Omgevingsbeleidsplan 2022-2026.docx

Omgevingsbeleidsplan 2022 – 2026 Gemeente Edam-Volendam

0 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Omgevingsbeleidsplan Gemeente Edam-Volendam Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling 2022

Status: College vastgesteld: 12 april 2022 Gemeenteraad vastgesteld: 19 mei 2022

1 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

INHOUDSOPGAVE Voorwoord ..............................................................................................................................................................5 Inleiding...................................................................................................................................................................6 Organisatievisie.......................................................................................................................................................6 Afbakening en positionering ...................................................................................................................................6 Samenwerking.........................................................................................................................................................7 Leeswijzer................................................................................................................................................................7 1.

Klimaat en duurzaamheid ...................................................................................................................................9 1.1 Inleiding.............................................................................................................................................................9 1.2 Van internationale afspraken naar nationaal en Europees beleid en richtlijnen..............................................9 1.3 Regionaal en Provinciaal beleid ......................................................................................................................10 1.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................10 2.Landschap, groen en natuur...............................................................................................................................13 2.1 Inleiding...........................................................................................................................................................13 2.2 Landelijk beleid en richtlijnen .........................................................................................................................13 2.3 Provinciaal beleid

............................................................................................................................................14 2.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................15 3. Water.................................................................................................................................................................18 3.1 Inleiding...........................................................................................................................................................18 3.2 Landelijk beleid en richtlijnen .........................................................................................................................18 3.3 Beleid Waterschap ..........................................................................................................................................19 3.4 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................19 3.5 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................19 4.

Luchtkwaliteit en geur.......................................................................................................................................22 4.1 Inleiding...........................................................................................................................................................22 4.2 Landelijk beleid en richtlijnen .........................................................................................................................22 4.3 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................24 4.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................24 5.

Geluid, trillingen en straling ..............................................................................................................................27 5.1 Inleiding...........................................................................................................................................................27 5.2 Landelijk beleid en richtlijnen .........................................................................................................................27 5.3 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................29 5.4 Lokale situatie .................................................................................................................................................29 6.

Bodem en ondergrond ......................................................................................................................................33 6.1 Inleiding...........................................................................................................................................................33 6.2 Landelijk beleid en regelgeving .......................................................................................................................33 6.3 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................34 2 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

6.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................35 7. Externe veiligheid ..............................................................................................................................................37 7.1 Inleiding...........................................................................................................................................................37 7.2 Landelijke richtlijnen en regels........................................................................................................................37 7.3 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................38 7.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................39 8.

Afval...................................................................................................................................................................43 8.1 Inleiding...........................................................................................................................................................43 8.2 Landelijke regelgeving en richtlijnen...............................................................................................................43 8.3 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................43 8.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................43 9.

Welstand, beeldkwaliteit en monumenten.......................................................................................................45 9.1 Inleiding...........................................................................................................................................................45 9.2 Landelijk beleid en richtlijnen .........................................................................................................................45 9.3 Provinciaal beleid ............................................................................................................................................47 9.4 Lokale situatie en beleid..................................................................................................................................49

Deel II: Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 1. Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving ...............................................................................................53 1.1. Inleiding.........................................................................................................................................................53 1.2. Begrippen ......................................................................................................................................................53 1.3. Doorwerking in jaarcyclus en operationeel beleid........................................................................................54 1.4. Visie op de proceskwaliteit ...........................................................................................................................54 1.5 (Toekomstige) ontwikkelingen........................................................................................................................57 2.

Beleidsevaluatie...............................................................................................................................................59 2.1 Milieu ..............................................................................................................................................................59 2.2 BWT en RO ......................................................................................................................................................59 3. Beleid vergunningverlening .............................................................................................................................61 3.1 Inleiding...........................................................................................................................................................61 3.2 Probleemanalyse.............................................................................................................................................61 3.3 Risicoanalyse Vergunningverlening.................................................................................................................62 3.3.1 Beschrijving van de systematiek...................................................................................................................62 3.3.2 Resultaat van de

risicoanalyse......................................................................................................................64 3.4 Toetsniveaus ...................................................................................................................................................65 3.5 Doelstellingen Bouw- en woningtoezicht........................................................................................................66 3.6 Milieu ..............................................................................................................................................................69 3.7 Vergunningenstrategie....................................................................................................................................71 3.7.1 Bouwen.........................................................................................................................................................73 3 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

3.7.2 Slopen ...........................................................................................................................................................77 3.7.3 Brandveiligheid .............................................................................................................................................78 3.7.4 Monumenten................................................................................................................................................79 3.7.5 Aanleggen .....................................................................................................................................................82 3.7.6 Strijdig gebruik..............................................................................................................................................82 3.7.7 Milieu............................................................................................................................................................82 4.

Beleid Toezicht en Handhaving .........................................................................................................................86 4.1 Inleiding...........................................................................................................................................................86 4.2 Visie en uitgangspunten..................................................................................................................................86 4.2.1 Visie ..............................................................................................................................................................86 4.2.2 Uitgangspunten ............................................................................................................................................87 4.3 Risicoanalyse Toezicht en Handhaving............................................................................................................89 4.4 Tafel van 11 .....................................................................................................................................................91 4.5 Doelstellingen .................................................................................................................................................92 4.5.1.

BWT.............................................................................................................................................................93 4.5.2 Milieu ...........................................................................................................................................................94 4.6 Strategie per activiteit.....................................................................................................................................95 4.6.1 Inspectie .......................................................................................................................................................95 4.6.2 Toezicht ........................................................................................................................................................97 4.7 Handhaving ...................................................................................................................................................101 4.7.1 Preventiestrategie ......................................................................................................................................102 4.7.2 Toezichtstrategie ........................................................................................................................................102 4.7.4 Gedoogstrategie

.........................................................................................................................................108 4.7.5 Optreden tegen eigen overheid of andere overheden...............................................................................109 4.7.6 Projecten en thematisch handhaven..........................................................................................................109 Bijlagenoverzicht .................................................................................................................................................113 Bijlage 1:Risicoanalyse vergunningverlening en toezicht & handhaving.............................................................114 Bijlage 2: Toetsmatrix..........................................................................................................................................115 Bijlage 3: Tafel van 11..........................................................................................................................................117 Bijlage 4: Basiswerkwijze inspectie en toezicht...................................................................................................118 Bijlage 5: Leidraad sancties, bedragen en termijnen ..........................................................................................120

