Mobiliteitsplan Edam-Volendam
Tekst van het document
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
45
Mobiliteitspatroon gemeente Edam-Volendam Mobiliteit binnen de gemeente: kansen voor de fiets De meeste verplaatsingen (bijna driekwart) van inwoners van Edam-
wordt gereisd. Naar Purmerend is de auto dominant (ongeveer 80% van de verplaatsingen).
Belangrijke bestemmingen aan fietsnetwerk
Volendam blijven binnen de gemeente. In de gemeente wordt relatief
Vrijwel alle belangrijke bestemmingen binnen de gemeente bevinden
veel gefietst op korte afstanden (tot 3,7 km) in vergelijking met het
zich aan het fietsnetwerk. Regionaal bevinden Purmerend, Hoorn en
gemiddelde in Nederland. Op langere afstanden (tot 15 km) wordt
Monnickendam zich binnen fiets of e-bike afstand.
juist wat minder gefietst. Hierin is de ruimtelijke structuur van de
Voor het OV is de verbinding naar Amsterdam frequent. Naar
gemeente terug te zien, aangezien het grootste deel van het stedelijk
Purmerend ontbreekt een hoogwaardige ov-verbinding.
gebied een goede nabijheid van voorzieningen kent.
Voor wat betreft het auto netwerk is de doorstroming binnen de
Tegelijkertijd wordt een aanzienlijk deel van de korte verplaatsingen met de auto afgelegd (tot 3,7 km bijna een derde en tussen 3,7 en 7,5
gemeente over het algemeen op orde. Uitzondering hierop vormt de rotonde Dijkgraaf Poschlaan – Christiaan van Abkoudelaan.
km ca. 60%). Dit gaat vooral om sociaal en winkelbezoek. Hier ligt
Verkeersveiligheid: voetgangers en fietsers kwetsbaar
potentie voor andere vervoerwijzen omdat de nabijheid van
De meeste ongevallen vinden plaats binnen Edam en Volendam. Hier
voorzieningen binnen de gemeente goed op orde is.
rijdt het meest verkeer. De hoeveelheid autoverkeer zorgt op
Regionale verplaatsingen: auto dominant
verschillende kruispunten en wegen voor
Ruim een kwart van de verplaatsingen gaat naar buiten de gemeente. Vooral naar Amsterdam is een stevige pendel te zien; circa één op de drie uitgaande verplaatsingen heeft een bestemming in Amsterdam, voor Purmerend is dit één op de vier. Naar Amsterdam wordt
verkeersveiligheidsknelpunten. Op deze punten komt de veiligheid voor fietsers en voetgangers soms in het geding. Tevens vinden in de lintdorpen ongevallen plaats. Met name op de wegen van/naar Purmer, Oosthuizen en Middelie wordt te hard gereden.
ongeveer evenveel met de auto als met het ov gereisd. Dit is terug te zien op verplaatsingen tussen 15 en 40 km waar wat meer met het ov Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
46
2.3 Trends in mobiliteit Doel trendatelier
Welke strategie hoort bij deze trends?
Tijdens een trendatelier op 28 augustus 2023 is aan de brede
Op het gebied van strategie is gebruik gemaakt van het golfmodel. De
projectgroep gevraagd naar hun mening over een aantal voorgestelde
strategie van de golf afstoppen geldt voor trends die afgeremd zouden
trends op het gebied van mobiliteit. Het doel hiervan was enerzijds om de
moeten worden. De golf over je heen laten komen houdt in dat hier
relevante trends en ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit in kaart
verder geen directe aandacht naar toegaat, maar dit wel trends zijn die
te brengen en vast te stellen hoe we daar in het Mobiliteitsplan mee om
effect kunnen hebben op de gemeente. De golf surfen geldt voor trends
gaan. Voor elke trend werden twee specifieke vragen gesteld:
die op een positieve manier gebruikt kunnen worden, en waar actief op
• Is deze trend relevant voor Edam-Volendam?
• Welke strategie hoort bij deze trend?
Welke trends zijn relevant?
ingezet kan worden. De laatste strategie, de golf genereren, geldt voor trends die gemeente actief gaat omarmen en stimuleren. Uit het gesprek kwam naar voren dat bij de trends ‘de centralisatie werkgelegenheid naar woongebieden’ en ‘toerisme neemt toe’, de
De 15 besproken trends (zie volgende pagina) waren niet allemaal
gemeente de golf wil afstoppen. De golf genereren geldt voor de
relevant voor de gemeente Edam-Volendam. De trend die zeer relevant
volgende trends: ‘aandacht voor verkeersveiligheid’, ‘toenemende
werden beoordeeld zijn: Aandacht voor verkeersveiligheid, opmars van de
noodzaak mobiliteitstransitie’ en ‘transitie naar andere brandstoffen’. Bij de
e-bike, de toenemende noodzaak voor de mobiliteitstransitie, de
andere relevante trends wil de gemeente inzetten op de golf surfen.
verminderde kwaliteit van het OV, de centralisatie werkgelegenheid buiten woongebieden en transitie naar andere brandstoffen. De relevant beoordeelde trends zijn: complexere logistieke stromen, van
Deze trends zijn versleuteld in de verdere uitwerking van het Mobiliteitsplan. Op de volgende pagina is het resultaat van het trendatelier schematisch weergegeven.
dorp naar stad, toenemende druk openbare ruimte, toerisme neemt toe en aandacht voor vergrijzing en toegankelijkheid.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
47
15
14
5
3
Erg relevant
11
6
12 7 2
Relevant 9
10 Redelijk relevant
8
13
1
4
Enigszins relevant Niet relevant
12. Toerisme neemt toe
13. Basis op orde houden
Afstoppen
Over je heen laten komen
Surfen
Genereren
14. Verminderde kwaliteit OV
Resultaat trendatelier met brede projectgroep Mobiliteitsplan Edam-Volendam
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
15. Centralisatie werkgelegenheid bu woongebieden
48
2.4: Bewoners denken mee Opzet online enquête Met behulp van een online enquête tool hebben we bewoners, ondernemers, werknemers, bezoekers en scholieren uit de gemeente Edam-Volendam gevraagd naar de pluspunten en aandachtspunten met betrekking tot mobiliteit. De enquête was opgedeeld in twee delen: 1.
Input op 18 relevante thema’s, waarbij we naar het belang (hoe belangrijk vind ik het?) en de beoordeling (hoe goed gaat het?) hebben gevraagd. Het verschil tussen de beoordeling en het belang
van de thema’s geeft inzicht in waar de grootste opgaven zitten; 2.
Pluspunten en aandachtspunten op de kaart weergeven met ‘pins’.
Maptionnaire belangrijk onderdeel analyse De Maptionnaire vormt een belangrijk onderdeel van de analyse omdat hier de ervaringen en beleving van knelpunten uit naar voren komt vanuit de inwoners van de gemeente. Dit is iets dat je met een feitelijke analyse lastig in beeld kan
brengen. De volgende pagina’s geven de resultaten van de analyse. Figuur 2.15 Omslag Maptionnaire
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
49
Achtergrondgegevens enquête
6
d
ld
h
a’s
De enquête is ingevuld door 433 respondenten. Onderscheid is
Elk van de 18 onderstaande thema’s is door bewoners beoordeeld op
gemaakt tussen bewoners uit Volendam, Edam of uit één van de
het belang en de waardering. Het verschil tussen beiden bepaald de
overige kernen. Ongeveer de helft van de respondenten komt uit
opgave.
Edam, ongeveer een derde uit Volendam en ongeveer een vijfde uit de
1.
Mooie en gezellige buurten
kernen. Dit komt niet overeen met de bevolkingsopbouw van de
2.
Nabijheid van werklocaties
gemeente. Hier is voor gecorrigeerd later in de analyse. Bij de
3.
Nabijheid van voorzieningen
leeftijdsopbouw zijn de respondenten gemiddeld van een hogere
4.
Sociale veiligheid
leeftijd dan het gemiddelde van de gemeente. De enquête is
5.
Vervoersongelijkheid
gelijkwaardig ingevuld door mannen en vrouwen.
6.
Ruimte en veiligheid voor voetgangers
7.
Ruimte en veiligheid voor fietsers
8.
Een gezonde leefomgeving
9.
Openbaar vervoer
10. Parkeren 11. Parkeren ondernemers
12. P+R locaties en mobiliteitshubs 13. Innovatieve mobiliteit 14. Vrachtverkeer 15. Landbouwverkeer 16. Doorstroming binnen de gemeente 17. Doorstroming hoofdwegennet 18. Gedrag en handhaving Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
50
Thema’s: belang, waardering en opgaven Als resultaat van de enquête zijn voor de gehele gemeente Edam-
Volendam komen onderstaande opgaven naar voren als belangrijkste opgaven. Dit is bepaald aan de hand van de grootte van verschil tussen ‘Belang’ (hoe belangrijk vind ik een thema) en ‘Waardering (hoe goed gaat het nu). Als hier een groot verschil zit, dan duidt dit op dat iets relatief belangrijk is, maar op dit moment een lage waardering kent. De volgende opgaven vormen de belangrijkste opgave voor de gemeente als geheel: 1.
