CONCEPT OMGEVINGSVISIE_stap 3.pdf

In 2021 hebben we in het dorpshuis in Beets de opbrengst van stap 2 gedeeld en hebben we het verdere proces richting de definitieve visie geschetst. In stap 4 komen we graag nogmaals langs om het concept te bespreken.

36

Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is een samenwerkingsverband tussen gemeenten, brandweer, politie en GHOR, waarin wordt gewerkt aan de veiligheid van de inwoners van onze regio. De speerpunten van de Veiligheidsregio zijn zo veel mogelijk meegenomen in de concept omgevingsvisie. In stap 4 gaan we met de Veiligheidsregio graag na of het aspect veiligheid voldoende is meegenomen. Vervoersregio Amsterdam De Vervoerregio Amsterdam verbindt gemeenten en werkt aan een regio waar mensen vlot hun bestemming bereiken. De gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Beemster, Diemen, Edam-Volendam, Haarlemmermeer, Landsmeer, Oostzaan, Ouder-Amstel, Purmerend, Uithoorn, Waterland, Wormerland en Zaanstad vormen samen de Vervoerregio Amsterdam. De Vervoerregio is opdrachtgever van het openbaar vervoer per bus, tram en metro. De Vervoerregio financiert ook verbeteringen in de regionale infrastructuur voor (vracht)auto, fiets en openbaar vervoer. De Vervoerregio stimuleert het fietsgebruik. Verder zet de Vervoerregio zich in voor een verkeersveilige regio en reductie van het aantal verkeersslachtoffers. Op 01 september 2021 hebben we afstemming gezocht met de Vervoerregio. De doelstellingen waar de Vervoersregio zich hard voor maakt, zijn zo veel mogelijk meegenomen in de concept omgevingsvisie.

Op basis van het concept gaan we in stap 4 graag weer in gesprek. Dan over de samenhang van deze doelstellingen binnen onze concept omgevingsvisie.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

Koepel Sociaal Domein De Koepel Sociaal Domein bestaat uit in totaal acht vertegenwoordigers vanuit de Jeugdraad, de WMO-raad, de Participatieraad en de Seniorenraad. De Koepel Sociaal Domein adviseert het college en/of de gemeenteraad gevraagd en ongevraagd over beleidsvoornemens. Op 27 oktober hebben we de Koepel Sociaal Domein gesproken over speerpunten die zij graag terug zouden willen zien in onze omgevingsvisie. De doelstellingen van de koepel zijn vrij vertaald in de concept omgevingsvisie. Op basis van het concept gaan we in stap 4 met de Koepel Sociaal Domein in gesprek om samen de samenhang tussen doelen voor de fysieke leefomgeving en doelen voor het sociale domein aan te scherpen.

Woningcoöperaties en huurdersorganisaties De gemeente heeft met regelmaat overleg met de woningcoöperaties en huurdersorganisaties die in onze gemeente actief zijn. De belangen van deze organisaties zijn zo veel mogelijk meegenomen in de concept omgevingsvisie, mede doordat parallel aan de omgevingsvisie ook een nieuwe woonvisie wordt opgesteld waarvan de hoofdzaken van het beleid integraal onderdeel vormen van de concept omgevingsvisie. In stap 4 gaan we graag samen na of de belangen voldoende zijn meegenomen.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Een GGD heeft de taak de gezondheid van inwoners in een gemeente of regio te beschermen en te bevorderen. De GGD draagt bij tot het creëren van een gezonde leefomgeving, die bewoners uitnodigt tot het ontwikkelen van gezond gedrag. Op 30 augustus 2021 hebben we de Gemeentelijke Gezondheidsdienst gevraagd waar wij in onze visie rekening mee moeten houden. De doelstellingen van de GGD zijn met ons gedeeld. Gezondheid en het ontwikkelen van gezond gedrag is een nadrukkelijk onderdeel in onze concept omgevingsvisie. In stap 4 onderzoeken we graag met de GGD of dit onderwerp voldoende is verankerd.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

37 Samen zetten we koers!

Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

4 VISIE | De hoofdlijnen van ons beleid! Na de inventarisatie van ons bestaande beleid (stap 1) en een intensief participatietraject (stap 2) hebben we vijf hoofdthema's benoemd. Deze thema's geven op hoofdlijnen een helder beeld van de verwachtingen van inwoners en bedrijven over de toekomst van de gemeente. Het is een weergave van de 'rode draad' waar we het samen over eens zijn. Dat gebruiken we voor de verdere uitwerking van onze visie! Met vijf vergelijkbare hoofdthema's streven we naar een samenhangende benadering van onze visie en ons beleid. Ook willen we hier mee een stabiele koers vasthouden voor de visie en het beleid op onze leefomgeving (∞) met daarnaast een meer flexibele schil van ambities en programma's als uitwerking van de visie. Edam-Volendam heeft een hechte samenleving, waarin alle generaties van de bevolking een plek hebben. We zijn een hard werkende en ondernemende gemeenschap. We houden van bewegen en onze cultuur trekt internationaal mensen naar onze gemeente. Ons landschap verbindt ons. Het water heeft ons veel gebracht maar is ook altijd als een dreiging aanwezig geweest. Daar zijn we altijd veerkrachtig mee om gegaan en dat zullen we in de toekomst bij grote opgaven ook zo blijven doen.

Vijf hoofdthema's Onze concept omgevingsvisie heeft vijf hoofdthema's waarin wij onze visie en de hoofdlijnen van het beleid voor onze leefomgeving in samenhang benoemen: 1. KRACHTIGE KERNEN EN LINTEN (→ 4.1) Visie: Wij willen dat onze kernen en dorpslinten krachtig en leefbaar zijn. EdamVolendam maakt zich daarom hard voor voldoende geschikte woonruimte, een goede openbare buitenruimte, voldoende voorzieningen en maatschappelijke verbondenheid. 2. WERKEN AAN ONDERNEMEN (→ 4.2) Visie: Edam-Volendam is een hard werkende en ondernemende gemeenschap. Mensen zijn er innovatief en ambitieus. Stilstand is achteruitgang; EdamVolendam maakt zich sterk voor de ontwikkeling van onze samenleving en hecht daarom waarde aan werkgelegenheid, ondernemerschap, innovatie en onderwijs binnen onze gemeente. 40

3. ONTSPANNING BINNEN HANDBEREIK (→ 4.3) Visie: Edam-Volendam is altijd in beweging. We zijn een voedingsbodem voor (top)sport en we gebruiken de ruimte van onze leefomgeving voor ontspanning. Vrijetijdsbesteding moet binnen handbereik zijn! Edam-Volendam is levendig. Onze gemeente bruist door mooie evenementen, we omarmen onze cultuur en beschermen onze historie. 4. ZORG VOOR WATER EN LAND (→ 4.4) Visie: Water, land en lucht verbindt ons letterlijk en figuurlijk. Dus daar zijn we zuinig op. Uitgangspunt voor de gezamenlijke zorg voor onze leefomgeving is het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden en het beginsel dat de vervuiler betaalt. Wij zijn trots op ons agrarische cultuurlandschap. De agrariërs zijn de hoeders van ons landschap. Het veenweidelandschap blijft zo veel mogelijk open, groen en agrarisch. We geven daarom ruimte aan de economische draagkracht van het buitengebied. 5. KLAAR VOOR TRANSITIE (→ 4.5) Visie: Onze leefomgeving is continu aan verandering onderhevig. Klimaatverandering, de transitie naar andere vormen van energie en biodiversiteit zijn actuele thema’s. In Edam-Volendam zijn we als ondernemende gemeente gewend om toekomstbestendig te handelen.