4 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

VOORWOORD Voor u ligt het Omgevingsbeleidsplan van de gemeente Edam-Volendam. Het Omgevingsbeleidsplan is de opvolger van het voorgaande omgevingsbeleidsplan 2016-2020. Dit voorgaande beleidsplan was de opvolger van het milieubeleidsplan 2009-2012 en het bouwbeleidsplan 2012-2016 uit EdamVolendam en het Integraal Handhavingsbeleid gemeente Zeevang 2013-2017. Het Omgevingsbeleidsplan 2022-2026 bestaat uit twee delen. Het eerste deel gaat over de kwaliteit van de leefomgeving; het tweede deel over het proces omtrent vergunningverlening, handhaving en toezicht. Dit plan gaat niet enkel over bouwen en milieu, maar eveneens over de uitvoering van VTH-taken bij bouwen, slopen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid, monumenten en milieu. Het Omgevingsbeleidsplan bevat het beleid omtrent de taken van de gemeente met betrekking tot het omgevingsrecht: wat is onze visie op de omgeving, hoe wordt er getoetst, hoe vindt het toezicht plaats en hoe wordt er gehandhaafd? Keuzes en prioriteiten zijn daarin onvermijdelijk. De verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van een initiatief in de openbare ruimte binnen de kaders die er voor zijn, bijvoorbeeld het bouwen of slopen van een bouwwerk, het starten van een kinderdagverblijf of het verbouwen van een monument, ligt altijd bij de initiatiefnemer.

De gemeente is er om erop toe te zien dat de initiatiefnemers die verantwoordelijkheid om binnen de kaders te blijven ook nemen. De gemeente neemt steeds meer de rol aan van de toezichthouder van het hele VTHsysteem en niet meer (enkel) van individuele gevallen. Met de invoering van Omgevingswet, naar verwachting in 2023, zal verder worden gegaan op deze ingeslagen weg. De Rijksoverheid geeft aan dat de Omgevingswet de wetten voor de leefomgeving bundelt en moderniseert. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. De nieuwe wet zorgt voor een samenhangende aanpak van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming. Daarnaast wordt participatie bevorderd. Bijvoorbeeld door burgers en ondernemers zo goed mogelijk te betrekken bij de ontwikkeling van de leefomgeving. Daarnaast vervangen algemene regels steeds vaker vergunningen en worden veel activiteiten vergunningsvrij. In sommige gevallen is toezicht echter wel gewenst, of nadrukkelijker noodzakelijk, en zal toch capaciteit vrijgemaakt moeten worden. Dit plan anticipeert waar mogelijk op al deze ontwikkelingen. Het is belangrijk te onthouden dat beleid en regels er voor de inwoners en ondernemingen van de gemeente zijn.

Wij achten het dan ook belangrijk om de individuele vraagstukken en belangen centraal te stellen. Al met al vertrouwen wij erop dat het voorliggende Omgevingsbeleidsplan voor de komende jaren een solide kader zal vormen voor de gemeentelijke taken op het gebied van het omgevingsrecht.

Wethouder W. Runderkamp

5 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

INLEIDING Dit Omgevingsbeleidsplan is de opvolger van het omgevingsbeleidsplan 2016-2020 Edam-Volendam. Actualisatie van het voorgaande omgevingsbeleidsplan was noodzakelijk, omdat dit plan geldig was tot en met 2021. De Omgevingswet treedt naar verwachting in werking in januari 2023. Het overgangsrecht gaat pas gelden vanaf dat moment. Dat betekent dat het overgangsrecht niet op onze situatie van toepassing is. De gemeente heeft al eerder gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het omgevingsbeleidsplan nogmaals voor twee jaar vast te stellen. Daarom is ervoor gekozen om het omgevingsbeleidsplan te actualiseren naar de huidige situatie.

ORGANISATIEVISIE De nieuwe gemeente Edam-Volendam bestaat sinds 1 januari 2016. Bij de fusie tussen de voormalige gemeenten Edam-Volendam en Zeevang is een besturingsfilosofie vastgesteld waarin kernwaarden zijn ontwikkeld die gelden op alle (besturings)niveaus van de gemeente: Vertrouwen, Wendbaarheid, Leiderschap en Verbinding. Deze waarden vormen dan ook het uitgangspunt en het kader van de wijze waarop getracht wordt de doelen te bereiken en de VTH-taken uit worden gevoerd. Bij het verlenen van vergunningen en het houden van toezicht wordt vertrouwen als uitgangspunt gehanteerd. Burgers en bedrijven hebben een verantwoordelijkheid om binnen de gestelde regels te acteren en de gemeente vertrouwt ze daarin. Pas bij signalen dat deze verantwoordelijkheid niet wordt genomen is de gemeente aan zet. De gemeente Edam-Volendam is wendbaar en flexibel en draagt eraan bij dat initiatieven worden gerealiseerd. Hierbij houdt zij wel de verantwoordelijkheid om de belangen van initiatiefnemers en de rest van de samenleving zorgvuldig af te wegen. In dit laatste ligt ook de koppeling met Leiderschap. De gemeente is een betrouwbaar anker voor de samenleving. In de sfeer van handhaving wordt dan ook daadkrachtig opgetreden indien wet- en regelgeving (herhaaldelijk en bewust of onbewust) wordt overtreden.

Tenslotte is de gemeente Edam-Volendam omgevingsbewust en zoekt zij in het uitvoeren van de VTHwerkzaamheden steeds de verbinding met alle partijen. De kernwaarden vormen het uitgangspunt bij het aanpassen van de organisatie op de mogelijke invoering van de private kwaliteitsborging. Het is denkbaar dat de rol van de gemeente daarbij nog meer aan zal sluiten bij met name ‘Vertrouwen’.

AFBAKENING EN POSITIONERING Dit Omgevingsbeleidsplan is geschreven om enerzijds de inhoudelijke doelstellingen op de domeinen milieu en bouwen vast te stellen en anderzijds de doelen te formuleren welke bereikt kunnen worden door vergunningverlening, toezicht en handhaving. Verder geeft het richting aan de ambtelijke organisatie waarop in te zetten de komende beleidsperiode en hoe de taken uit voeren. Het omgevingsrecht kent vele facetten. Het is daarom noodzakelijk om keuzes te maken welke elementen worden uitgewerkt in dit Omgevingsbeleidsplan. Het eerste deel van dit plan bevat de visie op de fysieke leefomgeving in de brede zin en het tweede deel gaat over de uitvoering van de VTH-taken. Deze VTH-taken worden afgebakend door artikel 2.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de daarmee verbonden wetgeving, besluiten en regelingen (Bouwbesluit, activiteitenbesluit etc.). Dit betekent dat de activiteiten die bijvoorbeeld in art. 2.2 Wabo worden beschreven (kappen, inritten etc.) geen plek hebben in dit plan. Uitzonderingen hierop zijn gemeentelijke en provinciale monumenten welk wel een plaats hebben in dit plan.

