CConstaterende datEdam-Volendam
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsbesluit Verordening Participatiewet IOAW en IOAZ Edam-Volendam

Raadsvergadering 17 december 2026, gemeente Edam-VolendamBij agendapunt: Verordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Edam-Volendam15.004 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De specifieke aandacht voor personen met een structurele functionele beperking houdt verband met de Wet uitvoeren breed offensief. Deze wet had tot doel om het eenvoudiger te maken voor (potentiële) werkgevers om mensen met een beperking in dienst te nemen en het aantrekkelijker te maken voor meer mensen met een beperking om (meer) te gaan werken, hetzij in regulier werk, hetzij in beschut werk. De specifieke aandacht voor jongeren houdt verband met de Wet van school naar duurzaam werk waarmee betere begeleiding mogelijk wordt gemaakt voor kwetsbare jongeren tot 27 bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk (artikel 7a van de wet). Géén verdringing In dit hoofdstuk komt het verbod op verdringing meerdere keren terug. Het verbod op verdringing is niet formeel wettelijk vastgelegd, maar wel onderdeel van de reguliere uitvoeringspraktijk. Het belangrijkste doel van dit verbod is om de reguliere werkgelegenheid te beschermen en te voorkomen dat onbetaalde activiteiten of werkzaamheden binnen een traject gericht op het vinden en behouden van werk reguliere betaalde banen vervangen. Doelstelling hoofdstuk 2 Met dit hoofdstuk wordt beoogd dat zoveel mogelijk inwoners uit de doelgroep, met en zonder beperking, naar vermogen stappen kunnen maken richting het vinden en behouden van werk.

Gewenste effecten Het is de verwachting dat de transparantie over de beschikbare ondersteuning en voorzieningen leidt tot een effectievere benutting daarvan. Zowel door inwoners die behoren tot de doelgroep, alsook door bedrijven, instellingen en andere organisaties die op deze manier inwoners kunnen ondersteunen bij hun arbeidsparticipatie. Het bieden van heldere kaders in dit hoofdstuk ondersteunt het college bij de uitvoering van zijn taken. Daarmee draagt dit hoofdstuk bij aan een effectieve inzet van gemeentelijke middelen. P A G I N A 21 V A N 32 Paragraaf 2.1. Artikel 2.1.1 In dit artikel worden de begrippen uitgelegd die specifiek worden gebruikt in dit hoofdstuk. Enkele van de begrippen uit dit hoofdstuk worden hieronder verder uitgelegd. Mantelzorg De Participatiewet kent geen definitie van mantelzorg. In dit hoofdstuk sluiten we daarom aan bij de definitie die hiervoor in artikel 1.1.1. van de Wmo is opgenomen. In andere woorden gaat het om onbetaalde en langdurige onverplichte hulp aan een hulpbehoevende door iemand uit diens directe sociale omgeving. Artikel 2.1.2 Eerste lid Een aantal in dit hoofdstuk opgenomen instrumenten bestaat uit het verstrekken van subsidies of vouchers die moeten worden aangemerkt als een subsidie als bedoeld in artikel 4:21, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht.

Hierop zijn de bepalingen met betrekking tot subsidieverlening uit titel 4.2. van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Specifiek voor de subsidies genoemd in artikel 2.2.9 van dit hoofdstuk kan per regeling een subsidieplafond worden vastgesteld door het college. Dit volgt uit het eerste lid. Tweede lid Uit het tweede lid volgt dat de Algemene subsidieverordening niet van toepassing is op subsidies uit dit hoofdstuk. Artikel 2.1.3 In artikel 8a van de Participatiewet is opgenomen waarover de gemeenteraad regels moet opnemen in de verordening en wat er precies moet worden bepaald. Zo moet worden aangeven onder welke voorwaarden welke personen en werkgevers van deze personen in aanmerking komen voor in de verordening omschreven voorzieningen en hoe rekening wordt gehouden met de omstandigheden en de functionele beperkingen van die personen. Hierin ligt besloten dat de gemeenteraad ook rekening houdt met de omstandigheden en functionele beperkingen van personen met een handicap. Dit is in overeenstemming met het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. De doelstelling van dit verdrag is het bevorderen, beschermen en waarborgen van het volledige genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden op voet van gelijkheid en het bevorderen van de eerbiediging van hun inherente waardigheid.

