Mobiliteitsplan Edam-Volendam
Tekst van het document
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
23-10-2023
Definitief
Kenmerk: Mobiliteitsplan Edam-Volendam Kenmerk: 7 mei 2024014684.20240412.R1.03 Datum: Datum:
7 mei 2024
1
Colofon
Opdrachtgever
Gemeente Edam – Volendam en Vervoerregio Amsterdam
Titel rapport
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
Kenmerk
014684.20240412.R1.03
Datum publicatie
7 mei 2024
Projectteam opdrachtgever
Wethouder Kees Schilder, Nico Zwarthoed en Daan Smit (gemeente Edam-Volendam), Joost van Os (VRA)
Projectteam Goudappel
Martijn Stevens, Anna Visser, Tom Hartog, Johannes Beuckens
Omslagafbeelding
Onbekend
Status
Definitief © Copyright Goudappel BV
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
2
Inhoud
Blz.
Samenvatting
4
1.
14
2.
3.
4.
5.
6.
Doel en totstandkoming mobiliteitsplan 1.
Doel Mobiliteitsplan
2.
Totstandkoming
Kernschets: opgaven mobiliteit 1.
Beleidscontext
2.
Feiten en cijfers mobiliteit Edam-Volendam
3.
Trends in mobiliteit
4.
Bewoners denken mee
5.
Opgaven verkeersveiligheid
6.
Opgaven mobiliteit
Koers Mobiliteitsplan 1.
Omgevingsvisie als basis
2.
Richtinggevende keuzes en koers
Toekomstbeeld mobiliteit 1.
Gebiedsgerichte aanpak
2.
Ambities Mobiliteitsplan
3.
Toekomstbeeld integraal
4.
Toekomstbeeld lopen en fietsen
5.
Toekomstbeeld OV en deelmobiliteit
6.
Toekomstbeeld auto en doelgroepen gemotoriseerd verkeer
Uitvoeringsagenda 1.
Aan de slag
2.
Korte termijn maatregelen
3.
Monitoren en bijsturen
Bijlagen
18
63
73
88
101
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
3
Samenvatting Mobiliteitsplan nodig om te anticiperen op groeiende
mobiliteit op een duurzame manier opgevangen. Hierdoor blijft de
gemeente
leefomgeving een gezonde en sociale plek voor de bewoners en
Het beleid uit het verkeersplan 2018-2023 loopt af en recent is de
gemeente versterkt en blijft er voldoende ruimte voor ecologie om
Omgevingsvisie 2023 vastgesteld waarin een van de hoofdopgaven
groen in tact te houden.
bezoekers. Hiermee wordt het karakter en de kwaliteit van de
‘mobiliteit’ betreft. Hierin zijn hoofdlijnen vastgesteld ‘Transitie van mobiliteit’ en ‘Meegroeien met groei van gemeente’ die aanknopingspunten bieden voor maatregelen gericht op het stimuleren van duurzame vormen van mobiliteit en het duurzaam opvangen van mobiliteitsgroei. Het Mobiliteitsplan vormt een integrale uitwerking van de beleidsmaatregelen die nodig zijn om de opgave mobiliteit uit de Omgevingsvisie in te vullen. Met het Mobiliteitsplan zet de gemeente in op een toekomstbestendige, bereikbare en leefbare gemeente. Het Mobiliteitsplan draagt bij aan de zeven beleidsdoelen van de Omgevingsvisie. Veiligheid staat voorop in het Mobiliteitsplan, waarbij we streven naar nul verkeersdoden. Ook bereikbaarheid is een belangrijk doel van het plan. Voor nu, maar ook zeker voor de toekomst. Niet alleen voor de auto maar juist ook voor andere vervoerswijzen zoals de voetganger, (e)-fiets en het OV. Door in te zetten op voetgangers, fietsers en OV-reizigers wordt de groei van
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
4
In nauwe samenwerking opgesteld Het Mobiliteitsplan Edam-Volendam is in samenwerking met inwoners
en belanghebbenden tot stand gekomen. Door middel van een online enquête en diverse dorps- en gemeenteraadsavonden zijn
Enquête mobiliteit
verschillende groepen belanghebbenden actief betrokken. Om te zorgen voor een bestuurlijk integraal gedragen plan zijn verschillende ambtelijke en bestuurlijke overleggen georganiseerd met de directeuren (ook van regionale partners) en wethouders.
Dorpsraad avond
Gemeenteraad avond
Ambtelijk- en bestuurlijk overleg
Brede projectgroep
Figuur S.1: Themaraad bijeenkomst 29 februari 2024
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
5
Mobiliteitsopgaven afhankelijk van gebiedstype Uit de analyse blijkt dat in de gemeente Edam-Volendam verschillende opgaven zijn per type gebied. Zo is in de lintdorpen en het buitengebied een opgave voor de verkeersveiligheid die voornamelijk veroorzaakt door snelheidsovertredingen. Met name op de wegen van/naar Purmer, Oosthuizen en Middelie wordt te hard gereden. In de dorpskernen zorgt vooral de hoeveelheid autoverkeer en geparkeerde auto’s voor een verminderde verkeersveiligheid op bijvoorbeeld oversteekplaatsen en op kruispunten. In de centrumgebieden is weinig ruimte beschikbaar, waardoor de leefbaarheid en veiligheid voor fiets en voetganger onder druk staat. De grootste overlast is van vrachtverkeer, de parkeerdruk en verkeer dat te hard rijdt. Dit vraagt om een gebiedsgerichte aanpak om deze opgaven in te vullen. In de huidige situatie spelen deze opgaven veelal al, en worden
richting de toekomst versterkt door de toenemende mobiliteit. Deze toename wordt mede veroorzaakt door trends in mobiliteitspatronen zoals centralisatie van werkgelegenheid, groei aan toerisme en ruimtelijke ontwikkelingen. Tegelijkertijd bieden trends ook kansen, bijvoorbeeld de aandacht voor verkeersveiligheid, toenemende noodzaak voor mobiliteitstransitie en transitie naar andere brandstoffen. Figuur S.2: Knelpuntenkaart Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
6
Mobiliteitspatroon biedt kansen voor transitie van
De mobiliteitspatronen in en rondom de gemeente Edam-Volendam
mobiliteit
bieden kansen voor een transitie naar duurzame vervoerwijzen zoals
Ongeveer driekwart van alle verplaatsingen van inwoners van Edam-
kansen voor het OV voor de langere (regionale) verplaatsingen. Ook in
Volendam blijven binnen de gemeente. Op korte afstanden wordt veel
de Omgevingsvisie 2023 vormt de transitie van mobiliteit een van de
gefietst, op de langere afstanden (>3,7 km) juist minder. Tegelijkertijd
hoofdlijnen, wat aansluit op de geïdentificeerde opgaven.
de fiets op korte en e-bike op middellange afstand. Daarnaast liggen
wordt een aanzienlijk deel van de korte verplaatsingen afgelegd met de auto. Hier ligt potentie voor andere vervoerwijzen omdat de nabijheid van voorzieningen binnen de gemeente goed op orde is.
In figuur S.3 is te zien dat ongeveer een kwart van de verplaatsingen gaat naar buiten gemeente, waarbij vooral naar Amsterdam een stevige pendel is te zien. Circa één op de drie uitgaande verplaatsingen heeft een bestemming in Amsterdam en voor Purmerend is dit één op de vier. Vooral naar Purmerend is de auto hierin de dominante vervoerwijze (80% van de verplaatsingen). De netwerken voor lopen, fietsen, OV en auto functioneren over het algemeen goed. De doorstroming is op de meeste plekken goed en belangrijke bestemmingen zijn met verschillende vervoerwijzen te bereiken. Echter vormt de verkeersveiligheid hier wel een belangrijke opgave. Figuur S.3: Herkomst-bestemmingsrelaties met aandelen autoverkeer
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
7
mobiliteitsgedrag. Daarnaast wordt ingezet op een goede
Richtinggevende keuzes bepalen koers Mobiliteitsplan
fietsbereikbaarheid naar Amsterdam en Purmerend en op een
De Omgevingsvisie biedt met de hoofdlijnen ‘Transitie van Mobiliteit’
hoge kwaliteit OV met goed bereikbare haltes.
en ‘Meegroeien met de ontwikkeling van de gemeente’ goede aanknopingspunten voor het Mobiliteitsplan. Om deze hoofdlijnen
4. Duurzaam faciliteren mobiliteit toerisme: om toerisme op
verder te concretiseren zijn richtinggevende keuzes nodig. Kiezen voor
duurzame wijze te faciliteren wordt ingezet op een ander
het één, heeft namelijk consequenties voor het ander. De
kwaliteitsniveau met een langere verblijfsduur. Hierdoor kan
richtinggevende uitspraken geven deze consequenties aan en vormen
toerisme beter worden gespreid en zijn bezoekers eerder bereid
gezamenlijk de koers van het Mobiliteitsplan richting een leefbare en
om aan de rand van de kernen te parkeren. Daarnaast wordt
toekomstbestendige gemeente.
ingezet op andere routes van touringcars en wordt gezorgd dat
1.
lopen en te fietsen zijn aantrekkelijke voet- en fietspaden en
2.
