Winternota 2025 Raad

"Participatiewet in balans" is een programma met maatregelen om de Participatiewet te vereenvoudigen, de bestaanszekerheid te versterken en de participatie van mensen naar werk te bevorderen. De veranderingen richten zich op het eenvoudiger maken van regels, het bevorderen van werk en maatschappelijke participatie, en het verbeteren van de balans tussen bestaanszekerheid, re-integratie en handhaving. Deze wet wijzigt de Participatiewet, de Wet inkomensvoorziening en oudere en gedeeltelijke arbeidsongeschikte gewezen werkloze werknemers (IOAW) en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) om de balans tussen bestaanszekerheid, re-integratie en handhaving te verbeteren. Voorgesteld wordt de extra middelen 2025 over te hevelen naar 2026 voor de verdere implementatie van de Participatiewet in balans, waarbij € 24.000 wordt toegevoegd aan het Werkbudget Participatiewet en € 27.000 beschikbaar komt voor de uitvoering in het BSL in 2026. Dit voorstel leidt in 2025 tot een eenmalige verlaging van € 31.000 en vanaf 2026 tot een structurele verlaging van € 19.000 van het begrotingssaldo in programma 5. Dit voorstel komt voor in programma 1 en 5.

79

Pr. 5 Onderhoudsbudget sportaccommodatie en speelvoorzieningen Er is sprake van achterstallig onderhoud van het groen (met name snoeiwerkzaamheden) op en rondom de sportaccommodaties als gevolg van de reorganisatie van Openbare werken. Door de veranderingen heeft de inzet vanuit Openbare Werken op het onderhoud van het groen langs de sportvelden niet plaatsgevonden. Er is een tijdelijke oplossing gevonden door de inhuur van een aannemer zodat de verenigingen hier niet de dupe van worden. Deze aannemer gaat in november en december (het is nu snoeiseizoen) deze achterstand weg werken. De kosten hiervan bedragen in 2025 € 49.000 en in 2026 € 31.000 (dit betreft nalooprondes). De kosten kunnen worden gedekt uit een onbesteed budget van Openbare Werken /Samenleving op onderhoud speelvoorzieningen van € 130.000. Dit budget bestaat voor € 80.000 uit incidenteel geld en voor € 50.000 uit een niet volledig ingezet regulier onderhoudsbudget. De reden dat het budget niet is ingezet, komt doordat de vervangingen bij de speelvoorzieningen die hebben plaatsgevonden en plaats gaan vinden op het investeringskrediet 2025 worden verantwoord. Voorgesteld wordt dit budget voor € 80.000 in te zetten (waarbij € 31.000 wordt overgeheveld naar 2026 via de reserve Budgetoverheveling). De overige € 50.000 valt vrij.

Dit voorstel leidt in 2025 tot een eenmalige verhoging van het begrotingssaldo met € 50.000. Pr. 6 Septembercirculaire 2025 plus afrekening voorgaande jaren De circulaires informeren gemeenten over de gemeentefondsuitkering. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Voorgesteld wordt om het budget van de gemeentefondsuitkering in 2025, naar aanleiding van de uitgekomen septembercirculaire, te verhogen met € 1.461.000. Deze toename van de uitkering wordt voornamelijk veroorzaakt door de compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Deze compensatie bedraagt € 995.000. Voorgesteld wordt om deze compensatie toe te voegen aan de bestemde reserve Budgetoverheveling. Op advies van de deskundigencommissie Van Ark moet deze compensatie bij voorkeur worden benut om kosten jeugdzorg in 2026 en 2027 te dekken. Door deze gelden toe te voegen aan de bestemde reserve Budgetoverheveling wordt opvolging gegeven aan dit advies. De vrijval van deze middelen in 2026 en 2027 is reeds verwerkt in de voorstellen voor de begroting 2026. De verdere toename van uitkering wordt veroorzaakt door compensatie voor de vervroegde Tweede Kamer verkiezingen met € 122.000 en het verhoogde voorschot van het BTW-compensatiefonds met € 226.000.