Gedrag en handhaving
2.
Vrachtverkeer
3.
Ruimte en veiligheid voetganger
4.
Ruimte en veiligheid fietsers
5.
Doorstroming hoofdwegen
6.
Doorstroming binnen de gemeente
7.
Een gezonde leefomgeving
P 8. Autoparkeren Ook kijkend naar de specifieke reacties en toelichting van respondenten valt op te merken dat de bovenste 4 thema’s sterk
Figuur 2.16 Resultaten enquête: belang en waardering thema’s voor de gemeente Belang Waardering Verschil tussen waardering en belang
4
Verschil tussen waardering en belang
4
Verschil tussen waardering en belang
gerelateerd zijn aan verkeersveiligheid. Dit vormt dan ook de belangrijkste opgave voor de gemeente Edam-Volendam.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
51
Verschillen in de gemeente
En in Edam:
De Gemeente Edam-Volendam heeft een grote verscheidenheid aan
1.
Gedrag en handhaving
stedelijk en landelijk gebied. In deze verscheidenheid zijn ook de
2.
Vrachtverkeer
opgaven per deelgebied niet hetzelfde. De figuren hieronder geven de
3.
Een gezonde leefomgeving
verschillen in de beoordeling tussen Volendam, Edam en de kernen
4.
Ruimte en veiligheid voor de voetganger
weer. In Volendam zijn de vijf grootste opgaven:
5.
Doorstroming hoofdwegennet
1.
Gedrag en handhaving
En in de lintdorpen zijn de vijf grootste opgaven:
2.
Ruimte en veiligheid voor fietsers
1. Vrachtverkeer
3.
Doorstroming hoofdwegennet
2. Gedrag en handhaving
4.
Parkeren ondernemers, gaat over bedrijfswagens
3. Ruimte en veiligheid voor de voetganger
5.
Ruimte en veiligheid voor de voetganger.
4. Routes voor landbouwverkeer 5. Ruimte en veiligheid voor fietsers
Volendam
Edam
Landelijk Edam-Volendam/kernen Belang Waardering Verschil tussen waardering en belang
4
Verschil tussen waardering en belang
4
Verschil tussen waardering en belang
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
52
Aandachtspunten op de kaart Naast de beoordeling van de thema’s is de bewoners ook gevraagd op de kaart aan te geven waar bepaalde aandachtspunten zijn.
Aandachtspunten lintdorpen De thema’s verkeersveiligheid, gedrag en zwaar verkeer komen sterk terug op de kaart, zo wordt een te hoge snelheid van verkeer en overlast door zwaar verkeer vaak genoemd. De 5 grootste knelpunten voor verkeersveiligheid zijn: 1. In de Raadhuisstraat (Oosthuizen) is het te druk en wordt te hard gereden;
2. Op het Westeinde (Oosthuizen) nabij de grote kerk is de doorstroming en veiligheid onvoldoende door geparkeerde auto’s die het zicht belemmeren; 3. Op de Seevancksweg (Oosthuizen) binnen de bebouwde kom wordt te hard gereden en is overlast van sluipverkeer bij file op de N247. Bewoners zien graag snelheidsbeperkende maatregelen en een nieuwe ontsluitingsweg; 4. In Hobrede ervaren bewoners problemen met onoverzichtelijke bochten en te smalle rijbanen. Oplossingen worden gezocht in bebording, herinrichting parkeervakken, een bredere rijbaan en grotere spiegels in de bochten; 5. In Kwadijk geven bewoners aan dat de weg slecht onderhouden is en dat de wegversmallingen onveilige situaties opleveren voor voetgangers. Hiervoor geldt dat in 2024 de weg in Kwadijk opnieuw bestraat is; 6. Op het kruispunt van de N247 en de Klemweg zijn meerdere bewoners die aangeven dat het kruispunt onveilig is vanwege de bocht en hobbels in de weg.
Figuur 2.17 Aandachtspunten (resultaten Maptionnaire) Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
53
Aandachtspunten Edam In Edam is het grootste probleem volgens bewoners de druk op het
centrum. Er is weinig ruimte beschikbaar waardoor de leefomgeving,
3. Bij het kruispunt Dijkgraaf Poschlaan - Burgemeester Versteeghsingel is vooral het oversteken over het zebrapad onveilig volgens bewoners;
de veiligheid voor fiets en voetganger onder druk staat. De grootste
4. Bij het kruispunt Zuidpolderlaan en Broekgouwstraat auto’s rijden
overlast is van vrachtverkeer, de parkeerdruk en verkeer dat te hard
te hard en is geen goede oversteekvoorziening voor voetganger
rijdt. Met betrekking tot de parkeerdruk stellen bewoners voor om
en fiets, nabij schoollocatie ‘De Trimaran’;
parkeerplekken in het centrum te verwijderen en om beter te handhaven. Op het parkeerterrein aan de Matthijs Tinxgracht nabij de
5. Het kruispunt Dijkgraaf Poschlaan en Langemeerstraat is onveilig voor fietsers en voetganger.
Grote Kerk zijn diverse opmerkingen over overlast van bussen en a da h s
campers. Bewoners stellen voor om deze doelgroepen te verplaatsen
esultaten Maptionnaire Bewoners Edam wat kan beter
naar het parkeerterrein aan de Singelweg. In de Singelwijk zijn
da
meerdere opmerkingen over de leefbaarheid en de sociale- en
l h d Algemeen Fiets voetganger parkeren d h d da algemeen Snelheid fout parkeren Doorstroming Parkeren Leefomgeving waar verkeer Oversteekbaarheid d Fiets Voetganger Auto OV Overig/onbekend
verkeersveiligheid. Hieronder volgt een top 5 met grootste verkeersveiligheidsknelpunten volgens bewoners: 1. Veiligheid Baanstraat: er is te veel verkeer waaronder veel zwaar verkeer dat met een te hoge snelheid rijdt; 2. Tussen de Gevangenpoortsteeg en de Matthijs Tinxgracht is het te smal voor de hoeveelheid verkeer, wordt te hard gereden en is weinig ruimte voor zwaar verkeer;
Figuur 2.18 Aandachtspunten Edam (resultaten Maptionnaire)
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
54
Aandachtspunten Volendam In Volendam komt de verkeersveiligheid als grootste knelpunt naar voren uit de
enquête. De auto intensiteiten liggen hoog waardoor het voor fietsers en voetgangers moeilijk en onveilig is om over te steken op veel plekken. Daarnaast zorgen parkeervakken aan drukke wegen voor onvoorspelbare situaties en rijden auto’s vaak te hard. Top 5 knelpunten verkeersveiligheid 1. Kruispunt Burg. Van Baarstraat – Hyacintenstraat. Kruispunt is volgens respondenten heel gevaarlijk voor fiets en voetganger, oversteken is lastig; 2. Kruispunt Dijkgraaf de Ruiterlaan en Grote Ven is onoverzichtelijk en onveilig voor fietsers; 3. Oversteekbaarheid Julianaweg, auto’s rijden door bij zebrapad en door geparkeerde auto’s en busjes slecht zicht; 4. Oversteekbaarheid Leendert Spaanderlaan, onoverzichtelijk door geparkeerde auto’s. Een fietsroute richting school dus veel scholieren die
hier dagelijks fietsen; 5. Fietsroute Anthonie P schotelstraat is druk met fietsers en ontstaan vaak onveilige situaties langs de route, vooral bij het kruispunt met de Adrianus Bleijstraat. Bewoners stellen een fietsstraat voor. Respondenten vinden tevens de doorstroming onvoldoende op zowel de Dijkgraaf Poschlaan als op de Julianaweg. In de Rozettenbuurt in Volendam zijn een aantal opmerkingen over dat auto’s te hard tegen de richting in rijden.
Figuur 2.19 Aandachtspunten Volendam (resultaten Maptionnaire) a da h s esultaten Maptionnaire Bewoners Volendam wat kan beter
da
l h d Algemeen Fiets voetganger parkeren
d h d da algemeen Snelheid fout parkeren
Doorstroming Parkeren Leefomgeving waar verkeer Oversteekbaarheid
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
d Fiets Voetganger Auto OV Overig/onbekend
55
Samenvatting resultaten Maptionnaire enquête In een online enquête zijn bewoners gevraagd naar de ervaringen over en beleving van de mobiliteit in de gemeente (n=433).
handhaven. Op het parkeerterrein de Matthijs Tinxgracht nabij de Grote Kerk zijn diverse opmerkingen over overlast van bussen en campers bewoners stellen voor om deze doelgroepen te verplaatsen naar het parkeerterrein aan de Singelweg. In de Singelwijk zijn
Gemeentebreed wordt in de enquête veiligheid vaak als belangrijk
meerdere opmerkingen over de leefbaarheid en de sociale- en
thema aangegeven. Er is een groot verschil tussen de waardering van
verkeersveiligheid die ondermaats is.
bewoners en het belang dat zij hechten aan de thema’s: Gedrag en handhaving en Vrachtverkeer. Ook een Gezonde leefomgeving en Ruimte en veiligheid voor zowel fietsers als voetgangers wordt vaak
aangegeven als belangrijk thema. Dit geldt ook voor doorstroming op het hoofdwegennet en binnen de gemeente en parkeren.