5.
Verplaatsen en verschonen logistiek: om overlast als gevolg van
veilige oversteeklocaties noodzakelijk. Dit kan mogelijk zorgen
logistiek te beperken wordt ingezet op het verplaatsen en
voor wat minder parkeerplekken of extra reistijd voor autoverkeer.
verschonen van logistiek. Bij verplaatsen gaat het mogelijk om het
Leefbaarheid centrumgebieden verbeteren: om de centrumgebieden aangenaam en veilig te houden is prioriteit voor voetgangers en fietsers nodig. Omdat de ruimte schaars is in
3.
het centrum goed bereikbaar blijft met lijnbussen.
De verkeersveiligheid op orde: om mensen te verleiden meer te
op lange termijn verplaatsen van logistieke functies naar De Purmer en wordt gekeken naar alternatieve routes. Bij verschonen
wordt ingezet op het gebruik van kleinere/schonere voertuigen.
centra gaat meer prioriteit voor voetgangers en fietsers gepaard
De koers van het Mobiliteitsplan is verder uitgewerkt in
met het beperken van ruimte voor bijvoorbeeld parkeren.
toekomstbeelden. Om deze toekomstbeelden te bereiken zijn ambities
Groei mobiliteit duurzaam opvangen: om de groei van mobiliteit als gevolg van de groei van de gemeente duurzaam op te vangen
opgesteld. Deze vormen een verdere uitwerking van de richtinggevende keuzes.
wordt ingezet op duurzame vervoerwijzen. In
gebiedsontwikkelingen wordt vooraf ingezet op meer duurzaam Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
8
Gebiedsgerichte aanpak met mobiliteitszones Om de ambities af te stemmen op de lokale opgaven wordt ingezet op een gebiedsgerichte aanpak waarin vier type zones worden onderscheiden. Zone A staat voor een focus op verblijfskwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid, waarbij de voetganger prioriteit heeft. In de woonwijken (zone B) gaat het om een goede balans tussen de vervoerwijzen. Op korte afstand krijgen lopen en fietsen prioriteit, op langere afstanden is een rol voor het OV en de auto. In de lintdorpen en kleine kernen (zone C) zijn minder voorzieningen en werkplekken op korte afstand en heeft de auto een grotere rol voor de bovenlokale bereikbaarheid. Op bedrijventerreinen ligt de nadruk minder op voetgangers, aangezien deze vooral goed bereikbaar moeten zijn voor gemotoriseerd verkeer, fiets en OV. Gebied
Locatie
Profiel
A
Centrum Volendam, Edam en Raadhuisstraat Oosthuizen
Centrumzone: verblijfsruimte van groot belang: leefbaarheid en veiligheid van voetganger op 1
B
Woonwijken, gemengd woon/werken, voorzieningen
Woon(-werk) zone in stedelijk gebied: goede balans tussen vervoerwijzen, veiligheid fietser van groot belang
C
Lintdorpen en kleine kernen
Buitenstedelijk woon, werk- en recreatiegebied, goede fietsverbindingen naar OV hubs, ontvlechten van auto/landbouwverkeer met fiets en voetganger voor veiligheid. Auto van belang voor regionle bereikbaarheid.
D
Bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen met goede faciliteiten voor OV en fiets.
Tabel S.1 Mobiliteitszones met bijpassend profiel en vervoerswijze mix
Vervoerswijze-mix
Figuur S.4: Mobiliteitszones Edam-Volendam Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
9
Ambities Mobiliteitsplan om te komen tot het toekomstbeeld Op basis van sessies met de gemeenteraad en de dorpsraden zijn de ambities hieronder verder uitgewerkt. De ambities zijn gegroepeerd onder 3 hoofdambities. De ambities versterken elkaar. Het feit dat een ambitie is ondergebracht in een bepaalde categorie betekent niet dat deze uitsluitend gerelateerd is aan die hoofdambitie. 1.
2.
Aantrekkelijk voor lopen en fietsen: •
Stimuleren lopen en fietsen voor korte verplaatsingen;
•
Stimuleren gebruik E-bike;
•
Verkeersveilige leefomgeving voor iedereen;
•
Aantrekkelijkheid centrumgebieden verhogen.
Versterken duurzame vormen van vervoer: •
Duurzame regionale bereikbaarheid ;
•
Emissievrij in 2050;
•
Ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteit gaan hand in hand (Lange Weeren, De Purmer, Julianaweg).
3.
Toekomstbestendige bereikbaarheid: •
Goed bereikbare kleine kernen en dorpen;
•
Logistiek verkeer veilig en efficiënt faciliteren ;
•
Parkeerbeleid actualiseren.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
10
Het toekomstbeeld mobiliteit van Edam-Volendam In het toekomstbeeld zijn de ambities vertaald naar de toekomstige netwerken voor fietsen, OV, hubs en auto met belangrijke elementen: • Lopen en centrumgebieden: door in centra te prioriteren op de voetganger blijven centra veilig, leefbaar en toegankelijk; • Fietsen: door fietsroutes te categoriseren met concrete inrichtingseisen voor elk type route is er een hoge kwaliteit fietsnetwerk, waaronder een sluitend doorfietsroutenetwerk om Hoorn, Purmerend en Amsterdam snel te kunnen bereiken; • OV en deelmobiliteit: met een nieuwe HOV-lijn naar Purmerend, OV-lijn door de lange Weeren, en door op OV-haltes verschillende type hubs realiseren waar o.a. deelmobiliteit wordt aangeboden is een hoogwaardig aanbod van duurzame alternatieven; • Auto en parkeren: het verkeer stroomt door op de ontsluitingsroutes en op de N247 en met 30 km/u op Julianaweg, Burg. Van Baarstraat en Hyacintenstraat is een goede verkeersveiligheid. Het geactualiseerde parkeerbeleid beperkt de overlast in centra en zorgt voor stimulans van mobiliteitstransitie in nieuwe woonwijken. De elementen van het integrale toekomstbeeld versterken elkaar. Het inzetten op hubs (OV en deelmobiliteit) kan een positieve invloed hebben op het kiezen voor de fiets en een alternatief bieden voor het gebruik van de auto.
Hiermee zijn capaciteitsverhogingen in het netwerk van de auto in mindere mate nodig.
Figuur S.5: Toekomstbeeld mobiliteit Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
11
Uitvoeringsprogramma: ondernemen actie op korte termijn Om tot het toekomstbeeld 2040 te komen, definieert het Mobiliteitsplan concrete maatregelen die bijdragen aan de beleidsdoelstellingen. In de Uitvoeringsagenda van het Mobiliteitsplan zijn de belangrijkste korte termijn maatregelen, zoals hiernaast weergegeven uitgewerkt (t/m 2030). Aantrekkelijk voor lopen en fietsen: 1 Ruimte maken voor voetgangers en fietsers in de Spuistraat Edam 2 Monitoring en aanpakken van knelpunten voor indicatie doorstroming en verkeersveiligheid 3 Integraal onderzoek verbeteren verkeersveiligheid Burgemeester van Baarstraat 4 Aanpassen of weghalen van langsparkeerplekken vanwege verkeersveiligheid in diverse straten 5 Samenwerken met scholen voor inventariseren verbetering verkeersveiligheid van schoolomgevingen 6 Onderzoek verbeteren verkeersveiligheid kruispunten 7 Onderzoek naar verbeteren verkeersveiligheid op wegen in dorpskernen 8 Herinrichten van ontsluitingswegen naar GOW30 op de Populierenlaan 9 Herinrichten van ontsluitingswegen naar ETW30 op Hyacintenstraat 10 Aanpak voetgangersoversteekplaatsen vanwege verkeersveiligheid 11 Aanleggen plateau kruispunt Oorgat – Voorhaven 12 Samenwerken voor realisatie doorfietsroutes en interlokale fietsroutes (prioritering in overleg met VRA en PNH)
Versterken duurzame vormen van vervoer: 13 Opwaarderen Edam busstation naar regionale hub 14 Onderzoek locaties buurthub voor het aanbieden van deelmobiliteit in de woonwijken 15 Opstellen MPvE bij ruimtelijke ontwikkelingen om te sturen op duurzame mobiliteit
Toekomstbestendige bereikbaarheid: 16 Regionaal samenwerken voor behouden kwaliteit doorstroming N247 17 Verhogen capaciteit kruispunt Dijkgraaf Poschlaan - Christiaan van Abkoudestraat 18 Venstertijden voor vrachtverkeer in centrumgebieden (evaluatie) 19 Verplaatsen en herrouteren zwaar verkeer 20 Onderzoek doen naar verbeteren bereikbaarheid fiets en OV voor De Purmer 21 Onderzoek aanvullende parkeermogelijkheden zwaar vrachtverkeer en bestelbussen 22 Onderzoek aanvullende parkeermogelijkheden touringcars in Edam en Volendam 23 Betrokkenheid burgers inzetten bij stimuleren gebruik deelmobiliteit 24 Werkgeversaanpak om gebruik duurzame vormen van vervoer te stimuleren 25 Parkeerbeleid actualiseren in een nieuwe parkeernota gemeente Edam-Volendam
Tabel S.2: Maatregelen korte termijn (t/m 2030)
Figuur S.6: Uitvoeringsagenda: maatregelen korte termijn Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
12
Monitoren en tussentijds evalueren om middellange en lange termijn acties te bepalen De concrete invulling voor de middellange (2030-2040) en lange termijn (2040+) vindt in een later stadium plaats door middel van monitoring en evaluatie van de eerste termijn. Om bij te kunnen sturen vindt elke twee jaar een monitor plaats van het Mobiliteitsplan. Zo zal bij eventuele wijzigingen in de geplande gebiedsontwikkelingen onderzocht moeten worden hoe deze veranderingen zich verhouden tot de geplande maatregelen en of bijsturing noodzakelijk is. De monitor gaat in op: • De belangrijkste mobiliteitsontwikkelingen in de gemeente, waaronder de doorstromings- en veiligheidsproblemen; • Het programma en het tempo van de gebiedsontwikkeling; • De uitvoering van de maatregelen.
