Document · PDF

Kadernota 2026

Wegingstafel tbv Raadsplein 1 juli 2025, gemeente Edam-VolendamBij agendapunt: Kadernota 202628.956 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Kadernota Edam-Volendam 2026 10 juni 2025

Inhoudsopgave Inleiding ...................................................................................................................................................................5 Cijfermatige weergave .............................................................................................................................................7 Verwacht saldo begroting tot en met Kadernota 2026. ......................................................................................7 A. Ontwikkelingen per programma ..........................................................................................................................8 Programma 1 Bestuur .........................................................................................................................................8 Doorkijk 2026 ..................................................................................................................................................8 Mutaties op Kadernota 2025 ..........................................................................................................................8 Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 .....................................................................................................8 Nieuwe voorstellen Kadernota

2026...............................................................................................................9 Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 1 ....................................................................................11 Programma 2 Publiek, Veiligheid en Juridische zaken ......................................................................................12 Doorkijk 2026 ................................................................................................................................................12 Mutaties op Kadernota 2025 ........................................................................................................................13 Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 ...................................................................................................13 Nieuwe voorstellen Kadernota 2026.............................................................................................................13 Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 2 ....................................................................................13 Programma 3 Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................................................................14 Doorkijk 2026

................................................................................................................................................14 Mutaties op kadernota 2025.........................................................................................................................14 Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 ...................................................................................................14 Nieuwe voorstellen Kadernota 2026.............................................................................................................14 Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 3 ....................................................................................14 Programma 4 Ruimtelijk beheer .......................................................................................................................15 Doorkijk 2026 ................................................................................................................................................15 Mutaties op kadernota 2025.........................................................................................................................15 Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 ...................................................................................................16 Nieuwe voorstellen Kadernota

2026.............................................................................................................16 Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 4 ....................................................................................17 Programma 5 Sociaal domein / Samenleving ...................................................................................................18 Doorkijk 2026 ................................................................................................................................................18 Mutaties op kadernota 2025.........................................................................................................................19 Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 ...................................................................................................20 Nieuwe voorstellen Kadernota 2026.............................................................................................................21 Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 5 ....................................................................................21 Programma 6 Financiën en algemene dekkingsmiddelen ................................................................................22 Doorkijk 2026

................................................................................................................................................22 Mutaties op kadernota 2025.........................................................................................................................22 Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 ...................................................................................................22 Nieuwe voorstellen Kadernota 2026.............................................................................................................22 3

Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 6 ....................................................................................23 B. Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026........................................................................................................24 C. Mutaties op uitgewerkte voorstellen uit Kadernota 2025.................................................................................30 D. Heroverweging Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026 ........................................................33 E. Kaders en uitgangspunten .................................................................................................................................45 Opbouw begroting.............................................................................................................................................45 Programma's......................................................................................................................................................45 Financiën ...........................................................................................................................................................46 Gehanteerde uitgangspunten............................................................................................................................46 Belastingen, rechten, heffingen en

tarieven .....................................................................................................47 Renteomslag percentage ...................................................................................................................................53 Investeringen .....................................................................................................................................................53 Salariskosten ......................................................................................................................................................53 Indexatie 2026 ...................................................................................................................................................53 Indexatie 2027 ...................................................................................................................................................53 Indexatie 2028-2029 ..........................................................................................................................................54 Huurcontracten .................................................................................................................................................54 Sociale uitkeringen

............................................................................................................................................54 Bijstand en WMO / Jeugdzorg ...........................................................................................................................54 Subsidies ............................................................................................................................................................54 Uitkering Gemeentefonds .................................................................................................................................54 Aantal inwoners .................................................................................................................................................54 Aantal woningen (verblijfsobjecten met woonfunctie) .....................................................................................55 Informatieplicht .................................................................................................................................................55 Bijlage 1 ..................................................................................................................................................................56 Overzicht mutaties Algemene reserve in Kadernota

.........................................................................................56 Bijlage 2 ..................................................................................................................................................................57 Ombuigingsvoorstellen zoals opgenomen in Kadernota 2025 ..........................................................................57

Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2026. Deze Kadenota geeft het college handvatten om, na vaststelling, de Meerjarige Begroting 2026-2029 op te stellen en is een vervolg op de Kadernota 2025 en bevat de volgende onderdelen.     

A. Ontwikkelingen per Programma B. Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 C. Mutaties op uitgewerkte voorstellen uit Kadernota 2025 D. Heroverweging Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026. E. Kaders en uitgangspunten.

A. Ontwikkelingen per programma Per Programma worden voor 2026 de belangrijkste ontwikkelingen toegelicht en waar mogelijk ook ‘verbonden’ met de actualisatie van 2025, noodzakelijke aanpassingen Bestaand Beleid en nieuwe ontwikkelingen. B. Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 In dit overzicht worden noodzakelijke, onvermijdbare aanpassingen opgenomen en toegelicht voor de begroting 2026 en verder. Onderdeel van de aanpassing zijn de middelen die door het Kabinet, middels de Voorjaarsnota, aan de gemeente worden toegekend. Deze aanvullende middelen zijn in de Kadernota opgenomen. Een uitgangspunt hierbij is dat met de extra middelen in eerste instantie de incidentele dekkingsmiddelen worden weg geboekt. C en D In de Kadernota 2025 (vorig jaar) zijn ombuigingen opgenomen om de meerjarige begroting sluitend te krijgen. De ombuigingen zijn vorig jaar verdeeld in twee bijlagen t.w. Bijlage 4 (47 ombuigingen) en Bijlage 5 (Ombuigingen Sociaal Domein). Enkele van deze voorstellen zijn reeds voor 2025 en verder ingeboekt maar voor andere voorstellen geldt dat zij later in werking treden of dat er aanvullende besluitvorming noodzakelijk is. In de afgelopen periode zijn de voorstellen geactualiseerd voor wat betreft teksten, toelichtingen, effecten en bedragen waar dat noodzakelijk werd geacht.

We constateren dat sommige mutaties een UITWERKING zijn van de voorstellen maar er zijn ook voorstellen die een HEROVERWEGING aankondigen op het betreffende voorstel. Wij hebben daarom de mutaties die een uitwerking zijn weergegeven en per post toegelicht in overzicht C. Mutaties op uitgewerkte voorstellen Kadernota 2025. Wij zijn van mening dat de heroverwegingsvoorstellen onderdeel moeten worden van ‘nieuw beleid. De voorstellen die een heroverweging zijn hebben wij opgenomen in overzicht D Heroverweging Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026. In dit overzicht D zijn, zoals de titel aangeeft, ook de nieuwe voorstellen opgenomen. De omgeving van onze gemeente maar ook de organisatie is voortdurend in ontwikkeling. Op verschillende vlakken zijn aanvullende middelen nodig. Alle voorstellen worden apart toegelicht. Ook is er een extra indicatie Operationeel, Strategisch of Tactisch in alle overzichten opgenomen. KN25 geeft aan dat het voorstel al in de Kadernota 2025 was opgenomen. KN26 geeft aan dat het een nieuw voorstel betreft. E. Kaders en Uitgangspunten. Jaarlijks worden de uitgangspunten aan u voorgelegd waarmee de meerjarige begroting opgesteld kan worden. Deze kaders en uitgangspunten zijn nodig om de Begroting 2026 door te rekenen naar 2027 en verder. Voor het komende jaar, 2026, geldt dat de ramingen reëel worden opgesteld.