In Volendam is de voornaamste zorg de verkeersveiligheid, voornamelijk vanwege de slechte doorstroming van het autoverkeer en de gevaarlijke situaties die ontstaan door de drukte bij het oversteken voor voetgangers en fietsers. Bovendien wordt vaak te hard gereden door automobilisten op wegen waar ook fietsers zich
In de kleine kernen en lintdorpen worden vaak de straten in en
bevinden, en zijn onoverzichtelijke verkeerssituaties door geparkeerde
van/naar Oosthuizen, Hobrede en Kwadijk genoemd als gevaarlijke
auto's en busjes.
locaties. Op het kruispunt van de N247 en de Klemweg zijn meerdere bewoners die aangeven dat het kruispunt onveilig is vanwege de bocht en hobbels in de weg.
Op basis van de enquête kwamen de volgende punten als grootste opgaven naar boven:
1.
Gedrag en handhaving;
In Edam is het grootste probleem volgens bewoners de druk op het
2.
Ruimte en veiligheid voor fietsers;
centrum. Er is weinig ruimte beschikbaar waardoor de leefomgeving,
3.
Doorstroming hoofdwegennet;
de veiligheid voor fiets en voetganger onder druk staat. De grootste
4.
Parkeren ondernemers (bedrijfswagens);
overlast is van vrachtverkeer, de parkeerdruk en verkeer dat te hard
5.
Ruimte en veiligheid voor de voetganger.
rijdt. Met betrekking tot de parkeerdruk stellen bewoners voor om parkeerplekken in het centrum te verwijderen en om beter te
Deze uitdagingen, samen met andere feedback uit de enquête, vormen bouwstenen voor de doelen en ambities van het plan. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
56
2.5 Opgaven verkeersveiligheid Nader inzoomen op verkeersveiligheid Na uitvoerige analyses is verkeersveiligheid herhaaldelijk naar voren gekomen als de belangrijkste mobiliteitsopgave van de gemeente Edam-Volendam. In deze paragraaf benadrukken we dan ook expliciet de uitdagingen op het gebied van verkeersveiligheid binnen onze gemeente. Door de geanalyseerde data over verkeersveiligheid (objectieve data) te combineren met de ervaringen (subjectieve data) vanuit de enquête, streven we ernaar een grondiger inzicht te verkrijgen in de knelpunten voor verkeersveiligheid.
Opbouw: • Verkeersveiligheid vanuit drie kanten belicht: •
Data met betrekking tot ongevallen- en snelheidsovertredingen;
•
Wegenscan van het netwerk in de gemeente Edam-Volendam;
•
Beleving van verkeersveiligheid op basis van de enquête resultaten.
• Resultaten verkeersveiligheid wegvakken; • Resultaten verkeersveiligheid kruispunten; • Conclusie opgaven verkeersveiligheid.
Figuur 2.20 Knelpuntenkaart verkeersveiligheid Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
57
Verkeersveiligheid vanuit drie kanten belicht In deze situatieschets is de verkeersveiligheid in Edam-Volendam vanuit drie kanten belicht:
veiligheid zijn meegenomen met een maximum van 1 melding per respondent per wegvak. De vier categorieën zijn als volgt: Score
Uitleg
Lintdorpen
Volendam
Edam
0
Geen aandachtspunt
0 meldingen
0 meldingen
0 meldingen
1
Enkele meldingen
1 tot 2 meldingen
1 tot 2 meldingen
1 tot 3 meldingen
2
Veel meldingen
3 tot 4 meldingen
3 tot 6 meldingen
4 tot 9 meldingen
3
Knelpunt
5+ meldingen
7+ meldingen
10+ meldingen
• Data (2.2 feiten en cijfers): ongevallendata en snelheidsdata (enkel bij wegvakken); • Wegenscan (2.2 feiten en cijfers): Past het gebruik in 2030 bij de functie en vormgeving van de weg?; • Beleving (2.3 De bewoners denken mee): Subjectieve veiligheid volgens bewoners via de maptionnaire enquête. Het doel van dit hoofdstuk is het verder uitdiepen van de eerder geconstateerde knelpunten. In totaal zijn 30 wegvakken en 11 kruispunten als onveilig gecategoriseerd vanwege één of meer van de bovenstaande aspecten. Zowel bij het aantal ongelukken als de aandachtspunten uit de enquête zijn punten op een groter kruispunt
(rotonde, VRI of GOW-GOW) toegedeeld aan het kruispunt en niet aan
Tabel 2.5 Score beleving kernen, Volendam, Edam
Wegvakken De selectie van wegvakken bestaat uit straten die ofwel in de top 10 wegen met de meeste ongevallen of de top10 wegvakken met de hoogste V85 snelheidsoverschrijding vallen, ofwel bij de top 5 aandachtspunten in de enquête voor Edam, Volendam en de kernen, of bij een I/C hoger dan 0,8 in de Wegenscan.
het wegvak. Ongelukken en kruispunten op kleinere kruispunten zijn wel
Kruispunten
toegedeeld aan het wegvak.
De selectie van kruispunten bestaat uit de top 5 kruispunten met de
De score voor de beleefde veiligheid is gewogen in vier categorieën per
meeste ongevallen, of kruispunten in de top 5 aandachtspunten uit de
locatie omdat het aantal respondenten per locatie niet representatief is
enquête voor Edam, Volendam en de kernen. Het kruispunt van de
(er zijn ongeveer drie keer meer meldingen door bewoners van Edam dan
Zeddeweg en de N247 is meegenomen omdat hier de oversteek voor
bewoners uit de kernen). Alle meldingen op de kaart met betrekking tot
fietsers over dit kruispunt niet voldoet volgens de wegenscan. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
58
Verkeersveiligheid wegvakken In onderstaande tabel is de verkeersveiligheid van wegvakken weergegeven op basis van ongelukken- en snelheidsdata en op basis van de enquête en de uitvoerde wegenscan. Knelpunt
Data
# Dorp
Naam straat
Ongelukken V85 overschrijper km (aantal) ding (aantal)
1 Volendam
Anthonie P schotelstraat
4
0
2 n.v.t.
2 Edam
Baanstraat
0
0
3 n.v.t.
3 Beets
Beets
1
12
0 n.v.t.
4 Edam
Broekgouwstraat
0
16
1 <0.8
5 Volendam
Burgemeester van Baarstraat
0
3
1 >1
6 Edam
Gevangenpoortsteeg
9
0
2 n.v.t.
7 Volendam
Christiaan van Abkoudestraat
3
8
1 0,8-1
8 Volendam
CJ Conijnstraat
13
0
0 n.v.t.
9 Volendam
Dijkgraaf De Ruiterlaan
4
8
1 >1
10 Edam
Dijkgraaf Poschlaan
8
6
1 >1
11 Volendam
Heideweg
10
2
1 <0.8
12 Hobrede
Hobrede
0
9
1 n.v.t.
13 n.v.t.
Hoornse Jaagweg
1
19
0 n.v.t.
14 Volendam
Julianaweg
9
4
3 >1
15 Volendam
Jupiterlaan
2
6
0 >1
16 Middelie
Klemweg
0
14
0 n.v.t.
17 Kwadijk
Kwadijk
2
8
2 <0.8
18 Volendam
Leendert Spaanderlaan
5
2
2 <0.8
19 Middelie
Middelie
1
15
1 <0.8
20 n.v.t.
N244 oost
1
20
0 <0.8
21 n.v.t.
N247 Edam Volendam
5
7
0 <0,8
22 Volendam
Populierenlaan
3
1
0 0.8-1
23 Purmer
Purmer (Oosterweg)
1
19
1 n.v.t.
24 Oosthuizen
Raadhuisstraat
7
3
3 >1
25 Volendam
Saturnusstraat
7
6
1 <0.8
26 Oosthuizen
Seevancksweg
1
13
3 <0.8
27 Warder
Warder
2
17
1 <0.8
28 Volendam
Zeedijk
3
15
0 n.v.t.
29 Edam
Zuidpolderlaan
6
4
1 <0.8
Tabel 2.6 Knelpunten verkeersveiligheid
Beleving Enquête (aantal klachten)
Wegenscan (IC-waarde)
Figuur 2.21 Verkeersveiligheid wegvakken Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
59
Verkeersveiligheid kruispunten In onderstaande tabel is weergegeven hoeveel ongelukken op kruispunten zijn gebeurd tussen 2020 en oktober 2023 en wat de beleving op deze kruispunten is volgens de inwoners die de enquête hebben ingevuld.