Figuur S.7: Schematisch stroomschema monitoring en evaluatie (bron: Omgevingsvisie Edam-Volendam, 2023)
De monitoring van het Mobiliteitsplan kan mogelijk gezamenlijk plaatsvinden met de monitoring van de Omgevingsvisie. De monitor van het Mobiliteitsplan vormt hiermee input voor het uitvoeringsprogramma mobiliteit dat in het kader van de Omgevingsvisie zal worden opgesteld, omdat mobiliteit een van de opgaven uit de Omgevingsvisie is. Hierbij is het idee om het proces weergegeven in figuur S.7 te gaan volgen.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
13
1. Doel en totstandkoming Mobiliteitsplan
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
14
1.1 Doel Mobiliteitsplan Waarom een Mobiliteitsplan? De gemeente Edam-Volendam is een veelzijdige gemeente die bestaat uit tien kernen en buurtschappen met elk hun eigen kenmerken en cultuur. Deze diversiteit kenmerkt de gemeente door een betrokken en ondernemende sfeer, waarbij initiatief en ambitie hoog in het vaandel staan. Deze kernen en buurtschappen, maar ook de bedrijven, scholen en toeristische trekpleisters zijn dagelijks in beweging. Inwoners verplaatsen zich van woning, naar de school van de kinderen, langs de bakker, naar ons werk en op de weg terug naar huis nog even langs de supermarkt. Al deze verplaatsingen moeten op een veilige en goede manier kunnen plaatsvinden.
Verkeersplan 2018-2023. Met het Mobiliteitsplan zet de gemeente in op een toekomstig bestendige, bereikbare en leefbare gemeente.
Een visie met een ambitie We leggen de lat hoog, rekening houdend met de karakteristieken van onze eigen omgeving en de regio. Veiligheid staat voorop. We streven naar nul verkeersdoden en willen ons overal en altijd veilig voelen wanneer we ons verplaatsen. Ook bereikbaarheid, nu maar ook zeker in de toekomst, is een belangrijk doel. Niet alleen voor de auto maar
juist ook voor andere vervoerswijzen zoals de (e)-fiets en het OV. Dit doen we door de groei van mobiliteit op een duurzame manier op te vangen. Zodat de leefomgeving een gezonde en sociale plek blijft
De gemeente Edam-Volendam staat niet stil. De vastgestelde
voor de bewoners en bezoekers. Zo blijft het karakter van de
omgevingsvisie geeft handvatten voor een goede leefomgeving met
gemeente behouden en blijft de groene omgeving in tact.
o.a. ambities voor mobiliteit. Een goede leefomgeving is sociaal, gezond, veilig, kwalitatief, duurzaam, ecologisch en bereikbaar. In het
behouden en bereiken van deze doelen speelt mobiliteit een grote rol.
Het toekomstbeeld dat we voor ogen hebben, is er niet van vandaag op morgen. Het gaat stap voor stap. Het voornemen is dat alle projecten in deze visie in uitvoering kunnen worden gebracht, waarbij
In 2040 zal mobiliteit er anders uitzien dan vandaag. Verschillende
voldoende flexibiliteit is ingebouwd. In de praktijk zal soms blijken dat
trends zullen op de korte en of de lange termijn een effect hebben op
we door voortschrijdend inzicht de visie moeten herijken.
ons mobiliteitsbeleid. Het Mobiliteitsplan vormt een uitwerking van de opgave ‘mobiliteit’ uit de omgevingsvisie en een vervolg op het
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
15
Samenwerken bij de uitvoering van de visie Bij de uitvoering van het Mobiliteitsplan zullen we samen optrekken met inwoners en ondernemers in de gemeente om tot gedragen resultaten te komen. Mobiliteit stopt echter niet bij de gemeente- of regiogrenzen. Voor mobiliteit zijn we mede afhankelijk van onze partners en vice versa. Daarom willen we onze mobiliteitsvraagstukken die onze grens overschrijden in samenwerking oppakken. We zoeken onze partners actief op en zijn aangehaakt bij belangrijke ontwikkelingen in de regio.
Zo werken we samen aan sociaal, gezond, veilig, kwalitatief, duurzaam, ecologisch en bereikbare leefomgeving.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
16
1.2 Totstandkoming gemeente actief te betrekken bij het proces.
In nauwe samenwerking Het Mobiliteitsplan Edam-Volendam is in samenwerking met inwoners en belanghebbenden tot stand gekomen. Ruim 350 inwoners en bezoekers vulden bij het begin van het opstellen van het plan de enquête in. Vervolgens zijn diverse avonden geweest met de dorpsraad en de gemeenteraad om de inwoners van de
Voor bestuurlijke gedragenheid zijn verschillende ambtelijke en bestuurlijke overleggen georganiseerd met de directeuren en wethouders. Omdat mobiliteit niet stopt bij de gemeentegrens zijn we ook 5 keer bij elkaar gekomen in brede projectgroepen waarbij zowel de gemeente, als de provincie en de VRA aanschoven om tot een integraal
gedragen plan te komen.
Enquête mobiliteit
Dorpsraadavond
Gemeenteraadavond
In totaal hebben 433 mensen de enquête ingevuld. Respondenten werd gevraagd om verschillende mobiliteitsaspecten te beoordelen op huidige kwaliteit en hoe belangrijk zij een onderwerp vonden
Twee avonden werden georganiseerd waarop dorpsraden en ondernemers hun inzicht konden delen over de knelpunten en het belang van mobiliteit in de gemeenten, als aanvulling op de enquête
Twee avonden werden georganiseerd, bij een werd de raad geïnformeerd en bij de andere bijeenkomst konden zij meedenken over passende mobiliteitsmaatregelen in de gemeente.
Figuur 1.1 Themaraad bijeenkomst 29 feb 2024
Ambtelijk- en bestuurlijk overleg 2 ambtelijke (directeuren) en 2 bestuurlijke (wethouders en bestuurders) overleggen om te zorgen voor een bestuurlijk gedragen inhoudelijke koers van het plan en uitwerking van het plan.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
Brede projectgroep Tijdens de brede projectgroepen kwamen we in een vaste groep met o.a. de gemeente, VRA en provincie samen om de analyses en documenten te bespreken om tot een gedragen eindproduct te komen waarbij alle belangen werden behartigd. 7 mei 2024
17
2. Kernschets: opgaven mobiliteit
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
18
2.1 Beleidscontext Werkwijze beleidsanalyse
Regionale beleidsstukken:
In deze paragraaf behandelen we de verschillende beleidsstukken die
• Multimodaal Toekomstbeeld (MRA, 2022);
een relatie hebben met mobiliteit voor de gemeente Edam-Volendam.
• Verbinden in verscheidenheid (VRA, 2023);
In het Mobiliteitsplan sluiten we aan op het gemeentelijk en regionale
• Perspectief Mobiliteit (PNH, 2021).
beleid.
Krachtenveldanalyse gemeentelijke beleidsstukken
Op de volgende pagina’s volgen de resultaten van de uitgevoerde beleidsanalyses.
In de beleidsanalyse zijn de belangrijkste gemeentelijke en regionale beleidsstukken geanalyseerd, waarbij we de hoofdpunten per beleidsstuk hebben opgenomen in een tabel. Voor de gemeentelijke beleidsstukken hebben we hierbij met name aandacht voor de raakvlakken met mobiliteit, en voor de regionale beleidstukken voor de raakvlakken met het gemeentelijk beleid.
