Bijlage A. Haalbaarheid warmtenet(ten) door Energy-GO

Het stadskantoor is reeds energielabel A+ en het gezondheidscentrum label A en zijn daardoor waarschijnlijk ook geschikt voor het warmtenet. Van de basisscholen is er 1 nieuw en zijn er twee ruim 40 jaar oud. De scholen zijn daarom niet meegenomen, maar eventuele nieuwbouw zou op een warmtenet aangesloten kunnen worden. Hoewel het Don Bosco college niet in Blokgouw ligt, is de ligging zodanig dat het gunstiger is het aan te sluiten op een warmtenet vanuit Blokgouw.

A.5.5

Aansluiting warmtenet

In Blokgouw 1 t/m 6 ligt de kansrijkheid voor aansluiting op een warmtenet bij de grondgebonden woningen, en eventueel de appartementen. Daarbij is het wel zo dat de grondgebonden woningen ook uitermate geschikt zijn voor individuele warmtepompen. Een warmtenet is dus zeker niet de enige optie voor deze woningen. De 34 twee-onder-een-kap en vrijstaande woningen zijn buiten beschouwing gelaten, omdat zij verschillende formaten kennen. Daarnaast zijn deze woningen in het algemeen zeer geschikt voor individuele warmteoplossingen. Cijfers voor de individuele bedrijfsgebouwen zijn geschat. Dit levert de volgende gegevens op. Alle getallen zijn gemiddelden. Aantal

Oppervlak

Warmtevraag

Tapwatervraag

Rijtjeswoningen

1.996

135 m2

80 kWh/m2

8 GJ

Appartementen

78

60 m2

75 kWh/m2

6 GJ

Stadskantoor

1

3.000 m

90 kWh/m

15 GJ

2

2

P a g i n a | 29

Gezondheidscentrum

1

4.000 m2

Don Bosco college

1

10.000 m

De

totale

verwarmingsvraag

komt

2

daarmee

uit

90 kWh/m2

40 GJ

90 kWh/m2

50 GJ

op

ongeveer

84.000

GJ

voor

ruimteverwarming en 16.000 GJ voor tapwater. Een potentieel warmtenet in de Rozettenbuurt bestaat uit twee clusterstations welke 26 energiecentrales voorzien van warmte. Aantal Clusterstation Secundair transportnetwerk

2 x 8 MW

Totaalprijs € 2.000.000

3 km

€ 2.400.000

Energiecentrale

26 x 0,8 MW

€ 10.400.000

Distributieleiding

21 km

€ 12.600.000

Connectieleiding

16 km

€ 7.000.000

Afgifteset

2077

€ 2.700.000

Tapwaterbooster

2077

€ 5.200,000

Aanpassingen bestaande woningen

2077

TOTAAL

€ 2.100.000 € 44.400.000

P a g i n a | 30

A.6

Blokgouw 7 + 8

Blokgouw 7 + 8 zijn de laatste twee fasen van het Blokgouw bouwproject en bevindt zich ten westen van blokgouw 1 t/m 6.

Figuur 32: Kaart van Edam-Volendam met Blokgouw 7 + 8 (blauw).

A.6.1

Samenstelling

De gebouwen in Blokgouw 7 + 8 zijn in het begin van de jaren 90 gebouwd en bestaan in zijn geheel uit woningen. Er zijn geen andere voorzieningen in deze buurt. De woningen zijn grotendeel tussen- en hoekwoningen. Aan de randen bevinden zich vrijstaande woningen en enkele twee-onder-1-kap woningen. Er zijn 4 appartement complexen met elk 14 appartementen. Alle woningen zijn in particuliere eigendom.

Figuur 33: Woningtypes in Blokgouw 7+8.

P a g i n a | 31

De meeste woningen, inclusief de appartementen, hebben een woonoppervlak tussen de 100 en 200 m2. Enkele woningen, met name de vrijstaande, hebben oppervlakken tot 300 m2.

Figuur 34: Aantal adressen uitgesplitst naar gebruiksoppervlak in Blokgouw 7+8.

A.6.2

Ontwikkelingen

Blokgouw 7 + 8 is een relatief nieuwe buurt. Er is geen ruimte voor verdere ontwikkelingen binnen deze buurt.

A.6.3

Energievraag

De wijk bestaat uit label A, B en C woningen. Lang niet alle woningen met label A en B hebben zonnepanelen, waardoor er waarschijnlijk sinds de jaren 90 isolerende maatregelen zijn genomen om de woning te verbeteren.

Figuur 35: Energielabels in Blokgouw 7+8.

Het aardgasverbruik varieert tussen de 1.200 en 3.500 m 3/jaar voor de grondgebonden woningen, waarbij er een correlatie ligt tussen de grootte van de woning en het gasverbruik. De appartementen hebben een verbruik van ongeveer 900 m 3/jaar Het gemiddelde komt uit op ongeveer 1.875 m 3/jaar.