6 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Uiteraard dient het Omgevingsbeleidsplan niet alleen geplaatst te worden binnen de wettelijke kaders van de Wabo, maar ook van de Waterwet, de Woningwet, andere relevante wetgeving en de interne kaders zoals het coalitieakkoord en het programmaplan. Daarnaast is er aandacht voor zowel de landelijke ontwikkelingen van de private kwaliteitsborging, de vormgeving van de nieuwe Omgevingswet, doorontwikkeling van de omgevingsdiensten en het vaststellen van een verordening VTH-kwaliteit. Een deel van de taken op het gebied van milieu, de zogenaamde basistaken, worden uitgevoerd door de Omgevingsdienst IJmond. Dit plan sluit aan op het door de Omgevingsdienst geformuleerde uitvoeringskader en handhavingsbeleid zoals door de raad vastgesteld.

SAMENWERKING Voor de realisatie van de doelstellingen en de uitvoering van de taken werkt de gemeente samen met een groot aantal interne en externe partners. Naast de gemeente wordt het speelveld gevormd door:

- Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, voor samenwerking bij vergunningverlening en toezicht en handhaving op het gebied van brandveiligheid;

- Omgevingsdienst IJmond, voor samenwerking bij vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu;

- Provincie Noord-Holland, als bestuurlijk partner, bevoegd gezag en steller van meerdere beleidskaders binnen het Omgevingsrecht;

- Hoogheemraadschap HHNK, voor samenwerking bij de watertaken; - OM en Politie, als strafrechtelijk partners. De wijze waarop deze samenwerking plaatsvindt wordt verderop in dit plan omschreven.

LEESWIJZER Zoals eerder benoemd bestaat het Omgevingsbeleidsplan uit twee delen. Het eerste deel bevat het beleid en de visie van de gemeente op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in de uitgebreide zin: het geeft antwoord op de vraag ‘Wat is onze visie op de fysieke leefomgeving en welke activiteiten zetten wij hiervoor in?’ In het eerste deel staan dus ook de inhoudelijke doelen en ambities op het gebied van milieu, externe veiligheid en welstand. Het tweede deel gaat in op het beleid van de gemeente met betrekking tot de uitvoering van de VTH-taken voor bouwen, ruimtelijke ordening en milieu. Het geeft antwoord op de vraag ‘Op welke wijze voeren we Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving voor bouwen, ruimtelijke ordening en milieu uit, om de gestelde kwaliteit van de fysieke leefomgeving te bereiken?’ Het tweede deel is gebaseerd op een risicoanalyse en een probleemanalyse, welke verder uitgewerkt wordt in een prioriteitstelling, meetbare doelstellingen door middel van indicatoren en een strategie. Jaarlijks zal er een integraal uitvoeringsprogramma worden opgesteld waarin de vertaling naar de praktijk worden gemaakt. De meeste processen houden verband met de activiteit bouwen en daar ligt vanzelfsprekend ook de nadruk op. Hoewel de doelstellingen betrekking hebben op het VTH-proces kunnen ze niet volledig los van de inhoud worden gezien.

7 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Deel I Omgevingskwaliteit

8 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

1. KLIMAAT EN DUURZAAMHEID 1.1 INLEIDING De onderwerpen klimaat en duurzaamheid zijn niet meer weg te denken uit Europees, landelijk en lokaal beleid. En dat is niet verwonderlijk, want burgers en bedrijven houden zich steeds meer bezig met verduurzamen en klimaatneutraal maken van huizen en kantoren. Duurzaamheid is een breed begrip en richt zich op een groot scala aan onderwerpen waaronder maatschappelijk verantwoord leven en ondernemen, milieu, ecologie en toekomstgericht denken. Overheden spelen met klimaat- en duurzaamheidsbeleid enerzijds in op de vraag vanuit de samenleving en anderzijds probeert zij het voortouw te nemen door bijvoorbeeld stimuleringsmaatregelen in te zetten. Afspraken en doelen zijn op internationaal niveau gemaakt en ook richtlijnen en regels zijn in toenemende mate in Brussel en op internationale conferenties opgesteld. De landelijke, provinciale en lokale overheden blijven belangrijke spelers voor wat betreft de doorvertaling van deze afspraken naar uitvoerbare en naleefbare wetgeving, regulatie en stimulering. Zo bepaalt het nationale Klimaatakkoord de landelijke koers, stelt de provincie stimuleringssubsidies beschikbaar en maakt de gemeente lokaal beleid afgestemd op de eigen leefomgeving. Gemeente Edam-Volendam heeft in het collegeakkoord het belang van een lokaal klimaat en duurzaamheidsbeleid altijd onderschreven.

In de concept omgevingsvisie zijn klimaat en duurzaamheid onderdeel van de centrale thema’s en komen de onderwerpen terug in “zorg voor water en land” en “klaar voor transitie”.

1.2 VAN INTERNATIONALE AFSPRAKEN NAAR NATIONAAL EN EUROPEES BELEID EN RICHTLIJNEN Het landelijk klimaatbeleid is met name gebaseerd op internationale afspraken zoals bijvoorbeeld het Klimaatverdrag van de VN (1992), het Kyotoverdrag (1997) en het VN-Klimaatakkoord van Parijs (2015). Het akkoord van Parijs, dat in 2015 door een groot aantal landen is ondertekend met het doel opwarming van de aarde te beperken tot onder de twee graden, is inmiddels in werking getreden en vertaald naar het Klimaatakkoord (nationaal). Het doel van het Klimaatakkoord is een nationale doelstelling om de reductie van broeikasgassen te bewerkstelligen ten behoeve van het tegengaan van klimaatverandering, welke volgt uit en is verankerd in de Klimaatwet. Specifiek gaat het hier om een reductiedoel van -49% CO₂ in 2030 en -95% CO₂ in 2050 (ten opzichte van het jaar 1990). Tegelijkertijd vormt het Klimaatakkoord (een groot deel van) de invulling van het eerste Klimaatplan onder de Klimaatwet, waarin het Rijk het klimaatbeleid voor de periode van tien jaar in hoofdlijnen heeft vastgelegd (2021-2030). Als EU-lidstaat heeft Nederland zich er ook toe gecommitteerd om van de EU uiterlijk in 2050 het eerste klimaat neutrale continent te maken. Door dergelijke afspraken op Europees niveau is er sprake van een ‘gelijk speelveld’ onder de 27 lidstaten.