Gemeentelijke beleidsstukken: • Omgevingsvisie (2023); • Voorgaande Verkeersplan Edam-Volendam (2018); • Parkeernota gemeente Edam-Volendam (2011); • Strategische Gebiedsvisie De Purmer 2035 (2024).
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
19
Omgevingsvisie Edam-Volendam De omgevingsvisie is een vastgesteld document van de gemeente Edam-Volendam met beleid en visie voor alle onderwerpen die met de leefomgeving te maken hebben.
Hiermee wordt bij het inrichten van de openbare ruimte het belang van de voetganger (Stappen) en fietser (Trappen) voorop gesteld, gevolgd door het openbaar vervoer en MaaS* modaliteiten. Op de laatste plaats komt de privéauto. Naast dit handboek wordt de invoering van betaald parkeren onderzocht en wordt gemotoriseerd
Meer duurzame, gezonde en veilige mobiliteit als ambitie
verkeer zo veel mogelijk naar de randen van de centrumgebieden
De omgevingsvisie Edam-Volendam, vastgesteld in juli 2023, omvat
verplaatst. Voor kwetsbare doelgroepen wordt ingezet op het
het beleid voor de leefomgeving van de gemeente Edam-Volendam.
verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte.
Mobiliteit vormt hierbij een van de hoofdopgaves van de
Met mobiliteit anticiperen op toekomstige groei
Uitvoeringsstrategie. In de omgevingsvisie worden daarom verschillende maatregelen genoemd om deze opgaves in te vullen in lijn met de 7 hoofdlijnen van de omgevingsvisie: Duurzaam, Gezond, Sociaal, Veilig, Kwalitatief, Bereikbaar en Ecologisch.
Door ruimtelijke ontwikkelingen gaat de mobiliteitsbehoefte in Edam-Volendam toenemen. Traditioneel gezien lossen we deze knelpunten (verkeersveiligheid/verkeersafwikkeling) op door de infrastructuur aan te passen. Echter wordt ook ingezet op de
De mobiliteitstransitie in Edam-Volendam
vraagkant van mobiliteit, namelijk de transitie naar meer duurzame
Deze maatregelen zijn gericht op mobiliteitstransitie, bestaande uit
vervoerwijzen om de mobiliteitsbehoefte op te vangen. Een goed
het bevorderen van emissievrije mobiliteit zoals stimuleren van lopen
lokaal en regionaal fietsnetwerk is daarbij de hoofdambitie, zodat
en fietsen, maar ook elektrisch rijden. Het heeft de voorkeur om
belangrijke bestemmingen zoals Edam busstation en Purmerend
eerst in te zetten op alternatieven, in plaats van de auto beperkingen
veilig en efficiënt kunnen worden bereikt. Met een onderzoek naar
op te leggen. Een handboek wegen moet zorgen voor een kader dat
de inpasbaarheid van een (extra) elektrisch busstation en het
gebruikt kan worden bij de inrichting van wegen bij groot
uitbreiden van het aanbod van deelmobiliteit wordt hier eveneens
onderhoud, dat meer in lijn ligt met het STOMP-principe.
aan bijgedragen.
*MaaS: Mobility as a Service is een breed aanbod van openbare vervoers- en deelmobiliteitsdiensten op één app of platform, die een reiziger naar eigen inzicht inzet en combineert. Hierbij beschouwen we het gebruik van mobiliteit in plaats van het bezit. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
20
Omgevingsvisie Edam-Volendam
Opgave 4: Werklocaties
Mobiliteit ook onderdeel bij andere opgaven Omgevingsvisie
Ook het ontwikkelen van werklocaties draagt bij aan de nabijheid van
Naast de opgave mobiliteit, speelt mobiliteit ook een rol bij opgaven gericht op andere thema’s. Hieronder volgt hiervan een opsomming.
werkgelegenheid en het stimuleren van duurzamere vormen van mobiliteit. De Baanstee in de Purmer is een voorbeeld van een bedrijventerrein dat binnen acceptabele fietsafstand ligt voor een
Opgave 2: warmte, energie en klimaat
groot deel van Edam-Volendam. Goede aansluitingen op de
De gemeente staat voor een grote opgave voor het aanpassen van de
omliggende netwerken zijn nodig om van en naar deze locaties ook
leefomgeving op de verandering van het klimaat en op de transitie
daadwerkelijk te sturen op meer duurzame vormen van mobiliteit.
van warmte- en energievoorziening. Hiervoor is in de omgevingsvisie onder meer opgenomen dat bij ruimtelijke ontwikkelingen en groot
Opgave 6: Waterfront
onderhoud in de leefomgeving zoveel mogelijk rekening wordt
Om bezoekersstromen rondom de haven van Volendam beter te
gehouden met de verandering van het klimaat.
stroomlijnen en verkeer door centrum te verminderen wordt benoemd
Opgave 3: Landelijk gebied & Landschap
dat de toegang tot het parkeergelegenheid Marinapark Volendam dient te worden verbeterd. Daarbij is het van belang om de
Hierbij wordt de ambitie benoemd om bestaande voorzieningen te
aansluitende wandel- en fietsroutes langs het waterfront te verbeteren
behouden. Nabijheid van voorzieningen kan bijdragen aan een hoog
en verbinden met de rest van het lokaal en regionaal fietsnetwerk.
aandeel lopen en fietsen in dagelijkse verplaatsingen. Ook het belang
Hiermee kan worden gezorgd voor het verbeteren van de
van recreatief verkeer in de gemeente Edam-Volendam wordt hier
toegankelijkheid van recreatieterreinen voor voetgangers en fietsers.
onderstreept, waarvoor dan ook routes dienen te worden behouden
Door het aanbod van recreatieve mobiliteitsknoopunten (hubs) uit te
waarop het prettig is om te recreëren. Ongewenst doorgaand verkeer
breiden nabij parkeervoorzieningen kunnen ook bezoekers worden
dient zoveel mogelijk te worden geweerd om de recreatieve waarde te
verleid om zich op een meer duurzame wijze te verplaatsen van en
beschermen op deze routes.
naar het centrum. Dit draagt bij aan de recreatieve mogelijkheden, verkeersveiligheid en het verminderen van de verkeersoverlast. Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
21
Gemeentelijk verkeersplan Edam-Volendam Het Verkeersplan is een beleidsplan op hoofdlijnen voor de periode 2018-2023. Het plan diende als toetsingskader om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. In het plan zijn projecten genoemd waarmee de gemeente aan de slag kon gaan in deze tijdsperiode. Belangrijke thema’s in dit plan waren: netwerk fiets, verkeersveiligheid fiets, verkeersveiligheid voetganger, wegen categorisering auto, parkeren in centrum Edam en Volendam en gedrag en handhaving. In
• Lobby landbouwverkeer op de N244; • Looproute Dijkgraaf de Ruiterlaan tussen Grote Ven en Julianaweg.
Mee bezig • Nietjes voor fietsparkeren plaatsen in centrum Edam; • Nietjes voor fietsparkeren plaatsen in centrum Volendam; • Lobby voor fietsvoorzieningen tussen Edam en Beets; • Aanpak verkeerssituatie MFA Oosthuizen; • Verduurzamen wagenpark gemeente.
onderstaande tekst zijn de maatregelen benoemd en de mate van uitvoering. Maatregelen die nog uitgevoerd moeten worden krijgen een plek in de uitvoeringsagenda van dit Mobiliteitsplan.
Uitgevoerd • Aanpak weesfietsen bij busstation Edam; • Voorrangssituatie voor fietsers op rotondes aanpassen; • Snelheidsbeperkende maatregelen door visueel versmallen van het
wegprofiel voor alle dorpskernen; • Eenrichtingsverkeer grachten Edam; • Looproute naar centrum verbeteren vanaf parkeerterrein Marinapark via Zuideinde; • Evaluatie Parkeerfonds; • Lobby verduurzaming busvervoer;
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
22
Doorlopend (samen met regionale partners) • Lobby kwaliteitsverbetering fietsroute Hobrede – Oosthuizen;
• Aanpak fietsknelpunten; • Lobby voor verlichting parallelweg N247; • Lobby educatieprogramma’s op scholen: dode hoek, fietslessen, gebruik mobiel; • Lobby gedragscampagnes tegen asociaal en te hard rijden; • Intensiveren handhaving door extra inzetten BOA’s; • Gedragscampagne door middel van smileys;
• Stimuleren elektrisch laden; • Opstellen gemeentelijk Mobiliteitsmanagementplan.