Ook de wijze waarop wordt voorzien in integrale ondersteuning binnen het brede sociale domein en continuïteit van de geboden ondersteuning bij de overgang van onderwijs naar werk, van werk naar onderwijs en van werk naar werk moet in de verordening worden bepaald. Het is belangrijk om hier bij de inzet van voorzieningen rekening mee te houden en dit te benoemen in het plan van aanpak. In dit artikel is hieraan uitvoering gegeven. De specifieke voorwaarden en criteria zijn uitgewerkt in de betreffende artikelen over de voorzieningen. In dit hoofdstuk wordt niet op voorhand onderscheid gemaakt naar afstand tot de arbeidsmarkt en ook niet wanneer precies sprake is van een lange of korte afstand tot de arbeidsmarkt. Het uitgangspunt is maatwerk, ofwel ondersteuning op maat. Zowel bij een ambtshalve beoordeling als bij een aanvraag. P A G I N A 22 V A N 32 De Participatiewet voorziet niet in een terugvorderingsgrond van re-integratiekosten die onnodig zijn gemaakt. Noch van een bijstandsgerechtigde, noch van een niet bijstandsgerechtigde kunnen die kosten worden teruggevorderd (Rechtbank Arnhem 14-09-2006, nr. AWB 06/999, ECLI:NL:RBARN:2006:AZ3540). Terugvordering zou dan plaatsvinden op grond van het Burgerlijk Wetboek. Om dit te voorkomen hecht de raad er waarde aan dat het college ervoor zorgdraagt dat de inzet van middelen zorgvuldig gebeurt.

Artikel 2.1.4 In dit artikel is opgenomen wanneer het college geen ondersteuning biedt bij het vinden en behouden van werk dan wel een voorziening, en wanneer het college een voorziening kan weigeren of kan beëindigen. Waar het een “kan-bepaling” betreft, is het aan het college om een afweging te maken of een weigering of beëindiging in een individuele situatie wel of niet op zijn plaats is. Eerste lid Hoewel het weigeren van een voorziening, als een afwijzingsgrond zich voordoet, wel het uitgangspunt vormt, is dit geen automatisme. Dit hangt samen met het feit dat participatie vraagt om maatwerk. Tweede lid Het tweede lid geeft aan dat het college een voorziening kan beëindigen en in welke gevallen dat kan. Onder beëindigen wordt hierbij ook verstaan het stopzetten van de subsidie aan een werkgever of het opzeggen van de arbeidsovereenkomst bij een detacheringsbaan. Bij deze laatste wijze van beëindigen worden vanzelfsprekend de toepasselijke bepalingen uit het arbeidsrecht en de eventueel aanwezige rechtspositieregeling in acht genomen. Paragraaf 2.2. Artikel 2.2.1 Dit artikel gaat over maatschappelijke participatie als middel richting het vinden en behouden van werk. Het initiatief hiervoor kan zowel bij het college liggen als bij de persoon zelf.

Om eigen initiatief te stimuleren en waarderen, bestaat de mogelijkheid dat bijstandsgerechtigden hun (maatschappelijke) participatie zelf vorm kunnen geven en ondersteuning kunnen krijgen van het college, als dat nodig is. Dit recht om maatschappelijke participatie zelf vorm te geven, is verankerd in artikel 9, achtste lid, van de wet. Dit recht bestaat, voorzover dit het vinden en behouden van werk niet in de weg staat en niet leidt tot verlies van banen voor anderen (verdringing zoals bedoeld in de algemene toelichting bij dit hoofdstuk). Vierde lid In dit lid wordt weergegeven waaruit de ondersteuning kan bestaan. De ondersteuning kan ook gaan om het bieden van een zetje in de rug, het geven van de verzekering dat een persoon iets mag zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkering (onderdeel a) of het wijzen op bestaande initiatieven en activiteiten waar diegene aan kan deelnemen (onderdeel b). De opsomming in onderdeel b is niet limitatief en hoeft niet altijd te zien op activiteiten of voorzieningen die door de gemeente worden aangeboden. Ook is het mogelijk dat wordt verwezen naar andere bestaande voorzieningen of aanbod, bijvoorbeeld op het gebied van volwasseneneducatie en basisvaardigheden (onderdeel c).

P A G I N A 23 V A N 32 Door op deze manier te werken doen we recht aan de drie kernwaarden: Zelf, Samen en Organiseren en dragen we bij aan de diverse doelstellingen binnen de thematische bouwstenen van het Integraal beleidskader Sociaal Domein 2.0. Artikel 2.2.2 In dit artikel is de wettelijke Participatieplaats verder uitgewerkt. Voor een groot deel volgen de regels rondom de participatieplaats uit artikel 10a, van de wet. Zo geldt er ook een minimale leeftijdsgrens. Met dit artikel wordt invulling gegeven aan de verordeningsopdracht rondom het aanbieden van scholing en premie bij een participatieplaats. Vijfde lid Wanneer een participatieplaats wordt aangeboden aan een persoon die niet over een startkwalificatie beschikt, moet het college aan deze persoon na zes maanden scholing of opleiding aanbieden die gericht de kansen op de arbeidsmarkt moet vergroten. Het college hoeft geen scholing of opleiding aan te bieden als dit naar zijn oordeel de krachten of bekwaamheden van de persoon te boven gaat of als niet bijdraagt aan vergroting van de kans op het vinden en behouden van werk. Dit volgt uit artikel 10a, vijfde lid, van de Participatiewet.