Voor de verschillende begrotingsposten wordt, met de kennis van komende zomer, bekeken wat een reële raming voor 2026 zou moeten zijn. Vervolgens worden de vastgestelde ‘Uitgangspunten’ gebruikt om de reële raming van 2026 ‘door 5

te rollen’ naar 2027, 2028 en 2029. In de uitgangspunten worden voorstellen gedaan voor bepaalde kostenontwikkelingen zoals de personele lasten maar ook voor de geraamde baten.

Cijfermatige weergave De financiële gevolgen van voorstellen in deze nota leiden tot een wijziging van het saldo begroting. In onderstaand overzicht is het verwachte saldo begroting 2026 tot en met 2029 vóór en na Kadernota weergegeven. Dit is het saldo begroting gezien vanaf de primitieve begroting 2025 tot en met de Kadernota 2026. In dit saldo begroting is rekening gehouden met alle voorstellen, kaders en uitgangspunten zoals opgenomen in de nota. Uiteraard is dit slechts een vooruitblik. Het daadwerkelijke saldo begroting wordt pas bekend nadat het begrotingsproces is afgerond.

Verwacht saldo begroting tot en met Kadernota 2026. Bedragen * € 1.000

2026

2027

2028

2029

Primitieve begroting 2025

348

871

1.963

1.953

Mutaties in 2024 na vaststelling primitieve begroting 2025

-32

103

Raadsvergadering 22 mei 2025 Voorjaarsnota

509

190

-182

Totaal na Voorjaarsnota 2025

825

1.089

2.152

1.874

Raad 26 juni 2025

-167

-178

Totaal vóór Kadernota 2026

658

911

1.975

1.696

251 -1.484

-512

-151

-176

Omschrijving

Raadsvergadering 20 maart 2025

B. Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026

1.786

C. Mutaties op uitgewerkte voorstellen uit Kadernota 2025 D. Heroverweging kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026

-86

-2.074 -1.052

-176

-158 -1.021

Subtotaal mutaties in Kadernota

-374

-952 -1.818 -1.709

Totaal

280

-45

152

-17

A. Ontwikkelingen per programma Programma 1 Bestuur Doorkijk 2026 Internationale conflicten van invloed Wereldwijd is er spanning, die impact heeft op de economie, onze weerbaarheid en veiligheid. De oorlog in Oekraïne heeft ervoor gezorgd, dat het defensiebudget fors is verhoogd en dat we ons zorgen moeten maken over de weerbaarheid in onze samenleving, maar ook over de economische- en de maatschappelijke impact. Nieuwe oorlogen kunnen leiden tot aanwas van de vluchtelingenstroom. Als de onderhandelingen niet leiden tot een wapenstilstand of vrede kan het nodig zijn om maatregelen te treffen om de weerbaarheid van onze inwoners te versterken. Bijvoorbeeld bij een aanval op onze stroom en watervoorziening en uitval van internet. Wisselingen Bestuur en organisatie In 2026 staan de gemeenteraad verkiezingen gepland. De uitkomsten van de verkiezingen leiden tot het vormen van een nieuwe coalitie en het opstellen van een raads- of coalitie akkoord. Bij het samenstellen van het nieuwe college is het zeker, dat een aantal ervaren bestuurders niet meer in die positie zitten en ook de interim gemeentesecretaris zal tegen die tijd zijn vervangen door een gemeentesecretaris in vaste dienst. Inmiddels is de burgemeester dan meer dan een jaar in positie. Deze wisseling vraagt aandacht in de overdracht van dossiers en ervaring.

Regio Deal Waterland De Regio Deal Waterland is officieel toegekend door het Rijk, waarmee een investering van 26 miljoen euro is gewaarborgd om de regio te versterken. Deze samenwerking tussen het Rijk en de regio Waterland biedt nieuwe kansen en mogelijkheden voor inwoners en ondernemers. Het markeert het begin van een intensievere samenwerking tussen gemeenten, het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Met deze samenwerking wil de regio jong talent behouden en aantrekken, de zorg en woonomgeving voor ouderen verbeteren en een innovatief en sterk midden- en kleinbedrijf (mkb) stimuleren. Het totale budget bedraagt 26 miljoen euro, waarvan de helft door het Rijk wordt gefinancierd en de andere helft door regionale bijdragen. Nu de deal officieel is toegekend, gaan de betrokken partijen samenwerkingsovereenkomsten tussen Rijk en regio opstellen, projecten verder uitwerken en wordt het convenant met het Rijk ondertekend. Daarna start eind 2025 de daadwerkelijke uitvoering en worden gedurende vijf jaar (2025-2030) bestaande projecten versterkt en nieuwe initiatieven gelanceerd met ondersteuning vanuit de Regio Deal-financiering. Het gaat hierbij om cofinanciering van alle deelnemende partners en partijen, dus de omvang van het benodigde budget van de gemeente Edam-Volendam is pas later in het jaar bekend

Mutaties op Kadernota 2025 De opgevoerde structurele bezuiniging op formatie Team projecten wordt afgevoerd. Voor meer uitleg zie het betreffende voorstel.

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 De mutaties op bestaand beleid betreffen onder andere: Eindresultaat onderhandelingen Cao Gemeenten en Cao SGO 2025-2027 De sociale partners binnen de overheidssector Gemeenten hebben op 17 april 2025 een eindresultaat voor de Cao Gemeenten en de Cao SGO (Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties) bereikt. De looptijd van de nieuwe cao bedraagt twee jaar. De nieuwe cao’s lopen van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. Er is onder ander een structurele salarisstijging afgesproken van 6,7% plus € 35 nominaal. Deze uitkomst zal worden verwerkt in de begroting. 8

Doorontwikkeling automatisering De gemeente krijgt steeds meer te maken met complexe ICT ontwikkelingen die vanuit Europa worden opgelegd. Dit heeft alles te maken met de gevaren van cyberaanvallen en privacy bescherming. Nieuwe wetgeving verplicht ons om onze automatisering up tot date te houden. Om die reden is het noodzakelijk, dat we regelmatig nieuwe hard- en software aan moeten schaffen of expertise moeten inhuren voor complexe ICT vraagstukken vanuit Europese wetgeving. Dit vraagt extra middelen, ook voor het ontwikkelen van data gedreven werken en het monitoren van voortgang en resultaten via dashboards. Gemeentelijke bijdrage Streekarchief Waterland De begroting 2026 van het Waterlands Archief laat zien dat de meerjarenramingen voor 2028 en 2029 moeten worden bijgesteld. De lasten nemen toe met € 16.000 in 2028 en € 28.000 in 2029. Dit leidt tot een verlaging van het begrotingssaldo met respectievelijk € 16.000 en € 28.000. We blijven hierover in gesprek met het Waterlands Archief.

