Programma LEF - Rapport leerlingen
Tekst van het document
Café / kroeg
41,3
26,1
32,6
48,8
30,3
20,9
Club / buurthuis
52,7
31,4
15,9
50,5
28,5
21,0
T1 Edam-Volendam Situatie
Enkhuizen
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Supermarkt
60,1
34,1
5,8
58,3
34,8
6,9
Slijterij
64,9
29,8
5,3
67,5
28,6
3,9
Sportkantine
51,4
37,3
11,3
54,2
38,3
7,5
Café / kroeg
40,6
29,3
30,1
45,4
35,0
19,6
Club / buurthuis
52,0
35,2
12,8
47,2
33,3
19,5
T2 Edam-Volendam Situatie
Enkhuizen
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Supermarkt
59,3
34,9
5,8
51,0
40,1
8,9
Slijterij
63,2
30,6
6,2
62,5
33,0
4,4
Sportkantine
51,4
36,9
11,7
47,3
40,4
12,3
Café / kroeg
43,1
33,1
23,8
39,2
35,1
25,7
Club / buurthuis
54,1
35,5
10,4
41,4
34,4
24,2
Wanneer gekeken wordt naar het gemak waarmee jongeren in het algemeen buitenshuis aan alcohol (denken te kunnen) komen, is te zien dat dit binnen beide gemeenten op alle metingen vrij moeilijk voor hen is (zie Tabel 20). Waar jongeren in de gemeente Edam-Volendam over het algemeen niet makkelijker aan alcohol zijn gaan komen, zijn de jongeren in de gemeente Enkhuizen tussen T0 (M = 1,85) en T2 (M = 2,02) wel makkelijker aan alcohol gekomen. Dit 32
geldt voor alle situaties en met name voor de jongeren van 14 en 15 jaar. Opvallend is dat binnen de gemeente Edam-Volendam de oudste groep jongeren (16 jaar en ouder) aangeven tussen T0 (M = 2,85) en T2 (M = 2,33) significant minder makkelijk aan alcohol te kunnen gekomen. Dit lijkt te impliceren dat jongeren van 16 jaar en ouder meer controle en toezicht op de toegankelijkheid van alcohol buitenshuis zijn gaan ervaren, bijvoorbeeld door (onbewuste) aanscherping van de handhaving hierop. Als gekeken wordt naar de invloed van de toegankelijkheid van alcohol buitenshuis op het daadwerkelijke alcoholgebruik van jongeren, komt duidelijk naar voren dat de mate waarin alcohol makkelijk toegankelijk is een risicofactor kan zijn. Binnen beide gemeenten geldt op alle metingen dat jongeren die aangeven dat alcohol voor hen buitenshuis makkelijk toegankelijk is, vaker aangeven zowel in hun hele leven (Edam-Volendam: r = tussen .24 en .35; Enkhuizen: r = tussen .18 en .26) als in de afgelopen maand (Edam-Volendam: r = tussen .21 en .40; Enkhuizen: r = tussen .22 en .37) alcohol gedronken te hebben.
Tevens is in beide gemeenten op alle metingen een sterk significant verband te zien tussen de toegankelijkheid van alcohol buitenshuis en de hoeveelheid alcohol die jongeren wekelijks drinken; naarmate alcohol buitenshuis makkelijker toegankelijk is, drinken jongeren daadwerkelijk meer alcohol dan jongeren voor wie alcohol moeilijker toegankelijk is (Edam-Volendam: r = tussen .27 en .49; Enkhuizen: r = tussen .33 en .43). Geconcludeerd kan worden dat jongeren waarvoor alcohol buitenshuis makkelijker toegankelijk is, vaker aangeven alcohol te hebben gedronken en wekelijks meer alcohol drinken.