P a g i n a | 32

Het elektriciteitsgebruik ligt gemiddeld op 4.600 kWh/jaar en kent geen zichtbare correlaties. Er zijn hier en daar zonnepanelen aanwezig, maar niet in grote aantallen.

Figuur 36: Histogrammen van het aardgasverbruik en elektriciteitsgebruik in het Blokgouw 7+8.

Er is geen directe relatie tussen woninggeometrie en woonoppervlak, waardoor de specifieke ruimteverwarmingsvraag van de grondgebonden woningen varieert tussen de 60 en 150 kWh/m2. Daarbij zijn het voornamelijk de hoekhuizen die boven de 115 kWh/m 2 liggen. De appartementen hebben een specifieke ruimteverwarmingsvraag van ongeveer 50 kWh/m2. Gemiddeld ligt de specifieke ruimteverwarmingsvraag op 100 kWh/m 2. Uiteindelijk blijken de meeste woningen net wel/niet aan de Standaard te voldoen, met een gemiddelde van 98 kWh/m2. Label A en B woningen zullen over het algemeen (net) wel aan de Standaard voldoen.

Figuur 37: Woningen die wel of niet voldoen aan de Standaard. Als de werkelijke netto warmtevraag +/- 20% van de Standaard ligt, dan is deze als onzeker aangemerkt.

A.6.4

Renovatie

Grondgebonden woningen in Blokgouw 7 + 8 voldoen net wel/niet aan de Standaard. Dat betekent dat met een enkele renovatiemaatregel de woning met zekerheid aan de Standaard kan voldoen. Woningen met een schillabel A voldoen waarschijnlijk al aan de P a g i n a | 33

Standaard. De meest kansrijke renovatie is het plaatsen van HR++ glas in de kozijnen en het dichten van kieren. Daarbij is het

belangrijk dat woning wel zorg dragen voor goede ventilatie. De

oorspronkelijke woningen zijn bijvoorbeeld niet voorzien van natuurlijke ventilatieroosters. Daarmee is de lijn der verwachting dat de ruimtewarmtevraag van deze woningen in de komende 10 jaar verder zal dalen naar een gemiddelde dat onder de 90 kWh/m 2 ligt. Omdat het voornamelijk particulieren zijn, moet niet worden verwacht dat men direct massaal naar label A gaat renoveren. Verwachting is daarom dat een gemiddelde ruimteverwarmingsvraag van 80 kWh/m2 haalbaar is. De woningen in Blokgouw 7+8 zullen voornamelijk nog met hoog temperatuur radiatoren zijn uitgerust. Mogelijk hebben verschillende woningen inmiddels (deels) gekozen voor comfortabele vloerverwarming. Na isolatie hebben de radiatoren overcapaciteit, waardoor het verlagen van de aanvoertemperatuur naar 50 °C of lager, zonder verlies van comfort, mogelijk is. Het kan daarbij zijn dat enkele ruimte een ‘boost’ nodig hebben, bijvoorbeeld door het toepassen van ventilatoren onder de radiatoren, of radiatoren vervangen door convectoren. Daarmee is verwarming met een laagtemperatuur warmtenet haalbaar. De appartementen, voornamelijk in woningcorporatiebezit, lijken reeds (net) aan de Standaard te voldoen. Verwachting is dat de ruimteverwarmingsvraag van 75 kWh/m 2 niet veel meer zal dalen.

A.6.5

Aansluiting warmtenet

In Blokgouw 7 + 8 ligt de kansrijkheid voor aansluiting op een warmtenet bij de grondgebonden woningen, en eventueel de appartementen. Daarbij is het wel zo dat de grondgebonden woningen ook uitermate geschikt zijn voor individuele warmtepompen. Een warmtenet is dus zeker niet de enige optie voor deze woningen. Dit levert de volgende gegevens op. Alle getallen zijn gemiddelden. Aantal

Oppervlak

Warmtevraag

Tapwatervraag

Rijtjeswoningen

682

141 m2

80 kWh/m2

8 GJ

Appartementen

56

103 m2

75 kWh/m2

6 GJ

De

totale

verwarmingsvraag

komt

daarmee

uit

op

ongeveer

29.500

GJ

voor

ruimteverwarming en 5.500 GJ voor tapwater.

P a g i n a | 34

Een potentieel warmtenet in Blokgouw 7 + 8 bestaat uit een overdrachtsstation welke 9 energiecentrales voorzien van warmte. Aantal Clusterstation Secundair transportnetwerk

Totaalprijs

5,6 MW

€ 700.000

1,8 km

€ 1.400.000

Energiecentrale

9 x 0,8 MW

€ 3.600.000

Distributieleiding

7,5 km

€ 4.500.000

Connectieleiding

6 km

€ 2.600.000

Afgifteset

738

€ 1.000.000

Tapwaterbooster

738

€ 1.800,000

Aanpassingen bestaande woningen

738

€ 700.000

TOTAAL

A.7

€ 16.300.000

Edam-Zuid

Edam-Zuid ligt ten westen van het Middengebied.