#
Kruispunt
#ongelukken
Beleving
A
N247 - Klemweg
3
3
B
Zuidpolderlaan - Broekgouwstraat
1
2
C
Burg. van Baarstraat - Hyacintenstraat
0
3
D
Dijkgraaf de Ruiterlaan - Grote ven
0
2
E
N247 - Singelweg
4
1
F
Dijkgraaf Poschlaan - Burgemeester Versteeghsingel
0
2
G
Dijkgraaf Poschlaan - Zuidpolderlaan
8
0
H
Dijkgraaf Poschlaan - Langemeesterlaan
7
2
I
Julianaweg - Populierenlaan
5
0
J
N244 - Purmer (Oosterweg)
4
0
Tabel 2.7 Verkeersveiligheid kruispunten (ongelukken & beleving)
Figuur 2.22 Verkeersveiligheid kruispunten Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
60
Samenvatting verkeersveiligheid In deze situatieschets is de verkeersveiligheid in Edam-Volendam vanuit drie kanten belicht: data, wegenscan en beleving vanuit de enquête. Hiermee combineren we de objectieve beschouwing van de verkeersveiligheid met de subjectieve data, om te zorgen voor grondig inzicht in de knelpunten voor verkeersveiligheid in de gemeente.
centrum. In de Gevangenenpoortsteeg vinden door de schaarse gedeelde ruimte veel ongelukken plaats. Op de Baanstraat wordt de drukte met auto’s als zeer nadelig ervaren voor de leefbaarheid. In Volendam zien we dat er wegvakken zijn met verschillende oorzaken voor een verminderde verkeersveiligheid, maar vaak wordt dit veroorzaakt door de verkeersbelasting van het wegvak (I/C) in combinatie met de data voor ongevallen en/of
Wegvakken
snelheidsovertredingen. De grootste verkeersveiligheidsknelpunten
Kijkend naar de resultaten voor de wegvakken valt te concluderen dat
voor de wegvakken, waarbij een verminderde verkeersveiligheid blijkt
er wegvakken zijn met een verminderde verkeersveiligheid in zowel de
uit zowel de data, als de wegenscan analyse als uit de beleving zijn:
lintdorpen als in de kernen Oosthuizen, Edam en Volendam. In de
• Raadhuisstraat, Oosthuizen;
lintdorpen wordt dit voornamelijk veroorzaakt door te hard rijdend
• Leendert Spaanderlaan, Volendam;
autoverkeer. Op verschillende wegvakken (Kwadijk, Hobrede en
• Julianaweg, Volendam.
Warder) wordt dit ook zo beleefd, blijkt uit de enquête. In de overige
Kruispunten
kernen blijkt de verminderde verkeersveiligheid voornamelijk uit de aantallen ongevallen en de mate van belasting van het wegvak. In Raadhuisstraat, Oosthuizen is het (te) druk en hebben een aantal ongelukken plaatsgevonden. Op de Seevancksweg (Oosthuizen) wordt vaak te hard gereden en daar ondervinden de bewoners last aan. In Edam wordt de verminderde verkeersveiligheid veroorzaakt door de beperkt beschikbare ruimte in combinatie met autoverkeer in het
Op het kruispunt N247-Klemweg is er sprake van een onveilige
oversteek voor fietsverkeer en op het kruispunt N244-Oosterweg zorgt de hoeveelheid autoverkeer voor auto-ongevallen. Daarnaast zijn er onveilige kruispunten in Edam op de Dijkgraaf Poschlaan en in Volendam op de Dijkgraaf de Ruiterlaan, de Julianaweg en de Burgemeester van Baarstraat.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
61
2.6 Opgaven mobiliteit De leefbaarheid in de gemeente Edam-Volendam staat onder druk en de verwachting is dat deze druk blijft toenemen in de toekomst. De gemeente ambieert groei, maar op het netwerk is de restruimte beperkt. De druk op de openbare ruimte neemt steeds meer toe en daarom zijn maatregelen nodig om de gemeente veilig, aantrekkelijk en bereikbaar te houden.
Gebiedsgerichte aanpak nodig om opgaven in te vullen Uit de analyse blijkt dat in de gemeente Edam-Volendam verschillende type opgaven zijn per type gebied. Zo is in de lintdorpen en het buitengebied een opgave voor de verkeersveiligheid die met name wordt veroorzaakt door snelheidsovertredingen. Met name op de wegen van/naar Purmer, Oosthuizen en Middelie wordt te hard gereden. Ook in de enquête worden deze locaties genoemd als verkeersonveilig. In de dorpskernen zorgt de hoeveelheid autoverkeer voor een verminderde verkeersveiligheid op bijvoorbeeld
oversteekplaatsen en op kruispunten. In de centrumgebieden is weinig ruimte beschikbaar, waardoor de leefbaarheid en veiligheid voor fiets
Mobiliteitspatroon biedt kansen voor transitie van mobiliteit De ruimtelijke structuur van de gemeente is terug te zien in het
mobiliteitsgedrag van de inwoners. Zo wordt op korte afstanden relatief wat meer gefietst (tot 3,7 km) en op verplaatsingen tot 7,5 km wat minder. Het gebruik van de auto is dominant op verplaatsingen van meer dan 3,7 km (aandeel van 60% of meer). Dit leidt in op verschillende plekken tot knelpunten voor verkeersveiligheid en leefbaarheid. Ook volgt dit uit de enquête, waar veiligheid als belangrijkste thema wordt genoemd. Ook een Gezonde leefomgeving en Ruimte en veiligheid voor fietsers en voetgangers en doorstroming en parkeren worden in de enquête vaak als belangrijk thema aangegeven. Daarnaast kunnen de kruispunten het verkeersaanbod niet altijd goed verwerken, wat leidt tot wat extra reistijd. Ruim een kwart van de verplaatsingen gaat naar buiten de gemeente. Vooral naar Amsterdam en Purmerend wordt veel gereisd. Naar Amsterdam wordt ongeveer evenveel met de auto als het ov gereisd. Naar Purmerend is de auto dominant (ongeveer 80% van de verplaatsingen)
en voetganger onder druk staat. De grootste overlast is van
De mobiliteitspatronen in en rondom de gemeente Edam-Volendam
vrachtverkeer, de parkeerdruk en verkeer dat te hard rijdt.
bieden kansen voor een transitie naar duurzame vervoerwijzen zoals
Deze verschillende opgaven vragen om een gebiedsgerichte aanpak.
de fiets op korte en e-bike op middellange afstanden. Daarnaast liggen kansen voor het OV voor de langere verplaatsingen. Ook in de Omgevingsvisie 2023 vormt de transitie van mobiliteit een van de
hoofdlijnen, wat aansluit op de geïdentificeerde opgaven. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
62
3. Koers Mobiliteitsplan
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
63
3.1 Omgevingsvisie als basis Hoofdlijnen beleid voor de leefomgeving In de Omgevingsvisie, vastgesteld in juli 2023, zijn de hoofdlijnen voor
het beleid voor de leefomgeving van de gemeente Edam-Volendam gedefinieerd. Deze bestaan uit 5 hoofdthema’s:
aan de auto. Verkeer in de kernen van de gemeente Edam-Volendam wordt gezonder en is emissievrij in 2050. Bij de inrichting van wegen krijgen gezonde vormen van mobiliteit ruim baan. Ook vanuit ondernemen wordt, naast het verbeteren van bestaande infrastructuur, ingezet op innovatieve en duurzame vormen van mobiliteit. Daarnaast wordt ingezet op het meegroeien van de mobiliteit met de ontwikkeling van de gemeente. Dit gaat over het opwaarderen of realiseren van nieuwe infrastructuur en het oplossen van knelpunten.
Doelstellingen Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie zijn onderstaande 7 beleidsdoelen opgenomen Onder het thema ‘Krachtige kernen en linten’ wordt mobiliteit uitgelicht als cruciale opgave. Hierbij staat dat mobiliteit dient te anticiperen op de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van de
voor de leefomgeving van de gemeente Edam-Volendam. Om met het Mobiliteitsplan aan te sluiten op de Omgevingsvisie worden dezelfde doelen aangehouden.
gemeente Edam-Volendam om de bereikbaarheid te waarborgen. Ook zet de gemeente erop in dat de mobiliteit steeds duurzamer, gezonder en veiliger wordt. In de uitvoeringsstrategie van de Omgevingsvisie, worden verschillende opgaven genoemd: Wonen, Warmte, Energie & Klimaat, Landelijk gebied en landschap, Werklocaties, Mobiliteit en Waterfront. Allereerst wordt ingezet op een transitie van mobiliteit, waarbij het gebruik van duurzame vormen van mobiliteit wordt gestimuleerd, alvorens beperkingen op te leggen
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
64
Hoofdlijnen voor Mobiliteit in de Omgevingsvisie De doelen uit de omgevingsvisie vertalen zich in de opgave mobiliteit
naar de volgende twee ambities op hoofdlijnen: De transitie van mobiliteit & het meegroeien met ontwikkeling van de gemeente. • Transitie van mobiliteit betekent dat we richten op maatregelen met de focus op de mobiliteitstransitie, bestaande uit het bevorderen van emissievrije mobiliteit zoals stimuleren van lopen en fietsen maar ook
• Daarnaast blijft de mobiliteit in de gemeente de komende jaren toenemen vanwege ruimtelijke ontwikkelingen in en rondom de gemeente. Traditioneel gezien vangen we een toename in mobiliteitsbehoefte op door de infrastructuur aan te passen. Echter hebben we steeds vaker te maken met beperkte ruimte en kijken we daarom ook naar het inzetten op de ‘vraag’-kant van mobiliteit, namelijk de transitie naar duurzame vervoerswijzen om deze mobiliteitsbehoefte anders te faciliteren.
van elektrisch vervoer. Dat betekent ook dat we in eerste instantie naar andere oplossingen kijken voor de groei van mobiliteit dan het verhogen van de netwerkcapaciteit voor de auto.