33
Tabel 20. Toegankelijkheid alcohol (niet-thuis) voor jongeren1 (M), per gemeente uitgesplitst naar leeftijd [cross-sectioneel]. Edam-Volendam T0 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,44
1,42
1,64
1,70
2,12
1,67
Slijterij
1,43
1,36
1,65
1,63
2,20
1,66
Sportkantine
1,51
1,45
1,81
2,05
3,03
1,98
Café / kroeg
1,66
1,66
2,31
2,79
4,01
2,52
Club / buurthuis
1,55
1,55
1,91
2,04
2,87
2,00
Totaal
1,52
1,49
1,86
2,04
2,85
1,96
T1 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,67
1,62▲
1,52
1,78
1,86▼
1,67
Slijterij
1,54
1,53▲
1,48▼
1,71
1,84▼
1,59
Sportkantine
1,74
1,69▲
1,71
2,34▲
2,45▼
1,92
Café / kroeg
2,03▲
2,10▲
2,30
3,13▲
3,18▼
2,47
Club / buurthuis
1,83▲
1,80▲
1,85
2,20
2,26▼
1,95
Totaal
1,76▲
1,75▲
1,77
2,23▲
2,32▼
1,92
T2 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,48
1,43
1,64
1,79
1,99
1,68
Slijterij
1,40
1,43
1,57
1,72
1,99
1,64
Sportkantine
1,63
1,63▲
1,73
2,11
2,48▼
1,93
Café / kroeg
1,88
1,79
2,16
2,67
2,91▼
2,31▼
Club / buurthuis
1,73
1,64
1,83
1,95
2,28▼
1,89▼
Totaal
1,62
1,58
1,79
2,05
2,33▼
1,89
34
Enkhuizen T0 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,38
1,48
1,56
1,68
2,27
1,65
Slijterij
1,30
1,43
1,40
1,48
1,86
1,49
Sportkantine
1,52
1,59
1,75
1,85
2,66
1,84
Café / kroeg
1,63
1,83
1,92
2,32
3,29
2,16
Club / buurthuis
1,51
1,84
1,90
2,24
3,30
2,13
Totaal
1,47
1,63
1,70
1,91
2,68
1,85
T1 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,46
1,53
1,68
1,81
2,35
1,68
Slijterij
1,40
1,52
1,36
1,55
1,85
1,49
Sportkantine
1,49
1,60
1,73
1,97
2,51
1,76
Café / kroeg
1,82
1,89
2,14▲
2,46
3,03
2,15
Club / buurthuis
1,77▲
1,80
2,12▲
2,48
3,32
2,14
Totaal
1,59
1,67
1,81
2,05
2,61
1,84
T2 Totale
1
Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,43
1,64
1,76▲
1,81
2,36
1,83▲
Slijterij
1,36
1,48
1,56▲
1,51
1,92
1,59▲
Sportkantine
1,44
1,64
1,87
2,13▲
2,67
1,98▲
Café / kroeg
1,68
1,84
2,28▲
2,61▲
3,26
2,38▲
Club / buurthuis
1,72
1,82
2,17▲
2,49
3,29
2,33▲
Totaal
1,52
1,68
1,93▲
2,11▲
2,70
2,02▲
Hogere scores betekenen dat jongeren makkelijker aan alcohol (denken te kunnen) komen.
▲/▼
Significant hoger/lager dan op T0.
35
Longitudinaal Aangezien de jongeren die aan alle metingen meegedaan hebben gedurende de looptijd van programma LEF ouder zijn geworden, is het niet verrassend om te zien dat deze jongeren binnen beide gemeenten op de tweede en derde meting makkelijker aan alcohol (denken te kunnen) komen (zie Tabel 21). Opvallend hierbij is wel dat jongeren in beide gemeenten tijdens de vervolgmetingen met name in sportkantines en een café / kroeg een stuk makkelijker aan alcohol (denken te kunnen) komen, ten opzichte van de eerste meting. Dit lijkt te impliceren dat in beide gemeenten het toezicht op de toegankelijkheid van alcohol voor jongeren – met name – in sportkantines en cafés / kroegen onvoldoende is.