Met haalbare ambities streven we er naar om de kwaliteit van onze leefomgeving te behouden en te verbeteren voor toekomstige generaties. Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

s ma' pt e h fdt conce o o H e ie onz ngsvis n i va gev m o

Krachtige kernen en linten

Werken aan ondernemen

Ontspanning binnen handbereik

Zorg voor water en land

Bereikbaar

Ecologisch

Duurzaam

Kwalitatief

Veilig

Gezond

Sociaal

Klaar voor transitie

Teru g verbi kerende, nd kade ende en rst onde ellende rwer pen

articipatie!

ningen & p en rk ve op rd ee as eb G Gemeente EDAM-VOLENDAM

41 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

Hoofdzaken beleid Door die hoofdthema's lopen meerdere terugkerende, kader stellende onderwerpen; binnen de hoofdthema's brengen we die in samenhang. De belangrijkste onderwerpen hebben we in de ‘leefomgevingsfoto’ (zie bijlage) voor onze huidige leefomgeving geanalyseerd. Dat vormt onze 0-meting, ons vertrekpunt. Maar waar willen we naar toe met de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van onze leefomgeving? De hoofdzaken van ons beleid op deze onderwerpen beschrijven we hier en brengen we in samenhang terug binnen onze hoofdthema's (4.1 t/m 4.5). Hoofdzaken beleid Sociale leefomgeving De sociale verbondenheid in onze gemeente is groot, de leefbaarheid in EdamVolendam is goed en we zijn blij met werkgelegenheid en onderwijs dicht bij huis. Dit willen we graag zo houden. Wij passen onze leefomgeving aan als de ‘sociale inclusiviteit’ onder druk staat. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de ontwikkeling of aanpassing van woningen, voorzieningen en de openbare ruimte. We beheren onze leefomgeving om doelmatig gebruik in stand te houden.

Hoofdzaken beleid Veilige leefomgeving De gemeente is een veilige plek om te wonen en te werken; onze gemeente scoort bovengemiddeld goed. Dat willen we graag zo houden. De gemeente zet zich in om de risico’s samen laag te houden en de veiligheid samen te waarborgen. Veiligheid is een breed begrip. Het gaat niet enkel om objectieve veiligheid, maar des te meer om de belevenis daarvan. Uitgangspunt is een integrale benadering van onze veiligheidsaanpak, waarbij we beginnen bij de samenleving zelf; inwoners delen met de gemeente samen de verantwoordelijkheid voor de leefomgeving. De veerkracht en het vertrouwen van de inwoners zelf is de basis van het goed samenleven in de wijk. We handelen preventief. We beschermen onze leefomgeving door blijvend te voldoen aan wettelijke veiligheidsnormen. Indien nodig zetten wij handhaving en opsporing in en geven daarmee de noodzakelijke steun in de rug aan de samenleving.

Hoofdzaken beleid Gezonde leefomgeving De gemeente is een gezonde plek om te wonen en te werken. De gemeente zet zich in om dit zo houden door gezondheidsrisico’s laag te houden en onze gezondheid te beschermen. Met de ontwikkeling, het gebruik en het beheer van de fysieke leefomgeving worden negatieve effecten voor gezondheid zo veel mogelijk voorkomen. We zetten het gebruik van de leefomgeving in om beweging (en daarmee de gezondheid van) jong en oud te bevorderen. We houden onze leefomgeving schoon om gezondheidsrisico’s te beperken. Afbeelding Deels zijn afwegingen tussen onderwerpen van onze leefomgeving te objectiveren. Maar soms zijn ze dat niet. Dan is er een politiek besluit nodig. Dat doen wij aan de hand van afwegingscriteria die wij vooraf afspreken (hoofdstuk 5).

42

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

schrijving actie

wil jij dat onze toekomst er uit ziet? Rijd je dan nog steeds op je fiets naar school, of heb je dan misschien wel vleugels aan ts en ga je vliegend naar school? En als alle auto’s dan óók vliegen, hebben we dan wel een weg nodig waar ze over moeten n of kunnen we daar dan een mooi park van maken?

Concept | Omgevingsvisie

gemeente Edam-Volendam willen we de plek waar je woont, naar school toe gaat en speelt nòg mooier en nòg beter maken. ziet het er buiten in de toekomst uit? De gemeente gaat daar een groot plan voor maken! We noemen dat een evingsvisie. Maar voor dat we dat mooie plan gaan maken, willen we eerst van heel veel mensen weten of zij leuke ideeën voor hebben. Wij zijn daarom erg benieuwd naar wat voor een leuk idee jij hebt!

Hoofdzaken beleid Kwalitatieve leefomgeving t tekenvel kun Hoofdzaken je jouw idee tekenen! Je mag het idee ook een mooie naam geven. Misschien heeft jouw droom-school wel beleid Ecologische leefomgeving We beschermen de kwaliteit van ons water, onze bodem en onze lucht aan In Edam-Volendam is identiteit en kwaliteit van de plek leidend. We voetbal- of tennisveld op het dak, omdat je graag meteen wilt sporten na school. Of zou je het leuk vinden als de stoep een ekbaan is, zodat je naar schoolde kan kwaliteiten sprinten? Hoe van wil jij onze graag wonen als je later ouder de hand van de wettelijke normen en streefwaarden. We beschermen de beschermen leefomgeving, zoals bent? waardevolle

natuur die we in onze gemeente hebben, maar zetten daar geen fysiek historische gebouwen, openbare ruimte, archeologie en cultuurlandschap. Als of beleidsmatig hek omheen. In ons buitengebied willen we het gebruik we onze leefomgeving ontwikkelen, doen we dat naar de identiteit en kwaliteit veren tekening (recreatief en agrarisch) ruimte geven met respect voor natuur en ecologie. van de plek. We gebruiken de leefomgeving binnen de functie en marges van r je tekening voorzien van jeWe naam, adres ende leeftijd in bij de gemeente, stuur een scande of foto van de tekening door naar willen we in onze stedelijke leefomgeving ecologie meer ruimte Anderzijds de locatie. beheren leefomgeving 'gewoonofgoed' zodat kwaliteit evingsvisie@edam-volendam.nl o.v.v. TEKENINGENACTIE. Doe dit voor 1 januari 2020. We gaan dan alle ideeën verzamelen. geven. We gaan nieuwe verontreinigingen tegen en beheren reeds bestaande ervan gehandhaafd blijft. deeën zijn goed en wij gaan bekijken of we dit kunnen gebruiken om het buiten nog mooier te maken! bodemverontreinigingen, zodat deze niet leiden tot ecologische risico’s, gezondheidsrisico’s, of verspreidingsrisico’s. Hoofdzaken beleid Duurzame leefomgeving s Wij willen nadelige afwenteling op anderen ukste ideeën winnen een mooie prijs! De gemeente maakt na afloop of van toekomstige de actie bekendgeneraties wie de winnaars zijn.

Winnaars Hoofdzaken beleid Bereikbare leefomgeving tegen gaan. Duurzaamheid zich kan in het naar ‘sustainability’; en een persoonlijk bericht. Over de selectie van vertaalt de tekeningen niet Engels met de gemeente worden gecorrespondeerd. Onze infrastructuur verbindt ons met elkaar en verbindt ons met de regio. De de mate waarin iets zich zelfstandig in stand kan houden. Duurzaamheid is gemeente Edam-Volendam wil een bereikbare, leefbare gemeente zijn voor in ontwikkeling; we zijn (technologisch) steeds meer in staat om ons leven iedereen; iedereen moet zich zo lang en zo goed mogelijk kunnen verplaatsen. duurzaam in te richten. Wij beschermen onze leefomgeving door onze m De gemeente maakt zich in de regio hard om onze belangen voor een goede leefomgeving zo duurzaam mogelijk in te richten, maar bewaken de balans regionale mobiliteit te verdedigen en de mobiliteit verder te verbeteren. We van duurzaamheid met kwaliteit, gezondheid en veiligheid. We stimuleren een es ontwikkelen onze leefomgeving zo goed mogelijk om nieuwe vormen van duurzaam gebruik van onze leefomgeving door bevordering van duurzame mobiliteit die sneller, gezonder, duurzamer of veiliger zijn, mogelijk te maken. mobiliteit, duurzaam toerisme en duurzame recreatie. We stimuleren We stemmen onze mobiliteitsontwikkeling af op de te verwachten groei, duurzaam wonen en ondernemen.

Meerjarige onderhoudsplannen worden ftijd waaronder bijvoorbeeld het aantal extra te verwachten aantal huishoudens, duurzaam uitgevoerd. van onze gemeente. Aan de hand van een meerjarig onderhoudsplan onderhouden wij periodiek de infrastructuur van onze gemeente.

