Rekenkameronderzoek naar armoede en schuldhulpverlening Edam-Volendam versie bestuurlijk wederhoor def

Jaartal 2024 2024 2024

Bron Vragenlijst Citisens Vragenlijst Citisens Vragenlijst Citisens

82 Sociaal Cultureel Planbureau (2023). Eigentijdse ongelijkheid. 83 Sociaal Cultureel Planbureau (2014). Verschil in Nederland.

50.

Sociaal kapitaal Sociaal kapitaal ('wie je kent') slaat op het sociale netwerk. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt: Indicatoren Aantal mensen met sociale eenzaamheid

Jaartal 2022

Gemis van sociale steun in Nederland

2022

Sociale omgeving van inwoners Ervaren sociale steun in omgeving (vragenlijst Citisens)

2024 2024

Bron Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM Vragenlijst Citisens Vragenlijst Citisens

Persoonskapitaal Persoonskapitaal heeft te maken met mentale en fysieke gezondheid en of je zelf de persoonlijke hulpbronnen hebt (waar je niet per se iets aan kunt doen) om mee te doen in de maatschappij. In dit onderzoek zijn daarvoor de volgende indicatoren gebruikt: Indicatoren Aantal personen met overgewicht (vergeleken met landelijk)

Jaartal 2023

Mentaal welbevinden (vergeleken met landelijk)

2022

Laaggeletterdheid

2019

Bron Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van GGD'en, CBS en RIVM ROA (via geletterdheidinzicht.nl)

Vragenlijst In de periode van 20 mei tot 27 mei 2024 is er een vragenlijst uitgezet onder ongeveer 20.000 leden van het Citisenspanel naar de sociale en culturele positie in de samenleving. In het Citisenspanel zitten leden uit het hele land. Deze vragenlijst was erop gericht om het cultureel en sociaal kapitaal van inwoners te achterhalen. De vragenlijst is gebaseerd op onderzoek van het SCP en aangevuld met relevante indicatoren. De leden van het panel hebben antwoord gegeven doormiddel van een ‘slider’ of door een keuze tussen maken uit meerdere opties. De resultaten van de vragenlijst zijn gekoppeld aan de acht inwonerprofielen. Sociaal kapitaal  Met hoeveel mensen in je persoonlijk omgeving (anders dan gezinsleden en hulpverleners) bespreek je persoonlijke zaken? Denk hierbij bijvoorbeeld aan problemen met je gezondheid of geldzaken.

51.







Heb je vrienden, kennissen of familieleden met één van de volgende beroepen? Hierbij gaat het erom dat je deze mensen persoonlijk kent, buiten hun werk om. Je kunt meerdere antwoorden kiezen. o Burgemeester of lid van de Tweede Kamer o Arts of advocaat o Directeur van een commercieel bedrijf met meer dan 10 mensen in dienst o Hoge ambtenaar, bv. gemeentesecretaris of directeur op een ministerie o Professioneel musicus, artiest of schrijver o Iemand met een inkomen van meer dan €5.000 euro netto o Weet ik niet / zeg ik liever niet o Geen van bovenstaande Hieronder staan verschillende vaardigheden en eigenschappen. Ken je mensen die je daarmee kunnen helpen als dat nodig is? o Iemand die veel weet van allerlei regelingen van de overheid of geldzaken o Iemand die je medisch advies kan geven als je ontevreden bent over je dokter o Iemand die veel geld (€2.500 of meer) aan je kan lenen o Iemand die af en toe mensen een baan kan aanbieden o Iemand die een goede referentie/aanbeveling kan geven voor een sollicitatie o Zeg ik liever niet o Geen van bovenstaande Hieronder staan verschillende vaardigheden en eigenschappen.