Naast de bijstellingen die voortkomen uit de circulaire zijn er gedurende het jaar ook afrekeningen uitbetaald uit 2023 en 2024. De werkelijke uitkering correcties op het gemeentefonds voor voorgaande jaren zijn gerelateerd aan de bevriezing van het volumedeel van het accres, de definitieve afrekening van het btw-compensatiefonds (BCF) en specifieke correcties zoals bijvoorbeeld die voor kinderopvang pleegouders. In 2025 is er in totaal € 170.000 aan hogere inkomsten uit het Gemeentefonds ontvangen door bijstellingen die betrekking hebben op de jaren 2023 en 2024. Per saldo leidt deze bijstelling tot een verhoging van het begrotingssaldo 2025 met € 636.000.

80

Bijlage 5 Overzicht mutaties Algemene reserve In onderstaande tabel zijn de toevoegingen aan de Algemene reserve weergegeven als een negatief (-) bedrag. Bedragen * € 1.000

Begroting

Geraamde mutaties Algemene reserve in Winternota 2025 Aanpassing dotatie voorziening civiele kunstwerken

2025 -400

Afsluiting krediet Vervangen fiets- en voetgangersbruggen Bestemde reserve Incidentele opleidingskosten Bijstelling budget Duurzaamheid gemeente

2026

2027

2028

0

0

0

-180

0

0

0

-128 -115

0 115

0 0

0 0

Budgetoverheveling doorontwikkeling Integrale Veiligheid

-35

35

0

0

Budgetoverheveling Nieuwjaarsbrand (van 2026 naar 2025) Budgetoverheveling Slopen pand de Deimpt 7

1 -100

-1 100

0 0

0 0

Herstructurering Wegen: groot onderhoud en investeringen Regionale samenwerking Zaanstreek-Waterland

-4.960 -100

0 0

0 0

0 0

0

110

0

0

-6.017

359

0

0

Sloopkosten vernieuwbouw De Nieuwe School Totaal mutaties Algemene reserve in de Winternota 2025

Mutatie omschrijving Pr. 1 Bestemde reserve Incidentele opleidingskosten De bestemde reserve Incidentele opleidingskosten is in 2021 gevormd voor de eenmalige opleidingskosten van nog nieuw aan te trekken functioneel beheerders. De functioneel beheerders zijn in de tussen liggende jaren in dienst gekomen en opgeleid. Begin 2025 bedroeg het resterende saldo van de reserve nog € 206.000. In 2025 staat een onttrekking geraamd van € 103.000. Het is de verwachting dat er dit jaar ongeveer voor € 78.000 aan opleidingskosten zal worden uitgegeven. Voorgesteld wordt om het exploitatiebudget voor incidentele opleidingskosten te verlagen met € 25.000. Daarnaast wordt voorgesteld om het resterende budget van € 128.000 dat nog in de bestemde reserve Incidentele opleidingskosten resteert vrij te laten vallen en dit bedrag toe te voegen aan de Algemene reserve. De bestemde reserve Incidentele opleidingskosten kan worden opgeheven. Deze bijstelling heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo. Pr. 1 Budgetoverheveling Nieuwjaarsbrand (van 2026 naar 2025) Er is een incidenteel budget van € 10.000 beschikbaar voor de herdenking van 25 jaar na de Nieuwjaarsbrand in Volendam (gedekt uit de Algemene reserve). Hiervan wordt € 6.000 ingezet in 2025 voor de voorbereiding van de herdenking en € 4.000 in 2026. Dit betekent een verschuiving van € 1.000 van 2026 naar 2025.

Dit voorstel heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo. Pr. 1 Budgetoverheveling Slopen pand de Deimpt 7 In de begroting 2025 is een exploitatiebudget van € 100.000 beschikbaar gesteld voor het slopen van het pand Deimpt 7. Dit budget wordt gedekt middels een onttrekking uit de Algemene reserve. Door problemen met het afsluiten van de nutsvoorzieningen moet het slopen langer op zich laten wachten. Voorgesteld wordt om het exploitatiebudget en de onttrekking uit de Algemene reserve te verplaatsen naar 2026. Deze bijstelling heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo.