Duurzaamheid Gezondheid
Hoofdlijnen Omgevingsvisie voor mobiliteit:
Veiligheid
Transitie van mobiliteit
Bereikbaarheid
Ecologie
Meegroeien met ontwikkeling van de gemeente
Sociaal Kwalitatief Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
65
3.2 Richtinggevende keuzes en koers De koers van het Mobiliteitsplan Om de twee hoofdlijnen voor mobiliteit verder te concretiseren zijn
richtinggevende keuzes nodig. Kiezen voor het één, heeft namelijk consequenties voor het ander. Onderstaande 5 richtinggevende uitspraken geven deze consequenties aan en vormen gezamenlijk de koers van het Mobiliteitsplan richting een leefbare en toekomstbestendige gemeente. 1.
De verkeersveiligheid op orde;
2.
Leefbaarheid centrumgebieden verbeteren;
3.
Groei mobiliteit duurzaam opvangen;
4.
Duurzaam faciliteren mobiliteit toerisme;
5.
Verplaatsen en verschonen logistiek.
Niettemin is het belangrijk op te merken dat zowel Zaanstad, Hoorn als Amsterdam streven naar emissievrije status tegen 2030, en dat een aanzienlijk aantal reizen vanuit de gemeente Edam-Volendam naar deze gebieden gaat. Dit geldt ook voor de omliggende regio’s en dit zal daarom effect hebben op het verkeer uit Edam-Volendam. Vanaf 2025 geen nieuwe benzine- en dieselauto’s meer gemaakt en vanaf 20 0 ook niet meer verkocht, alleen nog elektrische of hybride auto’s. Ook dit heeft invloed op de gemeente. Daarom zal bij het opstellen van het plan rekening worden gehouden met de regelgeving van deze
gemeenten. Voor de rest kon de raad zich vinden in de richtinggevende keuzes. Op de volgende pagina’s zijn de richtinggevende uitspraken uitgewerkt.
Bijeenkomst gemeenteraad De richtinggevende keuzes zijn 11 januari 2024 besproken met de gemeenteraad. Terwijl de raad het eens was met de meeste beslissingen, was weerstand tegen de strategische keuze om ‘Verplaatsen en verschonen logistiek' te faciliteren. Hier werd gesproken over de emissievrije zones in buurtgemeenten. Deze bezwaren zijn meegenomen in de uitwerking van het Mobiliteitsplan. Figuur 3.1 Krantenartikel na informatieavond Gemeenteraad op 11 januari 2024 Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
66
1. De verkeersveiligheid op orde
Consequenties voor ruimte aan auto
In de kernen binnen de gemeente Edam-Volendam is de openbare
Het veiliger maken van voet- en fietspaden en het verbeteren van
ruimte vaak ingericht voor de auto. Vanwege de beperkte beschikbare
de oversteekbaarheid kunnen zorgen voor minder doorstroming of
ruimte komen voetgangers en fietsers hierdoor op verschillende
parkeerplekken voor autoverkeer. Deze maatregelen zijn in lijn met het
plekken in het gedrang. Dit levert op verschillende locaties onveilige
beleidsuitgangspunt STOMP, waarbij de prioriteit wordt gegeven aan
situaties op. Daarnaast wordt in de lintdorpen in het buitengebied
het faciliteren van lopen en fietsen, gevolgd door het openbaar
geregeld te hard gereden wat ook hier tot onveilige situaties leidt.
vervoer en Mobility as a Service (MaaS), en pas in laatste instantie aan
Veilig lopen en fietsen
het gebruik van privéauto's. Door deze benadering kan een stedelijke omgeving worden gecreëerd die bevorderlijk is voor actieve vormen
Om mensen te verleiden meer te lopen en te fietsen, zijn
van mobiliteit, terwijl tegelijkertijd de nadruk wordt gelegd op
aantrekkelijke netwerken voor lopen en fietsen nodig. Als basis
duurzaamheid, efficiëntie en veiligheid in het mobiliteitsbeleid. In de
hiervoor dient de verkeersveiligheid op orde te zijn. Echter, uit de
huidige situatie kan de dominantie van de auto in het straatbeeld een
analyse is gebleken dat de verkeersveiligheid nog niet overal
belemmering zijn voor de oversteekbaarheid, zie figuur 3.2
optimaal is in de gemeente. Dit probleem doet zich voor op verschillende locaties, waaronder scholen, in de buurt van
Participatie: Oversteekbaarheid Julianaweg, auto’s rijden door bij zebrapad en door geparkeerde auto’s en busjes slecht zicht + veel ongelukken op deze plek.
voorzieningen, in centrale gebieden, lintdorpen, sportfaciliteiten en woonwijken. Om te verleiden naar meer lopen en fietsen zijn daarom maatregelen noodzakelijk om te zorgen voor veilige voet- en fietspaden en oversteeklocaties.
Figuur 3.2 Verkeersdrukte Julianaweg Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
67
2. Leefbaarheid centrumgebieden verbeteren De centrumgebieden van de gemeente hebben een hoge verblijfskwaliteit en dienen hiermee een prettige en aantrekkelijke plek te zijn om te verblijven. Uit de analyse bleek echter dat er soms gevaarlijke situaties ontstaan omdat voetganger, fietser en auto de
Echter werkt beleid vaak alleen effectief als zowel wordt verleid als beperkt aangezien je mensen wilt overhalen iets anders te doen dan ze gewend zijn en ze dit niet snel uit zichzelf doen. Daarnaast is ruimte schaars in centra: verleiden gaat dan automatisch gepaard met beperken (zie figuur 3.3, voorbeeld Baanstraat en Nieuwe Haven)
beperkt beschikbare ruimte moeten delen.
Prioriteren voetganger en fietser in centrum Om de centrumgebieden aangenaam en veilig te houden voor kwetsbare weggebruikers zoals voetgangers en fietsers, is het belangrijk om prioriteit te geven aan deze vervoerswijzen. Vooral in drukbezochte centrum van Edam is de ruimte schaars. Op smalle wegen blijft weinig ruimte voor fietsers en voetgangers over als een auto rijdt langs andere geparkeerde auto’s. Dit kan leiden tot hinder en tot gevaarlijke situaties. Juist vanwege de beperkte breedtemaat in de straten van het historisch centrum lenen deze gebieden zich uitstekend voor voetgangers en fietsers, en minder voor autoverkeer.
Verleiden én beperken In de Omgevingsvisie staat: “Het heeft onze voorkeur om eerst de fiets- en wandelinfrastructuur te verbeteren om inwoners te verleiden de auto te laten staan, in plaats van beperkingen op te leggen”.
Figuur 3.3 Veel autoverkeer en geparkeerde auto’s in het centrum van Edam waar de rijbaan wordt gedeeld met voetgangers en fietsers.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
68
3. Groei mobiliteit duurzaam opvangen De gemeente blijft de komende jaren flink groeien, dat betekent dat
Regionaal: toegankelijk en hoge kwaliteit OV en behouden doorstroming N247
ook de behoefte aan mobiliteit toeneemt en meer inwoners zich zullen
Op regionaal niveau streeft de gemeente naar het verbeteren van de
verplaatsen. Het is wenselijk deze groei in mobiliteit duurzaam op te
bereikbaarheid. Hieronder valt het behouden van de doorstroming op
vangen. Dat betekent dat er wordt ingezet op meer gebruik van
de N247 en inzetten op een goede regionale fietsbereikbaarheid naar
duurzame vervoerwijzen (lopen, fietsen, OV, deelmobiliteit, e-auto)
Amsterdam en Purmerend. Tevens is het van belang om aantrekkelijke
en dat de auto niet meer op de eerste plaats komt wanneer wordt
en goede OV-verbindingen van en naar de gemeente te hebben. Dit
nagedacht over oplossingen.
betekent dat de OV-haltes goed bereikbaar zijn voor voetgangers en
Lokaal: sturen op duurzamer mobiliteitsgedrag Op lokaal niveau is het stimuleren op duurzaam mobiliteitsgedrag van
fietsers zodat een ketenreis mogelijk is. Het is van belang dat ook de kleine kernen niet afhankelijk zijn van de auto en daarom moet ook actief worden ingezet op flexvervoer.
belang. Gebiedsontwikkelingen zijn een mooie kans om op voorhand te sturen op meer duurzaam mobiliteitsgedrag. Mensen zijn doorgaans eerder geneigd hun gedrag aan te passen in een nieuwe omgeving dan wanneer ze al jaren op dezelfde plek wonen. Bij knelpunten wordt eerst gekeken of het kan worden opgelost met duurzame mobiliteit (bv inzetten op betere fietspaden) en daarna pas naar eventuele capaciteitsmaatregelen voor gemotoriseerd verkeer.