Ken je mensen die je daarmee kunnen helpen als dat nodig is? o Iemand die kan helpen bij klussen in huis (timmerwerk, schilderen) of reparaties uitvoeren o Iemand die boodschappen kan doen als je ziek bent o Iemand die een logeeradres kan bieden als je tijdelijk uit je huis moet o Iemand die advies kan geven bij een conflict op het werk o Iemand die advies kan geven bij een conflict met familieleden o Iemand die voor je kan zorgen als je langdurig ziek bent o Zeg ik liever niet

Cultureel kapitaal  Ik begrijp brieven die ik van de gemeente binnen krijg?  Van welke verenigingen of gemeenschappen ben je lid of actief deelnemer? o Sport- en spelvereniging (zoals een voetbalclub, boksclub of een hengelsportvereniging) o Muziek- of culturele vereniging (zoals een fanfare of toneelclub) o Gezelligheidsverenigingen (zoals een studentenvereniging, heren/dames sociëteiten) o Religieus- of levensbeschouwelijke gemeenschap o Serviceclub (zoals de Rotary of een Lions Club) o Natuur, milieu en dierenverenigingen (zoals IVN, postduivenbond of milieuvereniging) o Vakbond o Een ander type vereniging, namelijk: o Ik ben niet lid van een vereniging of gemeenschap o Zeg ik liever niet  Kun je Engels? o Nee o Ja, ik kan makkelijke zinnen begrijpen als ik ze lees of hoorJa, ik spreek een paar woorden (genoeg om bijvoorbeeld iets te bestellen in een restaurant) o Ja, genoeg om te praten over simpele en algemene dingen (genoeg om bijvoorbeeld de weg te vragen)

52.

Ja, genoeg om zonder voorbereiding een gesprek te voeren over dagelijkse onderwerpen (bijv. over familie, hobby’s) o Ja, genoeg om de kern van een ingewikkelde tekst te begrijpen, en een spontaan gesprek te voeren met iemand die Engels als moedertaal heeft. o Ja, genoeg om ingewikkelde en lange teksten helemaal te begrijpen, en mijzelf zonder problemen uit te drukken in een gesprek met iemand die Engels als moedertaal heeft. o Ja, genoeg om zonder voorbereiding aan elk gesprek of discussie deel te nemen en een ingewikkeld betoog te houden o Ja, Engels is mijn moedertaal o Zeg ik liever niet Kun jij op de computer werken met een tekstverwerkingsprogramma (zoals Word of Pages)? Kun jij een programma installeren op een computer? Kun jij de beveiliging op een computer regelen (met bijvoorbeeld een virusscanner of firewall)? o

  

Politiek zelfvertrouwen Deze vragen zijn gesteld om context te bieden bij de interpretatie van de vragenlijst.  Mensen zoals ik hebben invloed op het bestuur van de gemeente?  De gemeenteraad vindt het belangrijk wat mensen zoals ik denken

Indeling van inwoners aan de hand van de Citisens-methode De Citisens betrokkenheidsprofielen zijn ontwikkeld om aan de hand van data een nauwkeurige inschatting te maken van de samenstelling van gemeenten. Op basis van big data onderscheidt het model acht groepen inwoners die van elkaar verschillen in sociaaleconomische positie in de samenleving, vertrouwen in de overheid en voorkeuren voor dienstverlening van de gemeente. Voor iedere groep is een profiel opgesteld; hierbij hebben we sociaal-demografische kenmerken zoals leeftijd, opleidingsniveau en welstand uit gerenommeerde bronnen gecombineerd met eigen onderzoeksdata over de positie in de samenleving van inwoners die verzameld is via het Citisenspanel met meer dan 75.000 leden. Zo krijgt iedere groep een herkenbaar karakter. De resultaten van dit onderzoek zijn uitgesplitst naar de profielen. De verschillen worden vervolgens gebruikt om de verschillen in houding, sociaaleconomische positie en gedrag tussen wijken weer te geven.

53.

Bijlage 3. Overzicht maatschappelijke partners armoede en schuldhulpverlening Deze tabel biedt een overzicht van de maatschappelijke partners waarmee de gemeente EdamVolendam samenwerkt in de uitvoering van zijn armoede- en schuldhulpverleningsbeleid. Naam

Beschrijving activiteiten

Humanitas ZaanstreekWaterland

Humanitas Zaanstreek-Waterland biedt administratieve ondersteuning bij financiële problemen van burgers.