Figuur 38: Kaart van Edam-Volendam met Edam-Zuid ten westen van het Middengebied (cyaan).

A.7.1

Samenstelling

De 444 gebouwen in Edam-Zuid zijn voornamelijk in eind jaren 70 gebouwd. Het merendeel zijn woningen. Er bevond zich een school die dit jaar is gesloopt, waarvoor 26 eengezinswoningen voor in de plaats komen. Verder is er een gezondsheidsplein(tje) met onder andere een huisarts en therapieën. De woningen zijn grotendeel tussen- en hoekwoningen met hier en daar een vrijstaande woning. Er zijn twee gestapelde gebouwen met in totaal 54 woningen. Beide gebouwen zijn in eigendom van woningcorporatie Wooncompagnie. Verder heeft de woningcorporatie nog 6 grondgebonden woningen in deze wijk in bezit. P a g i n a | 35

Figuur 39: Gebruikstypes (links) en woningtypes (rechts) in Edam-Zuid.

Het gebruiksoppervlak van de grondgebonden woningen ligt tussen de 100 en 200 m 2 met een gemiddelde van 150 m2. Enkele woningen, met name de vrijstaande woningen, hebben een oppervlak ruim boven de 200 m2

Figuur 40: Aantal adressen uitgesplitst naar gebruiksoppervlak in Edam-Zuid.

A.7.2

Ontwikkelingen

Behalve de ontwikkeling van 26 eengezinswoningen op de voormalige basisschoollocatie zijn er geen verdere ontwikkelingen bekend.

A.7.3

Energievraag

De wijk bestaat voornamelijk uit label C woningen en een stevig aantal A en B label woningen. Her en der zijn er nog label D woningen, met name de appartementen. Er zijn flinke hoeveelheden zonnepanelen aanwezig in de wijk, wat mogelijk de label A en B woningen verklaart. Dat betekent dat de woningen mogelijk minder geïsoleerd zijn, dan op basis van het label verwacht zou worden. Zonnepanelen leveren meestal 1 tot 2 labelsprongen op.

P a g i n a | 36

Figuur 41: Energielabels in Edam-Zuid.

Het aardgasverbruik varieert tussen de 1.000 en 3.000 m 3/jaar voor de grondgebonden woningen, waarbij er een correlatie ligt tussen de grootte van de woning en het gasverbruik. Het gemiddelde komt uit op ongeveer 1.880 m 3/jaar. Het elektriciteitsgebruik ligt gemiddeld op 3.000 kWh/jaar en kent geen zichtbare correlaties. Dit gemiddelde ligt lager dan in veel andere vergelijkbare buurten in EdamVolendam, waarschijnlijk vanwege het grotere aantal zonnepaneelsystemen dat aanwezig is.

Figuur 42: Histogrammen van het aardgasverbruik en elektriciteitsgebruik in Edam-Zuid.

De specifieke ruimteverwarmingsvraag ligt tussen de 45 en de 170 kWh/m 2. De grote variatie komt voort uit de het grote verschil in gebruiksoppervlak en woningeometrie. Sommige woningen hebben bijvoorbeeld bijkeukens en dakkappelen, waardoor het verliesoppervlak toeneemt. Er is geen directe relatie tussen woningeometrie en woonoppervlak, waardoor de specifieke ruimteverwarmingsvraag varieert. Gemiddeld ligt de specifieke ruimteverwarmingsvraag op 94 kWh/m2. Als gevolg van de variërende geometrie en gebruiksoppervlak verschilt de Standaard ook sterk per woning, tussen de 60 en 95 kWh/m2 voor rijtjeswoningen tot wel 135 kWh/m2 voor hoekwoningen met een gemiddelde van ongeveer 89 kWh/m 2.

P a g i n a | 37

Uiteindelijk blijken de woningen gemiddeld genomen (net) niet aan de standaard te voldoen, met uitzondering van eventuele individuele woningen die reeds goede isolerende maatregelen hebben genomen.

Figuur 43: Woningen die wel of niet voldoen aan de Standaard. Als de werkelijke netto warmtevraag +/- 20% van de Standaard ligt, dan is deze als onzeker aangemerkt.

A.7.4

Renovatie

Grondgebonden woningen in Edam-Zuid liggen niet ver van de Standaard vandaan. Dat betekent dat met een aantal renovatiemaatregelen de woning al aan de Standaard kan voldoen. Woningen met een schillabel B zullen waarschijnlijk al aan de Standaard voldoen. Renovatiemogelijkheden omvatten o.a.: •

Kierdichting

•

Plaatsen van HR++ glas in de bestaande kozijnen

•

Toepassen van dakisolatie van binnenuit

•

Isoleren van de vloer/kruipruimte.