Samen zette Gemeente EDAM-VOLENDAM

43 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

4.1 Krachtige kernen en linten

Wonen, openbare ruimte, voorzieningen en sociale cohesie

Visie Wij willen dat onze kernen en dorpslinten krachtig en leefbaar zijn. Edam-Volendam maakt zich daarom hard voor voldoende geschikte woonruimte, een goede openbare buitenruimte, voldoende voorzieningen en maatschappelijke verbondenheid.

Onze ambitie is om een gezond en veilig leef-, woon- en werkmilieu te bereiken, dat duurzaam van kwaliteit is. Dit betekent investeren in ruimtelijke kwaliteit, aandacht voor bestaande wijken, uitgaande van een levensloopbestendige, veilige, schone en duurzame leefomgeving. Naast fysieke aspecten gaat het daarbij zeker ook om sociaal-maatschappelijke aspecten. Beleid Werken aan een evenwichtige woningvoorraad De gemeente beschouwt het tot haar taak ervoor te zorgen dat er voldoende en geschikte woongelegenheid in Edam-Volendam aanwezig is. Naast de kwantitatieve behoefte aan woonruimte speelt de kwaliteit en variatie van de aangeboden woonruimten / woonmilieus in toenemende mate een rol. Uitgangspunt is een evenwichtige woningvoorraad die is afgestemd op de bevolkingsopbouw en een gezonde doorstroming op de woningmarkt. We kijken daarbij niet alleen naar koopwoningen, maar ook naar vrije sector, sociale huur en middensegment huur. Ambitie!

Kwantitatief en kwalitatief evenwicht

Ambitie!

+1165 woningen in 2030, +570 woningen van 2030 tot 2040

Beleid Woningbouw met variabele insteek De woningmarkt is dynamisch. Door individualisering, huishoudensverdunning en vergrijzing veranderen de woonwensen. In de economische crisis werden woningen moeilijk verkocht en enkele jaren later zijn die zelfde woningen onbereikbaar voor starters geworden. We willen schaarste noch leegstand. Om dit te bereiken kiezen we bij ontwikkellocaties voor een variabele insteek, zodat we kunnen anticiperen op de dynamiek van de woningmarkt en met de ontwikkeling kunnen voorzien in actuele behoeften. We monitoren daarvoor de woningbehoefte en passen daarop de plancapaciteit aan. We faciliteren de bouw van woningen en regisseren daarbij naar de behoefte. In het geval dat desondanks onevenredige schaarste of leegstand dreigt, grijpt de gemeente Edam-Volendam in door een andere rol aan te nemen, zoals we dat bijvoorbeeld ook in het verleden hebben gedaan in De Broeckgouw. 44

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

Beleid Verdichting waar mogelijk en uitbreiding mits noodzakelijk We zetten in op woningbouw op binnenstedelijke herstructureringslocaties. We intensiveren omdat we zuinig om willen gaan met onze ruimte, compact bouwen het meeste duurzame verstedelijkingsmodel is, verdichting het bestaansrecht van voorzieningen en mobiliteit vergroot, en wij onze inwoners een eerlijke kans op de woningmarkt willen geven. Als we inbreiden is de identiteit en het karakter van de plek leidend. Het combineren van functies gaat voor enkelvoudig gebruik van de ruimte. Bij de herontwikkeling van werkgebieden (industrie- of bedrijventerreinen) zoeken we naar een menging van functies (woon-werk-vrijetijdsvoorzieningen) waarbij/waarmee we werkgelegenheid dicht bij huis koesteren. In woonbuurten met een sociaal maatschappelijke achterstand kunnen we ruimtelijke inbreidingen inzetten om een neerwaardse dynamiek te remmen en verandering van het gebied te ondersteunen. Bouwen in de hoogte doen we op plekken die zich daar stedenbouwkundig voor lenen. Woningbouw op uitbreidingslocaties blijft daarnaast noodzakelijk om in de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte naar woningen te voorzien, maar de mobiliteit van personen en bedrijvigheid, gezondheid van personen en het karakter en de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in bestaand stedelijk gebied te waarborgen.

Als we uitbreiden doen we dit op een verantwoorde manier die zo veel mogelijk rekening houdt met of past bij de karakteristiek van (bebouwing in) ons landschap. De gemeente Edam-Volendam maakt zich hard voor voldoende woningbouw in onze dorpslinten voor de overwegend lokale vraag, in verband met de vitaliteit en leefbaarheid van deze dorpslinten en als basis voor voorzieningen. Bedrijven kunnen er op gespannen voet staan met de leefbaarheid. Daarom willen we in het geval van de sanering van een dergelijk bedrijf ruimte bieden aan woningbouw, mits dit past binnen de karakteristiek van het lint. Uitbreiding van het aantal woonwagens of woonboten (uitgezonderd historische woonschepen) gaan we tegen en we onderzoeken locaties of principes die leiden tot een betere ruimtelijke inpassing.

Wonen is een primaire levensbehoefte van de mens. De overheid moet zorgen voor voldoende woonruimte. De gemeente Edam-Volendam verwacht daarom van andere overheden afstemming en ondersteuning van de variabele insteek, het mogelijk maken van nieuwe uitbreidingen en het mogelijk maken van voldoende woningbouw in onze linten. Beleid Levendige kerngebieden behouden, balans leefbaarheid bewaken Onze historische kerngebieden van Edam en Volendam zijn plekken met veel levendigheid. We wonen er, hebben er ons werk, genieten er in onze vrije tijd van de historie en verwelkomen er vele toeristen. In een relatief klein gebied worden veel functies gecombineerd. Dat maakt het tot levendige gebieden waarin we de leefbaarheid goed moeten bewaken. We willen daarom voor deze gebieden de maatschappelijke verbinding extra bevorderen en dat benutten bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We geven een impuls aan de historische kerngebieden door bijvoorbeeld uitnodigingsplanologie toe te passen als de woningmarkt, leefbaarheid of economische dynamiek daarom vraagt. Gemotoriseerd verkeer gaat zo veel mogelijk naar de randen, zodat we meer en veiligere ruimte hebben voor voetgangers en fietsers. We richten de openbare ruimte binnen de karakteristiek van het gebied toegankelijk in. Bij ontwikkelingen hebben we de wens om de verbinding met het water zo veel mogelijk versterken.

We stimuleren een diversiteit aan horeca en detailhandel. Bij groot onderhoud of herinrichting van pleinen willen wij het verblijfsklimaat verbeteren, streven we naar het bereiken van meer levendigheid en willen we een gebalanceerd multifunctioneel gebruik van pleinen faciliteren. Bij ruimtelijke initiatieven in de oude kernen sturen we op het verwijderen van storende bebouwing en herstel van de karakteristiek van het gebied. De openbare ruimte is een verbindende factor tussen wonen, werken, toerisme en vrije tijd. We richten de openbare ruimte eenduidig, karakteristiek en toegankelijk in. Door de openbare ruimte van de oude kerngebieden op te waarderen bij groot onderhoud willen we met een eenduidige inrichting de belevingswaarde en het karakter uitdragen, de cultuurhistorische waarde vergroten en de verblijfskwaliteit vergroten.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

45 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

Beleid Een plek om te wonen voor jong en oud De inwoners van de gemeente Edam-Volendam blijven hier doorgaans graag wonen. En inwoners die (voor bijvoorbeeld een studie) naar Amsterdam of elders zijn verhuisd, willen op ten duur vaak graag weer terug keren. In Edam-Volendam willen we dat dit mogelijk is. Wij willen onze jongeren, die een start maken in hun wooncarrière, daar voldoende kansen voor bieden. Het is van belang dat er voor een voor hen aantrekkelijk vestigingsklimaat in onze verschillende kernen wordt gezorgd door voldoende nieuwbouw en doorstroming. We zijn een gemeente waarin het gezinsleven ruim baan krijgt. We stimuleren de verduurzaming van onze bestaande woningvoorraad en werken samen met instellingen (voor bijvoorbeeld onderwijs en kinderopvang), verenigingen en ondernemers om de ‘gezinsvoorzieningen’ vitaal te houden. We sturen op een ‘kansrijke leefomgeving’ voor onze jeugd. We willen dat ouder wordende inwoners langer thuis wonen kunnen blijven wonen. Dat betekent dat er rekening gehouden moet worden met voldoende zorg- en recreatiefuncties voor senioren en een openbare ruimte die in toenemende mate begaanbaar is voor deze doelgroep. We ondersteunen de aanpassing van de bestaande woningvoorraad om deze levensloopbestendig te maken en initiatieven voor mantelzorg.