Figuur 3.4 Rotonde die tegen capaciteit aan loopt, welke oplossingsrichting kiezen we? Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
69
4. Duurzaam faciliteren mobiliteit toerisme Toerisme is economisch gezien belangrijk voor de gemeente EdamVolendam. De bezoekers worden veelal met bussen naar het centrum gebracht, wat resulteert in aanzienlijke parkeer- en ruimteproblemen in deze gebieden. De verblijfsduur van de meeste bezoekers is relatief kort, zie figuur 3.5. Dit leidt tot relatief meer mobiliteit. Om deze overlast te verminderen maar wel het toerisme te behouden moeten andere keuzes gemaakt worden.
Ander kwaliteitsniveau Om het toerisme binnen de gemeente te verduurzamen, is het van belang in te zetten op een langere verblijfsduur voor toeristen. Op deze manier is er de mogelijkheid toerisme beter te spreiden over de gemeente zodat de piekbelasting op de hotspots beter kan worden beheerst. Het parkeren moet worden gefaciliteerd aan de randen van de stad of het dorp om extra parkeerdruk in het centrum te vermijden.
Figuur 3.5 Toerisme in Edam-Volendam
Bovendien kan worden gewerkt aan een verbeterde routeplanning voor touringcars en reguliere toeristen. Het is tevens van belang dat de gemeente goed bereikbaar blijft met het openbaar vervoer (zie figuur 3.6), zodat toeristen niet afhankelijk zijn van de auto tijdens hun bezoek. De ‘Trein’ is ook een van de modaliteiten, omdat bezoekers geregeld overstappen vanuit de trein op andere vervoerswijzen om de
Figuur 3.6 Modaliteiten verdeling bezoekers Edam-Volendam (bron: Bezoekersprofiel 2016, Gemeente Edam-Volendam)
gemeente Edam-Volendam te bereiken. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
70
5. Verplaatsen en verschonen logistiek
goed voor de leefbaarheid en de veiligheid in de kernen.
Logistieke activiteiten zijn van essentieel belang voor het functioneren
Verschonen
van veel sectoren binnen de gemeente, maar veroorzaakt ook
We zetten in op Edam-Volendam emissievrij en kijken lessen kunnen
regelmatig overlast. Uit de enquête is gebleken dat het logistieke
leren van de ontwikkelingen in de regio. Tussen 2025 en 2030 worden
vervoer ook regelmatig voor gevaarlijke verkeerssituaties zorgt op
Amsterdam en Zaanstad emissievrij, wat ook zijn doorslag zal hebben
bepaalde routes waardoor het wenselijk is om dit probleem aan te
op een gemeente als Edam-Volendam waar veel inwoners afhankelijk
pakken. Hoewel het voorkomen van deze overlast soms beperkt
zijn van deze gemeentes qua werkgelegenheid. Daarnaast streeft de
mogelijk is, bieden verplaatsing en verschonen van logistieke
Metropoolregio Amsterdam (MRA) naar een grotere inzet van
processen vaak wel oplossingen.
duurzame vervoermiddelen, zoals vastgelegd in de Greendeal MRA.
Verplaatsen
Dit biedt ook kansen voor onze gemeente om deel te nemen aan deze
Op dit moment zijn functies gevestigd op het bedrijventerrein aan de
transitie naar een duurzamere logistieke sector. Voorbeeld: op de Nieuwehaven in Edam wordt overlast ervaren van logistiek verkeer, omdat dit zorgt voor zeer beperkte ruimte voor overige verkeersdeelnemers.
Julianaweg die een hoge mate aan (zwaar) logistiek verkeer genereren. Dit zware verkeer rijdt daardoor vaak door het centrum van Volendam via de Julianaweg waar ook veel fietsverkeer rijdt. Door de realisatie van de Zuiderzeeweg (3e ontsluiting) komt een alternatieve route beschikbaar tussen het bedrijventerrein en de provinciale weg, waardoor een groot deel van de Julianaweg sterk wordt ontlast voor vrachtverkeer. Daarnaast kan het verplaatsen van logistieke functies uit de kernen van de gemeente naar het buitengebied ervoor zorgen dat het zware verkeer zich niet langer door de kernen beweegt. Dit is Figuur 3.7 Vrachtverkeer in Edam Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
71
wordt ingezet op duurzame vervoerwijzen. In
Samenvatting Koers Mobiliteitsplan
gebiedsontwikkelingen wordt vooraf ingezet op meer duurzaam
De Omgevingsvisie biedt met de hoofdlijnen ‘Transitie van Mobiliteit’
mobiliteitsgedrag. Daarnaast wordt ingezet op een goede
en ‘Meegroeien met de ontwikkeling van de gemeente’ goede
fietsbereikbaarheid naar Amsterdam en Purmerend en op een
aanknopingspunten voor het Mobiliteitsplan. Om deze hoofdlijnen
hoge kwaliteit OV met goed bereikbare haltes.
verder te concretiseren zijn richtinggevende keuzes nodig. Kiezen voor het één, heeft namelijk consequenties voor het ander. De
4. Duurzaam faciliteren mobiliteit toerisme: om toerisme op een
richtinggevende uitspraken geven deze consequenties aan en vormen
meer duurzame wijze te faciliteren wordt ingezet op een ander
gezamenlijk de koers van het Mobiliteitsplan richting een leefbare en
kwaliteitsniveau met een langere verblijfsduur. Hierdoor kan
toekomstbestendige gemeente.
toerisme beter worden gespreid en zijn bezoekers eerder bereid
1.
om aan de rand van de kernen te parkeren. Daarnaast wordt
De verkeersveiligheid op orde: om mensen te verleiden meer te
ingezet op andere routes en andere parkeerlocaties van
lopen en te fietsen zijn aantrekkelijke voet- en fietspaden en
touringcars en wordt gezorgd dat het centrum goed bereikbaar
veilige oversteeklocaties noodzakelijk. Dit kan zorgen voor wat
blijft met lijnbussen.
minder parkeerplekken of wat extra reistijd voor autoverkeer. 2.
Leefbaarheid centrumgebieden verbeteren: om de centrumgebieden aangenaam en veilig te houden is prioriteit voor voetgangers en fietsers nodig. Omdat de ruimte schaars is in centra gaat meer prioriteit voor voetgangers en fietsers gepaard met het beperken van ruimte voor bijvoorbeeld parkeren.
3.
Groei mobiliteit duurzaam opvangen: om de groei van mobiliteit als gevolg van de groei van de gemeente duurzaam op te vangen
5.
Verplaatsen en verschonen logistiek: om overlast als gevolg van logistiek te beperken wordt ingezet op het verplaatsen en
verschonen van logistiek. Bij verplaatsen gaat het mogelijk om het op lange termijn verplaatsen van logistieke functies naar De Purmer en wordt gekeken naar alternatieve routes. Bij verschonen wordt ingezet op het gebruik van kleinere/schonere voertuigen. In het volgende hoofdstuk is de koers van het Mobiliteitsplan verder uitgewerkt in toekomstbeelden en ambities.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
72
4. Toekomstbeeld mobiliteit
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
73
4.1 Gebiedsgerichte aanpak In het vorige hoofdstuk is de lange termijn koers voor het
In de gebiedsgerichte aanpak worden vier type zones onderscheiden,
mobiliteitsbeleid van de gemeente Edam-Volendam toegelicht. In dit
met ieder haar eigen mobiliteitsambities voor lopen, fietsen, OV en
hoofdstuk wordt dat verder uitgewerkt in toekomstbeelden. Hiervoor
parkeren. Het gaat om:
wordt eerst een tussenstap gezet door ambities voor het mobiliteitsbeleid te beschrijven. De ambities zijn een verdere uitwerking van de richtinggevende keuzes en worden hierna omgezet in toekomstbeelden voor lopen en fietsen, OV en deelmobiliteit en gemotoriseerd verkeer.
• Centra met hoge mate verblijfskwaliteit; • Stedelijk gebied met woonwijken, gemengd wonen-werken en bijbehorende voorzieningen; • Lintdorpen en kleine kernen; • Bedrijventerreinen.