Daarbij is het belangrijk dat de woning goede ventilatie heeft. De oorspronkelijke woningen zijn bijvoorbeeld niet voorzien van natuurlijke ventilatieroosters, hoewel er een aanzienlijk aantal woningen zijn die inmiddels ventilatieroosters hebben. Daarmee is de lijn der verwachting dat de ruimtewarmtevraag van deze woningen in de komende 10 jaar verder zal dalen naar een gemiddelde dat onder de 90 kWh/m 2 ligt. Omdat het voornamelijk particulieren zijn, moet niet worden verwacht dat men direct massaal naar label A gaat renoveren. Verwachting is daarom dat een gemiddelde ruimteverwarmingsvraag van 75 kWh/m2 haalbaar is. Woningen in Edam-Zuid zullen voornamelijk met hoog temperatuur radiatoren zijn uitgerust. Mogelijk hebben verschillende woningen inmiddels (deels) gekozen voor comfortabele vloerverwarming. Na isolatie hebben de radiatoren flinke overcapaciteit, waardoor het verlagen van de aanvoertemperatuur naar 50 °C of lager, zonder verlies van

P a g i n a | 38

comfort, realistisch is. Daarmee is verwarming met een laagtemperatuur warmtenet haalbaar.

A.7.5

Aansluiting warmtenet

In Edam-Zuid ligt de kansrijkheid voor aansluiting op een warmtenet bij de grondgebonden woningen, en eventueel de appartementen. Daarbij is het wel zo dat de grondgebonden woningen ook uitermate geschikt zijn voor individuele warmtepompen. Een warmtenet is dus zeker niet de enige optie voor deze woningen. Dit levert de volgende gegevens op. Alle getallen zijn gemiddelden. Aantal

Oppervlak

Warmtevraag

Tapwatervraag

Rijtjeswoningen

444

151 m2

75 kWh/m2

8 GJ

Appartementen

54

62 m

75 kWh/m

6 GJ

De

totale

verwarmingsvraag

2

komt

2

daarmee

uit

op

ongeveer

19.000

GJ

voor

ruimteverwarming en 4.000 GJ voor tapwater. Een potentieel warmtenet in Edam-Zuid bestaat uit ongeveer een overdrachtsstation welke 6 energiecentrales voorzien van warmte. Aantal Clusterstation Secundair transportnetwerk

3,6 MW

Totaalprijs € 500.000

0,7 km

€ 600.000

Energiecentrale

6 x 0,8 MW

€ 2.300.000

Distributieleiding

5 km

€ 3.000.000

Connectieleiding

4 km

€ 1.800.000

Afgifteset

494

€ 600.000

Tapwaterbooster

494

€ 1.200,000

Aanpassingen bestaande woningen

494

TOTAAL

€ 500.000 € 10.500.000

P a g i n a | 39

A.8

Singelwijk

De Singelwijk ligt ten oosten van Edam-Zuid en ten noorden van het Middengebied.

Figuur 44: Kaart van Edam-Volendam met Edam Singelwijk.

A.8.1

Samenstelling

De gebouwen in de singelwijk zijn in een aantal golven gebouwd. Een klein aantal gebouwen, met name rond de Burgermeester Versteeghsingel zijn vooroorlogs. De eerste golf van uitbreiding is in 1960/1961 rond de Jacob Matijsen Osterlinghestraat. Vanuit daar is eind jaren 60 verder uitgebreid. In de tweede helft van de jaren zeventig is er een derde golf van woningen gekomen. Er zijn tot recentelijk hier en daar gebouwen bijgebouwd. De Singelwijk is dus een veelzijdige wijk en kent veel meer variatie dan de vele andere wijken in Edam-Volendam.

Figuur 45: Bouwperiode voor Edam Singelwijk.

P a g i n a | 40

De Singelwijk bestaat uit 676 gebouwen. Naast een basisschool, sportlocatie en een supermarkt, betreffen het voor de rest voornamelijk woningen. Daarvan is het merendeel grondgebonden. Er zijn 8 gestapelde gebouwen met in totaal 106 woningen. Aan de westkant bevinden zich een tiental vrijstaande woningen en twee-onder-1-kappers. De Burgermeester Versteeghsingel bestaat uit een verscheidenheid van wat oudere woningtypen. De Versteeghsingel past qua bouwtype meer bij de oude Kern van Edam dan de Singelwijk. Woningcorporaties hebben 279 woningen in hun bezit, verspreid over de gehele wijk.

Figuur 46: Gebruikstypes (links) en woningtypes (rechts) in Edam-Singelwijk

De rijtjes/tussenwoningen hebben een gemiddeld gebruiksoppervlak van 103 m2. De vrijstaande en twee-onder-1-kap woningen zijn over het algemeen groter, met een gemiddelde van 143 m2. De appartementen zijn gemiddeld 76 m2 groot.

Figuur 47: Aantal adressen uitgesplitst naar gebruiksoppervlak.

A.8.2

Ontwikkelingen

Er zijn geen geplande ontwikkelingen.