Daarnaast willen we dat er voldoende woonmogelijkheden zijn wanneer thuis wonen niet meer gaat of als het huis te groot is (geworden) voor het huishouden dat er in woont. We stimuleren daarom de vernieuwing van bestaande woonzorgcentra en werken samen met onze woningbouwverengingen en zorginstellingen aan nieuwe woonzorgcentra als de opbouw van onze bevolking daar om vraagt. En we willen voor de kleine huishoudens voldoende mogelijkheden voor een passende woning zodat ook voldoende woningen vrij komen voor huishoudens die juist meer ruimte willen. Beleid Kansrijke en toegankelijke leefomgeving We sturen op een ‘kansrijke leefomgeving' voor onze jeugd om hun gezondheid te stimuleren. We kijken daarbij niet alleen naar de inrichting van de leefomgeving, maar ook naar accommodaties en activiteiten. De fysieke leefomgeving zou geen obstakel moeten vormen voor deelname aan onze maatschappij; wij willen dat onze leefomgeving zo veel mogelijk door iedereen te gebruiken is, ook door mensen met een beperking. We houden de toegankelijkheid van de openbare 46

ruimte in stand en werken aan de verbetering ervan als de toegankelijkheid te kort schiet. Bij voorzieningen/instellingen voor kwetsbare doelgroepen zorgen intensiveren we het onderhoud van de leefomgeving in de directe nabijheid en van een route naar een nabijgelegen voorziening (zoals een supermarkt of bibliotheek) en kiezen we bij groot onderhoud voor een aangepaste meer toegankelijke inrichting van de openbare ruimte. We bevorderen het toegankelijk maken van voorzieningen en gebouwen. Beleid Horeca in balans met leefbaarheid en woongenot Wij willen dat horeca in balans is met de leefbaarheid en het woongenot in onze gemeente. Ten aanzien van horeca kiezen we daarnaast voor een gebiedsgerichte aanpak. Op de dijk in Volendam en in het centrum van Edam willen we een kwaliteitsslag en de historische herkenbaarheid vergroten. In de andere kernen, linten, het buitengebied en grote ruimtelijke ontwikkelingen kunnen we (mogelijkheden voor) horeca inzetten om levendigheid, spreiding van bezoekers en kleinschalig verblijfstoerisme te bevorderen. Beleid Voorzieningen nabij Voor het behoud van de sterke gemeenschapszin is het van belang dat we blijven beschikken over een passend maatschappelijk voorzieningenniveau dicht bij huis. Daarbij gaat het onder meer om de aanwezigheid van toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen, sport- en culturele accommodaties.

We ondersteunen de zelfredzaamheid en de participatie van personen met een beperking in de eigen leefomgeving. Daarnaast moeten er voldoende mogelijkheden zijn voor beschermde woonvormen en opvang. We sturen op de nabijheid van (welzijns-) voorzieningen, zodat iedereen aan de samenleving mee kan doen. Beleid Sociaal verbonden en veilig Het elkaar ontmoeten staat centraal. De functie van een ontmoetingsplaats willen we versterken. Dat kan door herschikking en toevoeging van bestaande en nieuwe functies en herinrichting van de openbare ruimte en parken. In elk dorpslint maakt gemeente Edam-Volendam zich hard voor het in stand houden van minimaal één plek voor bewoners om samen te komen. Dit kan Gemeente EDAM-VOLENDAM

Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

een buurthuis zijn of bijvoorbeeld een lokale sportclub zijn waar ook andere maatschappelijke activiteiten plaatsvinden. Onze samenleving is hecht en staat bol van de initiatieven om dat zo te houden. Daar zijn we blij mee, want die maatschappelijke verbinding willen we graag verder bevorderen. Daarom geven we graag ruimte aan die ideeën, mits dit in balans blijft met andere onderdelen van onze leefomgeving. We ondersteunen in ons ruimtelijk beleid mantelzorg, vrijwilligerswerk en werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We werken samen met bewoners, ondernemers en instellingen als het gaat om de gedeelde verantwoordelijkheid voor sociale veiligheid. Ook de verbetering van de subjectieve sociale veiligheid, het gevoel van veiligheid, is daarbij een opgave dat een ruimtelijke weerslag heeft. We werken in het fysieke leefomgeving preventief aan de veiligheidsopgave, maar in buurten waarbij de sociale veiligheid in het geding is nemen we onze taak breder op. Ambitie!

Minimaal één plek voor bewoners om samen te komen

Beleid Een goede mobiliteit en verkeersveilig We stemmen onze mobiliteitsontwikkeling af op de te verwachten groei, waaronder bijvoorbeeld het aantal extra te verwachten aantal huishoudens, van onze gemeente. We ontwikkelen onze leefomgeving zo goed mogelijk om nieuwe vormen van mobiliteit die gezonder, duurzamer of veiliger zijn, mogelijk te maken. We maken ons sterk om onze goede busverbindingen binnen de gemeente en naar Amsterdam in stand te houden of te verbeteren (netwerk en frequentie). We willen een goede infrastructuur en doorstroming voor lokaal autoverkeer. Binnen onze woongebieden proberen we de dominantie en aanwezigheid van auto’s te verminderen. We stimuleren alternatieven voor de auto. We geven meer aandacht aan het realiseren van een doorlopend fietsnetwerk met logische routes en voldoende fietsvoorzieningen (zoals stalling en laadmogelijkheden). Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om onze mobiliteit verder te ontwikkelen door in de toekomst onze aansluiting op snelweg, trein en metro te verbeteren. Ambitie!

Verkeer in de kernen van Edam-Volendam emissievrij in 2050

De inrichting van onze wegen houden zo goed mogelijk rekening met onze hulpdiensten. We zetten in op een goede en logische inrichting van de wegen, zodat de weggebruiker begrijpt wat er van hem wordt verwacht. We verbeteren de verkeersveiligheid door in het beheer 2- jaarlijks de top 10 knelpunten inzichtelijk te maken en aan te pakken. We willen dat voetgangers en fietsers zich veilig kunnen bewegen in de gemeente; we hebben daarbij extra aandacht voor de oversteekplaatsen. Ambitie!

Afstemming mobiliteit op groei gemeente

Beleid Openbare ruimte 'op orde' We willen dat onze openbare ruimte 'op orde' is. Daarmee bedoelen we dat we een gemiddeld ambitieniveau nastreven ten aanzien van de realisatie, het beheer en het onderhoud van bijvoorbeeld wegen, straatmeubilair, openbare verlichting, riolen, bruggen en civiele kunstwerken. In onze oude kernen kiezen we voor een hoog ambitieniveau. We werken daarom op die plekken specifiek volgens de kaders van het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR). Als we achterstand hebben op onderhoud, maken we plannen om dit in te lopen. Bruggen en andere civieltechnische werken zijn veilig, bedrijfszeker, gaan lang mee en zijn schoon. Bij herinrichtingen worden knelpunten in de fysieke leefomgeving, zoals toegankelijkheid voor mindervaliden, veiligheid, gezondheid, kwaliteit, doorstroming en parkeercapaciteit, zoveel mogelijk opgelost. Gestructureerd regulier onderhoud en meerjarige onderhoudsplannen worden maatschappelijk kostenbewust en duurzaam uitgevoerd. Bij vervanging van onderdelen en voor nieuwe gebieden nemen we zo veel mogelijk energiebesparende maatregelen (bijvoorbeeld LEDlampen en smartverlichting). Naast traditioneel beheer (technische aspecten, onderhoudbaarheid en veiligheid) zetten we ook in op belevingswaarde en beeldkwaliteit. Ambitie!

Onze openbare ruimte willen we 'op orde'

Ambitie!

