financieel effect in € Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Besturen en diensten verlenen in 1 een veilig Eemnes

Pensioen wethouders: geen volledigheid en tijdigheid voorziening.

De voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd binnen de p&c cyclus. HRM zorgt voor de gegevens en C&F bepaald de mutaties op de voorziening. Per 1-1-2028 4*3 moeten alle APPA pensioen zijn overgedragen aan het ABP, waarmee dit risico vervalt.

Besturen en diensten verlenen in 2 een veilig Eemnes

Wachtgeld wethouders: geen volledigheid en tijdigheid voorziening.

De voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd binnen de p&c cyclus. HRM 4*3 zorgt voor de gegevens en C&F bepaald de mutaties op de voorziening.

52.500

Alle programma's

Tijdig reageren op begrotingen en prognoses van gemeenschappelijke regelingen door gezamenlijk optreden van de Gooise gemeenten. Afhankelijkheid externe Heldere samenwerkingsafspraken over regelingen/verbonden deadlines aanlevering van controle- en 3*2 partijen: Beperkte invloed verantwoordingsinformatie, zodat de op externe ontwikkelingen informatie tijdig verwerkt kan worden in P&C documenten. Extra aandacht voor relatief nieuwe GR-en en wijzigingen, m.n. qua bijdrage en stemrecht.

17.500

Besturen en diensten verlenen in 4 een veilig Eemnes

Programmabegroting Eemnes 2026

Rampen: Schade (persoonlijk en materieel) binnen de gemeente als gevolg van rampen

Risico-score

Gevolg

Structureel

Incidenteel

52.500

1 Neerzetten van een adequate en geoefende crisisbeheersings- organisatie, waardoor we gevolgen kunnen beperken. 2 1 * 5 Verzekeringen die eventuele schade (deels) kan afdekken.

250.000

Pagina 100/159

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16108271/1