P a g i n a | 41

A.8.3

Energievraag

De wijk bestaat uit veel label A woningen. Dit betreffen voornamelijk woningcorporatie woningen die zijn gerenoveerd. Met name particuliere woningen hebben labels variërend van B tot F, waarbij C domineert.

Figuur 48: Energielabels in Edam-Singelwijk.

Vanwege de verscheidenheid in woningen varieert het aardgasverbruik sterk. Vrijstaande woningen hebben een aardgasverbruik tussen de 2.500 en 5.000 m 3/jaar, rijtjes en tussenwoningen tussen de 1.000 en 2.500 m3/jaar. Met name woningcorporatiewoningen liggen onder de 1.500 m3/jaar. Gemiddeld is het gasverbruik 1.475 m3/jaar. Het elektriciteitsgebruik ligt gemiddeld op 2.700 kWh/jaar en kent geen zichtbare correlaties. Er zijn een redelijk aantal zonnepanelen aanwezig, maar niet in de hoeveelheid als bijvoorbeeld Edam-Zuid. Het lagere elektriciteitsgebruik ten opzichte van andere buurten komt waarschijnlijk door het hoge aantal sociale woningen.

Figuur 49: Histogrammen van het aardgasverbruik en elektriciteitsgebruik in Edam-Singelwijk.

Er bevinden zich een aardige hoeveelheid zonnepanelen in de wijk, waardoor het energielabel niet puur iets zegt over de warmtevraag.

P a g i n a | 42

De specifieke ruimteverwarmingsvraag ligt tussen de 60 en de 140 kWh/m 2. Enkele woningen, met name de vrijstaande, hebben een specifieke ruimteverwarmingsvraag boven de 140 kWh/m2. Het gemiddelde is 97 kWh/m2. A-label woningen liggen daar overigens met 83 kWh/m2 ruim onder. Als gevolg van de variërende geometrie en gebruiksoppervlak verschilt de Standaard ook sterk per woning, tussen de 55 en 500 kWh/m 2, met een gemiddelde van ongeveer 103 kWh/m2. Het zijn echter de vrijstaande woningen die het gemiddelde flink omhoogtrekken. Uiteindelijk blijken de woningen gemiddeld genomen (net) wel/niet aan de Standaard te voldoen. Veel woningcorporatiewoningen rond de 100 m 2 gebruiksoppervlak lijken net wel te voldoen bijvoorbeeld.

Figuur 50: Woningen die wel of niet voldoen aan de Standaard. Als de werkelijke netto warmtevraag +/- 20% van de Standaard ligt, dan is deze als onzeker aangemerkt.

A.8.4

Renovatie

De grondgebonden woningen in Edam-singelwijk liggen niet ver van de Standaard vandaan. Dat betekent dat met een aantal renovatiemaatregelen de woning al aan de Standaard kan voldoen. Woningen met een label B (zonder zonnepanelen) of label A (met zonnepanelen) zullen waarschijnlijk al aan de Standaard voldoen. Renovatiemogelijkheden omvatten o.a.: •

Kierdichting of luchtdichtheid maatregelen

•

Isoleren van de spouw

•

Plaatsen van HR++ glas in de bestaande kozijnen

•

Toepassen van dakisolatie van binnenuit

•

Isoleren van de vloer/kruipruimte.

Daarbij is het

belangrijk dat woning wel zorg dragen voor goede ventilatie. De

oorspronkelijke woningen zijn bijvoorbeeld niet voorzien van natuurlijke ventilatieroosters, hoewel veel gerenoveerde woningen deze al wel hebben.

P a g i n a | 43

Daarmee is de lijn der verwachting dat de ruimtewarmtevraag van deze woningen in de komende 10 jaar verder zal dalen naar een gemiddelde van 85 kWh/m 2 ligt. Woningen in de Singelwijk zullen voornamelijk met hoog temperatuur radiatoren zijn uitgerust. Mogelijk hebben verschillende woningen inmiddels (deels) gekozen voor comfortabele vloerverwarming. Na isolatie hebben de radiatoren flinke overcapaciteit, waardoor het verlagen van de aanvoertemperatuur naar 50 °C of lager, zonder verlies van comfort, realistisch is. Daarmee is verwarming met een laagtemperatuur warmtenet haalbaar. Belangrijke

uitzondering

hierin

zijn

de

woningen

aan

de

Burgemeester

Versteeghsingellaan. Verwachting is dat zij met het bestaande afgiftesyteem nog altijd met 70 °C moeten verwarmen.