Belevingswaarde vergroten door toepassing van HIOR

Gemeente EDAM-VOLENDAM

47 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

4.2 Werken aan ondernemen Werken, ondernemen, innoveren en leren

Visie Edam-Volendam is een hard werkende en ondernemende gemeenschap. Mensen zijn er innovatief en ambitieus. Stilstand is achteruitgang; EdamVolendam maakt zich sterk voor de ontwikkeling van onze samenleving en hecht daarom waarde aan voldoende ruimte voor werkgelegenheid, ondernemerschap, innovatie en onderwijs binnen onze gemeente.

Beleid Voldoende werkgelegenheid dicht bij huis We willen de gemeente worden met het laagste werkloosheidspercentage van Nederland. Daarvoor moet er genoeg ruimte zijn om onze bedrijven te huisvesten. We streven naar het creëren van minimaal één nieuwe arbeidsplaats per nieuwgebouwde woning. We koesteren werkgelegenheid dicht bij huis. We willen nieuwe ideeën en bedrijven een kans geven. We maken daarom ruimte voor initiatieven/projecten die nieuwe ideeën, technologie en innovatieve bedrijvigheid bevorderen. We monitoren ruimtelijke behoefte op dit vlak en geven richting aan ruimtelijke ontwikkelingen om daar zo goed mogelijk rekening mee te houden. We gaan onderzoeken waar we startup’s het beste in onze omgeving kunnen laten landen. Ook zorgen we voor plekken waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werken. Ambitie!

Het laagste werkloosheidspercentage van Nederland in 2040

We willen voldoende ruimte voor onze bedrijvigheid veiligstellen. We stimuleren het slimmer omgaan met de bestaande ruimte in panden, door bijvoorbeeld gedeelde faciliteiten of een multifunctioneel gebruik van bestaande gebouwen. Als meer ruimte voor uitbreiding van bedrijvigheid op de huidige locaties niet mogelijk of onvoldoende blijkt, onderzoeken we de realisatie van nieuwe werklocaties waar wel invulling gegeven kan worden aan de ambities van onze ondernemers. Uitgangspunt voor de realisatie van nieuwe werkgebieden is het realiseren van voldoende werkgelegenheid dicht bij huis en het vormen van circulaire bedrijfsclusters. We onderzoeken of we de verouderde werklocaties kunnen transformeren naar ideale woon-werkgebieden. Uitgangspunt daarbij is een combinatie van functies, zodat we optimaal gebruik maken van onze ruimte, en meer werkgelegenheid dicht bij huis, zodat afstanden korter worden. Met de transformatie willen we onze bedrijfspanden en woningvoorraad verduurzamen. We willen een goede balans tussen wonen en werken ten 48

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie Wij werken samen met onze ondernemers, onderwijsinstellingen en regio aan onze economische toekomst. In het traject ‘Onze Economische Toekomst 2040’ zijn tien ambities geformuleerd voor een sterke economische toekomst van de gemeente. De ambities richten zich niet puur op de gemeentegrenzen; economie stopt ook niet bij de gemeentegrens. Wij hebben de regio nodig voor een sterkere economische toekomst en de regio heeft ons nodig. In de tien ambities is aangegeven wat we nu vinden en dat we in 2040 bereikt moeten hebben. De ambities lijken in sommige gevallen misschien utopisch, maar we (gemeente, ondernemers, onderwijs) dagen onszelf graag uit. Voor zover de genoemde ambities van toepassing zijn op onze fysieke leefomgeving, nemen we deze dan ook op in onze omgevingsvisie. Daarmee geven we de geselecteerde ambities ook een beleidsmatige basis en maken we er werk van! 1. In 2040 zijn we binnen 10 minuten in Amsterdam 2. In 2040 hebben we de beste digitale infrastructuur van de regio 3. In 2040 hebben we grote stappen gezet richting energieneutraliteit 4. In 2040 staan wij nationaal en internationaal bekend om onze gastvrijheid 5. In 2040 hebben we voldoende geschikt personeel voor onze bedrijven 6. In 2040 hebben wij de allerbeste communicatie tussen ondernemers onderling en tussen overheid en ondernemers 7.

In 2040 zijn we dé startup hoofdstad boven 't ij 8. In 2040 zijn wij de belangrijkste en groenste voedselproducent van de regio 9. In 2040 is er voor iedereen genoeg werk in de regio 10. In 2040 wonen en werken wij op de meest ideale locaties

Gemeente EDAM-VOLENDAM

49 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

aanzien van overlast. We onderzoeken of overlastgevende bedrijvigheid (met bijvoorbeeld veel (zwaar)verkeer, geluidsoverlast en/of tot geurhinder) een plek kan krijgen op een regionaal bedrijventerrein. Ambitie!

Realisatie van nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor onze bedrijven voor 2030 en transformatie van bestaande werkgebieden naar woon-werkgebieden van 2030 tot 2040.

Beleid Werk maken van onze mobiliteit We willen werk maken van onze mobiliteit. Laden en lossen, transport of agrarische vervoersbedrijven zijn fundamenteel voor goed ondernemerschap, maar hebben soms geen positieve effecten op de leefbaarheid. De woonwerkpendel van en naar Amsterdam is van belang voor onderwijs en werkgelegenheid. Realiteit is echter dat dagelijkse files en het ontbreken van een doorlopende busbaan een knelpunt vormen. Daarom willen we - naast verbetering van de (bestaande) infrastructuur (zoals de N247 en de derde ontsluitingsweg) - innovatieve en duurzame vormen van mobiliteit mogelijk te maken. Niet alleen voor ons woon-werkverkeer, maar ook voor de vervoersstromen van logistiek en toerisme. Ambitie!

Binnen 10 minuten in Amsterdam in 2040

Beleid De beste digitale infrastructuur van de regio Digitalisering is de toekomst. We willen excelleren op het gebied van digitale innovatie. De digitale infrastructuur in de grond en door de lucht is hiervoor de basis en moet dus in orde zijn. We gaan samen onderzoeken hoe we met de uitrol van (toekomstige) technologieën voorop kunnen lopen. We onderzoeken waar nu verbeteringsmogelijkheden en kansen voor de technologieën van de toekomst liggen.

50

Beleid Onderwijs vormt de basis! We streven naar een decentrale opzet van ons basisschoolonderwijs, zodat deze scholen voor kinderen zo veel mogelijk fysiek, lopend of per fiets, te bereiken zijn en zodat gebouwen multifunctioneel voor een specifieke kern of wijk te gebruiken zijn. De grootte en de locatie van huisvesting van basisschoolonderwijs stemmen we af op de te verwachten behoefte binnen de kernen en wijken in onze gemeente. Op plekken waar de te verwachten behoefte niet voldoende is om de schoolfunctie voort te zetten, kunnen we (de voortzetting van) decentrale onderwijshuisvesting op die plek niet garanderen. Indien nodig, houden we voor een kern of wijk, door middel van ruimtereserveringen of door potentiële gebouwen aan te wijzen voor de inpassing of transformatie naar onderwijshuisvesting, strategisch rekening met toekomstige verjonging van een gebied. We faciliteren de aanpassingen van onderwijshuisvesting van ons voortgezet onderwijs aan de hand van leerlingenbehoefte, type onderwijs en afstemming op het (lokale) bedrijfsleven. Voor onze beroepsbevolking en de lokale economie vinden we het belangrijk dat (naast onze leerplichtige leerlingen) alle inwoners dichtbij, binnen onze gemeente, kwalitatief goed en innovatief onderwijs kunnen volgen dat aansluit op de profilering van onze lokale werkgelegenheid.