Tabel 21. Gemak waarmee jongeren in situaties buitenshuis aan alcohol (denken te kunnen) komen (%), per gemeente uitgesplitst [longitudinaal]. T0 Edam-Volendam Situatie
Enkhuizen
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Supermarkt
65,6
29,6
4,8
69,7
25,1
5,2
Slijterij
66,9
28,1
4,9
74,0
23,9
2,1
Sportkantine
59,5
31,7
8,7
61,9
31,4
6,8
Café / kroeg
48,5
30,4
21,1
55,3
31,2
13,5
Club / buurthuis
60,0
28,3
11,7
57,6
29,1
13,4
T1 Edam-Volendam Situatie
Enkhuizen
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Supermarkt
60,2
35,0
4,8
54,9
39,8
5,3
Slijterij
64,3
30,8
4,9
66,3
31,6
2,1
Sportkantine
53,0
36,7
10,4
50,3
42,2
7,5
Café / kroeg
38,7
30,8
30,6
42,6
38,0
19,4
Club / buurthuis
50,8
36,7
12,5
45,3
35,3
19,4
36
T2 Edam-Volendam Situatie
Enkhuizen
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Onmogelijk
Moeilijk
Makkelijk
Supermarkt
55,7
38,1
6,3
47,2
44,4
8,4
Slijterij
62,3
30,5
7,2
59,6
36,1
4,3
Sportkantine
49,8
36,7
13,5
42,4
44,5
13,1
Café / kroeg
41,5
31,8
26,7
32,9
39,2
27,9
Club / buurthuis
53,9
34,8
11,4
35,6
37,7
26,7
Binnen beide gemeenten zijn jongeren die op alle metingen meegedaan hebben gedurende de looptijd van programma LEF gaan denken dat alcohol voor hen buitenshuis makkelijker toegankelijk is geworden (zie Tabel 22). Opvallend hierbij is dat dit binnen de gemeente Enkhuizen voor alle leeftijdsgroepen geldt, terwijl dit binnen de gemeente Edam-Volendam alleen voor de jongere leeftijdsgroepen (13- en 14-jarigen) geldt. Als gekeken wordt naar het verschil tussen beide gemeenten in de ontwikkeling van de toegankelijkheid van alcohol buitenshuis, is te zien dat jongeren in de gemeente Enkhuizen sterker zijn gaan denken dat dit voor hen makkelijker is geworden, dan jongeren in de gemeente Edam-Volendam (β = 0.272). Dit geldt voor alle oudere leeftijdsgroepen (14 jaar: β = 0.340; 15 jaar: β = 0.663; 16+ jaar: β = 0.966). Dit lijkt te impliceren dat voor oudere jongeren (vanaf 14 jaar) het toezicht op de toegankelijkheid van alcohol buitenshuis strikter is geworden door de pre-interventie invloeden van programma LEF. Dit lijkt met name te gelden voor het toezicht op de toegankelijkheid van alcohol in uitgaansgelegenheden.
Zowel voor de kroeg (totaal: β = - 0.400; 14 jaar: β = - 0.474; 15 jaar: β = - 1.084; 16+ jaar: β = - 1.564) als een club (totaal: β = - 0.469; 14 jaar: β = - 0.690; 15 jaar: β = - 1.158; 16+ jaar: β = - 0.959) geldt dat jongeren in de gemeente Edam-Volendam aangeven dat het significant moeilijker geworden is om alcohol te kunnen krijgen, ten opzichte van jongeren van dezelfde leeftijd in de gemeente Enkhuizen.
37
Tabel 22. Toegankelijkheid alcohol (niet-thuis) voor jongeren1 (M), per gemeente uitgesplitst naar leeftijd [longitudinaal]. Edam-Volendam T0 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,43
1,42
1,57
1,75
1,93
1,55
Slijterij
1,41
1,37
1,60
1,72
2,00
1,54
Sportkantine
1,54
1,44
1,77
2,03
2,84
1,74
Café / kroeg
1,74
1,68
2,23
2,85
3,75
2,18
Club / buurthuis
1,65
1,55
1,81
2,04
2,66
1,79
Totaal
1,55
1,49
1,79
2,08
2,64
1,76
T1 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,43
1,60▲
1,69
1,72
1,86
1,64▲
Slijterij
1,41
1,52▲
1,63
1,76
1,64▼
1,59
Sportkantine