Zesde t/m achtste lid De persoon die werkzaamheden verricht op een participatieplaats heeft na zes maanden recht op een premie en vervolgens iedere zes maanden na aanvang van de additionele werkzaamheden (artikel 10a, zesde lid, van de Participatiewet). Voorwaarde is dat de persoon naar het oordeel van het college voldoende heeft meegewerkt aan het vergroten van zijn kansen op de arbeidsmarkt. De hoogte van de premie moet in de verordening vastgelegd worden. De premie valt onder de vrijlatingsbepalingen genoemd in artikel 31, tweede lid van de wet. In verband hiermee is de hoogte van de premie begrensd door het in de vrijlatingsbepaling genoemde bedrag. Daarnaast moet bij het bepalen van de hoogte van de premie ook de risico's van de armoedeval worden betrokken (Kamerstukken II 2007/08, 31 577, nr. 3, p. 12). Er is gekozen voor een premie van telkens €300 per zes maanden. Inschatting is dat dit een bedrag is dat niet zal leiden tot armoedeval wanneer vervolgens betaald werk wordt verkregen. Artikel 2.2.3 Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.4 In dit artikel is uitgewerkt wat onder de voorziening scholing wordt verstaan en onder welke voorwaarden het college scholing kan aanbieden. Eerste lid Uit het eerste lid volgt dat het moet gaan om kortdurende opleidingen, trainingen, cursussen of daarmee vergelijkbare scholingsmogelijkheden.

Er is bewust voor gekozen om geen specifieke termijn te hangen aan de korte duur. Over het algemeen is de verwachting dat het gaat om dagcursussen, zoals een VCA cursus, of scholing van enkele maanden tot ongeveer een jaar, zoals voor een praktijkverklaring. Tegelijkertijd willen we voorkomen dat het opnemen van een strikte beperking in duur de slagingskans van een individueel traject gericht op het vinden en behouden van werk in de weg staat. De hierboven genoemde voorbeelden kunnen natuurlijk ook op een andere manier worden aangeboden, bijvoorbeeld door werkgevers. Dit houdt dan ook niet automatisch in dat het college deze vormen van scholing zelf aanbiedt, de individuele beoordeling hiervoor wordt P A G I N A 24 V A N 32 gedaan op basis van artikelen 2.1.3 en 2.1.4 en de overige voorwaarden genoemd in het derde lid van dit artikel. Artikel 2.2.5 In dit artikel is de wettelijke proefplaats verder uitgewerkt. Voor een deel volgen de regels rondom de proefplaats uit de wet (artikel 6, aanhef en onder h, en artikel 8a, tweede lid, van de wet). Zoals de maximale (verlengings)duur. Met dit artikel wordt invulling gegeven aan de verordeningsopdracht rondom het verlenen van toestemming door het college voor het verrichten van werkzaamheden op een proefplaats. Artikel 2.2.6 Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.6a Dit artikel behoeft geen verdere toelichting.

Artikel 2.2.6b Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.7 Met ingang van 1 januari 2017 is het college verplicht beschut werk aan te bieden aan personen van wie het college, op advies van UWV, heeft vastgesteld dat zij uitsluitend in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben (artikel 10b, eerste lid, van de Participatiewet). Die verplichting is begrensd: het aantal jaarlijks te realiseren beschutte werkplekken wordt bij ministeriële regeling bepaald. Bij een lager aantal positieve adviezen van UWV blijft de verplichting beperkt tot dat aantal afgegeven positieve adviezen. Bij een hoger aantal positieve adviezen van UWV blijven de aantallen zoals neergelegd in de ministeriële regeling van toepassing. De raad is, gelet op artikel 10b, zevende lid, van de wet, verplicht om bij verordening in elk geval vast te stellen: - welke voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling worden aangeboden om adequaat functioneren op een beschutte werkplek mogelijk te maken; en - welke voorzieningen worden aangeboden tot het moment dat de dienstbetrekking aanvangt. Met dit artikel wordt hieraan invulling gegeven.

Artikel 2.2.8 Dit artikel is een uitwerking van de wettelijke verplichting voor de raad om bij verordening te bepalen hoe het administratief proces met betrekking tot het verstrekken van loonkostensubsidie is vormgegeven. Door in de verordening naar het werkproces te verwijzen beoogt de wetgever ervoor te zorgen dat werkgevers, in het kader van transparantie, beter weten waar zij aan toe zijn (Kamerstukken II 2019/20, 35 394, nr. 3, p. 54-55). Artikel 2.2.9 Om op uniforme wijze werkgevers te faciliteren, vindt binnen de arbeidsmarktregio Zaanstreek- Waterland al jaren afstemming plaats over de instrumenten die aan werkgevers aangeboden kunnen worden. In dit artikel zijn een drietal subsidie instrumenten opgenomen, de stimuleringssubsidie, de scholings-begeleidingsvoucher en de jongerenvoucher, die gemeenten in onze arbeidsmarktregio aanbieden. De subsidie instrumenten zijn bedoeld om belemmeringen bij werkgevers weg te nemen P A G I N A 25 V A N 32 om personen uit de doelgroep een kans te bieden en daarmee bij te dragen aan het vinden en behouden van werk. Het gaat om voorzieningen die de raad opneemt in de lokale verordening. Het college werkt de subsidieregelingen nader uit. Eerste lid, onderdelen a en c Gesubsidieerde arbeid kan als één van de voorzieningen worden ingezet om de arbeidsinschakeling te bevorderen.