Nederland is de afgelopen jaren een van de voorvechters geweest in Brussel van een aanscherping van de reductiedoelstelling, wat erin heeft geresulteerd dat er nu op EU-niveau is afgestemd dat het doel van -49% CO₂ is verhoogd naar -55% CO₂ in 2030 ten opzichte van het jaar 1990. Deze hernieuwde doelstelling zal te zijner tijd ook op nationaal niveau moeten worden overgenomen. Wetgeving Naast hetgeen is vastgelegd in het Klimaatakkoord, de Klimaatwet en het Klimaatplan is veel omtrent klimaat en duurzaamheid ook geregeld in andere wetgeving. Voorbeeld hiervan is de Wet milieubeheer (Wm), welke bepaalt dat bedrijven een verplichting hebben energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder uit te voeren. Ook wordt in het Bouwbesluit rekening gehouden met dit onderwerp door bouwvoorschriften voor energiezuinigheid en milieu (BENG en/of ENG).

9 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

1.3 REGIONAAL EN PROVINCIAAL BELEID Naar aanleiding van de inwerkingtreding van het Klimaatakkoord is Nederland opgedeeld in 30 zogeheten energieregio’s welke de opdracht hebben gekregen om de maatregelen uit het akkoord te realiseren middels een Regionale Energie Strategie: de RES. Elke regio onderzoekt waar en hoe het best duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden, en daarnaast ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn zodat wijken en gebouwen van het aardgas af kunnen. De locaties met potentie voor het opwekken van elektriciteit en het genereren en/of afnemen van warmte worden aangeduid met de term ‘zoekgebieden’. De inventarisatie van de zoekgebieden tot nog toe heeft in de energieregio Noord-Holland Zuid (NHZ) – waar de gemeente Edam-Volendam onderdeel van uitmaakt - geresulteerd in een eerste versie van onze regionale strategie. Deze RES 1.0 is in april 2021 vastgesteld en verder uitgewerkt in het ‘Uitvoeringsprogramma RES 1.0’ voor wat betreft elektriciteit op land en de ‘Transitievisie Warmte’ (TVW) voor wat betreft warmtebronnen. De provincie Noord-Holland geeft prioriteit aan de handhaving van de energiebesparingsverplichting vanuit de Wm. Dit doet zij onder meer door haar opdracht gevende rol richting de omgevingsdiensten.

Daarnaast zijn in de huidige Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) drie hoofdbelangen geformuleerd, namelijk klimaatbestendigheid, duurzaam ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit. Met cijfers en kaarten wordt inzichtelijk gemaakt waar mogelijke energietransities neerslaan en wat dat betekent voor het duurzaam ruimtegebruik en de inzet op de ruimtelijke kwaliteit. Met het oog op het Nationale Energieakkoord kijkt de provincie hoe lopende initiatieven verder ontwikkeld kunnen worden. Aanvullend heeft de provincie middelen ter beschikking gesteld voor een periode van vier jaar ten behoeve van gemeenten die de intentieovereenkomst “Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse Bedrijven 2022-2025” zijn aangegaan; Edam-Volendam heeft dit akkoord ondertekend en zal de komende vier jaar het toezicht op en de stimulatie van energiebesparende maatregelen bij (energierelevante) bedrijven verder intensiveren. Om haar beleidsdoelen te bereiken ondersteunt de provincie gemeenten en het midden- en kleinbedrijf (MKB) bij het lokale duurzame energiebeleid. Dit gebeurt o.a. vanuit het Servicepunt Duurzame Energie. Daarnaast richt de provincie zich op regionale samenwerking, ontwikkeling via het Energy Board en werkt zij aan de nationale en internationale positionering van de noordelijke regio in de Energy Valley.

Ook in de RES stuur- en werkgroep speelt de provincie een ondersteunende – en waar nodig coördinerende – rol, bijvoorbeeld daar waar energiebronnen of energieopwekkende elementen op een grens liggen tussen gemeenten, of daar waar deze bronnen en elementen gemeentegrens-, regiogrens- of provinciegrens-overstijgend zijn.

1.4 LOKALE SITUATIE EN BELEID Het college heeft duurzaamheid de afgelopen jaren altijd gezien als een prioriteit en vindt daarom dat het een essentieel onderdeel moet zijn van dit Omgevingsbeleidsplan. Verder heeft het college particuliere initiatieven gestimuleerd en heeft de gemeente een voorbeeldrol aangenomen, door bijvoorbeeld openbare verlichting te verduurzamen en als organisatie het voortouw te nemen in verduurzaming. Door duurzaamheid structureel op te nemen in de Meerjaren Onderhoudsplanning (MOP) van het gemeentelijk vastgoed heeft de gemeente EdamVolendam kansen kunnen benutten om duurzaamheid op een kostendekkende manier mee te nemen bij het reguliere onderhoud. Voor windmolens is in het beleid geen plaats geweest. Het belang van een open horizon en toerisme hebben in dit geval altijd zwaarder gewogen. Het te voeren beleid op het gebied van duurzaamheid is de afgelopen jaren vertaald naar de Duurzaamheidsagenda 2018-2022, waarin een vijftal ambities is opgesteld met concrete doelstellingen ten behoeve van een gezonde, ecologische en hoogkwalitatieve leefomgeving.

Specifiek betreft het de volgende ambities: 1) Thema Energie: Op weg naar een energie neutrale gemeente 2) Thema Klimaatadaptatie: Toekomstbestendige gemeente 3) Thema Circulaire Economie: Afval wordt grondstof 4) Thema Duurzaam Toerisme 5) Thema Duurzame gemeentelijke organisatie 10 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

De doelstellingen per thema zijn verder uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2018-2022 in de vorm van maatregelen die de gemeente heeft ondernomen dan wel gaat ondernemen om de doelstellingen te behalen. Gezien de ambities 1 t/m 4 veelal ook raakvlakken hebben met wat er speelt buiten de grenzen van Edam-Volendam, worden er op meerdere niveaus in regioverband ook afspraken gemaakt met andere gemeenten en de provincie Noord-Holland. Het thema ‘Energie’ wordt opgepakt binnen de RES-regio Noord-Holland Zuid (NHZ), waarbij gemeenten zelf nog altijd bevoegd gezag blijven over of – en zo ja, welke – vormen van energie-opwek die zij wenselijk achten binnen hun eigen grenzen. Een eerste stap die Edam-Volendam in dit kader heeft ondernomen is het vaststellen van de Transitievisie Warmte (TVW); momenteel wordt de TVW verder uitgewerkt en geconcretiseerd in Wijkuitvoeringsplannen (WUP). Het thema ‘Klimaatadaptatie’ is zowel op regionaal niveau binnen de Zaanstreek-Waterland als op lokaal niveau in Edam-Volendam opgepakt, wat heeft geresulteerd in zowel een regionaal als in een lokaal Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie. De thema’s ‘Circulaire Economie’ en ‘Duurzaam Toerisme’ krijgen lokaal veel aandacht en ook op MRA-niveau zijn in het kader van de Duurzaamheid Top meerder afspraken gemaakt die onze gemeentelijke ambities ten goede komen.