1,57
1,65▲
1,97▲
2,33▲
2,27▼
1,88▲
Café / kroeg
1,90
2,11▲
2,71▲
3,27▲
2,93▼
2,50▲
Club / buurthuis
1,71
1,83▲
2,06▲
2,14
2,18▼
1,95▲
Totaal
1,60
1,74▲
2,01▲
2,24
2,18▼
1,91▲
T2 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,38
1,67▲
1,82▲
1,82
2,14
1,73▲
Slijterij
1,31
1,57▲
1,71
1,83
2,05
1,66▲
Sportkantine
1,71
1,75▲
2,06▲
2,26
2,68
1,98▲
Café / kroeg
1,69
2,16▲
2,63▲
2,71
3,14▼
2,40▲
Club / buurthuis
1,62
1,85▲
1,90
1,95
2,75
1,92▲
Totaal
1,54
1,80▲
2,02▲
2,11
2,55
1,93▲
38
Enkhuizen T0 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,37
1,48
1,44
1,51
2,48
1,49
Slijterij
1,33
1,41
1,29
1,38
2,00
1,38
Sportkantine
1,56
1,57
1,60
1,84
2,71
1,66
Café / kroeg
1,63
1,85
1,90
2,13
2,90
1,90
Club / buurthuis
1,51
1,87
1,89
1,99
2,90
1,86
Totaal
1,48
1,64
1,62
1,77
2,60
1,66
T1 Totale Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,52
1,54
1,66▲
1,96▲
2,81
1,67▲
Slijterij
1,52
1,36
1,36
1,62▲
2,29
1,46
Sportkantine
1,55
1,65
1,80▲
2,23▲
2,71
1,79▲
Café / kroeg
1,79
2,05▲
2,21▲
2,58▲
3,10
2,16▲
Club / buurthuis
1,70
1,97
2,22▲
2,70▲
3,43
2,14▲
Totaal
1,62
1,71
1,85▲
2,22▲
2,87
1,85▲
T2 Totale
1
Variabele
12 jaar
13 jaar
14 jaar
15 jaar
≥ 16 jaar
groep
Supermarkt
1,64▲
1,77▲
1,86▲
2,01▲
3,50▲
1,86▲
Slijterij
1,53
1,59▲
1,53▲
1,73▲
2,60
1,62▲
Sportkantine
1,72
1,92▲
2,11▲
2,47▲
3,40
2,06▲
Café / kroeg
1,88
2,33▲
2,78▲
3,06▲
3,85▲
2,52▲
Club / buurthuis
1,93▲
2,20▲
2,66▲
3,05▲
3,95▲
2,46▲
Totaal
1,74▲
1,96▲
2,19▲
2,47▲
3,46▲
2,10▲
Hogere scores betekenen dat jongeren makkelijker aan alcohol (denken te kunnen) komen.
▲/▼
Significant hoger/lager dan op T0.
39
Zichtbaarheid handhaving De bovenstaande resultaten over de toegankelijkheid van alcohol buitenshuis lijken al een invloed van (onbewust) scherpere handhaving – met name voor jongeren van 14 jaar en ouder – te impliceren. Een volgende stap om (het verschil tussen beide gemeenten in) de wijze (en ontwikkeling) van handhaving te bekijken, is om te kijken in hoeverre jongeren daadwerkelijk een uitgaansgelegenheid (café, kroeg of club) binnenkomen en of zij hier alcohol drinken.
Cross-sectioneel Bezoek uitgaansgelegenheden In Tabel 23 en 24 is te zien dat het bezoeken van uitgaansgelegenheden voor jongeren in de gemeente Enkhuizen relatief gelijk gebleven is, terwijl jongeren in de gemeente EdamVolendam tussen T0 (M = 2,30) en T2 (M = 2,05) juist minder vaak uitgaansgelegenheden zijn gaan bezoeken; dit geldt met name voor de oudste leeftijdsgroep (16 jaar en ouder). Dit lijkt te impliceren dat jongeren van 16 jaar en ouder meer controle en toezicht bij uitgaansgelegenheden zijn gaan ervaren. Als gekeken wordt naar de invloed van de mate waarin jongeren uitgaansgelegenheden bezoeken op het daadwerkelijke alcoholgebruik van jongeren, komt duidelijk naar voren dat de mate waarin jongeren uitgaan een risicofactor kan zijn. Binnen beide gemeenten geldt op alle metingen dat jongeren die aangeven vaker een uitgaansgelegenheid te bezoeken, vaker aangeven zowel in hun hele leven (Edam-Volendam: r = tussen .25 en .40; Enkhuizen: r = tussen .31 en .38) als in de afgelopen maand (Edam-Volendam: r = tussen .36 en .46; Enkhuizen: r = tussen .36 en .43) alcohol gedronken te hebben.