In de Participatiewet is geregeld dat alle voorzieningen moeten dienen om een persoon uiteindelijk aan regulier werk te helpen. De in deze onderdelen genoemde stimuleringssubsidie, ook wel niet-wettelijke loonkostensubsidie genoemd, en de jongerenvoucher betreffen gemeentelijke regelingen ter compensatie van loonkosten die moeten worden onderscheiden van de loonkostensubsidie zoals bedoeld in de artikelen 10c en 10d van de wet en artikel 2.2.8 van deze verordening. Deze subsidies zijn niet noodzakelijk gericht op personen met een structurele functionele beperking, maar ondersteunen personen – waaronder jongeren - voor wie inzet van de wettelijke loonkostensubsidie niet mogelijk is. Op individueel niveau kan het wel noodzakelijk zijn om hierin tijdelijk te voorzien. Het gaat daarom ook om in tijd gemaximeerde subsidieregelingen. Artikel 2.2.10 Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.10a Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.10b Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.10c Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.10d Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.11 Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.12 Dit artikel behoeft geen verdere toelichting. Artikel 2.2.13 Dit artikel behoeft geen verdere toelichting.

Artikel 2.2.14 Uit de wet volgt dat de ondersteuning van een jongere die nog geen startkwalificatie heeft, in principe plaatsvindt in de vorm van een leer-werktraject. Met dit artikel zorgen we ervoor dat het college aanvullende ondersteuning kan bieden bij het leer-werktraject om deze succesvol af te kunnen ronden. Artikel 2.2.15 P A G I N A 26 V A N 32 Dit artikel regelt de procedure rondom verzoeken die worden ingediend door het bevoegd gezag van scholen of onderwijsinstellingen om ondersteuning door het college in het kader van artikel 7a van de Participatiewet. Eerste lid Dit lid regelt de termijn voor een ontvangstbevestiging. Tweede lid In het tweede lid wordt bepaald binnen welke termijn het college moet beslissen op een verzoek en hierover moet communiceren aan zowel het bevoegd gezag als de betrokken persoon, voor het geval de beslissing niet kwalificeert als een beschikking in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Dit is bijvoorbeeld het geval als het gaat om een informatieverzoek of wanneer het ondersteuning betreft die door het college vrij toegankelijk geboden wordt en waarvoor dus geen beschikking nodig is om er gebruik van te mogen maken. Paragraaf 2.3.

Artikel 2.3.1 Dit artikel biedt het college de mogelijkheid om - al dan niet samen met (lokale) partners - bij wijze van (beleids)experiment af te wijken van het bepaalde in dit hoofdstuk, maar binnen de kaders van de wet. Een dergelijk experiment is erop gericht dat meer mensen kunnen participeren. De duur van een experiment is ten hoogste drie jaar. Na afloop van die drie jaar moet het college besluiten of zij het experiment stopt dan wel de afwijkende werkwijze borgt in de organisatie. In het laatstgenoemde geval kan het noodzakelijk zijn dat de periode van afwijkende behandeling wordt verlengd. Ook daarin voorziet dit artikel. Hoofdstuk 3. Maatschappelijke participatie zonder koppeling aan werk Voor een deel van de doelgroep geldt dat het vinden en behouden van werk geen haalbaar einddoel is. Bij de groep waarbij geen zicht is op het vinden en behouden van werk, is het doel van maatschappelijke participatie deelname aan het maatschappelijk leven. Hierdoor wordt vereenzaming voorkomen of tegengegaan, maakt iemand deel uit van de samenleving en draagt dit bij aan het verhogen van de levenskwaliteit. Wanneer mensen vanuit eigen motivatie en interesses actief zijn, houden zij dit over het algemeen beter vol dan bij activiteiten die zij niet zelf hebben uitgekozen. Actief zijn heeft op allerlei gebieden positieve effecten die niet onderschat moeten worden.