NSR (Nationale Schuldhulproute) (GeldFit)

Om inwoners die mogelijk hulp nodig hebben bij hun financiën te attenderen op de route van de NSR. Inwoners nemen zelf het initiatief om wel of geen gebruik te maken van de route.

Over Rood

Over Rood is een vrijwilligersorganisatie die zzp’ers en kleine ondernemers begeleidt naar een financieel gezonde toekomst.

Plinkr nazorg

Helpt gemeenten en betrokken hulpverleners om de begeleiding en nazorg voor inwoners slim te organiseren.

Stichting Kredietbank Nederland

Uitvoering schuldhulpverlening particulieren

Zuidweg & Partners

Uitvoering schuldhulpverlening ondernemers

Geven en Nemen, Stichting Sportkoepel Edam-Volendam

Werken samen met het doel om ervoor te zorgen dat kinderen waarvan de ouders in moeilijk financiële omstandigheden verkeren toch lid kunnen worden of blijven van een sportvereniging of culturele instelling. Fungeren als intermediairs.

Civic (wijksteunpunt)

De sociaal werkers van het WSP ondersteunen iedereen met vragen. Denk hierbij aan vragen over praktische ondersteuning, geldzaken, mantelzorg, het vinden van een passende woning, eenzaamheid, zingeving enzovoort. Dit gebeurt met onder andere de inzet van vrijwilligers. De sociaal werkers zijn het aanspreekpunt van de bewoners en vrijwilligers.

Mee & de Wering

MEE & de Wering voert in Edam-Volendam het sociaal raadsliedenwerk uit.

Budget coaching Vluchtelingenwerk Nederland

Tijdens de ontzorgperiode werkt de vluchteling samen met de budgetcoach aan het verbeteren van de financiële kennis en vaardigheden. Ook na de financiële ontzorging door de gemeente begeleidt de budgetcoach wanneer er complexe financiële zaken spelen waar de statushouder ondersteuning bij nodig heeft.

Stichting Woonbeheer de Vooruitgang

Stichting Woningbeheer De Vooruitgang verhuurt bijna 1300 woningen en biedt 2200 mensen in huishoudens met

54.

een laag tot modaal inkomen én mensen in kwetsbare posities een woning. Met de verplichting van vroegsignalering van betalingsachterstanden meldt De Vooruitgang proactief huurachterstanden bij de gemeente.

Stichting Wooncompagnie

Stichting Wooncompagnie verhuurt 14.000 sociale huurwoningen in de gemeenten Hollands Kroon, Schagen, Hoorn, Alkmaar, Purmerend, Edam-Volendam en Waterland. Met de verplichting van vroegsignalering van betalingsachterstanden meldt Wooncompagnie proactief huurachterstanden bij de gemeente.

Stichting het Werkend Missieteam

Het doel van Stichting Werkend Missieteam is armoedebestrijding door middel van de verzameling en distributie van o.a. levensmiddelen en kleding aan mensen die leven in armoede. De stichting is een vrijwilligersorganisatie die zowel internationaal als regionaal haar werkzaamheden uitvoert. Aaf Beers van de Stichting het Werkend Missieteam verzorgt de distributie van voedselpakketten vanuit de voedselbank.

Noodfonds Kerken EdamVolendam

Het Noodfonds Kerken Edam-Volendam is een samenwerkingsverband tussen PCI (Parochiale Caritas Instelling) Edam en PCI Volendam. Het is een samenwerkingsverband tussen alle kerken in Edam en in Volendam, zowel katholiek, protestant als doopsgezind. Zij hebben aandacht voor concrete noden en behoeften van personen zowel binnen als buiten de geloofsgemeenschap. Dit hoeven niet persé mensen te zijn die naar de kerk gaan.

Stichting Voedselbank Purmerend

De Stichting Purmerendse Voedselbank werkt aan het verstrekken van voedselpakketten aan inwoners van de gemeente Purmerend en de hele regio Waterland.