A.8.5

Aansluiting warmtenet

In Edam-Singelwijk ligt de kansrijkheid voor aansluiting op een warmtenet bij de grondgebonden woningen, en eventueel de appartementen. Daarbij is het wel zo dat de grondgebonden woningen ook uitermate geschikt zijn voor individuele warmtepompen. Een warmtenet is dus zeker niet de enige optie voor deze woningen. De woningen aan de Burgemeester Versteeghsingellaan moeten waarschijnlijk op een 70 °C energiecentrale worden aangesloten. In onderstaande berekening is daar geen rekening mee gehouden, maar zal geen grote afwijkingen opleveren. Dit levert de volgende gegevens op. Alle getallen zijn gemiddelden. Aantal

Oppervlak

Warmtevraag

Tapwatervraag

Rijtjeswoningen

583

103 m2

85 kWh/m2

8 GJ

Vrijstaand/2-onder-1-kap

85

143 m

2

85 kWh/m

9 GJ

Appartementen

106

76 m2

85 kWh/m2

6 GJ

De

totale

verwarmingsvraag

2

komt

daarmee

uit

op

ongeveer

25.000

GJ

voor

ruimteverwarming en 6.000 GJ voor tapwater. Een potentieel warmtenet in Edam-Singelwijk bestaat uit ongeveer een overdrachtsstation welke 8 energiecentrales voorzien van warmte. Aantal

Totaalprijs

Clusterstation

4,9 MW

Secundair transportnetwerk

1,1 km

€ 900.000

Energiecentrale

8 x 0,8 MW

€ 3.100.000

Distributieleiding

7 km

€ 4.200.000

Connectieleiding

7 km

€ 3.000.000

Afgifteset

774

€ 1.000.000

Tapwaterbooster

774

€ 1.900,000

Aanpassingen bestaande woningen

774

TOTAAL

€ 600.000

€ 800.000 € 15.500.000

P a g i n a | 44

A.9

Molenbuurt

Molenbuurt is onderdeel van Edam en ligt ten oosten van de Singelwijk en ten noorden van het Middengebied. De gebouwen in deze buurt liggen verspreid in clusters. In het midden van de wijk ligt een groot sportpark.

Figuur 51: Kaart van Edam-Volendam met Edam-Molenbuurt.

A.9.1

Samenstelling

De Molenbuurt is vanaf 1980 gaan groeien. Alleen langs de Keerzijde stonden al een handvol woningen, sommige zelf uit de 19de eeuw. In fases zijn er mondjesmaat gebouwen bijgekomen, tot zelfs zeer recent.

Figuur 52: Bouwperiode voor Edam-Molenbuurt.

P a g i n a | 45

Er zijn 435 gebouwen, waarvan de meeste woningen zijn. Een aantal gebouwen zijn in gebruik

voor

sportactiviteiten

en

er

is

basisschool

aanwezig.

Naast

hoek-

en

tussenwoningen zijn er relatief veel vrijstaande woningen in deze buurt. Er zijn 94 appartementen verdeeld over 6 complexen, allen in eigendom van woningcorporatie Wooncompagnie. Daarnaast heeft Wooncompagnie nog zo’n 90 grondgebonden woningen in bezit.

Figuur 53: Gebruikstypes (links) en woningtypes (rechts) in Edam-Molenbuurt.

Het gebruiksoppervlak van de tussen- en hoekwoningen ligt tussen de 75 en 150 m 2 met een gemiddelde van 116 m2. Vrijstaande woningen zijn over het algemeen groter met een gemiddelde van 180 m2.

Figuur 54: Aantal adressen uitgesplitst naar gebruiksoppervlak in Edam-Molenbuurt.

A.9.2

Ontwikkelingen

Voor zover bekend zijn er geen nieuwe ontwikkelingen in de wijk.

A.9.3

Energievraag

De wijk bestaat voornamelijk uit label A en B woningen en een goed aantal C woningen. Er liggen aardig wat zonnepanelen op de daken, met name in het zuidelijk deel van de buurt welke mede aan de goede labels bijdragen.

P a g i n a | 46

Figuur 55: Energielabels in Edam-Molenbuurt

Tussen- en hoekwoningen hebben een gemiddeld aardgasverbruik van 1.270 m 3/jaar, vrijstaande woningen 2,000 m3/jaar en 700 m3/jaar voor de appartementen. Het elektriciteitsgebruik ligt gemiddeld op 3.300 kWh.

Figuur 56: Histogrammen van het aardgasverbruik en elektriciteitsgebruik in Edam Molenbuurt.

De specifieke ruimteverwarmingsvraag ligt tussen de 25 en de 140 kWh/m 2 met een gemiddelde van 75 kWh/m2. Met name de hoekwoningen en vrijstaande woningen liggen aan de bovenkant van het gemiddelde Als gevolg van de variërende geometrie en gebruiksoppervlak verschilt de Standaard ook sterk per woning, tussen de 55 en 130 kWh/m2, met een gemiddelde van ongeveer 96 kWh/m 2. Voor de woningen gebouwd in 2018 en 2019 is de Standaard op dit moment nog niet te berekenen, omdat er data ontbreekt. Uiteindelijk blijken de woningen gemiddeld genomen aan de Standaard te voldoen. Van een kwart van de woningen is dit met zekerheid te zeggen. Van de meeste gebouwen waar

P a g i n a | 47

het niet van bekend is, betreffen het de nieuwe woningen die ook aan de Standaard voldoen. De andere helft van de woningen voldoet net wel/niet aan de Standaard. Opvallend is de Torenstraat, waar de even nummers wel aan de Standaard voldoen en de oneven nummers niet. Het verschil in gasverbruik is bijna 1.000 m 3/jaar, terwijl de woningen veel overeenkomsten hebben. Er kon hier geen verklaring voor gevonden worden.