Het levert wellicht geen besparing op de uitkering op, maar mensen die beter in hun vel zitten kosten de maatschappij naar verwachting op andere gebieden minder, bijvoorbeeld wat zorgkosten betreft. In dit hoofdstuk zijn bepalingen opgenomen rondom maatschappelijke participatie gericht op meedoen. Paragraaf 3.1 Artikel 3.1.1 Definities In dit artikel worden de begrippen uitgelegd die specifiek worden gebruikt in dit hoofdstuk. Enkele van de begrippen uit dit hoofdstuk worden hieronder verder uitgelegd. Mantelzorg Zie hiervoor de artikelsgewijze toelichting bij artikel 2.1.1 van deze verordening. P A G I N A 27 V A N 32 Artikel 3.1.2 Derde lid Dit lid regelt de wijze waarop het college ondersteuning kan bieden bij maatschappelijke participatie wanneer arbeidsinschakeling (nog) niet haalbaar is. Daarbij worden twee routes onderscheiden waarlangs deze ondersteuning tot stand kan komen. Het college kan ambtshalve een aanbod doen aan een persoon die tot de doelgroep behoort, wanneer het aanleiding ziet om maatschappelijke participatie die niet gericht is op het vinden en behouden van werk in te zetten. Het college kan daarbij ondersteuning bieden om de maatschappelijke participatie op basis van het aanbod vorm te geven. Daarnaast kan een persoon maatschappelijke participatie ook zelf vormgeven. In dat geval kan het college ondersteuning bieden om dat initiatief mogelijk te maken.

Dit hoofdstuk gaat uit van maatschappelijke participatie als einddoel. Wanneer een persoon zich toch ontwikkelt en het vinden en behouden van werk een realistisch einddoel kan gaan vormen, schrijft dit lid voor dat dan wordt overgeschakeld naar de bepalingen in hoofdstuk 2. Vierde lid In dit lid wordt weergegeven waaruit de ondersteuning kan bestaan. De ondersteuning kan ook gaan om het bieden van een zetje in de rug, het geven van de verzekering dat een persoon iets mag zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkering (onderdeel a) of het wijzen op bestaande initiatieven en activiteiten waar diegene aan kan deelnemen of bijvoorbeeld het toeleiden naar individuele ondersteuning die vanuit de Toegang geboden wordt (onderdeel b). De opsomming in onderdeel b is niet limitatief en hoeft niet altijd te zien op activiteiten of voorzieningen die door de gemeente worden aangeboden of bekostigd. Zo kan het college bijvoorbeeld ook toeleiden of verwijzen naar activiteiten die in de wijk of buurt plaatsvinden. Door op deze manier te werken doen we recht aan de drie kernwaarden: Zelf, Samen en Organiseren en dragen we bij aan de diverse doelstellingen binnen de thematische bouwstenen van het Integraal beleidskader Sociaal Domein 2.0. Vijfde lid Vrijwilligers en mantelzorgers zijn onmisbaar in de samenleving en voor het versterken van de samenredzaamheid.

Zoals benoemd in het ‘Integraal beleidskader Sociaal Domein 2.0’, heeft het doen van vrijwilligerswerk ook een sociale functie door het versterken van sociale verbanden, het bevorderen van (maatschappelijke) participatie en het creëren van zingeving. Ook mantelzorgers vormen een essentiële schakel in het sociale netwerk van onze gemeenschap. Om die reden kan het college beide zien als vormen van of invulling van maatschappelijke participatie gericht op meedoen. Tegelijkertijd houden we oog voor mogelijke overbelasting van mantelzorgers en de negatieve effecten daarvan op de mantelzorger, zowel voor de lichamelijke als geestelijke gezondheid. De raad vindt het – net als de landelijke wetgever – van groot belang dat oog blijft voor de belangen van de mantelzorger en zorgtaken niet ten koste gaan van diens ontwikkel- en toekomstperspectieven. Zesde lid In het zesde lid is geregeld dat ondersteuning slechts onder bepaalde voorwaarden wordt geboden. Zo moet de ondersteuning bijdragen aan de doelen van maatschappelijke participatie en kan alleen worden geboden wanneer deze noodzakelijk is om de maatschappelijke participatie mogelijk te maken. Daarnaast moeten de kosten van de ondersteuning in een redelijke verhouding staan tot het te verwachten resultaat.

Voorts mag de ondersteuning niet in de weg staan aan reële arbeidsinschakeling en mogen hierdoor de concurrentieverhoudingen niet worden beïnvloed. Zo wordt oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt voorkomen. Tot slot is geregeld dat de ondersteuning, waar relevant, in samenhang met voorzieningen op grond van de Wmo of andere P A G I N A 28 V A N 32 wettelijke regelingen moet worden vormgegeven om samenhang en doelmatigheid van de geboden ondersteuning te waarborgen. Het leggen van verbinding en relatie met de Wmo en andere wetten is in lijn met de insteek van de landelijke wetgever (zie bijvoorbeeld: Kamerstukken II 2023/2024, 36 582, nr. 3, p.174). Zevende lid Op grond van dit zevende lid wordt de ondersteuning nader vormgegeven door het college. Hoofdstuk 4. Algemene bijstand [gereserveerd] Hoofdstuk 5. Bijzondere bijstand en minimaregelingen [gereserveerd] Hoofdstuk 6. Handhaving en preventie De wijzigingen vanuit de Participatiewet in balans en de Wet handhaving sociale zekerheid per 1 januari 2027 zorgen voor een ingrijpende wijziging van landelijke regels over handhaving en meer specifiek maatregelen. Daarnaast wordt het landelijke Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten en Boetebesluit socialezekerheidswetten aangepast en uitgebreid. Deze wijzigingen in wet- en regelgeving zijn het resultaat van de nieuwe visie omtrent handhaven in de sociale zekerheid.