Tevens is binnen beide gemeenten op alle metingen een sterk significant verband te zien tussen uitgaansgelegenheden bezoeken en de hoeveelheid alcohol die jongeren wekelijks drinken; jongeren die vaker uitgaan, drinken meer alcohol dan jongeren die minder vaak uitgaan (Edam-Volendam: r = tussen .31 en .46; Enkhuizen: r = tussen .43 en .48). Geconcludeerd kan worden dat jongeren die vaker uitgaansgelegenheden bezoeken, vaker aangeven alcohol te hebben gedronken en wekelijks meer alcohol drinken.
Alcoholgebruik tijdens het uitgaan In Tabel 23 en 24 is te zien dat jongeren die aangeven minimaal maandelijks alcohol te drinken, dit binnen beide gemeente op alle metingen ook vaak tijdens het uitgaan doen. Waar het alcoholgebruik tijdens het uitgaan binnen de gemeente Enkhuizen tussen T0 (M = 2,17) en T2 (M = 2,34) is toegenomen, is dit binnen de gemeente Edam-Volendam juist afgenomen 40
(T0: M = 2,51; T2: M = 2,16). Dit lijkt te impliceren dat jongeren in de gemeente EdamVolendam meer controle en toezicht zijn gaan ervaren op de verstrekking van alcohol aan jongeren onder de 18 jaar in uitgaansgelegenheden.
Tabel 23. Mate waarin jongeren uitgaansgelegenheden bezoeken en alcohol drinken tijdens het uitgaan (%), uitgesplitst per gemeente [cross-sectioneel]. Edam-Volendam T0
T1
T2
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Nooit
41,4
27,5
48,6
35,1
48,8
38,4
Af en toe
14,2
28,4
17,5
29,8
15,7
30,8
Maandelijks
20,9
17,3
16,7
13,2
19,3
12,6
Wekelijks
23,5
26,8
17,2
21,9
16,2
18,2
Enkhuizen T0
*
T1
T2
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Nooit
53,3
39,7
60,5
47,9
54,1
29,7
Af en toe
18,1
24,7
19,7
26,0
17,7
31,0
Maandelijks
20,3
18,4
15,5
14,6
20,3
22,1
Wekelijks
8,3
17,2
4,3
11,5
7,9
17,2
Hier zijn alleen jongeren meegenomen die aangegeven hebben minimaal maandelijks uit te
gaan én minimaal maandelijks alcohol drinken.
41
Tabel 24. Mate waarin jongeren uitgaansgelegenheden bezoeken1 en alcohol drinken tijdens het uitgaan2 (M), per gemeente uitgesplitst naar leeftijd [cross-sectioneel]. Edam-Volendam T0
T1
T2
Leeftijd
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
12 jaar
1,61
--
1,73
1,00
1,54
1,00
13 jaar
1,83
2,07
1,79
1,20
1,75
1,40
14 jaar
2,26
1,95
2,07
1,86
2,05
1,52
15 jaar
2,50
2,08
2,45
2,26
2,32
2,09
16 jaar en ouder
3,05
3,08
2,38▼
2,82
2,34▼
2,59
Totaal
2,30
2,51
2,05▼
2,26
2,05▼
2,16
Enkhuizen T0
*
T1
T2
Leeftijd
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
12 jaar
1,39
--
1,48
1,00
1,58
--
13 jaar
1,59
1,22
1,54
1,00
1,61
2,43
14 jaar
1,72
1,72
1,54▼
1,60
1,60
1,64
15 jaar
1,95
1,80
1,76
2,00
1,97
2,25
16 jaar en ouder
2,66
2,60
2,40▼
2,14
2,47
2,49
Totaal
1,84
2,17
1,65▼
1,96
1,84
2,34
Hier zijn alleen jongeren meegenomen die aangegeven hebben minimaal maandelijks uit te
gaan én minimaal maandelijks alcohol drinken. **
Significantie van het verschil kon niet berekend worden vanwege inconsistenties in wel/niet
alcohol drinken tijdens het uitgaan binnen participanten tussen beide metingen. 1
Hogere scores betekenen dat jongeren vaker een uitgaansgelegenheid bezoeken.
2
Hogere scores betekenen dat jongeren vaker alcohol drinken tijdens het uitgaan.
▼
Significant lager dan op T0.