Nieuwe voorstellen Kadernota 2026 Dienstverlening Onze dienstverlening aan inwoners, ondernemers en bezoekers staat centraal en onze interne dienstverlening is daar ondersteunend aan. De primaire dienstverlening van Burgerzaken, het klant contact centrum, vergunningverlening en het breed sociaal loket zal nog meer in verbinding gebracht worden om zoveel als mogelijk te voorkomen, dat inwoners van het kastje naar de muur worden gestuurd. Om dienstverlening meer in wijken en buurten te verankeren is het noodzakelijk om de organisatie verder te richten op wijk- en buurtgericht werken. Dit zal de inwonersparticipatie verder versterken. Op basis van de door de raad beschikbaar gestelde middelen worden die kaders in 2025 in een handboek verder uitgewerkt door het inzetten van een part time participatie adviseur. Als wijk- en buurtgericht werken verder vorm krijgt, dan is het noodzakelijk om de participatie verder te vergroten in de vorm van een of meer extra participatie adviseurs of wijkregisseurs. De structurele kosten bedragen circa € 100.000 per fte. Als de raad deze verbindende wijze van werken ondersteund, dan wordt voorgesteld om de structurele kosten te dekken binnen de bestaande begroting van de gemeente door het maken van keuzes bij de herinrichting van de organisatie (als stelpost bezuinigingen).

Urgentie strategische versterking van bestuur en organisatie Op basis van de 1e analyse, die de interim gemeentesecretaris samen met het college en het management heeft gemaakt, is het nodig om de gemeente Edam-Volendam bestuurlijk en organisatorisch te versterken en beter te richten en in te richten om wendbaar en toekomstbestendig te kunnen blijven werken. Er zijn vele bewegingen gaande, zoals de Regio Deal, de implementatie van de Omgevingswet met opgaven en programma’s, de verder gaande regionale samenwerking tussen gemeenten, de stijgende kosten in het Sociaal Domein en de begroting, die onder druk staat. In deze grote veranderingen ziet het college de noodzaak om het bestuur en de organisatie beter te richten, in te richten en op de volgende manier te versterken: 1.

Richting geven aan het bestuur en de organisatie o.b.v. alle mondiale, landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen op strategisch niveau door: 

Een opdracht formuleren, om te laten onderzoeken hoe we de bestuurskracht van de gemeente Edam-Volendam kunnen versterken. Het college stelt in opdracht van de gemeenteraad een opdracht op. Deze opdracht laten we in gezamenlijkheid met de organisatie en de raad uitvoeren door een extern bureau via een aanbestedingsprocedure. Dit is nodig om de toekomstige positie van EdamVolendam in beeld te hebben en op basis daarvan keuzes te maken over wat we zelf blijven doen, wat we uitbesteden en wat we samen met anderen blijven of gaan doen. De impact van een dergelijk onderzoek zal in 2026 zijn beslag krijgen. De onderzoekskosten worden al deels in 2025 gemaakt.



Het opstellen van een financieel strategische visie voor de gemeente Edam-Volendam, zodat we in de nabije toekomst strategische keuzes kunnen maken. Dusdanig, dat het gemeentebestuur op basis van een strategisch afwegingskader keuzes kan maken voor toekomstige investeringen en bezuinigingen. Deze visie ontbreekt nu, waardoor er geen gedragen en gewogen afwegingen gemaakt kunnen worden. Incidentele kosten van beide onderzoeken: € 100.000. 9



De top van de organisatie structureel te versterken met twee strategisch bestuursadviseurs om het strategisch vermogen te vergroten t.b.v. raad, college en management. Structurele kosten: € 225.000.



De top van de organisatie tijdelijk te versterken met een organisatieadviseur. Doel: ondersteuning van de nog aan te stellen vaste gemeentesecretaris om de richting en inrichting van de organisatie professioneel te laten begeleiden. Incidentele kosten: € 100.000.



De organisatie tijdelijk uit te breiden met een strategisch procesmanager, waardoor de capaciteit verdubbeld wordt om de nieuwe processen vast te leggen en continu te verbeteren. Incidentele kosten: € 100.000.



De incidentele kosten te dekken uit de Algemene reserve en de structurele kosten te dekken binnen de bestaande begroting van de gemeente door het maken van keuzes bij de herinrichting van de organisatie (als stelpost bezuinigingen).

De organisatie slim en efficiënt inrichten om de uitdagingen van nu en in de toekomst op te kunnen vangen. Dit betekent, dat we de organisatiestructuur alleen gaan wijzigen, als dit bijdraagt aan betere sturing, samenhang en kostenbesparing. Maar met als doel: omgevingsgericht en opdracht gestuurd werken verder ontwikkelen vanuit de kaders van de Omgevingswet en het Sociaal Domein met ondersteuning van professionele bedrijfsvoering.

De medewerkers zo equiperen, dat ze hun werk met plezier, doelgericht en effectief kunnen uitvoeren. Medewerkers zijn de spin in het web, dus het is belangrijk, dat er meer geïnvesteerd wordt in het samenbrengen van processen, systemen en mensen als de richting van de organisatie is bepaald. Ook data gedreven werken, beter monitoren en het gebruik van AI draagt daaraan bij. Hiervoor is jaarlijks een frictiebudget van € 100.000 benodigd, gedurende 3 jaar, te dekken uit de algemene reserve.

Met de investeringen in de organisatie sorteert de organisatie voor op de groei van de gemeente door het ontwikkelen van de Lange Weeren en de Purmer. De groei van de gemeente zal naar verwachting leiden tot hogere inkomsten uit het Gemeentefonds.

Wat willen we met deze aanpak bereiken? Een strategisch bestuurlijk en financieel afwegingskader voor het gemeentebestuur, zodat goed uitgelegd kan worden, waarom een bezuiniging of investering noodzakelijk is in tijden van schaarste en stijgende lasten op basis van een visie. Een flexibele, omgevingsbewuste en dienstverlenende organisatie, die op basis van samenhang en logica is georganiseerd. Werken vanuit de bedoeling van een hedendaagse en moderne dienstverlening voor ondernemers en inwoners, geredeneerd vanuit de Omgevingsvisie en het Sociaal Domein. De gemeente als aantrekkelijke werkgever positioneren met een meer strategisch fundament, met een goed loongebouw en een duidelijke koers, waardoor inhuur steeds minder nodig zal zijn. Hoe gaan we dit betalen? De financiering van de doorontwikkeling van de gemeente is zeker in tijden van schaarste een lastig punt. Het is belangrijk om aan te geven, dat de investeringen nodig zijn om enerzijds de gemeentelijke organisatie toekomstbestendig te maken door nu te investeren. Om niet later geconfronteerd te worden met hogere structurele kosten of risico’s. Anderzijds om de toegenomen maatschappelijke ontwikkelingen en toekomstige nieuwe wetgeving het hoofd te kunnen bieden (bijv. digitalisering, groei van de gemeente door woningbouw, verdere decentralisaties en wijk- kerngericht werken).