Om dit te bereiken, werken we nauw samen met onze ondernemers en onderwijsinstellingen. De gemeente bewaakt het overkoepelend belang en heeft naast een verbindende ook een faciliterende rol; indien nodig reserveert de gemeente fysieke ruimte om een ontwikkeling op dit gebied mogelijk te maken. In een razendsnel veranderende wereld veranderen ook de vaardigheden die door bedrijven van werknemers worden gevraagd. Dit betekent dat onderwijs en ondernemers ontzettend goed moeten samenwerken om leerlingen de juiste vaardigheden mee te geven. De gemeente sluit aan in deze driehoek, om daarmee binnen ruimtelijke ontwikkelingen zo veel mogelijk rekening te houden, ruimte te bieden aan nieuwe kennisinitiatieven en/of om onderwijs en het bedrijfsleven fysiek dichter bij elkaar te brengen.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie Beleid Vasthouden aan bestaande winkelstructuur De bestaande winkelstructuur willen we handhaven. We willen graag een aantrekkelijk en compleet winkelaanbod met voldoende keuzemogelijkheden en kwaliteit voor verschillende doelgroepen (inwoners, regio, toeristen), een duurzame winkelstructuur die zowel voor ondernemers als eigenaren aantrekkelijk is om in te investeren en leefbare en vitale dorpen. Omwille van behoud en versterking van de winkellocaties is het gewenst om eventuele nieuwe ontwikkelingen van winkels (en overige op publiek gerichte functies) zoveel mogelijk te concentreren in de bestaande centra. Daarom werken we buiten de gewenste winkelstructuur niet mee aan nieuwe winkelontwikkelingen, tenzij grote nieuwe ontwikkelingen daar aanleiding toe geven en onderzoek draagvlak en behoefte voor uitbreiding van de winkelstructuur aan toont. Beleid Stimuleren van (economische sector) circulair bouwen We werken samen met onze buurgemeenten, staatsbosbeheer, onze bouwondernemers en onderwijsinstellingen om van circulair bouwen in onze regio een belangrijke economische sector te maken. Ambitie!

Beleid Werken aan een economisch draagkrachtig agrarisch cultuurlandschap Onze agrarische ondernemers worden in toenemende mate geconfronteerd met zaken zoals strenge regels, een overpopulatie aan ganzen en een markt die de laagste prijs voor producten wil betalen. We begrijpen dat deze ondernemers het hierdoor zwaar hebben en hebben respect voor hun doorzettingsvermogen. We zijn blij met onze natuurwaarden in het buitengebied, maar pleiten voor een acceptabele balans ten aanzien van onze agrarische ondernemers. We willen een economisch draagkrachtig agrarisch cultuurlandschap en zoeken samen met agrarisch ondernemers en andere overheden naar nieuwe economische perspectieven. Een voorbeeld hiervan is het MRA-programma 'Voedsel Verbindt' ten behoeve van versterking en innovatie van de lokale agrarische sector alsook voedselverwerking en -distributie. Of de gezamenlijke oriëntatie op de teelt van gewassen die gebruikt kunnen worden als circulaire bouwmaterialen. Ambitie!

Een economisch draagkrachtig agrarisch cultuurlandschap

De houtbouw(ers)regio van de MRA

Gemeente EDAM-VOLENDAM

afbeelding Orientatiedag Rietteelt 2021 voor onderzoek naar nieuw agrarisch perspectief, teelt van biobased bouwmaterialen en klimaatadaptatie 51 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

4.3 Ontspanning binnen handbereik Sport, recreatie, evenementen en cultuur

Visie Edam-Volendam is altijd in beweging. We zijn een voedingsbodem voor (top) sport en we gebruiken de ruimte van onze leefomgeving voor ontspanning. Vrijetijdsbesteding moet binnen handbereik zijn! Edam-Volendam is levendig. Onze gemeente bruist door mooie evenementen, we omarmen onze cultuur en beschermen onze historie.

Beleid Recreatieve waarden verhogen De inrichting van onze openbare ruimte en parken houdt rekening met ruime recreatieve mogelijkheden zodat ontspanning binnen handbereik is. Met openbare plekken en recreatieve netwerken stimuleren we beweging en ontmoeting. We moedigen buitenspelen door de kleinsten aan door het aanbieden van voldoende speelplekken voor kinderen. Ook willen we voldoende plekken in de openbare ruimte voor de samenkomst van jongeren. We ontwikkelen recreatieve netwerken om kleine en grote wandel- en fietsrondjes mogelijk zijn. Ook onze groene hoofdstructuren gebruiken we om te spelen, voor recreatie en om te sporten. Wij streven naar multifunctioneel groen met volop mogelijkheden voor het gebruik ervan door onze inwoners, waarbij er een balans moet zijn met de ambities voor natuur, ecologie en biodiversiteit. Bij de inrichting van de openbare ruimte in groene hoofdstructuren wordt rekening gehouden met voldoende sportieve buitenruimte; uitnodigend om te gaan sporten/bewegen en voldoende veilig om gedurende de gehele dag te gebruiken. Om de kwaliteit van groen te borgen gaan we kijken welke aanpassingen er nodig zijn om het gebruik te ondersteunen en het eventuele kwaliteitsverlies van groen te minimaliseren. Ambitie!

Sportieve buitenruimte

Ontspanning binnen handbereik 52

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

“Het mooiste strand van heel ons land!” Een oude ambitie uit 1932 van een ondernemer uit Edam, in een tijd dat de hele wereld in een diepe crisis verkeerde. In samenwerking met lokale middenstand, politiek en enkele grote ondernemers ontwikkelde hij een idee voor Edam dat een alternatief moest worden voor Zandvoort aan Zee voor de inwoners van Amsterdam. [Van den Berg, 2018] Hoe denken we nu over onze recreatieve mogelijkheden? We willen de recreatieve waarde van ons water en ons buitengebied verhogen, maar willen - in tegenstelling tot de ambitie uit 1932 - geen massatoerisme in deze rustige gebieden. We geven ruimte aan gebruik van onze buitengebieden in de vorm van ‘stille recreatie’ (zoals wandelen, fietsen, kanoën, zeilen, (kite-) surfen) om gezondheid van onze inwoners en bezoekers te stimuleren. We stimuleren de ontwikkeling van doorlopende recreatieve netwerken in ons buitengebied op water en land en lossen daarin in samenwerking met het recreatieschap en andere belanghebbenden knelpunten op. We stimuleren nieuwe recreatiemogelijkheden (voet- en fietspaden) op de bestaande dijken. We zetten in op de ontwikkeling van een doorlopend en kwalitatief fietsnetwerk met voldoende fietsvoorzieningen (zoals stalling en laadmogelijkheden) door de gehele gemeente. Ambitie! De recreatieve waarde van ons water en ons buitengebied verhogen

Beleid De ideale voedingsbodem voor (top)sport We zijn trots op onze sport voorzieningen. We willen iedereen de mogelijkheid geven om sport te beoefenen om de gezondheid van het individu en sociale samenhang van onze samenleving te bevorderen. We handhaven onze sportvoorzieningen en ondersteunen vernieuwing indien dat nodig is. We houden zo veel mogelijk vast aan de huidige verspreiding, zodat sport voor iedereen zo veel mogelijk binnen handbereik is en blijft. Dit betekent niet dat verplaatsing en/of combinatie van sportvoorzieningen niet mogelijk of wenselijk is, maar wel dat daarbij aandacht is voor bereikbaarheid. Ambitie!

Topsport gemeente van Nederland!

Beleid Ruimte voor bruisende evenementen In Edam-Volendam worden al jarenlang sfeervolle, goedbezochte en veilige evenementen georganiseerd zoals de Pieperrace, de boekenmarkt, buurtfeesten, sportevenementen, kaasmarkten, kermissen, braderieën en vele muziekevenementen. Door het gevarieerde aanbod en het goede verloop van jaarlijks terugkerende en nieuwe evenementen profileert EdamVolendam zich als bruisende en dynamische gemeente. Edam-Volendam ziet daarnaast de belangstelling voor grote en kleinere evenementen binnen haar gemeentegrenzen toenemen. We willen een blijvend evenwichtig aanbod van evenementen voortzetten. Het imago en de positie als bruisende en dynamische evenementengemeente willen we behouden en versterken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

53 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

Beleid We omarmen onze cultuur We willen het cultuuraanbod versterken door in onze leefomgeving ruimte te geven aan culturele initiatieven (bijvoorbeeld optredens) en meer aandacht voor kunst en cultuur te genereren door het realiseren van (beeldende) kunst in de openbare ruimte. Belangrijke culturele karakteristieken van bebouwing beschermen we en we zorgen dat nieuwe ontwikkelingen daarop voortbouwen. Onze cultuur levert een onmisbare bijdrage aan de belevingswaarde van gemeente Edam-Volendam. Het heeft ons in het verleden op kaart gezet doordat schilders het leven en de leefomgeving hier vast legden. Cultuur is een breed begrip. Bijvoorbeeld beeldende kunst, optredens, specifiek lokale omgangsvormen of klederdracht. Beleid Zuinig op onze monumenten, archeologie en varend erfgoed We blijven ons inzetten voor het behoud en de bescherming van verschillende karakteristieke historische waarden in de vorm van De Stelling van Amsterdam (werelderfgoed), het stadsgezicht Edam, rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten. Bij (en met) gemeentelijke beschermingen willen we initiatieven die bijdragen aan een duurzaam behoud van onze monumenten of waarden stimuleren. Indien nodig breiden we, binnen de mogelijkheden van de gemeentelijk bevoegdheden, bescherming van waarden uit.