In de memorie van toelichting bij de Wet handhaving sociale zekerheid heeft de landelijke wetgever toegelicht hoe de regels om meer bij het individuele geval passende handhavingsmaatregelen mogelijk te maken zijn bedoeld (Kamerstukken II 2024/2025, 36785, nr. 3, p. 1 en 2). Volgens de landelijke wetgever is het voor het maatschappelijk draagvlak van de sociale zekerheid belangrijk dat mensen die een uitkering nodig hebben deze ook ontvangen, maar ook dat misbruik van de sociale zekerheid wordt voorkomen en bestreden. Wanneer een regel wordt overtreden, kan handhaving nodig zijn. De Participatiewet, IOAW en IOAZ bevatten verschillende instrumenten voor handhaving. Daaronder valt ook “de maatregel” waar paragraaf 6.2 van deze verordening op ziet. De maatregel is een herstelsanctie en dient als stimulans om de wettelijke verplichting alsnog na te leven of om de financiële gevolgen van het niet naleven (gedeeltelijk) terug te draaien. Deze systematiek wordt onderschreven en met dit hoofdstuk wordt beoogd hierop aan te sluiten. In dit hoofdstuk zijn regels opgenomen die voorheen in de Handhavingsverordening en Afstemmingsverordening werden vastgelegd.

In het kader van het financiële beheer legt de raad in dit hoofdstuk kaders vast voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van bijstand en van misbruik en oneigenlijk gebruik van de wet en daarop berustende bepalingen (artikel 8b van de wet). Daarnaast stelt de raad in aanvulling op hetgeen wettelijk is geregeld regels over het tijdelijk weigeren van de bijstand bij het niet nakomen van verplichtingen uit de wet en het tonen van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid (artikel 8, eerste lid, aanhef en onder a en c, van de wet, artikel 35, aanhef en onder a en c, van de IOAW en artikel 35, aanhef en onder a en c, van de IOAZ). P A G I N A 29 V A N 32 Paragraaf 6.1. Artikel 6.1.1 In dit artikel worden de begrippen uitgelegd die specifiek worden gebruikt in dit hoofdstuk. Artikel 6.1.2 In het kader van het financiële beheer legt de raad in dit hoofdstuk kaders vast voor de bestrijding van het ten onrechte ontvangen van bijstand en van misbruik en oneigenlijk gebruik van de wet en daarop berustende bepalingen (artikel 8b van de wet). In de wet is niet expliciet geregeld wat in ieder geval moet worden opgenomen. Wel is in de jurisprudentie bepaald dat geen regels mogen worden opgenomen die de discretionaire bevoegdheden (beleidsbevoegdheden) van het college aantasten (Centrale raad van beroep 30-01-2007, ECLI:NL:CRVB:2007:AZ8022).

De tekst uit de handhavingsverordening die met deze verordening wordt ingetrokken is gemoderniseerd overgenomen en samengevoegd opgenomen in dit artikel. Ook is het artikel tekstueel aangescherpt in die zin dat deze beter aansluit bij het gedachtegoed van de Participatiewet in Balans en Wet handhaving sociale zekerheid. Het artikel biedt kaders, maar laat het college ruimte voor nadere invulling. Paragraaf 6.2. Artikel 6.2.1 Dit artikel bevat een opsomming van de maatregelwaardige gedragingen waar paragraaf 6.2. op ziet. Daarbij wordt verwezen naar de bepalingen uit de wet, IOAW en IOAZ waarin de verplichtingen van de uitkeringsgerechtigde zijn vastgelegd. Als zo een verplichting niet wordt nagekomen, kan een maatregel aan de orde zijn. Uitzondering hierop zijn de inlichtingenplichten die op grond van de wet op de uitkeringsgerechtigde rusten (artikelen 17, eerste lid, of 36b, vierde lid, van de wet). Voor schending van de inlichtingenplicht kan geen maatregel worden opgelegd, maar wel een bestuurlijke boete op grond van artikel 18a, eerste lid, van de wet. Bestuurlijke boetes zijn geen onderdeel van de verordeningsopdracht. Artikel 6.2.2 Eerste lid De redelijke termijn voor het opleggen van een maatregel beschermt de belanghebbende tegen traag optreden van de overheid. Welke termijn redelijk is, kan per geval verschillen.