De digitale transformatie, de krapte op de arbeidsmarkt en de toenemende vergrijzing vragen om investeringen. Er gaan bijvoorbeeld al bijna 60 medewerkers met pensioen voor 2030 en daarmee gaat veel ervaring verloren. 10

Een aantal voorstellen kan worden gefinancierd door de organisatie vanaf 2026 meer opgave gericht, multidisciplinair en wijkgericht te laten werken. De voorstellen voorde strategische adviseurs (kosten € 225.000) en de participatie adviseurs (kosten € 100.000) kunnen worden opgevangen via een bezuinigingstaakstelling op de organisatie vanaf 2026. De tijdelijke voorstellen worden gedekt uit de algemene reserve. We kiezen bewust, waar het geld het meeste effect heeft. Aanvullend is vanaf 2027 tot en met 2029 een oplopende taakstelling op de organisatie opgenomen. Deze bijstelling leidt tot een verhoging van het saldo begroting met respectievelijk € 100.000, € 200.000 en € 300.000.

Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 1 Bedragen * € 1.000

2026

2027

2028

2029

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026

443

333

346

-666

Mutaties op Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026

-284

-267

-271

-213

Totaal mutaties in Kadernota 2026 Programma 1

159

-878

Omschrijving

Voor een gedetailleerde toelichting op de afzonderlijke mutaties in bovenstaande tabel verwijzen wij naar de tabellen en de journaalteksten zoals die zijn weergegeven in de hierna volgende onderdelen B. Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026, C. Mutaties op uitgewerkte voorstellen uit Kadernota 2025 en D Heroverweging Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026.

Programma 2 Publiek, Veiligheid en Juridische zaken Doorkijk 2026 Veiligheid heeft een hoge prioriteit in onze samenleving. Een onderwerp dat veel aan de orde komt in politiek, media en publieke discussies. Dat vinden we dan ook terug in beleid en uitvoeringsplannen. Belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen (zoals de Coronapandemie, gepolariseerde publieke discussies, verzet tegen overheidsbesluiten, enzovoort) zijn van invloed op het veiligheidsgevoel van onze inwoners. De samenleving verandert in een rap tempo, en daarmee ook de verwachtingen ten aanzien van toezicht en handhaving in de openbare ruimte. Gemeenten krijgen steeds vaker te maken met complexe vraagstukken op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en milieu. Tegelijkertijd nemen de taken en verantwoordelijkheden van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) toe. Om effectief en toekomstbestendig te kunnen blijven optreden, is een uitbreiding van het handhavingspersoneel noodzakelijk. Toenemende druk op bestaande handhavers De meldingsbereidheid van de burger neemt toe en daarmee stijgt de werklast voor handhavers (boa’s). De uitvoering die uit de meldingen voortkomt, ligt grotendeels bij de boa’s die toezicht houden, overtredingen signaleren, optreden tegen overlast en sancties opleggen. De rijksoverheid legt deze taak op aan gemeenten met als doel de openbare orde, veiligheid en leefbaarheid te borgen.

We zien dat er meer van de boa’s gevraagd wordt, omdat de politie wegens het afwegen van prioriteiten andere keuzes moet maken. Ook het verharden van de maatschappij en het toenemen van overlast en jeugdcriminaliteit vraagt veel van de boa’s. Goed werkgeverschap is dan ook voor de boa essentieel. Ze moeten in staat worden gesteld om vertrouwd en veilig hun publieke taak kunnen uitvoeren met de nodige middelen. De realiteit anno 2025 maakt dat de ongewapende boa’s voornamelijk in koppels moeten surveilleren omdat de zaken die zij oppakken kunnen escaleren en dat gebeurt ook regelmatig. Verhoogde behoefte aan zichtbaarheid en aanspreekbaarheid Burgers geven steeds vaker aan dat ze behoefte hebben aan zichtbare, benaderbare handhavers in de wijk. Meer handhavers betekent meer aanwezigheid op straat, wat preventief werkt tegen overlast en criminaliteit. Relatie verhogen capaciteit met veiligheid - Preventieve werking: Meer handhavers op straat zorgt voor een veiliger gevoel bij burgers en ontmoedigt overtredingen. - Snelle interventie: Extra capaciteit betekent dat er sneller en effectiever kan worden gereageerd op meldingen en incidenten. - Meer zicht op milieu-criminaliteit, ondermijning en overlast.

Samenwerking met politie Handhavers vullen de politie aan door zich te richten op leefbaarheids- en overlastzaken, zodat de politie zich kan concentreren op haar basistaken zoals de zwaardere criminaliteit. Momenteel zijn er een aantal veranderingen in het taakveld van de gemeenlijk handhaving aan de orde. Dit vraagt om een aanpassing van het huidige handhaven en toezicht houden op; A. B. C.

Betaald parkeren (Mutatie op Kadernota 2025, zie het separaat voorstel in de raad van juni 2025) Handhaving op het water (nautisch toezicht) (Nieuw voorstel Kadernota 2026) Uitbreiding taken en grootte buitengebied (Nieuw voorstel Kadernota 2026)

Met de uitbreiding van de drie taakaspecten is het noodzakelijk dat de formatie van Team Handhaving wordt opgehoogd.

Mutaties op Kadernota 2025 Het voorstel uit de Kadernota 2025 om betaald parkeren in te voeren op parkeerterreinen en woonwijken is gewijzigd in betaald parkeren op parkeerterreinen en behoud van de blauwe zone in woonwijken. Het nieuwe voorstel (inclusief begrotingswijziging) wordt separaat voorgelegd in de raad van 26 juni 2026. Dit voorstel heeft personele consequenties voor het team van Handhaving.

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 De mutatie betreft een negatieve bijstelling van de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio ZaanstreekWaterland en een positieve bijstelling van de opbrengsten reisdocumenten .

Nieuwe voorstellen Kadernota 2026 Er worden onder andere voorstellen voor uitbreiding van de formatie Handhaving voor nautisch toezicht en voor uitbreiding taken en grootte buitengebied opgenomen. Ook zijn twee aanvragen investeringskredieten opgevoerd voor een handhavingsboot en voor vervanging cameratoezicht.

Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 2 Bedragen * € 1.000

2026

2027

2028

2029

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026

-172

-250

-329

-485

Mutaties op Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026

-117

-193

-192

-191

Totaal mutaties in Kadernota 2026 Programma 2

-289

-443

-521

-676

Omschrijving

Programma 3 Ruimtelijke ontwikkeling Doorkijk 2026 De voorgestelde aanpassingen en ombuigingen in de Kadernota 2025 zijn op de onderdelen van programma 3 doorgevoerd. De vastgelegde ambities van het beleidsspeerpunt woningbouw brengt met zich mee dat extra middelen nodig zijn voor de intensivering van bouwprojecten waar nog geen aanvang mee is gemaakt. Daarnaast is als onderdeel van de kadernota 2026 een bijdrage in de realisatie van de recreatieve fietsverbinding over de zeesluis Edam opgenomen.

Mutaties op kadernota 2025 Via de Kadernota 2025 zijn de kosten van een toeristisch coördinator en een jaarlijks werkbudget (tezamen ca. € 150.000) als ombuigingen bezuinigd in de meerjarenbegroting. In deze Kadernota zijn deze beide budgetten als heroverweging opgevoerd (zie bijlage H) tot een totaalbedrag van € 130.000.