Mobiliteitszones
Op de volgende pagina wordt per zone uitgewerkt welke gebied bij
In de kernschets kwam naar voren dat de Gemeente Edam-Volendam
welk profiel hoort en welke vervoerswijze-mix daarbij past.
verschillende types stedelijk en landelijk gebied heeft. Per type gebied kan het mobiliteitsprofiel verschillen. Zo is lopen in zone A gebied hoger geprioriteerd dan het autoverkeer omdat de afstanden hier korter zijn en je op veel plekken te voet kan komen. In de lintdorpen
en kleine kernen (zone C) is de auto meer van belang. Dit is uitgewerkt in een zoneringskaart op de volgende pagina.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
74
In elke zone zien we andere uitdagingen die we meenemen in het opstellen van een wenselijk toekomstbeeld. Zone A staat voor een grote focus op verblijfskwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid, waarbij de voetganger prioriteit heeft. In de woonwijken (zone B) gaat het om een goede balans tussen de vervoerwijzen. Op korte afstand krijgen lopen en fietsen prioriteit, op langere afstanden is een rol voor het ov en de auto. In de lintdorpen en kleine kernen (zone C) zijn minder voorzieningen en werkplekken op korte afstand en heeft de auto een grotere rol voor de bovenlokale bereikbaarheid. Op bedrijventerreinen ligt de nadruk minder op de verblijfskwaliteit en toegankelijkheid voor
voetgangers, aangezien deze vooral goed bereikbaar moeten zijn voor gemotoriseerd verkeer. Deze terreinen dienen ook met fiets en ov ontsloten te worden. De differentiatie aan de hand van tabel 4.1 meegenomen in de uitwerking van de ambities en toekomstbeelden op de volgende pagina’s. Gebied
Locatie
Profiel
A
Centrum Volendam, Edam en Raadhuisstraat Oosthuizen
Centrumzone: verblijfsruimte van groot belang: leefbaarheid en veiligheid van voetganger op 1
B
Woonwijken, gemengd woon/werken, voorzieningen
Woon(-werk) zone in stedelijk gebied: goede balans tussen vervoerwijzen, veiligheid fietser van groot belang
C
Lintdorpen en kleine kernen
Buitenstedelijk woon, werk- en recreatiegebied, goede fietsverbindingen naar OV hubs, ontvlechten van auto/landbouwverkeer met fiets en voetganger voor veiligheid. Auto van belang voor regionle bereikbaarheid.
D
Bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen met goede faciliteiten voor OV en fiets.
Tabel 4.1 Mobiliteitszones met bijpassend profiel en vervoerswijze mix
Vervoerswijze-mix
Figuur 4.1 Mobiliteitszones Edam-Volendam Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
75
4.2 Ambities Mobiliteitsplan In het vorige hoofdstuk zijn de richtinggevende keuzes voor het mobiliteitsbeleid geformuleerd. Op 29 februari 2024 zijn de ambities met de leden van de gemeenteraad besproken. Op basis hiervan zijn de ambities hieronder verder uitgewerkt. De ambities zijn gegroepeerd in clusters. De ambities versterken elkaar. Het feit dat een ambitie is ondergebracht in een bepaalde categorie betekent niet dat deze uitsluitend gerelateerd is aan die hoofdambitie. 1.
2.
Aantrekkelijk voor lopen en fietsen: •
Stimuleren lopen en fietsen voor korte verplaatsingen;
•
Stimuleren gebruik E-bike;
•
Verkeersveilige leefomgeving voor iedereen;
•
Aantrekkelijkheid centrumgebieden verhogen.
Versterken duurzame vormen van vervoer: •
Duurzame regionale bereikbaarheid;
•
Emissievrij in 2050;
•
Ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteit gaan hand in hand (Lange Weeren, De Purmer, Julianaweg).
3.
Toekomstbestendige bereikbaarheid: •
Goed bereikbare kleine kernen en dorpen;
•
Logistiek verkeer veilig en efficiënt faciliteren;
•
Parkeerbeleid actualiseren.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
76
1. Aantrekkelijk voor lopen en fietsen De gemeente Edam-Volendam is een prettige omgeving waarin het belangrijk is dat fietsers en voetgangers zich veilig door de gemeente kunnen bewegen en voor de korte afstanden gestimuleerd worden om te kiezen voor deze vervoerswijzen.
Stimuleren lopen en fietsen op korte afstanden Het stimuleren van lopen en fietsen voor dagelijkse korte verplaatsingen, voornamelijk gericht op lopen en fietsen binnen de bebouwde kom. Op deze manier inwoners verleiden om de auto voor deze korte afstanden te laten staan.
Stimuleren gebruik van E-bike Het faciliteren van verplaatsingen op (E-)fietsafstand met snelle, veilige en aantrekkelijke netwerken. De hoge snelheid van de e-fiets maakt het mogelijk om
P.M. afbeelding bij thema
grotere afstanden te overbruggen, daar is een goede infrastructuur voor nodig zodat dit een veilige en aangename manier van verplaatsen is.
Verkeersveilige leefomgeving voor iedereen Het verbeteren van de verkeersveiligheid met aandacht voor gedrag en kwetsbare doelgroepen zoals genoeg tijd om over te steken en rateltikkers bij lichten voor blinden en slechtzienden.
Aantrekkelijkheid centrumgebieden verhogen Het verhogen van de aantrekkelijkheid van de centrumgebieden als visitekaartje van de gemeente Edam-Volendam door meer ruimte te geven aan fietsers en voetgangers en minder aan (geparkeerde) auto’s. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
77
2. Versterken duurzame vormen van vervoer Vanuit het oogpunt van een duurzame toekomst en energie neutrale en aardgasvrije gemeente is het van belang hier extra op in te zetten en zuiniger om te gaan met de huidige energiebronnen.
Duurzame regionale bereikbaarheid Inzetten op het bevorderen van duurzame regionale bereikbaarheid van de gemeente door de (e)fiets- en OV-voorzieningen te verbeteren. De vraag naar mobiliteit blijft groeien, en het is onze uitdaging om deze groei op een duurzame manier aan te pakken, zodat de druk op provinciale wegen verlicht wordt en mensen kiezen voor duurzame alternatieven.
Emissievrij in 2050
P.M. afbeelding bij thema
Het verduurzamen van de mobiliteit richting emissievrij 2050 en vergroten de bewustwording van de bijdrage van mobiliteit aan duurzaamheid. Daarmee wordt toegewerkt naar andere vormen van mobiliteit en naar een gezondere
leefomgeving.
Ruimtelijke ontwikkelingen mobiliteit gaan hand in hand Bij ruimtelijke ontwikkelingen sturen we op meer duurzaam mobiliteitsgedrag. Ruimtelijke ontwikkelingen bieden kansen om gedragspatronen van mensen te veranderen. Ze komen als nieuwe bewoners in een gebied en nemen andere routes naar bv werk en de dagelijkse voorzieningen dan voorheen. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
78
3. Toekomstbestendige bereikbaarheid Toekomstige ontwikkelingen in de gemeente zorgt voor een opgave voor de capaciteit van mobiliteit. Het is van belang dat de gemeente lokaal en regionaal bereikbaar blijft en meegroeit met de vraag naar mobiliteit.
Goed bereikbare kleine kernen en dorpen Het zorgen voor toekomstbestendige bereikbaarheid van de kleine kernen, dorpen en steden. Dit geldt voor zowel het OV, regionale bereikbaarheid per (e)-fiets en met de auto. In de centrumgebieden geldt dat voornamelijk voor lopen en fietsen en in de kleinere kernen lintdorpen is ook de autobereikbaarheid van belang.
Logistiek verkeer veilig en efficiënt faciliteren Het verschonen en verplaatsen van logistiek verkeer om dit veilig en efficiënt te faciliteren en overlast te beperken. Dit betekent ook dat het logistieke verkeer wordt gescheiden van fietsverkeer en zwaar verkeer niet meer door de centra
van de gemeenten rijdt.
Parkeerbeleid actualiseren Actualiseren parkeerbeleid gemeente Edam-Volendam voor passende parkeeroplossingen om te zorgen voor een goede ruimtelijke kwaliteit.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
79
4.3 Toekomstbeeld integraal Toekomstbeeld integraal Het toekomstbeeld mobiliteit met zichtjaar 2040 omvat de uitwerking van de tien ambities van het Mobiliteitsplan. Dit toekomstbeeld schept het kader voor de mobiliteitsaanpak in de gemeente Edam-Volendam tot 2040. Th
a’s d
w
ha d l
h
s
ld:
• Lopen en centrumgebieden; • Fietsen;
• OV en deelmobiliteit; • Auto en parkeren; • Doelgroepen gemotoriseerd verkeer. Het is een integraal toekomstbeeld en verschillende vormen van mobiliteit komen terug op de kaarten. Ze hangen samen en versterken elkaar. Het inzetten op hubs (OV en deelmobiliteit) kan een positieve invloed hebben op het kiezen
voor de fiets en een alternatief bieden voor het gebruik van de auto. Zo hoeft bij de auto niet alleen ingezet te worden op het vergroten van de capaciteit maar juist op het verschuiven van een deel van de mobiliteit naar andere vervoerwijzen.