Verder streeft de gemeente ernaar zo veel als mogelijk een voorbeeldrol aan te nemen, en heeft hier uitvoering aan gegeven door bijvoorbeeld het eigen wagenpark (deels) te elektrificeren, de openbare verlichting te verduurzamen met LED, zonnepanelen te plaatsen op gemeentelijk vastgoed, en meer. Een belangrijke rol is ook weggelegd voor informatieverlening en voorlichting. Niet iedereen weet wat hij kan doen om duurzaam te wonen of te verbouwen. Ook het geld is niet altijd (direct) beschikbaar. Waar mogelijk worden, in samenwerking met andere partijen, onze inwoners voorzien van informatie over de mogelijkheden, kosten en subsidies. Daarnaast maakt de gemeente gebruik van de diensten van het Duurzaam Bouwloket om burgers en bedrijven te informeren over energiebesparings-mogelijkheden en beschikbare subsidiemogelijkheden. Verder is de gemeente ook aangesloten bij Stichting Steenbreek, welke informatie verschaft aan zowel inwoners als aan de gemeente zelf over de ontharding en vergroening van de openbare ruimte, particuliere tuinen en bedrijfsgronden ten behoeve van een klimaat adaptieve, gezonde en biodiverse leefomgeving.

De huidige beleidsstukken (‘Duurzaamheidsagenda 2018-2022’ en ‘Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2018-2022’) zullen dit jaar (2022) aflopen, dus er gaat de komende periode gewerkt worden aan nieuwe beleidsmatige en kader stellende documenten die duurzaamheid ook de komende jaren zullen verankeren in het lokale beleid. In dit proces zullen participatie, de wensen van het college en de raad, de gemeentelijke omgevingsvisie en de wettelijke kaders met betrekking tot klimaat, duurzaamheid en de leefomgeving als randvoorwaarden worden opgenomen. In onderstaande schema staan de belangrijkste doelstellingen en activiteiten uitgeschreven. Visie Omgevingskwaliteit gaat hand in hand met klimaat en duurzaamheid. De gemeente wil deze verbinding leggen, niet alleen om een bijdrage te leveren aan de eigen leefomgeving, maar eveneens om een bijdrage te leveren aan een duurzame wereld. De gemeente neemt haar (wettelijke) verantwoordelijkheid schadelijke activiteiten tegen te gaan en positieve activiteiten te coördineren en stimuleren. Activiteiten Beleid 1. 2. 3.

Nieuw duurzaamheidsprogramma opstellen Duurzaamheid opnemen in relevante beleidsvisies, -plannen en -programma’s Voorbeeldrol blijven aannemen (MOP, inkoopbeleid etc.) 11

Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Uitvoering 4.

Duurzame energie stimuleren en C02 uitstoot verminderen (RES, etc.)

5. 6. 7.

Duurzaam ondernemen stimuleren Duurzaam wonen stimuleren Openbare verlichting gefaseerd vervangen (LED)

8.

Inwoners van informatie voorzien en bestaande informatievoorzieningen bekendheid geven

9.

Voorlichting over duurzaamheid tijdens toezichtbezoeken

10. Verduurzaming eigen organisatie (wagenpark, zonnepanelen etc.) 11. Toezicht en handhaving versterken (Energiebesparingsakkoord, etc.)

12 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

2.LANDSCHAP, GROEN EN NATUUR 2.1 INLEIDING In het dichtbevolkte Nederland is natuur een schaars goed. Niet alleen de omgang met de beperkte hoeveelheid groen, maar ook het behoud en de verbetering van de kwaliteit van de natuur vormen een uitdaging. Dit is niet alleen een taak van de natuurbeheerders, maar eveneens van de (lokale) overheden, burgers en bedrijven. Met diverse vormen van natuurbeleid, vaak gebaseerd op internationale richtlijnen, wordt de natuur beschermd en wordt gewerkt aan verbetering van de kwaliteit. De nieuwgevormde gemeente bestaat voor het grootste gedeelte uit landelijk agrarisch- en natuurgebied waarvan een groot gedeelte de status heeft van Natura 2000. Het beheer en gebruik is voor een groot deel in handen van de agrarische sector en Staatsbosbeheer (SBB). Het college laat in het coalitieakkoord weten dat de belangrijke partijen als Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO), de Provincie, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), Staatsbosbeheer en de gemeente samen een juiste balans dienen te vinden tussen alle belangen die hiermee gemoeid gaan.

2.2 LANDELIJK BELEID EN RICHTLIJNEN Bij het natuurbeleid is de Rijksoverheid verantwoordelijk voor de landelijke kaders en ambities. De provincies zijn verantwoordelijk voor het invullen en uitvoeren van het beleid, zoals dit in het Natuurakkoord staat. Op Europees niveau bestaat het netwerk Natura 2000, waarin een groot aantal natuurgebieden met elkaar verbonden zijn. Op landelijk niveau bestaat een samenhangend stelsel van natuurterreinen: het Natuur-netwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur). De Natuurbeschermingswet regelt de natuurbescherming van deze gebieden. Vanuit deze wet is voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor beschermde natuur een vergunning nodig. In het gebied ligt nog een opgave voor uitbreiding van dit NNN. Hierin is in het vigerende bestemmingsplan Buitengebied Zeevang 2016 deels al voorzien in die zin, dat gebieden die potentieel hiervoor in aanmerking komen, middels een wijzigingsbevoegdheid de bestemming Natuur kunnen krijgen. Eventuele nieuwe NNN-gebieden zullen worden toegevoegd. Figuur 2: Ecologische Hoofdstructuur (EHS), 2011