Anders (in ijskast of niet mogelijk) Door uiteenlopende omstandigheden zijn enkele maatregelen in de ijskast gezet of bleken niet mogelijk. Dit betreft de volgende maatregelen: • Onderzoek aanleg fietsroute Noordeinde – Loswal – Slobbeland; • Lobby kruispunt Oosthuizen - N247 (Oosteinde - Raadhuisstraat) herinrichten voor meer veiligheid; • Aanleggen plateau kruising Oorgat – Voorhaven; • Inrijverbod vrachtverkeer Warderweg (tussen Oosteinde en Westerweg); • Onderzoek overslagplaats zwaar vrachtverkeer naar kleine elektrische wagens buiten de centra E-V.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
23
Parkeernota Edam-Volendam 2011 In 2011 is de vigerende parkeernota opgesteld nadat de gemeente lang vraagvolgend was geweest. De gebieden liepen vol en onderzoek toonde aan dat binnen 10 jaar ook de laatste vrij openbare ruimte door de auto gevuld zou worden zonder ander beleid.
Parkeervisie Gericht op: • Weghalen aangewezen knelpunten; • Voorsorteren op beperken verkeersoverlast in de toekomst; • Keuzes maken over verdeling parkeercapaciteit tussen verschillende groepen parkeerders. Voorrang doelgroepen: • Bezoekers aan winkels kunnen op korte afstand kort parkeren (stop en shop); • Bewoners dienen bij auto in de nabijheid van hun woning kwijt te kunnen (voor een tweede auto is dit afhankelijk van het gebied); • Bezoekers moeten in de nabijheid van het bezoekadres kunnen parkeren; • Werknemers parkeren in gebieden met beperkte ruimte op afstand; • Toeristen parkeren aan de rand van de toeristische centra en worden goed naar de centra geleid. Parkeren blijft budgetneutraal en de parkeerkencijfers van CROW worden als uitgangspunt gehanteerd.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
24
Strategische Gebiedsvisie De Purmer 2035 (ontwerp) De Purmer is een droogmakerij die ligt binnen de gemeenten Edam-Volendam, Purmerend en Waterland. In opdracht van deze drie gemeenten is een strategische gebiedsvisie voor De Purmer opgesteld. Hierin zijn de kaders en kansen opgenomen waarbinnen een ontwikkeling kan plaatsvinden. De gebiedsvisie is geen blauwdruk en moet worden gezien als inspiratiebron voor toekomstige plannen. De gebiedsvisie wordt in het voorjaar van 2024 aan de drie gemeenteraden aangeboden voor besluitvorming.
In de ontwerp-gebiedsvisie is voor mobiliteit opgenomen dat de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit en infrastructuur in de Purmer vooral recreatief zijn. Het gaat hierbij om het verbeteren van snelfietsroutes, wandelroutes, vaarroutes en fiets- en wandelverbindingen. Ook wordt duidelijk ingezet op verduurzaming van mobiliteit, mede om bewegen en gezondheid te stimuleren. In september 2020 heeft de gemeente Edam-Volendam een Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) gevestigd op het meest noordelijk deel van de Purmer. Voor de ontsluiting van dit gebied is het uitgangspunt dat de gebruik wordt gemaakt van de bestaande provinciale wegen (N244 en N247).
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
25
Regionale beleidsambities Multimodaal toekomstbeeld MRA
Beleidskader mobiliteit (VRA) 2023
Perspectief mobiliteit (PNH) 2021
Visie: Brede Welvaart Strategieprincipes: • Verstedelijking afgestemd op bereikbaarheid; • Afremmen en spreiden mobiliteitsgroei; • Verbeteren fietsnetwerken; • Regionale hubs; • Schaalsprong OV.
Visie: Brede Welvaart Principes: • Gedragsbeinvloeding en ‘mens centraal’ als uitgangspunt; • STOMP is de basis (+Trias mobilica); • Mobiliteit per gebiedstype; • Mobiliteit en ruimte in samenhang. Opgaven Stedelijk gebied: • Verdichting, functiemix, externe/interne verbindingen; Opgaven landelijk gebied: • Beschermen landschap, benutten bestaande infra, menging wonen/werken, beleving van fietsroutes en doorfietsroutes, verkeersveiligheid. Opgaven Waterland: • Vergrijzing, eenzijdig pendel naar Amsterdam (files, OV), OV Edam-Volendam met rest Waterland beperkt, autoafhankelijkheid, hoewel auto belangrijk alternatief blijft → inzet: fiets, OV, deelmobiliteit, hubs.
Opgaves: • Bereikbare woningen, economie; • Goede deur-tot-deur reis; • Lopen en fietsen; • Ketenreis; • Veilig en toegankelijk reizen; • Voorkomen negatieve effecten; • Laadinfrastructuur; • Duurzaam aanleg en beheer van infrastructuur; • Kostenbesparing.
Opgaven Zaanstreek/Waterland: • Ongelijkheid in bereikbaarheid; • Sterkste afname van bereikbaarheid over weg; • Te weinig capaciteit in OV; • N247 een capaciteitsknelpunt.
Hoe: Trias Mobilica (mobiliteit verminderen, veranderen, verbeteren)
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
26
Samenvatting beleidsanalyse Omgevingsvisie en regionaal beleid vormen vertrekpunt om gezamenlijk doelen te bereiken
Het Multimodaal Toekomstbeeld voor de MRA, het beleidskader Mobiliteit van de VRA en het Perspectief Mobiliteit van de Provincie vormen het belangrijkste regionale mobiliteitsbeleid. Uit het Multimodaal Toekomstbeeld blijkt dat Rijk en regio scherpe keuzes
Voor het Mobiliteitsplan zijn de belangrijkste gemeentelijke en
moeten maken om de MRA aantrekkelijk en bereikbaar te houden en
regionale beleidsstukken geanalyseerd. De Omgevingsvisie 2023
doelen op het gebied van duurzaamheid en brede welvaart te
vormt de basis voor het beleid voor de leefomgeving voor Edam-
behalen. Keuzes die vragen om een andere kijk op mobiliteit. Dit in
Volendam. Hierin is de ambitie opgenomen dat mobiliteit steeds
verband met de druk op het wegennet voor autoverkeer door de
duurzamer, gezonder en veiliger wordt. Ingezet wordt op de
ontoereikende capaciteit van de corridor N247 richting de A10 en de
mobiliteitstransitie, waarmee emissievrije mobiliteit zoals lopen en
druk op het OV wat versterkt wordt door tijdelijke personeelstekorten.
fietsen wordt gestimuleerd, maar ook elektrisch rijden met de fiets en
In het Beleidskader Mobiliteit (VRA) is dit uitwerkt. Hierin wordt
auto. Het heeft de voorkeur om eerst in te zetten op alternatieven, in
ingezet op actieve vervoerwijzen (STOMP) en het verminderen,
plaats van de auto beperkingen op te leggen. De geplande
veranderen en verbeteren van mobiliteit (trias mobilica). Onderscheid
gebiedsontwikkelingen (o.a. Purmer en Lange Weeren) bieden
wordt gemaakt naar verschillende gebiedstypen. Opgaves voor de
eveneens kansen om meer te sturen op duurzaam mobiliteitsgedrag.
regio Waterland, waar ook Edam-Volendam onder valt, zijn de sterke
Dit is ook opgenomen in het ontwerp-gebiedsvisie van de Purmer. In
eenzijdige spitsbelasting door woon-werk verkeer naar Amsterdam en
de Omgevingsvisie is ook opgenomen dat gemotoriseerd verkeer zo
het verbeteren van het OV tussen Edam-Volendam. De inzet is vooral
veel mogelijk naar de randen van de centrumgebieden wordt
op fiets, OV, deelmobiliteit en hubs, hoewel hier ook de auto
verplaatst en dat de invoering van betaald parkeren wordt onderzocht.
belangrijk blijft.
De maatregelen uit de Omgevingsvisie en het gemeentelijk Verkeersplan worden, waar mogelijk verder uitgewerkt en opgenomen in de uitvoeringsagenda van het Mobiliteitsplan.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
27
2.2 Feiten en cijfers Werkwijze feiten en cijfers Onderdeel van de analysefase van de mobiliteitsvisie is het onderzoek van allerlei feiten en cijfers op gebied van mobiliteit. Dit geeft inzicht in de huidige situatie en biedt de basis voor het maken van een plan.