Longitudinaal Bezoek uitgaansgelegenheden In Tabellen 25 en 26 is te zien dat het bezoeken van uitgaansgelegenheden door jongeren die op alle metingen meegedaan hebben, binnen de gemeente Edam-Volendam relatief gelijk is 42
gebleven, terwijl dit binnen de gemeente Enkhuizen is toegenomen. Opvallend hierbij is dat dit met name voor de jongere jongeren (12-, 14- en 15-jarigen) geldt. Als gekeken wordt naar het verschil tussen beide gemeenten in de ontwikkeling van het bezoeken van uitgaangelegenheden door jongeren, is in het algemeen te zien dat jongeren in de gemeente Edam-Volendam minder vaak uitgaansgelegenheden zijn gaan bezoeken ten opzicht van jongeren in de gemeente Enkhuizen (β = - 0.233). Dit lijkt te impliceren dat de controle bij het binnenkomen bij uitgaansgelegenheden voor jongeren in de gemeente EdamVolendam over het algemeen strikter geworden is door pre-interventie invloeden van programma LEF. Wanneer dit verder naar leeftijd bekeken wordt, is te zien dat dit met name voor de 14- (β = - 0.428) en 15-jarigen (β = - 0.568) geldt.
Alcoholgebruik tijdens het uitgaan In Tabel 25 en 26 is te zien dat jongeren die op alle metingen meegedaan hebben, en die aangeven minimaal maandelijks alcohol te drinken, dit binnen beide gemeente op alle metingen ook vaak tijdens het uitgaan doen. Waar het alcoholgebruik tijdens het uitgaan binnen de gemeente Enkhuizen tussen T0 (M = 1,71) en T2 (M = 2,27) is toegenomen, is dit binnen de gemeente Edam-Volendam gelijk gebleven. Dit verschil in de ontwikkeling van het alcoholgebruik tijdens het uitgaan is echter niet significant, waardoor niet geconcludeerd mag worden dat jongeren in de gemeente Edam-Volendam meer controle en toezicht op de verstrekking van alcohol aan jongeren onder de 18 jaar in uitgaansgelegenheden zijn gaan ervaren.
Tabel 25. Mate waarin jongeren uitgaansgelegenheden bezoeken en alcohol drinken tijdens het uitgaan (%), uitgesplitst per gemeente [longitudinaal]. Edam-Volendam T0
T1
T2
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Nooit
50,8
44,4
45,1
35,9
45,8
39,3
Af en toe
13,4
30,6
17,2
29,1
15,3
32,5
Maandelijks
16,7
6,5
18,9
12,7
21,6
12,8
Wekelijks
19,1
18,5
18,8
22,3
17,3
17,4
43
Enkhuizen T0
*
T1
T2
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Bezoek
Alcohol*
Nooit
63,8
60,0
61,9
48,9
52,5
32,6
Af en toe
16,7
20,0
19,2
35,6
18,8
31,6
Maandelijks
15,2
11,4
15,7
8,9
20,9
20,0
Wekelijks
4,5
8,6
3,2
6,6
7,8
15,8
Hier zijn alleen jongeren meegenomen die aangegeven hebben minimaal maandelijks uit te
gaan én minimaal maandelijks alcohol drinken.
Tabel 26. Mate waarin jongeren uitgaansgelegenheden bezoeken1 en alcohol drinken tijdens het uitgaan2 (M), per gemeente uitgesplitst naar leeftijd [longitudinaal]. Edam-Volendam T0
T1
T2
Leeftijd
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
12 jaar
1,68
--
1,85
1,00
1,87
1,00
13 jaar
1,81
1,92
1,87
2,17
1,97
1,60
14 jaar
2,24
1,87
2,52▲
1,93
2,23
2,00
15 jaar
2,36
1,87
2,20
2,65
2,40
2,17
16 jaar en ouder
2,75
2,77
2,30▼
3,23
2,36
2,94
Totaal
2,07
2,09
2,14
2,27
2,13
2,09
Enkhuizen T0
*
T1
T2
Leeftijd
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
Bezoek
Alcohol*/**
12 jaar
1,41
--
1,45
1,00
1,70▲
3,00
13 jaar
1,59
1,14
1,57
1,14
1,68
1,67
14 jaar
1,60
1,60
1,60
1,57
1,99▲
2,31
15 jaar
1,70
1,58
1,87
2,06
2,29▲
2,24
16 jaar en ouder
2,48
2,27
1,95
2,33
2,25
2,86
Totaal
1,61
1,71
1,61
1,78
1,87▲
2,27
Hier zijn alleen jongeren meegenomen die aangegeven hebben minimaal maandelijks uit te
gaan én minimaal maandelijks alcohol drinken. 44
**
Significantie van het verschil kon niet berekend worden vanwege inconsistenties in wel/niet
alcohol drinken tijdens het uitgaan binnen participanten tussen beide metingen. 1
Hogere scores betekenen dat jongeren vaker een uitgaansgelegenheid bezoeken.