13 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Natuurvisie In 2014 heeft het kabinet haar nieuwe beleid voor de toekomst gepresenteerd: De Natuurvisie. In deze visie beschrijft zij in grote lijnen het natuurbeleid voor de komende tien jaar. Kernpunt van deze visie is een omslag in het denken. Natuur hoort midden in de samenleving thuis, niet alleen in beschermde natuurgebieden. Dit is goed voor de economie én voor de biodiversiteit. Het tegengaan van de bedreiging van de biodiversiteit wordt als belangrijke uitdaging aangemerkt. In o.a. de Flora- en Faunawet en het Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4) wordt uitgewerkt hoe deze diversiteit beschermd dient te worden. Ook de kwaliteit van het stedelijk groen en biodiversiteit binnen de bebouwde omgeving zijn in het NMP4 opgenomen. De overheidsplannen hiervoor staan in de Uitvoeringsagenda Natuurlijk Kapitaal. Deze plannen zijn in lijn met internationale biodiversiteitafspraken van het Biodiversiteitsverdrag (CBD) en de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. Het Rijk, provincies en beheerders werken samen aan een nieuwe systematiek die de kwaliteit van de Nederlandse natuur in beeld brengt en verzamelde monitoringsgegevens vertaalt naar een kwaliteitsbeoordeling. De kwaliteitsscores worden opgeslagen in het Informatie Model Natuur (IMNA).

Met de verzamelde informatie kan de overheid prioriteiten stellen en doelgericht instrumenten inzetten voor behoud en kwaliteitsverbetering van de Nederlandse natuur. De nieuwe Wet Natuurbescherming heeft de Natuurbeschermingswet 1998, de Flora- en Faunawet en de Boswet vervangen. Op termijn wordt deze wet via een aanvullingswet geïntegreerd in de Omgevingswet. Het voorgestelde nieuwe stelsel neemt de Europese regelgeving als uitgangspunt. Dat is niet alleen van belang vanwege het feit dat Nederland is gehouden tot nakoming van zijn internationale verplichtingen, maar ook omdat de Europese regelgeving een hoog beschermingsniveau van de natuur verzekert, hoger dan de bescherming die vóór de totstandbrenging van de Europese kaders werd geboden door de nationale wetgeving. Voor veel natuurdoelen is een goed watersysteem essentieel, zeker in het waterrijke Noord-Holland met haar veenweiden-, duin- en plassengebieden. Water en natuur zijn met elkaar verbonden door de verwevenheid van maatregelen die worden genomen in onder andere Natura2000 regelgeving, de Kaderrichtlijn Water (KRW), verdrogingsbestrijding, het Nederlands Natuur Netwerk en combinaties van waterberging en natuurontwikkeling. In 2009 heeft de provincie Noord-Holland het provinciaal Waterplan vastgesteld, waarvan de doelen vrijwel ongewijzigd worden voortgezet in de ontwerp-Watervisie 2016-2021.

De waterschappen geven uitvoering aan deze doelen. Het watersysteem is onderdeel van dit hoofdstuk voor zover het direct verbonden is met natuurbeleid. Aangezien het watersysteem zijn eigen uitdagingen kent, zal het in het volgende hoofdstuk uitgebreider aan de orde komen.

2.3 PROVINCIAAL BELEID De gemeente Edam-Volendam inclusief het Zeevanggebied ligt in het gebied dat aangemerkt wordt als Laag Holland. Laag Holland is een groen en waterrijk gebied, gelegen tussen Amsterdam, Zaanstad, Alkmaar, Schardam en het Markermeer. Het is een nationaal landschap met bijzondere natuur en cultuurhistorische bezienswaardigheden. De provincie heeft een belangrijke rol bij het beschermen van de natuur, de kwaliteit van het landschap en het versterken van de recreatiemogelijkheden in dit gebied. De provincie heeft het Natuurbeheerplan 2016 opgesteld, dat aansluit op het vigerende beleid voor natuur, landschap, water, milieukwaliteit, landbouw en ruimtelijke ordening van de Europese Unie, het Rijk en de NoordHollandse waterschappen. Het provinciale beleid voor de bescherming en ontwikkeling van natuur, recreatie en landschap is beschreven in de Agenda en Programma Groen, vastgesteld door Provinciale Staten in 2013. De provincie richt zich op de realisatie van het netwerk van aangesloten natuurgebieden: het Natuurnetwerk Nederland, het opstellen van beheerplannen voor internationaal beschermde natuur in de vijf Natura 2000gebieden in Laag Holland (waaronder Polder Zeevang).

Doel is onder meer de bodemdaling te remmen en de waterkwaliteit te verbeteren, de versterking van de relatie tussen stad en platteland, zoals het bevorderen van de recreatie en het toerisme en het vinden van nieuwe manieren om het beheer van het groen betaalbaar te houden. Daarnaast heeft de provincie samen met Landschap Noord-Holland het programma Provinciale Natuur Informatie 2012-2018 (PNI) opgesteld. Dit programma zorgt voor het opstellen en uitvoeren van consequent 14 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

onderzoek waardoor veel vragen kunnen worden beantwoord. Bovendien wordt op deze manier veel natuurinformatie verzameld. In november 2021 is het Natuurbeheerplan 2022 vastgesteld, waarover de provincie uitgebreid met stakeholders heeft overlegd. In 2027 wil men het NNN gerealiseerd hebben, dat betekent dat binnen het NNN alleen nog maar subsidie voor natuurbeheer (SNL) kan worden verleend. In 2022 is er nog agrarisch natuurbeheer mogelijk binnen het NNN. Vanaf 1 januari 2023 vervalt agrarisch natuurbeheer binnen het NNN. Onderzocht wordt of in de periode dat de NNN realisatie plaatsvindt (2023-2027) subsidie voor (agrarisch) natuurbeheer kunnen bieden aan agrariërs die op hun NNN percelen overstappen naar natuurbeheer maar hiervoor een overbruggingsperiode nodig hebben. In het Meerjarenplan Milieu 2016-2020 schrijft de provincie Noord-Holland dat zij de realisatie van groenprojecten stimuleert door middel van subsidies. De provincie stelt onder meer subsidie beschikbaar voor de realisatie van natuurverbindingen en voor het beheer van natuur, agrarische gebieden en het landschap. Ook stelt de provincie subsidie beschikbaar voor het verbeteren van recreatieve verbindingen, zoals fiets- en wandelpaden, en voor toeristische overstappunten.

Daarnaast verstrekt de provincie via Landschap NoordHolland subsidie voor de aanleg en het herstel van kenmerkende kleine landschapselementen en voor maatregelen die bijdragen aan het behouden en versterken van leefgebieden van dieren en planten die in hun voortbestaan worden bedreigd. Aan de subsidiëring van de projecten in Laag Holland wordt mede bijgedragen door een aantal gemeenten in dit gebied en door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Boeren die hun landbouwgrond natuurvriendelijk beheren, kunnen hiervoor een vergoeding krijgen. Dit gaat via de Subsidie Natuur en Landschap (SNL).