Gebruikte data
• Verkeersmodel Edam-Volendam: intensiteiten motorvoertuigen (versie 1.0);
• Wegenscan: een beschouwing van de verkeersveiligheid op verschillende wegen door te kijken naar de verhouding tussen Intensiteit op de weg en de capaciteit van de weg (I/C). De capaciteit is in deze analyse bepaald met behulp van de
De kwantitatieve analyse bestaat uit verschillende stappen waarin we
‘Wegenscan-tool’ die op basis van de kenmerken functie,
meerdere databronnen hebben geanalyseerd:
vormgeving en gebruik de maximaal wenselijke intensiteiten op
• ODiN: OnDerweg in Nederland. Databron van het CBS met
wegvakken kan bepalen;
informatie over het verplaatsingsgedrag in Nederland. Gaat onder
• VIAstat: in beeld brengen van ongelukken en
meer over de verdeling van gemaakte verplaatsingen over
snelheidsoverschrijdingen in de gemeente. De ongevalsregistratie
vervoerwijzen en afstandsklassen;
in Nederland is onvolledig. Daarom is niet alleen naar 2023
• NVP: Nederlands VerplaatsingsPanel. Databron voor verplaatsingsgedrag van panelleden. Gebruikt voor de motieven van verplaatsingen; • Mobiliteitsspectrum: intensiteiten en bereikbaarheid fiets, intensiteiten en bereikbaarheid OV;
gekeken, maar naar de 2020-2023; • Kentekenonderzoek: Parkeerdruk en herkomst parkeerders Volendam. Op de volgende pagina’s volgen de resultaten van de uitgevoerde kwantitatieve analyses.
• Netwerkkaarten: voor het in beeld brengen van de huidige situatie zijn netwerkkaarten opgesteld die de netwerken voor fiets, OV en auto (gecategoriseerd) weergeven;
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
28
Sterke relaties Edam-Volendam met Amsterdam en Purmerend Op basis van ODIN data voor de jaren 2018-2022 (exclusief de coronajaren 2020 en 2021) is inzicht gemaakt in de belangrijkste verplaatsingsrelaties van inwoners van de gemeente. De steekproef voor de bestemmingen van inwoners bestaat uit 1176 personen. Voor de herkomsten bestaat de steekproefpopulatie slechts uit 120 respondenten, daarom is hier ook gekeken naar de herkomst van bezoekers uit het verkeersmodel en CBS-woonwerk data om tot een top 5 herkomstgemeenten te komen.
Circa 70% van de verplaatsingen van bewoners van Edam-Volendam blijft binnen de eigen gemeente. Amsterdam en Purmerend zijn met ruime afstand de gemeenten met de sterkste relatie met Edam-Volendam, wat mede verklaard kan worden door de grootte van de stad (Amsterdam) of de nabijheid (Purmerend). Circa één op de drie uitgaande verplaatsingen heeft een bestemming in Amsterdam. Hiervan wordt ongeveer de helft van de verplaatsingen met de auto afgelegd en de andere helft met het openbaar
vervoer. Bijna de helft van de verplaatsingen naar Amsterdam zijn woon-werk verplaatsingen, ruim een kwart is recreatief verkeer. Ongeveer een kwart van de verplaatsingen van Edam-Volendam gaat naar Purmerend. Hiervan wordt ruim 80% met de auto afgelegd. Meer dan de helft betreft recreatief verkeer. Naast Amsterdam is Waterland de enige andere bestemming waarbij het autogebruik lager is dan 80%.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
29
Modal split Edam-Volendam toont potentie voor transitie Op basis van ODiN data (CBS) is de modal split van de gemeente Edam-Volendam vergeleken met het gemiddelde van Nederland. Uit deze vergelijking vallen de volgende zaken op: • Op de korte afstanden (tot 3,7km) een gemiddeld autogebruik, veel fietsverplaatsingen en weinig te voet. Het hoge aandeel fietsers op de kortere afstanden gaat ten koste van het aandeel voetgangers, dat aanzienlijk lager is dan het Nederlands gemiddelde. Het autogebruik op korte verplaatsingen is gemiddeld. Dit
gaat vooral om sociaal en winkelbezoek. Hier is meer potentie voor lopen en fietsen
Modal split naar afstandsklasse Edam-Volendam
vanwege het goede voorzieningenniveau op relatief korte afstand; • Bewoners van Edam-Volendam maken relatief weinig middellange verplaatsingen (3,7-15km). Op deze afstanden wordt weinig gefietst en is het autogebruik hoog. Dit lage aantal middellange verplaatsingen kan worden verklaard door de ligging van de gemeente, met weinig bereikbare bestemmingen binnen deze afstandsklasse. Het fietsgebruik op deze afstand ligt beduidend onder het Nederlands gemiddelde, terwijl
Nederland
het autogebruik hoog is; • Bewoners van Edam-Volendam maken relatief veel lange verplaatsingen (>15km). Dit speelt vooral tussen de 15 en 40km, wat wordt verklaard door de ligging van Amsterdam binnen deze afstandsklasse. Op deze verplaatsingen tussen de 15 en 40km is het aandeel OV relatief hoog en op verplaatsingen langer dan 40km relatief laag.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
30
Huidig fietsnetwerk (2024) De kaart op deze pagina geeft de verschillende fietsnetwerken en belangrijke bestemmingen voor voetgangers en fietsers. Het fietsnetwerk in de gemeente Edam-Volendam bestaat uit de volgende onderliggende netwerken: • Doorfietsroutes zijn fietsroutes op regionaal niveau van hoge kwaliteit in de MRA. Veel van deze routes zijn nog in de verkenningsfase en voldoen nog niet aan alle kwaliteitseisen. Tussen Edam-Volendam en Purmerend en tussen de nieuwe verbindingsweg en de Christiaan van Abkoudestraat is nader
onderzoek nodig naar het gewenste tracé; • Gemeentelijk fietsnetwerk: In de gemeente Edam-Volendam ligt een fietsnetwerk waarmee de belangrijke bestemmingen goed zijn te bereiken. Deze routes zijn veelal uitgevoerd als fietsstroken op ontsluitingswegen of vrijliggende fietspaden; • Recreatief knooppuntennetwerk: dit zijn recreatief aantrekkelijke routes.
Het onderliggend fietsnetwerk bestaat uit overige routes met ofwel fietsinfrastructuur, ofwel veel fietsers. Vrijwel alle belangrijke bestemmingen binnen de gemeente bevinden zich aan het fietsnetwerk. Rondom de belangrijke bestemmingen en in de centrumgebieden is de oversteekbaarheid van wegen extra van belang. Regionaal bevinden Purmerend, Hoorn (voor het noordelijke deel van de gemeente) en Monnickendam (voor het zuidelijke deel van de gemeente) zich binnen fiets of e-bike afstand. Figuur 2.2 Netwerkkaart fiets Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
31
Huidige lijnvoering OV (2024) Op 10 december 2023 is de nieuwe concessie voor Zaanstreek-Waterland ingegaan, gewonnen door EBS voor de komende 10 tot 15 jaar. Uit het Vervoerplan van EBS blijkt dat de lijnvoering in de gemeente Edam-Volendam gewijzigd zal worden. De nieuwe lijnvoering bestaat uit de volgende lijnen: R-net (HOV): • Lijn 314 Hoorn – Edam - Volendam – A’dam CS*. Frequentie spits: 6x/u; • Lijn 316 Edam – Volendam – Amsterdam noord. Frequentie spits: 6x/u. Aanvullende ontsluitende buslijnen: • Lijn 100 Edam – Purmerend – A’dam Noord. Frequentie: 2x/u; • Lijn 110 Purmerend – Edam – Volendam – Amsterdam CS*. Freq. spits: 4*x/u; • Lijn 112 Hoorn – Edam – Volendam – A’dam Noord. Freq. spits 6x/u; • Buurtbus 413 blijft rijden. Bestemmingen reizigers volgens telcijfers uit maart 2023: • Amsterdam 48% - 1800 reizigers;
• Binnen Edam-Volendam 19% - 700 reizigers (ook overstappen); • Hoorn 14% - 500 reizigers; • Waterland 10% - 400 reizigers; • Purmerend 9% - 350 reizigers. *Verwachting vanaf september 2024 i.v.m. afronding werkzaamheden A’dam CS
Figuur 2.2 Netwerkkaart OV (situatie 2024) Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
32
Huidig Autonetwerk (2024) Het autonetwerk in de gemeente Edam-Volendam kent buiten de bebouwde kom als hoofdwegen de N247 (tussen Hoorn, via Oosthuizen en Edam, richting de A10), de N244 tussen de N247 en Purmerend richting de A7, die de gemeente doorsnijdt maar waar vanuit de gemeente niet op wordt aangesloten. Vanuit Volendam vormt de Zeddeweg een verbinding met de N247, en op dit moment wordt de Zuiderzeeweg gerealiseerd (in 2024 gereed) als nieuwe ontsluitingsweg met aansluiting op het kruispunt N247-N244. Binnen de bebouwde kom zijn in de kernen Edam en Volendam verschillende gebiedsontsluitingswegen, waarvan de belangrijkste de Julianaweg, de Dijkgraaf Poschlaan, Jupiterlaan en de Dijkgraaf de Ruiterlaan zijn. Hieronder volgen de etmaal werkdag verkeersintensiteiten op de belangrijkste wegen. Wegvak
Verkeersintensiteit (mvt/werkdagetm)
A
A7
59.900
B
N244
13.500
C
N247
17.900
D
Zeddeweg
12.800
E
Julianaweg
12.100
F
Dijkgraaf Poschlaan
11.300
G
Jupiterlaan
9.300
H
Dijkgraaf De Ruiterlaan
5.900
Figuur 2.3 Netwerkkaart auto
Figuur 2.4 Intensiteiten auto 2018 (bron: Gemeentelijk Verkeersmodel Edam-Volendam basisjaar 2018)
Tabel 2.1: verkeersintensiteiten in mvt/etmaal op een gemiddelde werkdag op basis van het verkeersmodel van de gemeente Edam-Volendam (versie 1.0)
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
33
Realisatie Zuiderzeeweg De hoeveelheid verkeer op de wegen in Edam en Volendam zal veranderen tussen
2018 en 2030 door het realiseren van de Zuiderzeeweg als derde ontsluitingsweg en door autonome groei/krimp. In 2030 zal fors minder verkeer rijden op de Dijkgraaf Poschlaan/Singelweg in Edam en op de N247 tussen de Singelweg en de Zuiderzeeweg. Door de derde ontsluitingsweg wordt het ook minder druk op de Zeddeweg, Julianaweg en Heideweg. Drukker wordt het op de Dijkgraaf Poschlaan
Zuiderzeeweg
in Volendam en op de regionale wegen. Dit is in figuur 2.5 gevisualiseerd.