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 Gezien de werkelijke opbrengst uit de heffing van leges voor omgevingsvergunningen in 2024 wordt voorgesteld om de inkomstenraming op dit onderdeel structureel te verhogen met € 100.000..

Nieuwe voorstellen Kadernota 2026 Voor 2026 zijn nieuwe voorstellen opgenomen, die leiden tot een negatief effect op het saldo begroting, maar wel een voortvloeisel zijn uit de ambities uit het collegeprogramma dan wel daarop aansluiten. In een aantal gevallen is ervoor gekozen deze nieuwe voorstellen als een PM post op te nemen, enerzijds omdat niet altijd voldoende duidelijk is welke extra middeleninzet nodig is en anderzijds om duidelijk te maken dat hierover nog keuzes moeten worden gemaakt. Zoals aangegeven zijn de extra inzet op woningbouwprojecten en de bijdrage aan de recreatieve fietsverbinding wel cijfermatig weergegeven.

Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 3 Bedragen * € 1.000

2026

2027

2028

2029

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026

101

Mutaties op Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026

-80

-367

-359

Totaal mutaties in Kadernota 2026 Programma 3

-266

-258

-261

Omschrijving

Programma 4 Ruimtelijk beheer Doorkijk 2026 De gemeente richt zich op een duurzamer en kostenefficiënter beheer van de openbare ruimte en afvalinzameling. Maatregelen zoals tariefdifferentiatie voor afval en het herzien van de bedrijfsafvalinzameling moeten bijdragen aan een financieel gezonde en rechtvaardige uitvoering van gemeentelijke taken. Ook worden er investeringen gedaan in de milieustraten, in het kader van het grondstoffenplan, en voor betaald parkeren, om zowel kosten te dekken als de ruimte efficiënter te benutten. De gemeente streeft naar een balans tussen financiële degelijkheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Door slimme investeringen en het invoeren van eerlijke tarieven wordt zowel de duurzaamheid van de voorzieningen als de belasting op de inwoners geoptimaliseerd. Dit zorgt voor een solide basis voor de toekomst.

Mutaties op kadernota 2025 De gemeente staat voor de uitdaging om de openbare ruimte en de afvalinzameling doelmatig, duurzaam en betaalbaar te organiseren. In programma 4 ligt daarom de focus op het verbeteren van de kostendekkendheid van gemeentelijke voorzieningen, het maken van bewuste investeringskeuzes en het actualiseren van tarieven op basis van gebruik en werkelijke kosten, op basis van het beginsel “de vervuiler betaald”. De voorgestelde maatregelen in deze kadernota dragen bij aan een financieel gezonde en rechtvaardige uitvoering van gemeentelijke taken. Daarbij wordt gezocht naar een evenwicht tussen financiële degelijkheid en maatschappelijke ambities. Keuzes voor afvalinzameling en milieustraten Een belangrijke wijziging betreft de herziening van de inzameling van bedrijfsafval. De huidige aanpak leidt tot een structureel tekort van bijna € 300.000 per jaar. Door het afschaffen van het reinigingsrecht en de invoering van marktconforme tarieven, is het uitgangspunt dit tekort structureel weg te werken. Voor het inzamelen van het bedrijfsafval op de milieustraat Volendam dient er wel geïnvesteerd te worden in onder andere weegbruggen en extra personeel. Deze kosten kunnen mogelijk niet volledig gedekt worden door de marktconforme tarieven, wanneer er minder bedrijfsafval aangeboden wordt.

Tegelijkertijd heeft de gemeenteraad de wens geuit dat de milieustraten in zowel Oosthuizen als Volendam open blijven. Hierdoor vervalt een eerder geplande structurele bezuiniging van € 350.000 per jaar. Deze wens vraagt om aanvullende investeringen. Voor de milieustraat in Oosthuizen betekent dit onder meer het vervangen van bestaande opstallen en plaatsen van nieuwe opstallen, met een investering van € 100.000 en een jaarlijkse kapitaallast van € 5.000 vanaf 2027. Voor de herinrichting van de milieustraat in Volendam worden de benodigde investeringen momenteel nog verder onderzocht. Parkeerbeleid als stuurmiddel voor ruimte en inkomsten Om de hoge parkeerdruk en verkeersintensiteit in het centrum van Edam en de oude kom van Volendam structureel aan te pakken, is een onderzoek uitgevoerd naar verschillende parkeerregimes. Hieruit blijkt dat het aanpassen van de parkeerschijfzones in de woonstraten en het invoeren van betaald parkeren op de omliggende parkeerterreinen een effectief middel is om de parkeerdruk in de woonstraten te verlagen. Bezoekers worden hierdoor gestimuleerd om langer te parkeren op de parkeerterreinen aan de rand van het centrum, wat de leefbaarheid en verkeersveiligheid ten goede komt. De gemeenteraad krijgt een nieuw voorstel aangeboden in de raad van 26 juni 2025.

Het (oude) voorstel, zoals opgenomen in de Kadernota 2025 en de financiële uitwerking in de begroting hiervan om betaald parkeren in te voeren op parkeerterreinen en woonwijken, wordt met een begrotingswijziging in deze raad teruggedraaid. De nieuwe parkeermaatregelen worden per 1 januari 2026 ingevoerd en bestaan uit een differentiatie in parkeertarieven en parkeerduur per locatie. Zo wordt onder andere op de parkeerterreinen Baanstraat, Amvo, 15

Slobbeland, Tase en P1-Marinapark een maximale parkeerduur van 3 uur ingesteld met oplopende tarieven naarmate langer wordt geparkeerd, terwijl op parkeerterreinen zoals Singelweg, RKAV en P2-Marinapark langer parkeren mogelijk blijft tegen een lager tarief. Voor de inwoners van Edam-Volendam is gekozen voor een gratis parkeertijd van 1,5 uur. Hiermee wordt gestuurd op een betere spreiding van het parkeren, hetgeen een positief effect heeft op de veiligheid en leefbaarheid. Bezoekers dragen bij aan de instandhouding van de geboden parkeerfaciliteiten en uiteindelijk heeft het ook een positief effect op het begrotingssaldo. De maatregelen sluiten aan bij de doelstellingen uit het coalitieakkoord 2022–2026 om de leefbaarheid en verkeersveiligheid in diverse kernen en wijken te verbeteren en overlast door verkeer en parkeren tegen te gaan. Op 26 juni 2025 wordt het nieuwe voorstel (inclusief begrotingswijziging) voor de invoering van betaald parkeren op gemeentelijke parkeerterreinen in Edam en Volendam behandelt in de raad. Het voorstel draagt bij aan een efficiënter gebruik van de openbare ruimte en levert structureel meer inkomsten op. Vanaf 2026 wordt een jaarlijkse opbrengst van € 696.000 verwacht, wat € 196.000 hoger is dan eerder geraamd. De jaarlijkse exploitatiekosten bedragen naar verwachting € 272.400.