2.4 LOKALE SITUATIE EN BELEID Een deel van gemeente Edam-Volendam is gelegen in het Laag Holland gebied Veenweiden Oost. Dit gebied is een afwisselend, open veenweidegebied (weiland op laagveen) met brede waterlopen, meren, een paar kleine droogmakerijen, en verspreid liggende kleine dorpjes. Veenweiden Oost is belangrijk voor weide- en moerasvogels. De oorspronkelijk brakke veenweiden zijn aan het verzoeten. Daardoor komt er andere plantengroei: brakke soorten verdwijnen en zoete soorten verschijnen. Veel van het Waterlands landschap verdwijnt door bebouwing en modernisering, vooral in het gebied tussen Edam en Volendam. Langs het Edammerpad is een Natuurpark aangelegd met alle elementen die bij een veenweidegebied horen: drasse graslanden, bloemrijke oevers, open water en riet en op enkele plekken kleine boselementen. Min of meer toevallig is het Molenpark, het groengebied langs de Dijkgraaf de Ruiterlaan ter hoogte van de Molenbuurt ontstaan. Op een gedeelte zijn woningen gebouwd, de rest heeft een groenbestemming gekregen. Verder is al langere tijd sprake van aanleg en beheer van ecologische oevers binnen het stedelijk gebied van de gemeente. Het ontbreekt aan gegevens over de effecten van dat beleid ten aanzien van soortenrijkdom van de flora en fauna. De gemeente Edam-Volendam heeft geen vastgesteld natuurbeleid.

Maatregelen en beleid gericht op soortenbehoud en herintroductie vinden uitsluitend plaats als onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen (veelal als compenserende maatregelen) en als onderdeel van het reguliere beheer. Doordat het gebied van Zeevang en Edam-Volendam samengevoegd is, beschikt de nieuw gevormde gemeente over een groot deel landelijk agrarisch- en natuurgebied waarvan een aanzienlijk gedeelte de status van Natura2000 gebied heeft waar vogel- en habitatrichtlijnen gelden. Het beheer van dit gebied wordt samen met onder andere de provincie geregeld in het beheerplan. Door de samenwerkende partijen is een actueel handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) opgesteld.

15 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Figuur 3: Polder Zeevang Natura 2000 gebied

Ook beschikt de gemeente over een aantal bijzondere natuurgebieden, zoals de Graslandpolder met een kruidenrijk en vochtig weidevogelgrasland, vochtig schraalland en rietlandjes met veenmosrietland. Langs de Markermeerdijk liggen doorbraken met riet en moeras. Het Kwadijkervlot is een moerasbos met rietmoeras en veenmosrietland. Langs het Markermeer, bij het dorp Schardam liggen de Rietkoog-, Schardammerkoog- en Oosterkoogpolder met vochtig weidevogel- en kruidenrijk grasland, vochtig schraalland en rietmoeras. Het beheer en gebruik van de gebieden is in handen van de agrarische sector en Staatsbosbeheer (SBB). Belangrijke partijen als Land- en tuinbouworganisatie Nederland (LTO), Provincie, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), Staatsbosbeheer en gemeente dienen de juiste balans te vinden tussen alle belangen die hiermee gemoeid zijn. Denk hierbij aan natuurbeheersubsidies, waterhuishouding, milieu, dier- en volksgezondheid, algemeen beheer en economische waarden als toerisme/recreatie en de agrarische sector. Samenwerking is hierbij essentieel. In juni 2020 is het groenbeleidsplan vastgesteld. Dit plan bevat het beleid voor het openbaar groen binnen de bebouwde kommen.

In het coalitieakkoord van het college staat dat overpopulatie (bijvoorbeeld door ganzen en smienten) moet worden tegengegaan en tegenover de schade van agrariërs dient een redelijke provinciale vergoeding te blijven bestaan. Daarnaast zal worden gepleit voor behoud van een natuurbeheersvergoeding voor de agrariërs die actief zijn in onze gemeente. Het buitengebied in de Purmer en Zeevang blijft open, groen en agrarisch. Ook het buitendijkse gebied, bestaat uit Natura 2000 gebied en vraagt de nodige zorg. De luwtemaatregelen in het Markermeer, zijde Archipel Oost, zullen een nadere invulling krijgen, zodat de negatieve effecten van slibvorming worden tegengegaan en de wind wordt gebroken. De verwachting is dat door deze maatregelen de groei van waterplanten sterk toeneemt en daardoor overlast (zelfs gevaar) voor de watersport kan ontstaan. Hiervoor wordt op het moment een nieuw maaibeleid ontwikkeld; een pilot hiervoor is gaande. 16 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

Daarnaast zetten we in op het in stand houden en waar mogelijk verhogen van het groenoppervlak en bomenbestand per inwoner.

Visie De gemeente is trots op haar natuur. Het behoud en de uitbreiding van het landschap, natuur en biodiversiteit is belangrijk. Dit vraagt veel onderhoud en daarom een goed beleid. Het voeren van een integraal beleid gefocust op het behoud en de uitbreiding van het landschap, natuur en biodiversiteit wordt voorgestaan. Activiteiten Beleid 1.

Verbetering inbedding belang natuur/flora en fauna in beleid- en beheersdocumenten en vergunningverlening

2. 3.

Ontwikkelen maaibeleid Ontwikkelen beleid op overpopulatie

4.

Nadere invulling geven aan luwtemaatregelen

5.

Behoud natuurbeheersvergoeding voor de agrariërs

Uitvoering 6. 7.

Inventariseren biodiversiteit Onderhouden en uitbreiden natuurlijk groenbeheer binnen stedelijk gebied

8.

Buitengebied De Purmer en Zeevang openhouden

9.

Verbeteren kennis van natuurwetgeving m.b.t. vergunningprocedures en handhaving

10. Mogelijkheid inventariseren organisatie handhavingsestafette polder Zeevang 11. Subsidiemogelijkheden provincie gebruiken bij gebiedsontwikkeling 12. Samenwerking met partners versterken 13. Toezicht en handhaving versterken

17 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

3. WATER

3.1 INLEIDING Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de stormvloed van 1916 de dijken brak en een groot deel van de regio Waterland binnendrong. Om herhaling van een dergelijke ramp te voorkomen, is het belangrijk dat alle betrokken partijen samenwerken. Om het waterbeheer zo goed mogelijk te laten verlopen zijn de taken neergelegd bij verschillende partijen, die elk op hun eigen niveau zorgdragen voor een goed beheer. Maar waterbeheer gaat over meer dan alleen de bescherming tegen het water van buitenaf. Het gaat eveneens over watermanagement, riolering en het schoonhouden van het zwemwater.