*Verschillende typen hubs worden toegelicht in toekomstbeeld OV en deelmobilteit
Figuur 4.2 Toekomstbeeld mobiliteit Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
80
4.4 Toekomstbeeld lopen en fietsen Toekomstbeeld lopen en centrumgebieden De centrumgebieden in Edam-Volendam vormen het visitekaartje van de gemeente. Het ontmoeten van elkaar staat centraal in deze gebieden. Om de centra deze status te laten behouden, wordt ingezet op het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid. Hiermee wordt gegarandeerd dat de centra toegankelijk blijven voor alle doelgroepen bezoekers en dat de verblijfskwaliteit wordt verbeterd en sociale verbondenheid wordt gestimuleerd. Daarnaast wordt ervoor gezorgd dat in de centra de voetganger op één komt te staan bij het inrichten van de openbare ruimte. De gemeente zet vanuit de omgevingsvisie ook in op het vasthouden aan de bestaande winkelstructuur en het faciliteren van nieuwe ontwikkelingen van winkels op deze plekken. Ook vanuit die reden is het van belang dat de gebruikers van de winkels deze plekken goed en veilig kunnen bereiken. In het toekomstbeeld wordt meer ruimte gecreëerd voor lopen in de openbare ruimte, waarbij onveilige situaties worden voorkomen doordat de voetganger
prioriteit heeft boven de auto in deze gebieden. Dit bevordert niet alleen de veiligheid, maar ook het welzijn en de leefbaarheid van de centrumgebieden.
Figuur 4.3 Toekomstbeeld lopen en centrumgebieden Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
81
Toekomstbeeld fietsen In de gemeente Edam-Volendam zijn met de fiets de meeste bestemmingen goed te bereiken. Echter, om echt uit te nodigen de fiets meer te gebruiken en de kansen die de fiets biedt voor de mobiliteitstransitie te verzilveren is het nodig om het fietsnetwerk te versterken. Hiermee zetten we in op meer fiets op korte afstanden en e-fiets op de middellange en lange afstanden. Een gangbare afstand voor een gewone fiets is 7.5 km, voor een e-fiets 15 km. Daarom categoriseren wel de fietsnetwerken naar verschillende type fietsroutes, elk met eigen inrichtingseisen waar de routes aan dienen te voldoen. De volgende categorieën voor fietsroutes zijn gehanteerd: • Doorfietsroutes (VRA: MRA doorfietsroutes): grote regionale fietsstromen (vrijliggend, rood, voorrang); • Interlokale routes (obv eigen visie): verbindingen tussen kernen of hoofdfietsroutes binnen stedelijk gebied (rood asfalt, maar bij weinig autoverkeer bijv. fietsstrook); • Recreatieve routes (knooppuntenroutes ANWB + eigen visie): verbindingen met recreatieve functie (minder direct); • Lokale routes (obv eigen visie): Ontsluiting binnen kernen of dorpen. Op de volgende pagina zijn de inrichtingseisen voor de verschillende categorieën opgenomen.
*Verschillende typen hubs worden toegelicht in toekomstbeeld OV en deelmobilteit
Figuur 4.4 Toekomstbeeld fiets Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
82
Kwaliteitseisen fietsnetwerk
doorfietsroutes. Hierin wordt verwezen naar de ontwerprichtlijnen uit
In het strategisch plan verkeersveiligheid van de Vervoerregio en de
de ontwerpwijze Fietsverkeer van het CROW. Deze zijn hieronder
doorfietsroutes van de MRA zijn kwaliteitseisen opgenomen voor
samengevat.
Lokaal en recreatief
Interlokaal
Doorfietsroute
Binnen de bebouwde kom Buiten de bebouwde kom
Binnen de bebouwde kom Buiten de bebouwde kom
Binnen de bebouwde kom Buiten de bebouwde kom
ETW: <2.500: gemengd 2.000-5000: gemengd >4000: fietspad of fietsstrook GOW: Bij maximumsnelheid van: 70km/h: fietspad 50km/h: afhankelijk intensiteit gemotoriseerd verkeer: <10.000 fietspad of fietsstrook >10.000 fietspad
ETW: <2.500: gemengd 2.000-3000: fietspad of fietsstrook >3000: fietspad GOW: fietspad
ETW: <2.500: gemengd of fietsstraat 2.000-5000: gemengd of fietsstrook >4000: fietspad of fietsstrook GOW: Bij maximumsnelheid van: 70km/h: fietspad 50km/h: afhankelijk intensiteit gemotoriseerd verkeer: <10.000 fietspad of fietsstrook >10.000 fietspad
ETW: <2.500: als intensiteit fiets groter is dan intensiteit auto: fietsstraat, anders fietspad of gemengd. 2.000-3000: fietspad of fietsstrook >3000: fietspad GOW: fietspad
ETW: <2.500: fietsstraat 2.000-5000: fietspad of fietsstrook >4000: fietspad of fietsstrook GOW: fietspad
ETW: <2.500: als intensiteit fiets groter is dan intensiteit auto: fietsstraat, anders fietspad. 2.000-3000: fietspad of fietsstrook >3000: fietspad GOW: fietspad
Voorrangsmaatregel ETW: Geen eis, op kruispunten** situatieafhankelijk GOW: Voorrang auto + middengeleider Stroomweg: Ongelijkvloers
ETW: Geen eis, situatieafhankelijk GOW: Voorrang auto + middengeleider Stroomweg: Ongelijkvloers
ETW: Bij voorkeur voorrang fiets GOW: Situatie-afhankelijk Stroomweg: Ongelijkvloers
ETW: Situatie-afhankelijk GOW: Voorrang auto Stroomweg: Ongelijkvloers
ETW: Bij voorkeur voorrang fiets GOW: Situatie-afhankelijk Stroomweg: Ongelijkvloers
ETW: Situatie-afhankelijk GOW: Voorrang auto Stroomweg: Ongelijkvloers
Type voorziening: Afhankelijk intensiteit gemotoriseerd verkeer. *
Breedte fietsvoorziening***
Fietsstrook: minimaal 1,7m Fietspad 1ri: minimaal 2 meter Fietspad 2ri: Minimaal 2,5 meter
Fietsstrook: minimaal 2 meter Fietspad 1ri: minimaal 2,5 meter Fietspad 2ri: Minimaal 3 meter
Fietsstrook: minimaal 2,25 meter Fietspad 1ri: minimaal 2,5 meter Fietspad 2ri: Minimaal 3,5 meter
Verharding
Geen eis
Rood asfalt
Rood asfalt
Bij voorkeur asfalt
* ie tabel 5.2 en 5. in hoofdstuk 5 van “Ontwerpwijzer Fietsverkeer” – CROW voor de afweging van de type voorziening **Zie paragraaf 6.3 en bijbehorende sub-paragrafen in hoofdstuk 6 van “Ontwerpwijzer Fietsverkeer” – CROW voor het bepalen van de voorrangsmaatregel op een kruispunt. *** ie voorzieningenbladen V15 en V16 van “Ontwerpwijzer Fietsverkeer” – CROW voor de afweging in de maatvoering. Bij lokaal en recreatief is de minimale breedte gehanteerd en interlokaal en doorfietsroute aanbevolen breedtes. Bij fietsstroken gecombineerd met parkeren is een schrikstrook van 0,5m gewenst. De maatvoering van fietspaden is afhankelijk van de intensiteit. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
83
4.5 Toekomstbeeld OV en deelmobiliteit Toekomstbeeld OV en deelmobiliteit Er wordt gefocust op het bevorderen van de OV-bereikbaarheid door het realiseren van een OV-lijn door de Lange Weeren en een onderzoek naar een HOV-lijn tussen Edam-Volendam en Purmerend. Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren van haltevoorzieningen en het aanbod van deelmobiliteit. Verschillende OV-haltes in het gebied worden toegewezen als hub. Per type hub worden verschillende voorzieningen voor de gebruiker geïmplementeerd. Op deze manier wordt gestreefd naar het stimuleren van ketenreizen, waardoor het voor inwoners en bezoekers gemakkelijk is om bijvoorbeeld met de fiets naar een OV-halte te komen om vervolgens door te reizen met de bus. Ook is het wenselijk dat flexvervoer beschikbaar is voor de gebieden die minder goed zijn ontsloten op het OV of doelgroepen met een mobiliteitsbeperking. Voor doelgroepen met een mobiliteitsbeperking zijn er vervoersdiensten beschikbaar die kunnen voorzien in de behoefte voor sociaal-recreatieve ritten in de woonomgeving van deze doelgroepen. Daarnaast is leerlingenvervoer een