2
Hogere scores betekenen dat jongeren vaker alcohol drinken tijdens het uitgaan.
▲/▼
Significant hoger/lager dan op T0.
Conclusie Geconcludeerd kan worden dat de (zichtbaarheid van de) handhaving van het alcoholbeleid door de gemeente, horeca, politie en andere betrokkenen een belangrijke rol speelt in het alcoholgebruik van jongeren. Wanneer er onvoldoende handhaving is én dit niet voldoende zichtbaar is, blijft het voor (minderjarige) jongeren makkelijk om uitgaansgelegenheden binnen te komen en (hier) alcohol te verkrijgen. Jongeren die vaker uitgaan en makkelijker aan alcohol (denken te) kunnen komen, drinken vaker en meer alcohol, dan jongeren die minder vaak uitgaan en moeilijker aan alcohol (denken te) kunnen komen. Tevens kan geconcludeerd worden dat de handhaving van het alcoholbeleid aangescherpt lijkt te zijn door de pre-interventie invloeden van programma LEF. Jongeren in de gemeente Enkhuizen zijn gedurende de looptijd van programma LEF gaan ervaren dat alcohol buitenshuis minder makkelijk toegankelijk is geworden, zijn minder vaak uitgaansgelegenheden gaan bezoeken én hier minder vaak alcohol gaan drinken ten opzichte van jongeren in de gemeente Enkhuizen.
Conclusie Wanneer gekeken wordt naar het alcoholgebruik en de ontwikkeling hiervan binnen beide gemeenten, zijn enkele interessante verschillen zichtbaar. Waar binnen beide gemeenten een daling in het alcoholgebruik, zowel voor het ooit, maandelijks als wekelijks alcohol gedronken hebben, tussen de eerste en tweede meting zichtbaar is, is alleen binnen de gemeente Edam-Volendam ook een daling van deze prevalentiecijfers tussen de eerste en derde meting zichtbaar. Wanneer gekeken wordt naar de wekelijkse alcoholconsumptie is binnen de gemeente Edam-Volendam een lichte daling tussen de eerste en derde meting zichtbaar, terwijl binnen de gemeente Enkhuizen hier juist een flinke significante toename in te zien is. Deze verschillen in de ontwikkeling van het alcoholgebruik tussen beide gemeenten lijken – net als in het tussenrapport – een indicatie te geven dat in de gemeente Edam-
45
Volendam (voornamelijk binnen de oudere leeftijdsgroepen) sprake kan zijn van preinterventie invloeden van programma LEF.
Wanneer gekeken wordt naar de ontwikkeling van de factoren uit het verklaringsmodel binnen beide gemeenten, lijken met name de tolerantie van ouders en normen van jongeren ten aanzien van alcoholgebruik van jongeren in de gemeente Edam-Volendam veranderd door de pre-interventie invloeden van programma LEF. De invloed hiervan op de ontwikkeling van (de zichtbaarheid van) de handhaving van het alcoholbeleid in de gemeente Edam-Volendam is nog wisselend. Ouders in de gemeente Edam-Volendam lijken minder tolerant te zijn geworden ten aanzien van het alcoholgebruik van jongeren. Jongeren in de gemeente Edam-Volendam zijn minder tolerante regels over (het gebruik van) alcohol gaan ervaren ten opzichte van jongeren in de gemeente Enkhuizen, waarbij geldt dat dit verschil in ontwikkeling voornamelijk voor oudere jongeren (vanaf 14 jaar) zichtbaar is. Dit lijkt te impliceren dat ouders (voor een deel) hun gedrag zijn gaan aanpassen door de pre-interventie invloeden van programma LEF. De normen die jongeren ten aanzien van alcoholgebruik van jongeren hebben, zijn onder jongeren in de gemeente Edam-Volendam over het algemeen niet minder sterk geworden, maar – in vergelijking met jongeren in de gemeente Enkhuizen – zijn deze ook niet heel veel sterker geworden.