81

Pr. 1 Regionale samenwerking Zaanstreek-Waterland De SRA-gelden zijn onder de gemeenten verdeeld na de opheffing van de Stadsregio Amsterdam (SRA). Deze gelden zijn geoormerkt (besluit door de gemeenteraad) en moeten beschikbaar blijven voor regionale projecten. Hiervoor worden jaarlijks door de 8 gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland projecten aangewezen die betaald worden uit de zogenaamde SRA-gelden. Deze projecten worden vastgesteld in de diverse portefeuillehouders-overleggen Zaanstreek-Waterland en middels een begroting vastgesteld in de diverse colleges. De gemeente Zaanstad geldt hiervoor als 'voor-financierder', waardoor de afrekeningen in latere jaren zullen komen. Om het geoormerkte budget beschikbaar te houden wordt uw raad ieder jaar bij het bestemmen van het rekeningresultaat gevraagd het niet bestede deel over te hevelen naar het nieuwe boekjaar. Voorgesteld wordt om dit proces te wijzigen en het restant-bedrag SRA gelden van € 62.000 en het verwachte niet bestede reguliere budget 2025 regionale samenwerking van € 38.000 toe te voegen aan de Algemene reserve, waardoor het geoormerkte budget beschikbaar blijft. Alleen wanneer de kosten van de gezamenlijke regionale projecten (in een komend jaren) hoger zijn dan het regulier beschikbare budget zal de raad gevraagd worden (een deel van) het budget uit de Algemene reserve opnieuw beschikbaar te stellen.

Voorgesteld wordt om € 100.000 toe te voegen aan de Algemene reserve. Dit voorstel heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo. Pr. 2 Budgetoverheveling doorontwikkeling Integrale Veiligheid In 2023 is gestart met de doorontwikkeling van het team Veiligheid en sindsdien zijn al veel taken opgepakt. Deze ontwikkeling is in 2025 voortgezet. Er staan nog een aantal taken op de rol, derhalve wordt voorgesteld het resterende deel van het beschikbare incidentele budget (beschikbaar gesteld uit de Algemene reserve) van € 35.000 over te hevelen naar 2026 voor verdere uitrol van taken (via de Algemene reserve). Dit voorstel heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo van 2025 en 2026. Pr. 3 Bijstelling budget Duurzaamheid gemeente In 2025 wordt op basis van de meest recente prognose een onderbesteding verwacht van € 115.000. De activiteiten zijn echter in beeld gebracht en zullen in 2026 alsnog worden uitgevoerd. Daarom wordt voorgesteld dit bedrag over te hevelen naar 2026. De hierbij behorende dekking uit de algemene reserve wordt ook uitgesteld naar 2026. Pr. 4 Aanpassing dotatie voorziening civiele kunstwerken Uit het geactualiseerde onderhoudsplan voor civiele kunstwerken blijkt dat de jaarlijkse dotatie aan de voorziening structureel te hoog is vastgesteld. Dit komt vooral door een herijking van de onderhoudsbehoefte en een gewijzigde kostentoerekening.

Bepaalde uitgaven voor groot onderhoud worden voortaan als investering geclassificeerd, waardoor een lagere jaarlijkse storting volstaat. Daarnaast heeft een vrijval van de voorziening schoeiingen plaatsgevonden, omdat de betreffende werkzaamheden feitelijk tot een krediet behoren. Hoewel in de Nota Reserves en Voorzieningen is bepaald dat neerwaartse bijstellingen in principe niet plaatsvinden, betreft dit een technische correctie in de kostentoerekening, geen verlaging van de onderhoudsopgave. Om onnodige druk op het begrotingssaldo te voorkomen, wordt voorgesteld de jaarlijkse dotatie te verlagen. De bijstelling vanaf 2026 en verder is al in de begroting verwerkt en daarom niet in deze nota opgenomen. De vrijval van de voorziening bedraagt € 400.000 en wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Door de combinatie van de lagere dotatie en de vrijval van de voorziening schoeiingen resulteert dit in 2025 in een incidentele verhoging van het begrotingssaldo met € 111.000. Pr. 4 Afsluiting krediet Vervangen fiets- en voetgangersbruggen Het krediet Vervangen fiets- en voetgangersbruggen wordt afgesloten. Het totale beschikbaar gestelde krediet bedroeg € 800.000. De werkelijke uitgaven zijn uitgekomen op € 620.000. De afschrijvingslasten van dit krediet worden gedekt middels een onttrekking uit de bestemde reserve Dekking kapitaallasten openstaande kredieten.