Ontsluiting de Lange Weeren Voor de ontsluiting van de gebiedsontwikkeling ‘De Lange Weeren’ wordt gekeken naar een variant met 1 ontsluiting of met 2 ontsluitingen. Het realiseren van een
Figuur 2.5 Verkeerseffect 2030 (met Zuiderzeeweg) tov huidige situatie (mvt/etm)
tweede ontsluiting van Lange Weeren heeft geen significante regionale effect op de intensiteit op de N247 ten zuiden van de Zeddeweg of op de N244 (zie figuur 2.6). Wel heeft het effecten voor de verdeling van het verkeer op het gemeentelijke netwerk. De tweede ontsluitingsweg zorgt voor een directere verbinding tussen de Lange Weeren met het centrum van Volendam, Blokgouw en de N247 in zuidelijke richting. Voor deze drie bestemmingen zijn dan ook lokaal verschuivingen zichtbaar. Op de Zeddeweg, Julianaweg en Heideweg neemt de hoeveelheid
Zuiderzeeweg
verkeer toe en de hoeveelheid verkeer neemt af op de Zuiderzeeweg, de Dijkgraaf Poschlaan, de Jupiterlaan en de Populierenlaan. Vanwege de ontlasting van de route Zuiderzeeweg-Dijkgraaf Poschlaan-Jupiterlaan gaat de voorkeur van de gemeente uit naar de variant met twee ontsluitingen.
Figuur 2.6 Effect 2 ontsluitingen Lange Weeren tov 1 ontsluiting (mvt/etm) Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
34
Verkeersafwikkeling kruispunten In de studie “Verkeersonderzoek ontsluiting De Lange Weeren” is de verkeersafwikkeling op 17 kruispunten in Edam-Volendam onderzocht voor 2030. In figuur 2.7 zijn de resultaten op kaart weergegeven. Hieruit blijkt dat de rotonde Dijkgraaf Poschlaan – Bootsloot – Christiaan van Abkoudestraat het enige kruispunt is op het onderzochte netwerk die het verkeer niet kan afwikkelen. Tijdens drukke momenten kan dit zorgen voor lange wachtrijen voor het kruispunt. Op dit kruispunt zijn maatregelen nodig om de kwaliteit van de verkeersafwikkeling te verbeteren. Daarnaast is er een aantal kruispunten waarop de verkeersafwikkeling tijdens drukke momenten tegen de capaciteit aan loopt, maar waar het verkeer nog wel kan worden verwerkt. In de kern Edam-Volendam zijn dit de kruispunten
Figuur 2.7 Verkeersafwikkeling kruispunten Edam en Volendam
Julianaweg – Populierenlaan - Zeestraat en daarnaast ook Dijkgraaf Poschlaan – Zuiderzeeweg. Buiten de bebouwde kom vindt dit plaats op de rotonde N247 – Zeddeweg bij het Hotel Volendam.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
35
Wegenscan De Wegenscan is door Goudappel ontwikkeld om voor wegen te kunnen toetsen in hoeverre functie, vormgeving en gebruik met elkaar in balans zijn. Hierbij wordt met name gebruik gemaakt van de geldende CROW-richtlijnen. Waar deze ontbreken wordt aanvullend gebruik gemaakt van kengetallen, verkeerbeleid van gemeenten, onderzoeken en werkelijk gemeten intensiteiten in vergelijkbare situaties. De volgende aspecten worden beoordeeld:
1.
Relatie functie-gebruik: is het gebruik van de weg (verkeersintensiteit) passend bij de functie van de weg (wegcategorie)?
2.
Relatie functie-vormgeving: is de huidig vormgeving van de weg passend bij de (beoogde) functie van de weg?
3.
Relatie vormgeving-gebruik: is het huidige (of verwachte toekomstige) gebruik van de weg passend bij de vormgeving van de weg?
Voor de gemeente Edam-Volendam zijn 31 wegvakken geanalyseerd met de wegenscan. Voor het gebruik van de weg zijn de intensiteiten uit het verkeersmodel 2030 van de gemeente gebruikt. Hierbij zijn twee varianten; het model met of zonder de tweede aansluiting voor de nieuw te realiseren woonwijk Lange Weeren.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
36
Op meerdere wegvakken verminderde verkeersveiligheid Bij 11 wegvakken zijn de functie, vormgeving en gebruik niet (volledig) met
elkaar in balans (IC>0,8). Per wegvak is hieronder beschreven waardoor de ICwaarde hoger is dan 0,8 in 2030. • B: De Burgemeester van Baarstraat heeft te veel verkeer voor zowel het krappe profiel als de winkelfunctie van de straat; • E1: De intensiteiten van het autoverkeer op dit deel van de Dijkgraaf Poschlaan zijn net voldoende in combinatie met fietsstroken; • E2: De auto intensiteiten op dit deel van de Dijkgraaf Poschlaan liggen te hoog in combinatie met fietsstroken; • H: De intensiteiten op de Jupiterlaan liggen te hoog voor fietsstroken in combinatie met zowel langs- als schuin parkeren; • I: De intensiteiten op de Populierenlaan zijn net voldoende voor langsparkeren langs de rijbaan.
Op de volgende pagina is het tweede deel van de beoordeelde wegvakken met een I/C hoger dan 0,8 in 2030 toegelicht.
Figuur 2.8 Resultaten wegenscan Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
37
Op meerdere wegvakken verminderde verkeersveiligheid • J1&J2: De intensiteiten op de Julianaweg liggen te hoog voor fietsstroken in combinatie met langsparkeren; • J3: De intensiteiten op dit deel van de Julianaweg liggen te hoog voor fietsers om zonder geregelde oversteek of middengeleider over te kunnen steken; • K2: De intensiteiten op de Dijkgraaf de Ruiterlaan (oost) liggen te hoog in combinatie met een halterende bus op de rijbaan. Onduidelijk is nog hoe
vaak de bus hier daadwerkelijk zal stoppen. Oversteek fietsers en het kruispunt met Hoge Ven is tevens een aandachtspunt; • L&P: Er zijn geen oversteekvoorzieningen voor fietsers. Bij deze intensiteiten is de oversteekbaarheid nog net acceptabel; • Q: De intensiteiten op de Christiaan van Abkoudestraat zijn net voldoende voor langsparkeren langs de rijbaan; • T: Op de Raadhuisstraat is te veel verkeer voor de breedte van de rijbaan gecombineerd met parkeren langs de rijbaan.
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
38
Vrachtverkeer De Julianaweg is een belangrijke verkeersader die dwars door Volendam loopt. Deze weg verbindt het bedrijventerrein Julianaweg met het regionale netwerk. Naast autoverkeer is op de Julianaweg daarom ook een relatief hoog aandeel vrachtverkeer (tussen 750 en 1000 vrachtvoertuigen per werkdag etmaal). In figuur 2.9 zijn de huidige intensiteiten vrachtverkeer weergegeven op het netwerk in en rondom de kernen Edam en Volendam. In het kader van de geplande herinrichting van de Julianaweg, wordt gezocht
naar mogelijkheden om de intensiteiten vrachtverkeer terug te dringen op de Julianaweg. Hiermee wordt getracht de verkeersveiligheid en de leefbaarheid van de Julianaweg te verbeteren. De nieuw te realiseren Zuiderzeeweg (3e ontsluiting) vormt de nieuwe voorkeursroute tussen het regionale netwerk en het bedrijventerrein Julianaweg, waarmee de route via de Julianaweg wordt ontlast.