Dit omvat naast kosten voor onderhoud, beheer, handhaving, beheer naheffingsaanslagen, kapitaallasten parkeerapparatuur en infrastructuur ook de huur van een scanauto in 2026. De jaarlijkse kosten worden ruimschoots gedekt door de opbrengsten van betaald parkeren en de opbrengst van de parkeerboetes, die gezamenlijk jaarlijks een totale opbrengst hebben van € 734.624. Dit resulteert in een jaarlijks netto resultaat in de exploitatie van € 462.224. Balans tussen ambitie en haalbaarheid Met deze voorstellen wordt er een balans gezocht tussen financiële degelijkheid en maatschappelijke ambities. De aanpassingen in programma 4 laten zien dat bijsturen nodig én mogelijk is, mits goed onderbouwd. We kiezen voor duurzame financiering van gemeentelijke taken, waarbij we blijven investeren in bereikbaarheid, afvalinzameling en kwaliteit van de openbare ruimte. Daarmee versterken we niet alleen de financiële basis van onze gemeente, maar ook de veiligheid en leefomgeving van onze inwoners.

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 Correctie toerekening uren CAI Op het product CAI staat nog een structureel budget van € 27.000 aan kosten toegerekend. Deze kosten worden niet meer gerealiseerd en kunnen worden afgevoerd. Deze bijstelling leidt tot een structurele verhoging van het saldo begroting 2026 en verder.

Nieuwe voorstellen Kadernota 2026 Gerichte tariefdifferentiatie voor afval: naar een rechtvaardige en kostendekkende afvalheffing De gemeente staat voor de opgave om de kosten voor afvalinzameling en -verwerking beter in balans te brengen met de baten uit de afvalstoffenheffing. De lasten overstijgen momenteel de inkomsten: in de jaarrekening 2024 bedroeg het tekort € 750.000, wat overeenkomt met een dekkingspercentage van 88%. Deze situatie vraagt om gerichte maatregelen die zowel rechtvaardig als effectief zijn. Ten aanzien van het grondstoffenplan heeft de gemeenteraad uitgesproken dat het principe 'de vervuiler betaalt' leidend moet zijn. In lijn met dit uitgangspunt wordt voorgesteld om vanaf 2027 tariefdifferentiatie in te voeren. Inwoners betalen daarbij naar rato van de hoeveelheid afval die zij daadwerkelijk aanbieden. Dit stimuleert afvalscheiding en leidt tot een eerlijker verdeling van kosten. De invoering van tariefdifferentiatie verloopt gefaseerd. In 2026 vindt een testfase plaats waarin systemen worden getest, verordeningen worden aangepast en inwoners worden geïnformeerd. In deze fase worden al wel bepaalde investeringen gedaan, maar er zijn nog geen structurele baten. Vanaf 2027 wordt een structurele extra bate van circa € 450.000 verwacht. Daarmee komt de afvalstoffenheffing vanaf dat moment in financiële balans.

Omdat het tekort niet in één keer wordt opgevangen, ontstaat er een stapsgewijze overgang richting volledige kostendekkendheid. Vanaf 2028 kan – afhankelijk van het daadwerkelijke aanbod – zelfs sprake zijn van een dekkingspercentage boven de 100%. De kostendekkendheid wordt jaarlijks geëvalueerd en waar nodig bijgesteld.

Om tariefdifferentiatie mogelijk te maken, is het noodzakelijk te investeren in de afvalinfrastructuur. Hiervoor wordt voorgesteld om jaarlijks een investeringskrediet van € 200.000 beschikbaar te stellen tot en met 2029. Het gaat onder andere om de aanschaf van ondergrondse containers en extra voorzieningen voor het gescheiden inzamelen van plastic, metaal en drinkpakken. De hiermee gepaard gaande kapitaallasten bedragen respectievelijk € 20.000 in 2027, € 40.000 in 2028, € 60.000 in 2029 en € 80.000 in 2030. Deze lasten nemen jaarlijks toe als gevolg van de cumulatieve inzet van jaarschijfkredieten. Per saldo resulteert dit voorstel in een structurele verbetering van het begrotingssaldo vanaf 2027. Gecorrigeerd door kapitaallasten bedraagt het effect:    

2026: € 0 (testfase) 2027: € 430.000 2028: € 410.000 2029: € 390.000

Met deze maatregel wordt een belangrijke stap gezet richting een toekomstbestendige, rechtvaardige en financieel houdbare uitvoering van afvalinzameling. De combinatie van gedragsbeïnvloeding en structurele dekking sluit aan bij de ambitie om de gemeentelijke voorzieningen duurzaam én betaalbaar in stand te houden.

Tabel mutaties in Kadernota 2026 op programma 4 Bedragen * € 1.000

2026

2027

2028

2029

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026

Mutaties op Kadernota 2025 en nieuwe voorstellen Kadernota 2026

Totaal mutaties in Kadernota 2026 Programma 4

109

115

Omschrijving

Programma 5 Sociaal domein / Samenleving Doorkijk 2026 Wij staan voor een sociaal betrokken, veilig en gezond Edam-Volendam. Wij bieden de randvoorwaarden waarbinnen onze inwoners zo goed en zo lang mogelijk vanuit eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid kunnen leven. Ons streven is de leefbaarheid voor de mensen te vergroten en het meedoen (participatie) in de maatschappij te bevorderen. We zijn dit jaar bezig om grote veranderingen in het sociaal domein door te voeren. We ontwikkelen de Singel, hervormen het welzijnswerk en de lokale ondersteuning en hulp vanuit het CJG (18-) en WSP (18+). Veranderingen die onze inwoners echt gaan merken. We gaan door minder partners te contracteren het maatschappelijk veld overzichtelijker te maken en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. In de toekomstige situatie willen we het welzijnswerk en lokale ondersteuningsaanbod meer ordenen en anders inrichten. We willen toewerken naar minder samenwerkingspartners en een meer integrale werkwijze waarbij een klein aantal partijen alle inwoners, van 0-100, bedient. We willen hierin een duidelijk onderscheid maken tussen welzijnswerk (groepsgericht aanbod) en lokale ondersteuning en hulp (meer individueel of gezinsgericht aanbod).

We willen het welzijnswerk zo inrichten dat diverse groepen inwoners (jong en oud) de kans krijgen om deel te nemen aan groepsgerichte activiteiten, zinvolle vrijetijdsbesteding en trainingen en cursussen. Het doel is om de zelfredzaamheid van inwoners te vergroten en hen te helpen om in hun eigen leefomgeving met uitdagingen om te gaan. Deze doelstelling is natuurlijk niet nieuw, maar om dit daadwerkelijk te realiseren is het nodig om toe te werken naar continuïteit in aanbod en het aangaan van een langdurige samenwerkingsrelatie. Hierbij willen we toewerken naar een partnerschap dat zich richt op het behalen van duurzame resultaten en het nemen van gezamenlijke verantwoordelijkheid die ten goede komt aan onze inwoners. De lokale ondersteuning en hulp willen we ook integraal inrichten, waarbij we inzetten op maatschappelijk werk voor alle doelgroepen (van 0-100). De aanbieder van maatschappelijk werk moet alle doelgroepen kunnen bedienen: van het jonge kind, de basisschool, voortgezet onderwijs, (jong)volwassenen en ouderen. Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat specialistische ondersteuning (zoals specialistische jeugdhulp, Wmo begeleiding, dagbesteding of psychosociale zorg) slechts tijdelijk wordt ingezet. Het streven is om deze hulp zo kortdurend mogelijk te laten zijn en de focus ligt op het afschalen van specialistische zorg zodra de situatie dat toelaat.