Figuur 57: Woningen die wel of niet voldoen aan de Standaard. Als de werkelijke netto warmtevraag +/- 20% van de Standaard ligt, dan is deze als onzeker aangemerkt.

A.9.4

Renovatie

Grondgebonden woningen in Molenbuurt voldoen of aan de Standaard of zijn er niet ver vandaan. Dat betekent dat met een aantal renovatiemaatregelen de woning al aan de Standaard kan voldoen. Woningen met een label B zullen waarschijnlijk al aan de Standaard voldoen. Renovatiemogelijkheden omvatten o.a.: •

Kierdichting

•

Plaatsen van HR++ glas in de bestaande kozijnen

•

Toepassen van dakisolatie van binnenuit

•

Isoleren van de vloer/kruipruimte.

Daarbij is het belangrijk dat goede ventilatie aanwezig is in de woning. De oorspronkelijke woningen zijn bijvoorbeeld niet voorzien van natuurlijke ventilatieroosters. Daarmee is de lijn der verwachting dat de ruimtewarmtevraag van deze woningen in de komende 10 jaar weinig verder zal dalen. Verwachting is daarom dat een gemiddelde ruimteverwarmingsvraag van 70 kWh/m2 haalbaar is. Woningen in de Molenbuurt zullen voornamelijk met hoog temperatuur radiatoren zijn uitgerust. Mogelijk hebben verschillende woningen inmiddels (deels) gekozen voor comfortabele vloerverwarming. Na isolatie hebben de radiatoren flinke overcapaciteit, waardoor het verlagen van de aanvoertemperatuur naar 50 °C of lager, zonder verlies van

P a g i n a | 48

comfort, realistisch is. Daarmee is verwarming met een laagtemperatuur warmtenet haalbaar.

A.9.5

Aansluiting warmtenet

In Edam-Molenbuurt ligt de kansrijkheid voor aansluiting op een warmtenet bij de grondgebonden woningen, en eventueel de appartementen. Daarbij is het wel zo dat de grondgebonden woningen ook uitermate geschikt zijn voor individuele warmtepompen. Een warmtenet is dus zeker niet de enige optie voor deze woningen. Uitdaging van het warmtenet is dat de wijk geen geheel is. Een handvol gebouwen bevindt zich aan de Zoutziederhof en Keerzijde in het noorden van de wijk. Daarnaast is er aan de noordoostzijde recentelijk een aantal straten bijgebouwd. Deze woningen worden van de rest van de wijk gescheiden door een sportpark. Warmtenetten zijn, blijkens uit de andere bestaande wijken, relatief kostbaar. Het moeten aanleggen van extra lange leidingen om de gebouwen in het noorden en oosten aan te sluiten leidt alleen maar tot extra kosten. Daarom is alleen het zuidelijk deel onder het sportpark beschouwd voor een warmtenet. Dit deel kan relatief makkelijk aangesloten worden vanuit naburige wijken. Dit levert de volgende gegevens op. Alle getallen zijn gemiddelden. Aantal

Oppervlak

Warmtevraag

Tapwatervraag

Grondgebonden

259

122 m2

70 kWh/m2

8 GJ

Appartementen

78

66 m2

55 kWh/m2

6 GJ

De

totale

verwarmingsvraag

komt

daarmee

uit

op

ongeveer

9.000

GJ

voor

ongeveer

een

ruimteverwarming en 2.500 GJ voor tapwater. Een

potentieel

warmtenet

in

Edam-Molenbuurt

bestaat

uit

overdrachtsstation welke 3 energiecentrales voorzien van warmte. Aantal

Totaalprijs

Clusterstation

1,8 MW

Secundair transportnetwerk

0,4 km

€ 300.000

Energiecentrale

3 x 0,8 MW

€ 1.200.000

Distributieleiding

4 km

€ 1.800.000

Connectieleiding

3 km

€ 900.000

Afgifteset

337

€ 400.000

Tapwaterbooster

337

€ 800,000

Aanpassingen bestaande woningen

337

€ 300.000

TOTAAL

€ 200.000

€ 5.900.000

P a g i n a | 49

A.10

Broeckgouw

Broeckgouw is een relatief nieuwe wijk ten noordoosten van het Middengebied, tegen het Markermeer aan.

Figuur 58: Kaart van Edam-Volendam met de wijk Broeckgouw.