Het is van belang daarbij het herstelkarakter van de maatregel in ogenschouw te houden: naarmate het tijdsverloop sinds de constatering van de gedraging groter is, zal de maatregel in de regel minder effectief zijn voor het herstel van de situatie. Het tijdsverloop zal minder snel aanleiding zijn om af te zien van een maatregel als de gedraging veel impact heeft op het beroep op een uitkering, bijvoorbeeld bij het wegschenken van een groot vermogen. De redelijke termijn genoemd in dit artikel is dan ook bedoeld als uiterste maximale termijn. Voor het college is een inspanningsverplichting opgenomen om bij minder zware maatregelen een kortere termijn te hanteren. Tweede lid Dit lid betreft codificatie van vaste rechtspraak van de CRvB waaruit volgt dat een maatregel niet kan worden opgelegd als het recht op uitkering inmiddels is beëindigd (CRvB 21 augustus 2007, ECLI:NL:CRVB:2007:BB2800). Artikel 6.2.3 P A G I N A 30 V A N 32 Met dit artikel wordt een nadere invulling gegeven aan artikel 4:8 van de Awb, specifiek ten aanzien van het voornemen tot het opleggen van een maatregel. Artikel 6.2.4 Dit artikel schrijft voor welke informatie de maatregel ten minste moet bevatten. Dit artikel dient als invulling of explicitering van het motiveringsvereiste dat volgt uit artikel 3:47, eerste lid, Awb.

Artikel 6.2.5 Uitgangspunt is dat de maatregel ten uitvoer wordt gelegd met ingang van de kalendermaand volgend op de maand waarin de maatregel aan de belanghebbende is bekendgemaakt. De belanghebbende krijgt (vanaf) die maand een lager bedrag uitgekeerd. Het is wenselijk dat de financiële stimulans tot beëindiging van de overtreding zo snel mogelijk plaatsvindt. Dat past bij het herstelkarakter van de maatregel. Dit artikel ziet ook op de gevallen waarin het niet mogelijk of niet wenselijk is om de maatregel in de eerstvolgende maand toe te passen. Voor die gevallen zijn er drie alternatieve mogelijkheden voor tenuitvoerlegging van de maatregel. Onderdeel a Soms is het niet mogelijk om het (volledige) maatregelbedrag in mindering te brengen op nog uit te keren gelden, bijvoorbeeld omdat de belanghebbende nog maar een maand of tot een beperkt bedrag uitkering zal ontvangen. Het college kan er in dergelijke gevallen voor kiezen om de maatregel met terugwerkende kracht toe te passen over de periode waarin de aan de maatregel ten grondslag liggende gedraging plaatsvond. Dat betekent dat het maatregelbedrag wordt teruggevorderd. De grondslag voor deze terugvordering is artikel 58, tweede lid, onder a, van de wet respectievelijk artikel 25, tweede lid, van de IOAW of artikel 25, tweede lid, van de IOAZ.

Het beleid rondom terugvordering is een bevoegdheid van het college en wordt hier dan ook niet nader uitgewerkt. Onderdeel b Dit onderdeel geeft het college de mogelijkheid om de maatregel met terugwerkende kracht toe te passen vanaf de datum van toekenning van de uitkering. Op grond van artikel 44, vijfde lid, van de wet, respectievelijk 16a, vierde lid, van de IOAW en 16a, derde lid, van de IOAZ, kan de uitkering tot maximaal drie maanden met terugwerkende kracht worden toegekend. Deze mogelijkheid kan bijvoorbeeld gebruikt worden als de bijstand zelf door het college met terugwerkende kracht wordt toegekend. De maatregel kan dan direct geëffectueerd worden over de eerste maanden waarover met terugwerkende kracht wordt uitgekeerd. Onderdeel c In sommige gevallen kunnen onevenredige gevolgen van de maatregel worden voorkomen door de maatregel niet direct, maar op een later moment ten uitvoer te leggen. Dit onderdeel biedt voor dergelijke gevallen de mogelijkheid om de tenuitvoerlegging van de maatregel aan te houden. Latere tenuitvoerlegging is mogelijk zolang de betrokkene een uitkering ontvangt en uit onderzoek volgt dat dit passender en tegelijkertijd evenredig is.