Dit zou moeten gebeuren met een sterke focus op lokale ondersteuning, normaliseren en het versterken van het eigen netwerk in plaats van langdurige afhankelijkheid van gespecialiseerde hulp. Dit vraagt om lef van medewerkers die ook durven los te laten en de verantwoordelijkheid daar neer te leggen waar het hoort. Cebeon Recent heeft Cebeon de begroting van Edam-Volendam vergeleken met het gemeentefonds. Deze vergelijking heeft inzicht opgeleverd in de financiële impact van eerdere keuzes op alle taakgebieden. Naar aanleiding daarvan heeft het college aan Cebeon gevraagd om een geobjectiveerde benchmark, waarbij gericht wordt ingezoomd op taakonderdelen. De focus van de opdracht ligt op de taakonderdelen van het sociaal domein. De gemeente wil hierbij antwoord op de volgende vragen: - inhoud: zitten er voor onze gemeente knoppen om aan te draaien? - organisatie: voeren we het werk wel efficiënt uit, hebben we niet teveel of te weinig mensen in dienst in verhouding tot de uitgaven? Het onderzoek dient een feitelijk onderbouwd inzicht op te leveren hoe de lasten/baten en personele capaciteit van Edam-Volendam zich verhouden tot die van vergelijkbare gemeenten. Met behulp van de organisatie worden verschillen geduid vanuit beleidsmatige en organisatorische keuzes. Het uitwerken van alternatieve keuzes (‘business cases’) valt buiten de scope van deze opdracht.

Of de uitkomsten zullen leiden tot aanpassingen in de werkwijze waarmee bezuinigingen worden gerealiseerd moet nog blijken.

Tijdens de themaraad van 6 februari heeft Cebeon een presentatie gegeven over de vergelijking met het gemeentefonds en is er door de ambtelijke organisatie specifiek ingezoomd op de begroting van het sociaal domein (en de specifieke uitkeringen die we als gemeente ontvangen). Tijdens extra ingeplande sessies zal hier per thema (Jeugd, Wmo, Werk & Inkomen en Vitaliteit) nog over door worden gesproken.

Mutaties op kadernota 2025 Tijdens het opstellen van de ombuigingsvoorstellen voor de Kadernota 2025 is vanuit het sociaal domein gekeken naar de inzet die niet wettelijk verplicht is of waar we mogelijkheden zien om zaken efficiënter of anders in te richten. Een groot deel van deze voorstellen zullen aan het eind van dit jaar geëffectueerd zijn:       

Zaalhuur handbal Aanpassing tarieven huur sportaccommodaties Reorganiseren dienstverlening Wijksteunpunt en CJG Aanpassen afschrijftermijn voor scholen Reorganiseren activiteiten talentontwikkeling en LEF Beheer kunstcollectie Revitaliseren Singelwijk

Toekomstige inrichting welzijnswerk en lokale ondersteuning en hulp i.r.t. de ombuigingsvoorstellen De ombuigingsvoorstellen reorganiseren dienstverlening WSP en CJG, reorganiseren activiteiten talentontwikkeling en LEF en de revitalisatie van de Singelwijk worden meegenomen in de herinrichting van het welzijnswerk en de lokale ondersteuning en hulp. Doordat de dienstverlening anders ingericht wordt, zal de bezuiniging middels de nieuwe te contracteren opdracht geëffectueerd worden. Tijdens de themaraden van 6 februari en 20 mei is uw raad hierover geïnformeerd. Er zijn vijf ombuigingsvoorstellen die apart benoemd moeten worden vanwege nadere toelichting, of een opgelopen vertraging of een financieel vraagstuk/risico: Reorganiseren dienstverlening Wijksteunpunt en CJG (voorstel 13) Hier volgt een nadere toelichting op het voorstel in de Kadernota 2025. Binnen de gemeente Edam-Volendam wordt de preventieve dienstverlening (o.a. jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werk, algemeen maatschappelijk werk, etc.) aangeboden vanuit het Wijksteunpunt (voor Wmo) en het Centrum voor Jeugd en Gezin (voor jeugd). Deze dienstverlening heeft als doel om onze inwoners zo snel mogelijk lokaal te helpen met hun vragen om te voorkomen tot problematiek complexer wordt en specialistische hulp (geïndiceerde hulpverlening) nodig is.

Als gemeente heb je de keuze dit zowel groot als klein op te tuigen, binnen de grenzen van de verschillende wetten (Jeugdwet, Wmo, Participatiewet). Binnen dit voorstel verlagen we de totale begroting van de voorliggende toegang met 25% en stellen we voor per 2026 deze te reorganiseren. Binnen deze ‘reorganisatie’ stellen we een visie vast op de toegang en wordt aan de hand daarvan bepaald op welke manier de dienstverlening moet worden ingericht (met 25% minder budget) om onze inwoners nog steeds zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. In de Kadernota 2025 is hiervoor reeds een ombuigingsvoorstel, ten gunste van het saldo begroting, opgenomen van € 458.000 in 2026 en van € 476.000 met ingang van 2027. Deze nadere toelichting heeft geen gevolgen voor het saldo begroting 2026 en verder. Wel is het belangrijk een winstwaarschuwing mee te geven met betrekking tot dit ombuigingsvoorstel. Op het moment dat blijkt dat er meer tijd nodig is om ervaringen van inwoners en (lokale) samenwerkingspartners op te halen die van belang zijn om goede dienstverlening voor onze inwoners te kunnen blijven garanderen, ondanks de bezuinigingsslag, kan dit betekenen dat een deel van het ombuigingsvoorstel nog niet gerealiseerd is in 2026. Tijdens de themaraad van 6 februari en 20 mei is uw raad hier al kort over geïnformeerd.