Denk daarbij aan nieuwe beschermingen, maar ook de omgeving van (bestaande) monumenten willen we een rol laten spelen. We gaan zorgvuldig om met archeologische locaties. We ondersteunen de ontwikkeling en het behoud van plekken voor de beleving en het behoud van ons varend erfgoed. Denk daarbij aan historische scheepswerven en/of een museumhaven voor historische (woon)schepen.

54

We hebben in Edam-Volendam een mooi toeristisch product te bieden. Bezoekers uit de hele wereld komen hier onze leefomgeving bewonderen en onze cultuur en historie beleven. Van klederdracht en Frau Antje tot het schooltje van Dick Trom, van oneindige weidse blikken tot de beslotenheid van historische dwaalmilieus, van palingrokerij tot kaas van de boer, van verzonken dorp tot legende van meisje Lijsje en het veulen en van de unieke palingsound tot de stilte in ons buitengebied. Beleid Innovatie van ons toeristische product We willen bezoekers, die naar onze gemeente komen om te ontspannen, een onvergetelijke beleving bieden. We hebben heel veel te bieden, maar kunnen niet stil blijven staan omdat de wensen van bezoekers veranderen en we waarde hechten aan een goede balans tussen bewoner en bezoeker. Daarom willen wij ons toeristische product innoveren! We willen van vluchtig massatoerisme richting duurzaam verblijfstoerisme met versterking van de lokale economie. Toekomstbestendig en klaar voor de wensen van de bezoeker van morgen. We werken daarom samen met onze ondernemers en bewoners aan een gastvrij en leefbaar waterfront, stadsgezicht en buitengebied; de verschillende gebieden en plekken in onze gemeente vragen om een gezamenlijke strategie, waar ze binnen hun identiteit en karakter een eigen bijdrage aan leveren.

We juichen initiatieven voor de ontwikkeling van verblijfsrecreatie en verblijfstoerisme toe, maar bewaken altijd de balans met leefbaarheid van de omgeving.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

4.4 Zorg voor water en land Cultuurlandschap, water, lucht en bodem

Visie Water, land en lucht verbindt ons letterlijk en figuurlijk. Dus daar zijn we zuinig op. Uitgangspunt voor de gezamenlijke zorg voor onze leefomgeving is het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden en het beginsel dat de vervuiler betaalt. Wij zijn trots op ons agrarische cultuurlandschap. De agrariërs zijn de hoeders van ons landschap. Het veenweidelandschap blijft zo veel mogelijk open, groen en agrarisch. We geven daarom ruimte aan de economische draagkracht van het buitengebied.

56

Beleid Behoud en ontwikkeling van ons karakteristieke cultuurlandschap De gemeente Edam-Volendam zet zich in voor het behoud van de karakteristiek van het agrarische cultuurlandschap. Een transitie van het grondgebruik of gedeeltelijke ontwikkeling van het landschap valt daarentegen niet uit te sluiten; uitbreidingslocaties blijven blijven noodzakelijk om in de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte naar woningen te voorzien en voldoende werkgelegenheid dicht bij huis veilig te stellen. In het geval van uitbreiding doen we dat op plekken die we vooraf aangeven, waarbij we - voor het veilig stellen van onze doelen - grondspeculatie tegen gaan. Onze veenweidegebieden blijven zo veel mogelijk open, groen en agrarisch. Versnippering van het landschap gaan we tegen. We willen een economisch draagkrachtig agrarisch cultuurlandschap en ondersteunen daarom de verbreding of een transitie van de landbouw. De identiteit en het karakter van het landschap is daarbij leidend. Fruitteelt, bloembollenteelt en kassen gaan we tegen om respectievelijk verontreiniging van de bodem en aantasting van de openheid te voorkomen. We faciliteren ideeën voor een duurzaam behoud van het landschap. Onderbemaling gaan we tegen, maar we gaan ons buitengebied ook niet zo maar onder water zetten.

We geven ruimte aan agrarische initiatieven en bedrijfsmodellen waarbij ons veen nat gehouden wordt om bodemdaling en de inklinking veenweidegebied tegen te gaan. Droogmakerij De Purmer is een gebied dat gedeeltelijk binnen onze gemeente, maar ook binnen Purmerend en Waterland valt. We trekken gezamenlijk op om samenhangend beleid te voeren voor dit gebied, waarbij we rekening houden met de bewoners en een groene buffer tussen de stedelijke gebieden, en waarbij toekomstbestendigheid en het veilig stellen van voldoende werkgelegenheid dicht bij huis de prioriteit vormt.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie Het Waterlandse landschap binnen Edam-Volendam moet worden gezien als het kroonjuweel voor onze gemeente en de regio. Niet alleen in cultuurhistorisch opzicht maar ook in (inter)nationaal opzicht (toerisme/recreatie), qua werkgelegenheid maar ook voor de beleving voor de inwoners zelf. Tijdens de participatie is nog eens duidelijk geworden dat de kwaliteit van het landschap belangrijk is voor de inwoners en ook reden vormt voor vestiging van nieuwe inwoners in onze gemeente. Bovendien bevindt zich een dergelijk mooi cultuurhistorisch landschap met haar historische Zuiderzeesteden op zeer korte afstand van de (rand)stad Amsterdam en wordt het begrensd door steden met tal van voorzieningen zoals Purmerend en Hoorn. Een dergelijk vanuit landschap en cultuur bezien hoogwaardige contrast van landschappelijk (open) groen en stad is uniek en vrij zeldzaam. Vanwege toekomstige ontwikkelingen die op ons af komen (woningbouw, klimaatadaptatie, energiestrategie) staat het landschap in onze gemeente onder druk.

Gemeente EDAM-VOLENDAM

57 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

Wij werken in ons buitengebied niet mee aan hoogspanningsmasten, zonnepaneelvelden en windturbines en we vragen buurgemeenten om bij de ontwikkeling van windturbines minimaal 600 meter uit de gemeentegrens te blijven om horizonvervuiling tegen te gaan. Wel stimuleren we zonnepanelen op daken van agrarische bebouwing.

Ambitie!

Bij zeer grote ruimtelijke ontwikkelingen hebben we de ambitie om per toegevoegde woning +75m2 openbaar groen toe te voegen.

Ambitie!

Het gemeentelijke bomenareaal wordt ten opzichte van het jaar 2020 met 20% uitgebreid naar het jaar 2040.

Beleid Verademend openbaar groen De identiteit van de gemeente als geheel en van de afzonderlijke kernen versterken we door onze hoofdgroenstructuur door te ontwikkelen. Dit is bijvoorbeeld groen langs doorgaande wegen, de historische groene en blauwe lijnen, de parken en recreatiegebieden. Bij zeer grote ruimtelijke ontwikkelingen hebben we de ambitie om 75m2 openbaar groen per toegevoegde woning toe te voegen. We zetten in op maximale vergroening van de (bestaande) openbare ruimte waarbij de kwaliteit van het groen voorop staat. Gezond groen draagt beter bij aan klimaatadaptatie en andere doelen. Daar zoeken we verbinding. We breiden naar 2040 ons bomenareaal uit met minimaal 20%. Ook stimuleren wij onze inwoners, ondernemers en ontwikkelaars om mee te helpen aan het klimaatbestendig maken van onze gezamenlijke omgeving. Vergroenen van de buitenruimte gaat verder dan alleen de gebruikelijke groenvormen. Denk ook aan innovatieve concepten zoals geveltuinen en groene daken. Bij nieuwe binnenstedelijke stedenbouwkundige ontwikkelingen nemen we daar kaders voor op. We willen het onderhoud van ons openbaar groen 'op orde' hebben, waarmee we in reguliere gebieden aansluiten op het gemiddelde ambitieniveau dat we ook voor de andere onderdelen van onze openbare ruimte nastreven.