3.2 LANDELIJK BELEID EN RICHTLIJNEN Waterbeheer wordt uitgevoerd door een groot aantal overheden en partners en wordt op verschillende niveaus vormgegeven. In 2000 hebben de EU-lidstaten de Kaderrichtlijn Water (KRW) vastgesteld. Hierin is onder andere opgenomen hoe de bescherming van de wateren geborgd wordt en hoe Figuur 4: Deelstroomgebieden Kaderrichtlijn Water water duurzaam gebruikt kan worden. Eind 2015 hebben de minister van Infrastructuur en Milieu en de staatssecretaris van Economische Zaken het Nationaal Waterplan 2016-2021 vastgesteld. Daaropvolgend is het Nationaal Waterprogramma 2022-2027 vastgesteld. Hierin staat centraal dat Nederland de veiligste delta in de wereld blijft en de wateren schoon en gezond blijven. Daarnaast moet worden zorggedragen voor een klimaatbestendige waterinrichting en moet Nederland het gidsland zijn voor watermanagement. Gelijktijdig met de vaststelling van het definitieve Nationaal Waterplan 2016-2021 is eveneens het Beheeren ontwikkelplan voor de Rijkswateren 2016-2021 vastgesteld waarvoor Rijkswaterstaat verantwoordelijk is. Het Beheer- en ontwikkelplan voor Rijkswateren beschrijft onder andere hoe grote wateren beheerd moeten worden en hoe overtollig water af te voeren.

Vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is in 2019 de kans opgepakt om een rijkssubsidie voor Procesondersteuning Regionale Versnelling aan te vragen om te komen tot een regionale uitvoeringsagenda voor klimaatadaptie. Dat is gedaan vanuit de bestaande samenwerking in de waterketen van de regio ZaanstreekWaterland (ZW). De regionale uitvoeringsagenda is in het tweede kwartaal van 2021 vastgesteld. Er wordt nu nog gewerkt aan een lokale uitvoeringsagenda die binnenkort wordt vastgesteld. Het is van groot belang dat klimaat bewust denken en handelen als vanzelfsprekend verankerd wordt in beleid en uitvoering. De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het nationale beleid en landelijke maatregelen voor voldoende water en zorgt onder andere voor oppervlakte- en grondwater, schoon water en normen van waterveiligheid. Rijkswaterstaat (RWS) en de waterschappen zorgen onder meer voor de preventie van overstromingen. RWS is 18 Omgevingsbeleidsplan 2022 - 2026 Gemeente Edam-Volendam

verantwoordelijk voor het beheer van grote wateren, zoals de zee en de rivieren. Daarnaast onderhoudt zij dijken, dammen, stuwen en stormvloedkeringen, beschermt zij de kust en geeft rivieren meer ruimte door bijvoorbeeld uiterwaarden te verdiepen en nevengeulen aan te leggen.

3.3 BELEID WATERSCHAP De taak van een waterschap (of hoogheemraadschap) is watersysteembeheer, i.e. de kwantiteit, kering en waterkwaliteit. Ook gaat zij over zuiveringsbeheer van afvalwater. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) is momenteel bezig met een project om de Markermeerdijken tussen Hoorn en Durgerdam te versterken. Deze dijken worden als primaire waterkeringen aangemerkt. Volgens de huidige planning zal dit omvangrijke project in 2022 worden afgerond. Verder zorgt het HHNK voor het onderhoud en beheer van de regionale wateren, zoals kanalen en poldervaarten.

3.4 PROVINCIAAL BELEID De provincie Noord-Holland is verantwoordelijk voor de vertaling van het nationale waterbeleid naar regionale maatregelen. Voor een deel van het waterbeheer heeft de provincie operationele taken, bijvoorbeeld bij de verwijdering van grondwater uit de bodem. Het beheer van de grondwaterkwaliteit ligt volgens de Wet Bodembescherming ook bij de provincie. Het Provinciaal Waterplan (PWP) beschrijft de kaders voor het regionale waterbeheer in Noord-Holland. Binnen deze kaders nemen hoogheemraadschappen en gemeenten maatregelen om inwoners te beschermen tegen overstromingen en wateroverlast, de waterkwaliteit te verbeteren en te zorgen voor voldoende water aan- en afvoer. Het PWP is geschreven met het motto ‘Beschermen, benutten, beleven en beheren’ en schept duidelijkheid over de strategische waterdoelen tot 2040. De Provincie maakt beleid, samen met de waterschappen en Rijkswaterstaat. Zij richt zich op de bescherming van mens, natuur en bedrijvigheid tegen overstromingen via het principe: preventie (het op orde houden van de waterkeringen met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit), gevolgschade beperken (bijvoorbeeld waterbestendig bouwen daar waar nodig) en rampenbeheersing. Samen met waterschappen, gemeenten en Rijkswaterstaat draagt de provincie de verantwoordelijkheid voor de waterbalans.

Het watersysteem wordt versterkt door deze te combineren met natuurontwikkeling, recreatie en/of cultuurhistorie. Hiernaast draag de provincie, gezamenlijk met de andere verantwoordelijke partijen, zorg voor schoon en voldoende water. De provincie is dus voor de gemeente EdamVolendam een belangrijke partner in het waterbeleid.

3.5 LOKALE SITUATIE EN BELEID Vanuit de Waterwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor hemelwater en grondwater en bevoegd gezag voor indirecte lozingen, de verantwoordelijkheid voor stedelijk afvalwater ligt bij de waterschappen en provincies. De wijze waarop een gemeente invulling geeft aan deze zorgplichten wordt weergegeven in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). De Wet Gemeentelijke Watertaken geeft een instrument ter realisatie van de zorgplichten met betrekking tot hemel- en grondwater in de vorm van de gemeentelijke verordening. De gemeente is verplicht de zorg voor het hemelwater op te nemen in het vGRP. Nadat hemelwater door de gemeente is ontvangen, is het aan de gemeente de afweging te maken op welke wijze het ingezamelde hemelwater wordt verwerkt. Samenspraak met het betrokken waterschap is daarbij essentieel. De uiteindelijke keuze voor de wijze van omgaan met afvloeiend hemelwater wordt op lokaal niveau bepaald door een integrale afweging. De gemeente heeft bij de uitvoering van de zorgplicht dus de nodige beleidsvrijheid en kan voor een aanpak kiezen die, gelet op de lokale omstandigheden, het meest doelmatig is.