Opvallend is dat voornamelijk onder de oudere groepen jongeren (vanaf 14 jaar) in de gemeente Edam-Volendam alle typen normen minder sterk geworden zijn in vergelijking met jongeren in dezelfde leeftijdsgroepen in de gemeente Enkhuizen. Dit lijkt te impliceren dat – met name oudere – jongeren (voor een deel) hun normen zijn gaan aanpassen door de pre-interventie invloeden van programma LEF. Hoewel de ontwikkeling van (de zichtbaarheid van) de handhaving van het alcoholbeleid door gemeente, horeca en overige betrokkenen nog wisselend is, zijn er wel tekenen dat de handhaving in de gemeente Edam-Volendam aangescherpt is in vergelijking met de gemeente Enkhuizen. Jongeren in de gemeente Enkhuizen zijn gedurende de looptijd van programma LEF gaan ervaren dat alcohol buitenshuis minder makkelijk toegankelijk is geworden, zijn minder vaak uitgaansgelegenheden gaan bezoeken én hier minder vaak alcohol gaan drinken ten opzichte van jongeren in de gemeente Enkhuizen. Dit lijkt te impliceren dat de handhaving van het alcoholbeleid in de gemeente Edam-Volendam aangescherpt is door de pre-interventie invloeden van programma LEF.
46
Geconcludeerd kan worden dat de pre-interventie invloeden van programma LEF over het algemeen een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van (enkele) factoren uit het verklaringsmodel. Ouders lijken hun gedrag (voor een deel) aangepast te hebben en minder tolerante regels over (het gebruik van) alcohol te zijn gaan stellen ten opzichte van ouders in de gemeente Enkhuizen. De normen die jongeren ten aanzien van alcoholgebruik van jongeren hebben, zijn – vooral onder de oudere jongeren – minder positief geworden. De handhaving van het alcoholbeleid lijkt voornamelijk voor de oudere jongeren strikter geworden te zijn, aangezien jongeren denken dat alcohol buitenshuis moeilijker toegankelijk is geworden, en zij minder vaak uitgaansgelegenheden zijn gaan bezoeken én hier minder vaak alcohol zijn gaan drinken. De ontwikkeling van deze factoren door de pre-interventie invloeden van programma LEF lijken een positieve invloed te hebben gehad op de dalingen van het alcoholgebruik in de gemeente Edam-Volendam.
47
Referentielijst Borsari, B., & Carey, K. B. (2001). Peer influences on college drinking: A review of the research. Journal of Substance Abuse, 13(4), 391-424. doi:10.1016/S0899-3289(01)00098-0 Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. New York: W. W. Norton. Iwamoto, D. K., & Smiler, A. P. (2013). Alcohol makes you macho and helps you make friends: The role of masculine norms and peer pressure in adolescent boys’ and girls’ alcohol use. Substance Use & Misuse, 48(5), 371-378. doi:10.3109/10826084.2013.765479 Koning, I. M., & Rijst, V. G. van der. (2018). Programma LEF: het uitstellen van het beginnen met drinken onder minderjarige jongeren in Edam-Volendam. Rapportage probleemdefinitie. Verkregen van https://www.lef-edvo.nl/wp-content/uploads/2019/ 03/Bijlage-1-Onderzoeksrapport-programma-LEF.pdf Koning, I. M., & Rijst, V. G. van der. (2019a). Programma LEF: het uitstellen van het beginnen met drinken onder minderjarige jongeren in Edam-Volendam. Tussenrapportage: huidige stand van zaken en ontwikkeling sinds de probleemdefinitie. Koning, I. M., & Rijst, V. G. van der. (2019b). Programma LEF: het uitstellen van het beginnen met drinken onder minderjarige jongeren in Edam-Volendam. Rapportage ouderonderzoek, September 2019. Santor, D. A., Messervey, D., & Kusumakar, V. (2000).
Measuring peer pressure, popularity, and conformity in adolescent boys and girls: Predicting school performance, sexual attitudes, and substance abuse. Journal of Youth and Adolescence, 29(2), 163-182. doi:10.1023/A:1005152515264
48