Figuur 2.9 Intensiteiten vracht 2018
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
39
Ongevallen De kaart hiernaast geeft het aantal ongevallen per locatie weer op basis van STAR data via VIAstat die tussen 2020 en oktober 2023 zijn gemeld door de politie. De kaart maakt onderscheid in ongevallen met doden, gewonden en overige ongevallen. De 10 wegvakken met de meeste ongevallen per kilometer en de 5 kruispunten met de meeste ongevallen staan in de tabellen. Het deel van de A7 dat binnen de gemeente valt is buiten beschouwing gelaten. Ongevallen op kleine kruispunten (geen rotonde, VRI of met GOW-GOW) zijn toegedeeld aan het wegvak. Op de volgende pagina staat een kaart ingezoomd op Edam en Volendam. Naam wegvak 1. C.J. Conijnstraat 2. Heideweg 3. Gevangenpoortsteeg tot M. Tinxgracht 4. Julianaweg 5. Dijkgraaf Poschlaan 6. Saturnusstraat 7. Raadhuisstraat 8. Zuidpolderlaan 9. Leendert Spaanderlaan 10. N247 Edam Volendam Tabel 2.2 Ongevallen per wegvak
Ongevallen Lengte (km) Ongevallen/km 4 0,3 13 5 0,50 10 6 0,65 9 18 2 9 11 1,4 8 4 0,55 7 4 0,55 7 3 0,5 6 6 1,2 5 15 3,3 5
Kruispunt A. Dijkgraaf Poschlaan – Zuidpolderlaan B. Dijkgraaf Poschlaan – Langemeesterlaan C. Julianaweg – Populierenlaan D. N244 – Purmer E. N247 - Singelweg Tabel 2.3 Ongevallen per kruispunt
Ongevallen 8 7 5 4 4
Figuur 2.10 Ongevallenkaart 2020-2023 (tot oktober), hele gemeente Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
40
Het grootste deel van de ongevallen in de gemeenten gebeuren in Edam en Volendam zelf, waar ook het meeste verkeer is. Om de leesbaarheid van de vorige kaart te vergroten geeft deze kaart Edam en Volendam groter weer. Ter aanvulling op de analyse naar de wegvakken en kruispunten op de vorige pagina valt op dat in de Bloemenbuurt 8 ongevallen met gewonden hebben plaatsgevonden op verschillende wegvakken.
Figuur 2.11 Ongevallenkaart 2020-2023 (tot oktober) Edam & Volendam
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
41
Snelheidsoverschrijding Een indicator van de verkeersveiligheid is de mate van overschrijding van de V85 snelheid. De V85 geeft de snelheid aan waar 85% van de bestuurders onder blijft op momenten zonder vertragingen door drukte. De data is van HERE via VIAstat uit september 2023. HERE snelheden worden gemeten via GPS via navigatiesystemen en smartphone apps. De top 10 wegvakken met de hoogste mate van V85 snelheidsoverschrijding staan in de tabel hieronder. Als aanvulling hierop zijn de radialen in de Rozettenbuurt een aandachtspunt waar de V85 rond de 40km/h is in een woonwijk.
Naam wegvak
Maximale snelheid
V85
Overschrijding
1. N44 Oost
80km/h
100km/h
20km/h
2. Purmer
60km/h
79km/h
19km/h
3. Hoornse Jaagweg
60km/h
79km/h
19km/h
4. Warder
30km/h
46km/h
16km/h
5. Broekgouwstraat
30km/h
46km/h
16km/h
6. Middelie
30km/h
45km/h
15km/h
7. Zeedijk
60km/h
75km/h
15km/h
8. Klemweg
60km/h
74km/h
14km/h
9. Seevancksweg
30km/h
43km/h
13km/h
10. Beets
30km/h
42km/h
12km/h
Tabel 2.4 Snelheidsoverschrijdingen per wegvak
Figuur 2.12 Snelheidslimietoverschrijding V85 Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
42
Autobezit in Edam-Volendam Het autobezit binnen de gemeente laat relatief grote verschillen zien per buurt.
In het centrum van Volendam is het autobezit het laagst (0,9), terwijl het in de lintdorpen het hoogst is (1,8). Het gemiddelde autobezit in Edam-Volendam bedraagt 1,17 auto's per huishouden, wat ongeveer overeenkomt met het nationale gemiddelde van 1,15 auto's. Deze cijfers zijn gebaseerd op het aantal particuliere personenauto's van het CBS per buurt in 2022, aangevuld met gegevens over leaseauto's van de belastingdienst uit hetzelfde jaar.
Bedrijfsvoertuigen De kaart geeft het aantal voertuigen weer exclusief grijze voertuigen (bedrijfsvoertuigen en buitenlandse voertuigen) omdat hier geen bruikbare data voor beschikbaar is. In Edam-Volendam is er een bovengemiddelde hoeveelheid bedrijfsvoertuigen, met volgens het CBS in 2022 circa 30% meer bedrijfsvoertuigen per huishouden dan het nationale gemiddelde. Het merendeel hiervan bestaat uit bestelbusjes. Op basis van veldonderzoeken weten we dat het aandeel grijze voertuigen gemiddeld in Nederland circa 8% is van het totaal geparkeerde voertuigen in woonwijken. In een, qua ondernemerschap vergelijkbare gemeente als Edam-Volendam, BunschotenSpakenburg is dit 9%-16%. Voor Edam-Volendam schatten we dat het aandeel geparkeerde auto’s ook 9%-16% hoger ligt dan het aantal op de kaart. Figuur 2.13 Autobezit in de gemeente Edam-Volendam Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
43
Parkeerdruk en herkomst parkeerders Volendam in detail onderzocht Parallelweg
In 2021 is in opdracht van de gemeente Edam-Volendam onderzoek uitgevoerd naar parkeerdruk en herkomst van parkeerders. Boegstraat
• Woonstraten: Het onderzoeksgebied betreft een blauwe zone (09:00 - 18:00) met ontheffing voor bewoners. 15% van geparkeerde auto’s (ca. 200 ppl.) hebben herkomst buiten Amvo
gemeente;
• Parkeerterrein Amvo: eveneens blauwe zone van 09:00 tot 18:00.
Havenhof
Op zaterdagen maatgevende parkeerdruk door markt in de Zeestraat. Op maatgevend moment heeft helft van parkeerders
Tase
herkomst van buiten gemeente; • Parkeerterrein Parallelweg: Door de week zeer hoge parkeerdruk,
Slobbeland
hoofdzakelijk gebruikt door personeel omliggende werkgelegenheid. In het weekend ook hoog door hoger aandeel bezoekers (63% herkomst buiten gemeente). Geen parkeerregime van kracht; • Parkeerterrein Slobbeland: Zeer hoge parkeerdruk, zowel door de weeks als in het weekend. Met 67% hoog aandeel parkeerders van buiten gemeente, door bezoekers van de Haven en werknemers
Figuur 2.14 Locatie parkeerterreinen Volendam
van omliggende werkgelegenheid. Geen parkeerregime van kracht;
Mobiliteitsplan Edam-Volendam
7 mei 2024
44
• Parkeerterrein Tase: Parkeerschijfzone van 1 uur in 2021. Hierdoor relatief weinig gebruikt. Op zaterdagen meer gebruik tijdens voetbalwedstrijden van de RKAV, met als maatgevende druk 77% om 10:00 uur;
Verdeling parkeerbehoefte externe parkeerders over parkeervoorzieningen niet optimaal Op parkeerterrein Amvo heeft de helft van de parkeerders een externe herkomst, wat betekent dat dit terrein ook een functie heeft voor
• Parkeergarage Boegstraat: deels openbare parkeergarage met
bewoners en bezoekers met herkomst binnen de gemeente. Daarnaast
regime van € 1,- per uur. Zeer hoge piekbelasting in weekend
heeft Parkeergarage Havenhof een relatief lage parkeerdruk, maar wel
tussen 12:00 uur en 14:00 uur met hoogste 96%. Deze parkeerdruk
met veel externe parkeerders. Dit geeft aan dat deze nog niet
wordt voor 100% veroorzaakt door parkeerders met herkomst
optimaal wordt gevonden door bezoekers. De parkeerterreinen die
buiten de gemeente. Vermoedelijk heeft dit te maken met
relatief vaak worden gebruikt door bezoekers en werknemers van
parkeerregime, toegankelijkheid en ligging t.o.v. centrum;
buitenaf zijn Parallelweg en Slobbeland. Daarnaast wordt ook
• Parkeergarage Havenhof: betaald parkeren van € 1,- per half uur, bedoeld voor winkelend publiek van Havenhof. Parkeerdruk laag,
Parkeergarage Boegstraat goed gebruikt door parkeerders met een herkomst van buiten de gemeente.
met piek op zaterdagmiddag van 67%. Zeer hoog aandeel met herkomst buiten gemeente, dus weinig gebruikt door inwoners gemeente.