Voor de oude kernen hebben we hoog ambitieniveau; dat wordt onder andere in het Handboek Inrichting Openbare Ruimte nader gespecificeerd. In het beheer houden we rekening met de belangen van groen, onze inwoners en spelen we in op andere doelstellingen.

Ambitie!

Ons openbaar groen willen we 'op orde'.

58

Beleid Water (er)vaarbaar maken We willen de beleving van water in onze stedelijke gebieden en in ons buitengebied versterken. Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen betrekken we (de beleving van) water in de plannen. De IJe maken we (er)vaarbaar, door - in het geval van ontwikkelingen in gebieden waar deze verbindende veenstroom aanwezig is - de continuïteit en bevaarbaarheid van dit water te verbeteren, beleving ervan in een gebied te versterken en recreatief gebruik ervan te ondersteunen. Wij zijn ‘watermensen’! Water is overal in onze gemeente aanwezig. De ontstaansgeschiedenis van onze leefomgeving is er mee verbonden en uit af te lezen. We kunnen in Nederland niet enkel leunen op de sterkte van onze dijken. Het klimaat verandert en daarmee komt water in toenemende mate in korte tijd van boven. Ons Markermeer blijft open; inpoldering gaan wij tegen. Naast de natuurwaarde van het Markermeer is dit water ook van grote betekenis voor onze cultuurhistorie en recreatie. We willen kleinschalige recreatiemogelijkheden op en aan het Markermeer versterken.

Gemeente EDAM-VOLENDAM Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

We ondersteunen en werken samen met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier om ons land te beschermen tegen het water. Samen gaan we wateroverlast en watertekort tegen, zorgen we voor schoon en gezond oppervlaktewater en voor veilige (vaar)wegen. In bestaand stedelijk gebied analyseren we samen de knelpunten voor wateroverlast en zoeken we naar mogelijkheden (adaptatie) om dit zo veel mogelijk te voorkomen. We treffen (gemeentelijke) maatregelen in het openbaar gebied om nadelige gevolgen van de grondwaterstand zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. We verbinden binnen- en buitenstedelijke watersystemen voor een gezonde doorstroming en daarmee algehele kwaliteit van het water. We pakken foutaansluitingen aan. De samenwerking in de afwaterketen zetten we voort. We ondersteunen het efficiënter zuiveren van water en onderzoeken daarin mogelijkheden voor het terugwinnen van energie en grondstoffen. We zamelen afvloeiend hemelwater doelmatig in. Nieuwe grote ruimtelijke ontwikkelingen richten we waterrobuust of waterneutraal in en integreren dit in ons systeem (bebouwing, inrichting openbare ruimte, ondergrond). Waar mogelijk zetten we de bestaande openbare ruimte en het buitengebied in om op geschikte locaties water vast te houden en te bergen.

Bij nieuwe ontwikkelingen houden we zoveel mogelijk rekening met weersextremen die de huidige ontwerpnormen van riool en buitenruimte overstijgen. Ambitie!

De IJe (er)vaarbaar!

Beleid Lucht met een luchtje gaan we tegen We gaan geurhinder tegen. We zetten in op het behoud van de huidige luchtkwaliteit die voldoet aan alle wettelijke normen. De gemeente wil een goede balans tussen wonen en werken ten aanzien van overlast. We onderzoeken of overlast gevende industrie een plek kan krijgen op een regionaal industrieterrein.

Beleid Een schone bodem Uitgangspunt is dat de vervuiler betaald. Aanwezige schone bodem moet schoon blijven. Verontreinigde grond met goed beheerd worden en er mogen geen nieuwe bodemverontreinigingen ontstaan. Aanwezige bodemverontreinigingen mogen niet leiden tot humane, ecologische of verspreidingsrisico’s. We gaan de saneringsmogelijkheden van oude stortplaatsen na, omdat we de afwenteling van risico’s naar tijd zo veel mogelijk willen voorkomen. Bij herbestemmingen schrijven we ontwikkelende partijen zo veel mogelijk voor dat eventueel aanwezige bodem(water)vervuiling wordt schoongemaakt. Wij willen vervuilingen zo min mogelijk doorschuiven naar toekomstige generaties. Ook willen dat oude ondergrondse infrastructuur, die (in de toekomst) niet meer wordt gebruikt, niet in onze bodem achterblijft. Het delven van grondstoffen uit onze bodem gaan we tegen. Beleid Geluid, trillingen, straling en licht op acceptabel niveau Inwoners moeten zo min mogelijk geluidhinder ondervinden, maar de regelgeving moet ook niet te beperkend worden. Binnen de mogelijkheden van de Omgevingswet maken we hierin een afweging die past bij de situatie of plek. De gemiddelde geluidhinder mag in principe niet boven de streefwaarden uit komen. Op plekken waar geluid gemiddeld wel boven de streefwaarden uit komt, gaan we samen met belanghebbenden in gesprek over het treffen van maatregelen.

Ook hiervoor onderzoeken we of overlast gevende industrie een plek kan krijgen op een regionaal industrieterrein. We willen trillingen in onze oude kernen en dorpslinten zo veel mogelijk tegengaan, waarbij restrictief beleid voor (zwaar) verkeer tot de mogelijkheden behoort. Antennes krijgen een aanvaardbare inpassing in de leefomgeving. We houden zo goed mogelijk vast aan het huidige (lage) niveau van lichtvervuiling in onze gemeente. We zijn terughoudend met het plaatsen van openbare verlichting in buitengebieden of we leveren maatwerk om lichthinder tegen te gaan. Ambitie!

Overlastgevende industrie verplaatsen

Gemeente EDAM-VOLENDAM

59 Samen zetten we koers!

Concept | Omgevingsvisie

4.5 Klaar voor transitie

Klimaatverandering, energietransitie en biodiversiteit

Visie Onze leefomgeving is continu aan verandering onderhevig. Klimaatverandering, de transitie naar andere vormen van energie en biodiversiteit zijn actuele thema’s. In Edam-Volendam zijn we als ondernemende gemeente gewend om toekomstbestendig te handelen. Met haalbare ambities streven we er naar om de kwaliteit van onze leefomgeving te behouden en te verbeteren voor toekomstige generaties.

Klaar voor transitie 60

Beleid We gaan verantwoordelijk om met klimaatverandering Klimaatverandering zorgt voor steeds meer extremere weersomstandigheden. Extreme warmte en droogte of juist hevige regenval. De kans op overstromingen neemt toe en hittestress wordt een groeiend probleem. Wij willen onze leefomgeving anders inrichten, zodat we om kunnen gaan met de andere omstandigheden en een bijdrage kunnen leveren om de veranderingen te temporiseren. Als we bouwen, bouwen we zo veel mogelijk klimaatbestendig, waarbij we minimaal rekening houden met het te verwachten klimaat van de komende 100 jaar. De gemeente gaat de inwoners informeren over de klimaateigenschappen van de gemeente. Denk hierbij bijvoorbeeld aan NAP peil, CO2 productie en zuivering, hittestress en gevolgen. Wij brengen periodiek actuele risico’s en probleemgebieden met betrekking tot klimaatverandering in kaart doormiddel van stresstesten. De gemeente gaat bij alle ruimtelijke ontwikkelingen/ initiatieven de relatie met klimaatadaptatie in de vorm van o.a. duurzame energie, wateroverlast, droogte en hittestress inventariseren en integraal afwegen met andere belangen en doelstellingen. Conclusies nemen we mee in de planvorming of schrijven we ontwikkelende partijen voor. Wij willen alle ontwikkelingen en reconstructies binnen de gemeente klimaat adaptief inrichten.