Verplaatsen activiteiten CJG naar Singel (voorstel 34) In de Kadernota 2025 staat opgenomen dat de Singel in Edam zal worden gerenoveerd om het CJG in te gaan huisvesten. Het Centrum voor Jeugd en Gezin is momenteel gehuisvest in De Griend. Dit pand is geen eigendom van de gemeente en wordt gehuurd. In de bijstelling die is opgenomen in de Kadernota is uitgegaan van een verhuizing in 2025. Zoals het er nu naar uitziet zal deze overgang pas eind 2026 gaan plaatsvinden. Dit voorstel heeft vanwege de locatiekeuze Trimaran vertraging opgelopen. Daarom zal deze naar verwachting in 19

de begroting 2027 geëffectueerd zijn. Dit leidt tot een bijstelling van de eerder opgenomen bezuinigingen. Deze wijziging is in de Voorjaarsnota 2025 verwerkt. Bouwspeelplaats (voorstel 41) In het ingediende ombuigingsvoorstel voor de Kadernota 2025 werd voorgesteld om het budget voor de bouwspeelplaats in z’n geheel te laten vrijvallen. Het hebben van een bouwspeelplaats is geen wettelijke verplichting en los van dat het kapitaalvernietiging is om de bouwspeelplaats weg te bezuinigen, bespaart het op jaarbasis een kleine € 100.000. Bij vaststelling van de Kadernota 2025 is besloten niet 100% maar 75% van de kosten te bezuinigen, wat betekent dat er nog € 25.000 beschikbaar is voor de exploitatie van de bouwspeelplaats. Dit is echter bij lange na niet genoeg om de bouwspeelplaats te exploiteren. Derhalve in deze kadernota een voorstel om dit budget structureel te verhogen naar € 65.000. Waterdam (prestatieafspraak) (voorstel 31) Op dit moment lopen de gesprekken met de Waterdam over de prestatieafspraken. Hier is de bezuiniging van €100.000 onderdeel van, maar in hoeverre dit volledig gerealiseerd kan worden is nog de vraag. Stelpost verlaging Wmo Woningaanpassing (voorstel uit bijlage 5) Vanuit het sociaal domein wordt de verlaging van de stelpost Wmo Woningaanpassingen gezien als een risicovol voorstel.

Het is namelijk lastig om de aanpassingen in de nadere regels op de verordening Wmo financieel te vertalen. Daarnaast hebben we, zoals eerder al genoemd in dit memo, te maken met vergrijzing en de daarmee gemoeide stijgende kosten, o.a. ook voor woningaanpassingen. Vandaar dat ons inziens deze besparing lastig te realiseren is en daarmee een belofte die we lastig kunnen waarmaken. Daarom wordt dit voorstel in deze kadernota teruggedraaid. Moties op de kadernota 2025 Daarnaast zijn er nog een aantal voorstellen waarover moties zijn ingediend door de raad en die tijdens de vaststelling van de Kadernota 2025 door zowel college als raad laag geprioriteerd zijn. Dit gaat om de volgende voorstellen:  JOGG  K&C – cultuur coördinator  K&C – uitvoeringsbudget De ingediende motie met betrekking tot gezondheid (JOGG), sport en kunst & cultuur richt zich daarnaast ook op de ingediende ombuigingsvoorstellen m.b.t. toerisme. Deze ombuigingsvoorstellen zijn verder geen onderdeel van dit programma, maar omdat ze wel opgenomen zijn in de motie is het logisch dit wel te benoemen. Voor het overzicht zijn hieronder de ingediende moties die o.a. betrekking hebben op programma 5 nog even op een rijtje gezet:   

Armoedebestrijding Sport, Gezondheid, Kunst en Cultuur en Toerisme Activiteiten talentontwikkeling en LEF

Er is landelijk toegezegd dat er extra middelen voor gemeenten beschikbaar komen via de Meicirculaire 2025. Deze middelen zijn onder andere bedoeld om de stijgende kosten voor de specialistische jeugdhulp en de Wmo op te vangen. Voorgesteld wordt deze ook in te zetten om de laag geprioriteerde ombuigingsvoorstellen te laten vervallen. Dat doet recht aan het belang van deze inzet en dienstverlening. In deze kadernota wordt voorgesteld om voor het jaar 2026 de bezuiniging op de Cultuur coördinator en (een deel van) het uitvoeringsbudget kunst en cultuur terug te draaien. De bezuiniging uit de kadernota 2025 op de JOGG regisseur blijft staan.

Mutaties bestaand beleid Kadernota 2026 Binnen het sociaal domein hebben we zowel lokaal als regionaal het grootste deel van de dienstverlening ingericht middels inkoopovereenkomsten. Hierbij hebben we ons te allen tijde te houden aan de reële tarieven en hebben we contractueel vastgelegd dat we indexeren middels de OVA (Overheidsbijdrage in de 20

Arbeidskostenontwikkeling). In de Kaders en uitgangspunten is beschreven dat de budgetten voor Bijstand en Wmo /Jeugdzorg zo veel mogelijk realistisch worden begroot. In de Kadernota 2026 wordt rekening gehouden met een indexeringspercentage van 2%. Binnen het sociaal domein zien we dat de index voor bepaalde dienstverlening 4,5% is, waardoor we hiermee niet binnen het gereserveerde budget kunnen blijven. Derhalve in deze kadernota een voorstel om deze budgetten structureel te verhogen met 3%. Aanvullend moeten we ook rekening houden dat medio 2026 de nieuwe contracten in gaan voor de Wmo hulpmiddelen, trapliften en het maatwerk (huishoudelijke ondersteuning, dagbesteding, respijtzorg en individuele begeleiding). De financiële gevolgen van het vaststellen van de tarieven voor Wmomaatwerkvoorzieningen zijn vooraf niet concreet in te schatten. De nieuwe producten komen niet geheel overeen met de huidige voorzieningen waardoor een exacte berekening niet te maken is. Daarbij betreft de Wmo een open einde regeling waardoor je niet van te voren weet hoeveel voorzieningen worden afgegeven. De nieuwe berekende tarieven liggen hoger dan de huidige tarieven. Dit is onvermijdbaar gevolg van de nieuwe inkoop van Wmo waarbij de wettelijke verplichting geldt om reële tarieven vast te stellen. Daarnaast hebben we binnen de Wmo te maken met hogere kosten i.v.m.

hogere afname (vergrijzing en wachtlijsten binnen de GGZ en de Wlz). Ook hierbij is het exacte effect op de begroting nog niet te voorspellen, omdat het nooit van te voren te zeggen is hoeveel inwoners daadwerkelijk een maatwerkvoorziening nodig zullen nemen. In deze kadernota wordt gevraagd de ramingen voor Wmo en Jeugdzorg te actualiseren naar de ervaringscijfers 2024 en de budgetten te indexeren met 3% voor 2026 en verder. En om de budgetten voor Wmomaatwerkvoorzieningen te verhogen in verband met het nieuwe contract en de verhoogd tarieven.

Nieuwe voorstellen Kadernota 2026 De sectie Sport vraagt om een investeringsbudget om alle deuren en toegangspoorten, van zowel de binnenen buitensportaccommodaties, van een elektronisch slot te voorzien. Hierdoor kan de losse verhuur van de sportaccommodaties middels een code op je telefoon, via de mail of in de app, gebruikt worden om toegang te verkrijgen tot de accommodatie. Externen (bv schoonmaak) krijgen een tag, waarbij een tijdslot wordt ingesteld om binnen te komen, wel met beperkte toegang inpandig. Medewerkers van de gemeente, zoals bv halbeheerders, krijgen een vaste tag met toegang tot alle locaties. De afdeling Samenleving heeft in afwachting van de uitkomsten Cebeon en de bij de doorkijk 2026 genoemde redenen geen voorstellen voor nieuw beleid opgevoerd in de Kadernota 2026. Vanaf 2028 is een voorziene eigen bijdrage Jeugdzorg opgevoerd van € 260.000. De algemene uitkering uit het Gemeentefonds is voor dit bedrag verlaagd.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EdamVolendam&id=7d99f641-e891-4ece-a055-a3c8e5ec1d3e