Daarbij is van belang dat op het moment van tenuitvoerlegging opnieuw wordt beoordeeld of het (gedeeltelijk) weigeren van de uitkering, gelet op de mogelijk gewijzigde omstandigheden van het geval, op dat moment nog steeds passend is. Artikel 6.2.6 Eerste lid P A G I N A 31 V A N 32 Dit lid bevat een opsomming van gedragingen die in ieder geval wijzen op een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. Het gaat om gedragingen waardoor onnodig eerder, langer of tot een hoger bedrag een beroep op bijstand wordt gedaan. Onderdeel b Onderdeel b ziet op het nalaten om tijdig een aanvraag te doen voor een voorliggende voorziening als bedoeld in artikel 5, aanhef en onder e, van de wet. Onderdelen c en d Onderdelen c en d zien beide op het interen, maar verschillen in de wijze waarop dat interen wordt vastgesteld. Bij onderdeel c is slechts relevant hoeveel is besteed, namelijk meer dan anderhalf keer de bijstandsnorm. Het doel van de bestedingen is geen onderdeel van de toets, althans alleen als er sprake is van bijzondere omstandigheden. Bij onderdeel d moet daarentegen vastgesteld worden dat het vermogen onverantwoord is besteed, namelijk niet aan de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan. Hieronder zullen naar verwachtingen meer verschillende gedragingen vallen: zowel het eenmalig wegschenken van een groot bedrag als het over een langere periode te veel uitgeven.

Onderdeel c is daarentegen enkel toepasbaar in gevallen waarin over een langere periode te veel (boven de interingsnorm) wordt uitgegeven. Het artikel geeft geen uitputtende opsomming van gedragingen. Er kunnen ook andere gedragingen zijn, zowel voor als na het moment van bijstandsverlening, die blijk geven van een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. Deze opsomming is daarmee niet limitatief. Tweede en derde lid Het tweede en derde lid regelen de hoogte en duur van de maatregel wegens een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. In alle gevallen geldt dat een maatregel in het licht van de omstandigheden van het geval een evenredige sanctie moet zijn (artikel 3:4, tweede lid, Awb). Daarbij dient in het bijzonder acht te worden geslagen op het wettelijke afwegingskader voor maatregelen (zie Kamerstukken II 2024/25, 35785, nr. 3, p. 84 en artikel 18, zesde lid, van de wet). Als wordt vastgesteld dat elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt, wordt in ieder geval afgezien van een maatregel (artikel 18, zevende lid, onder a, van de wet). Voor het in de periode voorafgaand aan de bijstandsverlening verwijtbaar niet behouden van algemeen geaccepteerde arbeid geldt in beginsel een vaste maatregel 100% van de bijstandsnorm voor de maximale duur van twee maanden (tweede lid). Bij deze gedraging is het niet of niet goed mogelijk om het benadelingsbedrag vast te stellen.

Daarom is een vast maatregelpercentage wenselijk. De duur van de maatregel wordt afgestemd op de aard en ernst van de gedraging in het individuele geval, waarbij de maximale duur twee maanden is. Zo zal ontslagname vanuit een vast dienstverband de belanghebbende over het algemeen zwaarder worden aangerekend dan ontslagname een maand voor het aflopen van een tijdelijk dienstverband. Het derde lid ziet op de berekening van de hoogte en duur van de maatregel in de overige gevallen van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid. De maatregel wordt in die gevallen afgestemd op het bedrag aan bijstand waarop als gevolg van het tekortschietend besef van verantwoordelijkheid onnodig, eerder, langer of tot een hoger bedrag een beroep wordt gedaan: het benadelingsbedrag. Deze aanpak past bij het herstelkarakter van de maatregel omdat dit ervoor zorgt dat het onterechte beroep op gemeenschapsgelden (de benadeling) deels wordt hersteld, door een tijdelijke verlaging van de uitkering (de maatregel). P A G I N A 32 V A N 32 Naarmate het benadelingsbedrag hoger is, wordt met het oog op dat herstel een zwaardere maatregel opgelegd. Vierde lid Het vierde lid ziet op gevallen waarin sprake is van recidive.

Als de belanghebbende binnen 12 maanden na bekendmaking van de maatregel opnieuw een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid toont, kan het college de duur van die maatregel verdubbelen. Vanzelfsprekend geldt ook bij recidive dat de maatregel evenredig moet zijn. De formulering van het derde lid (‘kan’) biedt ruimte om een lagere recidivemaatregel op te leggen. De omstandigheid dat sprake is van een eerste recidive, kan daarbij worden meegewogen. Voorkomen moet worden dat de recidivemaatregel hoger uitvalt dan het benadelingsbedrag. Het herstelkarakter van de maatregel staat daaraan in de weg. Vijfde lid Met dit lid wordt voor het opleggen van een maatregel wegens tekortschietend besef van verantwoordelijkheid aangesloten bij de minimale hoogte van de maatregel die in het Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten is opgenomen. De bedoeling van dit minimum is dat maatregelen die uitkomen onder dit grensbedrag niet zullen worden opgelegd. Dit omdat de uitvoeringslast in die gevallen niet in verhouding staat tot de doelen van de maatregeloplegging.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://edamvolendam.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/80d88511-4aa8-46ff-be6c-8ed14c4a1ea0?agendaItemId=fa0eeaa2-54f7-4780-b428-4b01990a2060