Wijksteunpunt De Meerwijk

Het Wijksteunpunt De Meerwijk is een samenwerkingsverband van verschillende welzijnsorganisaties die in de gehele gemeente EdamVolendam hulp, ondersteuning, informatie en advies biedt op het gebeid van wonen, zorg en welzijn. In het wijksteunpunt zitten twee vrijwilligersmakelaars van het Servicepunt Vrijwilligerswerk en de adviseur Wonen Zorg en Welzijn. Zij zijn in dienst zijn van de gemeente EdamVolendam.

55.

Bijlage 4. Overzicht inkomensregelingen Hieronder geeft de rekenkamer een overzicht van de minimaregelingen en tegemoetkomingen van de gemeente Edam-Volendam.84 Inkomensregeling

Norm en voorwaarden

Toelichting

Tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering

Maximaal €120,oo per kalenderjaar per persoon. Betaalt een inwoner minder dan €120,oo, dan is de bijdrage gelijk aan dit lagere bedrag.

De gemeente Edam-Volendam biedt een bijdrage in de kosten van een aanvullende zorgverzekering.

Tegemoetkoming wettelijk eigen risico

€100,00 per kalenderjaar per persoon, bedoeld als tegemoetkoming als een inwoner €250,00 of meer van het eigen risico heeft verbruikt

De gemeente Edam-Volendam biedt een bijdrage als tegemoetkoming voor het wettelijk eigen risico.

Witgoedregeling

Een keer per acht jaar bijzondere bijstand. Als het vermogen niet hoger is dan €3000 en het inkomen de afgelopen drie jaar lang onafgebroken niet hoger is geweest dan 110% van de bijstandsnorm .

De gemeente Edam-Volendam verstrekt een apparaat. De hoogte van de bijzondere bijstand baseert de gemeente op de bedragen die in de NIBUD prijzengids zijn opgenomen.

Individuele inkomenstoeslag

Een inwoner heeft recht op de toeslag wanneer hij/zij 21 jaar of ouder is; minimaal drie jaar een laag inkomen heeft, 100% van de geldende bijstandsnorm; geen vermogen heeft boven de wettelijke vermogensgrens; en vooralsnog geen uitzicht heeft op inkomensverbetering

De gemeente Edam-Volendam biedt een individuele inkomenstoeslag als de aanvrager drie jaar of langer van een uitkering of een inkomen op bijstandsniveau leeft en verwacht dat dit niet beter zal worden.

Algemene regelingen

84 Gemeente Edam-Volendam (2025). Regelingen voor mensen met een laag inkomen: link.

56.

De gemeente biedt de toeslag alleen als een inwoner er alles aan gedaan heeft om zijn inkomen te verbeteren. Individuele studietoeslag

Als de student een stagevergoeding hoger is dan €215,75 per maand, wordt het meerdere van de studietoeslag afgetrokken. De bedragen verschillen per leeftijd.

Eenmalige energietoeslag 2022 en 2023

Huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociale minimum de door het Rijk beloofde eenmalige energietoeslag ambtshalve. Voor 2022 was dit €1300.

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Maandelijkse toeslag voor studenten die niet kunnen werken naast hun studie door een beperking. Een student ontvangt studiefinanciering of tegemoetkoming op grond van hoofdstuk 4 van de WTOS (Leerlingen van 18 jaar en ouder in voortgezet onderwijs en voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo). De student heeft géén recht op een Wajonguitkering. Daarnaast heeft de student geen inkomsten uit werk, anders dan een stagevergoeding. Inwoners die geen hoofdbewoner waren van een zelfstandige woning of inwoners die geen energierekening betaalden waren uitgesloten. In 2022 zijn de beleidsregels aangepast om studenten niet langer uit te sluiten. In 2023 waren de beleidsregels gelijk. De bevoegdheid voor gemeenten om kwijtschelding te mogen verlenen en binnen welke kaders, volgt uit landelijke wetgeving. Binnen deze kaders hebben gemeenten een aantal beleidskeuzes, die zijn vastgelegd in lokale regelgeving. Dit betreft hier de kwijtscheldingsverordening van de gemeente Edam-Volendam.