Nu het krediet wordt afgesloten, moet de dekking die is opgenomen in de bestemde reserve Dekking kapitaallasten openstaande kredieten worden overgeboekt naar de bestemde reserve Dekking kapitaallasten afgesloten kredieten. Het verschil tussen het beschikbaar gestelde krediet en de werkelijke uitgaven kan worden toegevoegd aan de Algemene reserves. Voorgesteld wordt om in 2025 een bedrag van € 800.000 te onttrekken uit de bestemde reserve Dekking kapitaallasten openstaande kredieten en een bedrag van € 620.000 toe te voegen aan de bestemde reserve Dekking kapitaallasten afgesloten kredieten. Het resterende bedrag van € 180.000 kan worden toegevoegd aan de Algemene reserve. Naast deze incidentele overboeking moeten ook de structurele onttrekkingen worden aangepast. Voorgesteld wordt om met ingang van 2026 de structurele onttrekking van € 40.000 uit de bestemde reserve Dekking kapitaallasten openstaande kredieten af te voeren en met ingang van 2026 een onttrekking van € 31.000 uit de bestemde reserve Dekking kapitaallasten afgesloten kredieten op te voeren. Per saldo heeft deze bijstelling geen gevolgen voor het begrotingssaldo 2025 en leidt deze met ingang van 2026 tot een structurele verlaging van het begrotingssaldo met € 9.000. Deze structurele verlaging wordt gecorrigeerd via het MIP, waardoor de aanpassing per saldo budgetneutraal is.

82

Pr. 4 Herstructurering Wegen: groot onderhoud en investeringen Binnen het beleidsplan Wegen bereiden we de overgang voor van de financiering van groot onderhoud naar de kredietsfeer. Vanaf 2025 worden de middelen voor groot onderhoud niet langer via een voorziening, maar via jaarschijfkredieten in het investeringsprogramma verantwoord. Dit sluit beter aan bij de feitelijke investeringspraktijk en zorgt voor meer transparantie in de budgettering van onderhoud en vernieuwing van wegen. In aanloop naar deze wijziging vindt in 2025 een vrijval van de bestaande voorzieningen plaats. De jaarlijkse dotatie van € 3.000.000 valt vrij, evenals de voorziening achterstallig onderhoud van € 770.000 en het restant in de voorziening groot onderhoud wegen van € 1.190.000. In totaal komt daarmee € 4.960.000 vrij. Deze middelen worden toegevoegd aan de Algemene reserve en hebben geen gevolgen voor het begrotingssaldo in 2025. Pr. 5 Sloopkosten vernieuwbouw De Nieuwe School De kosten van de "sloop" zijn fors duurder geworden. Dit heeft verschillende oorzaken. Het is niet zomaar een sloop. Het gebouw moet zorgvuldig gestript worden en klaar gemaakt worden voor de vernieuwbouw. In de kosten van de sloop zitten ook de kosten van een mogelijk asbestsanering opgenomen. De aannemer die gaat bouwen, gaat ook slopen.

De extra kosten bedragen € 110.000 in 2026, waardoor de totale sloopkosten € 410.000 bedragen. De kosten worden gedekt door een extra onttrekking van € 110.000 aan de Algemene reserve. Dit voorstel heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo in 2026.

83