Ondersteuning sport, cultuur en onderwijs Bijdrage voor kosten van kinderen die naar school gaan

Maximaal € 134,00 per schoolgaand kind in de leeftijd van vier tot en met twaalf jaar. Maximaal €160,00 per schoolgaand kind in de leeftijd van dertien tot en met zeventien jaar.

Deze bijdrage is bedoeld voor kind(eren) en de kosten die aan school verbonden zijn. Het budget kan voor meerdere kosten worden ingezet. Als het totaal duurder uit komt, betaalt de aanvrager de rest zelf. Dit kan bijvoorbeeld uit het kindgebonden budget.

57.

Bijdrage maatschappelijke participatie

Maximaal € 160,oo per kalenderjaar, per gezinslid. De inwoner betaalt de overige koste zelf. Deze regeling bestaat niet naast de regeling Kansen voor alle kinderen.

Regeling kansen voor kinderen

Maximaal € 250,00 per kalenderjaar, per kind. De inwoner betaalt de overige kosten zelf. Deze bijdrage is bedoeld om te helpen bij het betalen van een lidmaatschap van een sportclub of culturele instelling voor kind(eren) tot 18 jaar. Deze regeling bestaat niet naast de bijdrage maatschappelijke participatie.

Deze bijdrage is bedoeld voor leuke maatschappelijke activiteiten. Een inwoner kan het inzetten voor een lidmaatschap bij een sportvereniging, zwemlessen, lidmaatschap van de ouderenbond, een museumjaarkaart enzovoort.

Het bedrag mag ook worden ingezet voor (een deel van) de zwemlessen van kind(eren). Voor deze regeling werkt de gemeente samen met intermediairs: Stichting Sportkoepel Edam-Volendam en burgerinitiatief Geven en Nemen. Zij bereiken ook inwoners die bijvoorbeeld door een te hoog inkomen en vermogen niet in aanmerking komen voor deze regeling, maar waarbij vanwege gezinsomstandigheden ondersteuning nodig is. Deze samenwerkingspartners kunnen daarom ook kinderen van die ouders aanmelden voor de regeling.85

85 Gemeente Edam-Volendam (2025). Regelingen voor mensen met een laag inkomen: link.

58.

Bijlage 5. Begrippenlijst Onderstaand is een lijst met begrippen en de bijbehorende definitie weergegeven. Dit betreft begrippen die niet op een andere plek in het rapport al uitleg krijgen. Begrip

Definitie

Consulent

Term voor een medewerker in het sociaal domein die mensen ondersteunt bij het zoeken naar en adviseert over de juiste hulp en (financiële) ondersteuning.

Formele en informele zorg

Formele zorg betreft zorg door professionals die daarvoor opgeleid zijn en betaald worden. Informele zorg betreft zorg en ondersteuning door mensen die daar niet voor zijn opgeleid, bijvoorbeeld bij mantelzorg of door vrijwilligers.

Intergenerationele armoede

Term voor situaties waarbij armoede van generatie op generatie wordt doorgegeven. Het risico om als volwassene in armoede te leven wanneer je in armoede bent opgegroeid, is groter dan als je niet arm was. Zie ook: Intergenerationele armoede - FNO.

Jeugdwet

Wet die zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren onder de 18 jaar oud regelt.

Maatwerk

In het sociaal domein wordt deze term gebruikt voor oplossingen op maat voor het individu, waarbij niet (alleen) voor standaard hulpverlening door middel van een regeling wordt gekozen.

Participatiewet

Wet met als doel om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk.

Voorliggend veld

Verzamelterm voor organisaties en instanties op wie mensen een beroep kunnen doen in de wijk, stad of gemeente, zoals jongerenwerkers, het consultatiebureau, peuteropvang en buurtpreventie.

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Wet die regelt dat gemeenten verantwoordelijk zijn om adequate ondersteuning te bieden aan mensen met (dreigende) problematische schulden.

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning, bedoeld om mensen met een beperking, ouderen en mensen met psychiatrische problemen te ondersteunen.

Zelfredzaamheid

Het vermogen van een persoon om voor zichzelf te zorgen zonder hulp van anderen of de overheid.

ZZP’er

Zelfstandige zonder personeel

59.