A.10.1 Samenstelling De wijk bestaat uit minimaal 655 gebouwen, is tussen 2010 en 2020 ontwikkeld en bestaat voornamelijk uit grondgebonden woningen, een mix van zowel rijtjes als vrijstaande woningen. Verder bevinden er zich twee scholen en drie complexen met in totaal 78 appartementen. De appartementen, alsook 20 grondgebonden woningen, zijn in handen van woningcorporaties. Er wordt sinds 2020 nog steeds bijgebouwd. Een groot deel van deze woningen zijn reeds aardgasvrij.

Figuur 59: Gebruikstypes (links) en woningtypes (rechts) in Blokgouw 1 t/m 6. Paars omcirkeld zijn de aardgasvrije gebouwen.

P a g i n a | 50

Net onder de wijk ligt een zwembad. Er zijn plannen om deze te renoveren en te verduurzamen. De woningen zijn verschillend van elkaar, waardoor het gebruiksoppervlak per woning sterk verschilt, beginnend bij bijna 90 m 2 tot ruim boven de 300 m2. Gemiddeld is het oppervlak van een woning 146 m2.

Figuur 60: Aantal adressen uitgesplitst naar gebruiksoppervlak.

A.10.2 Ontwikkelingen Er zijn dit jaar nog gebouwen opgeleverd, waaronder een kindercentrum en een turnhal. Verder is het gebied inmiddels redelijk volgebouwd, waardoor (grote) uitbreidingen niet verwacht worden. Het nabijgelegen zwembad wordt mogelijk gerenoveerd en verduurzaamd.

A.10.3 Energievraag Omdat de woningen relatief nieuw zijn, betreffen het allemaal label A of beter.

Figuur 61: Energielabels in Broeckgouw.

Door de verschillende groottes van de gebouwen varieert het aardgasverbruik sterk. Gemiddeld ligt deze op ongeveer 1.400 m 3/jaar. Data is niet altijd even betrouwbaar omdat voor sommige woningen het aardgasverbruik mogelijk maar een deel van het jaar P a g i n a | 51

omvat. Woningen die vanaf 2020 zijn opgeleverd zijn aardgasvrij. Het elektriciteitsgebruik ligt gemiddeld op 4.000 kWh/jaar. Er zijn redelijk wat zonnepanelen aanwezig. Het relatieve hoge gebruik ligt mogelijk in de aanwezigheid van elektrische auto’s.

Figuur 62: Histogrammen van het aardgasverbruik en elektriciteitsgebruik in Broeckgouw.

De specifieke ruimteverwarmingsvraag ligt gemiddeld op 69 kWh/m 2 en de Standaard op 93 kWh/m2. Gezien de jonge leeftijd van de woningen voldoen zij aan de Standaard.

Figuur 63: Woningen die wel of niet voldoen aan de Standaard. Als de werkelijke netto warmtevraag +/- 20% van de Standaard ligt, dan is deze als onzeker aangemerkt.

A.10.4 Renovatie Verder renovatie is niet te verwachten, waardoor een specifieke warmtevraag van 69 kWh/m2 verwacht mag worden. Woningen zullen al deels of volledig voorzien zijn van vloerverwarming en daarmee klaar zijn voor lage temperatuurverwarming Woningen in Broeckgouw zullen voornamelijk met vloerverwarming zijn uitgerust, de aanvoertemperatuur reeds 35 °C of lager is.

P a g i n a | 52

Een warmtenet wordt niet als haalbaar gezien. De woning zijn recent en een deel is reeds aardgasvrij opgeleverd. Woningen die nog op het aardgas zitten zijn, door de aanwezigheid van goede isolatie en vloerverwarming, warmtepomp-ready.

A.11 De

Lange

Lange Weeren Weeren

is

een

uitbreiding

van

Edam-Volendam

met

bijna

1.200

nieuwbouwwoningen ten westen van Blokgouw.

Figuur 64: Locatie van de nieuwbouwwijk Lange Weeren.

A.11.1 Samenstelling Het plan voor de Lange Weeren bestaat uit 1.160 woningen, waarvan ongeveer 1/3 sociale woningbouw, 1/3 huurwoning (vrije markt) en 1/3 koopwoning. De voorlopige plannen richten zich op de volgende woningen. Aantal

Gebruiksoppervlakte

Sociale appartementen

232

56 m2

Sociale grondgebonden

155

102 m2

Middelhuur appartement

25

68 m2

Middelhuur grondgebonden

75

111 m2

Twee-onder-1-kap (koop)

118

157 m2

Rijtjeswoning (koop)

107

111 m2

Rijtjeswoning (koop)

100

119 m2

Appartement (koop)

36

83 m2

Appartement (koop)

44

68 m2

Rijtjeswoning (koop)

150

128 m2

P a g i n a | 53

A.11.2 Energievraag Uitgaande

van

ongeveer

25

kWh/m2

ruimteverwarmingsvraag,

komt

de

totale

ruimtewarmtevraag op bijna 10.000 GJ/jaar en netto tapwatervraag op ruim 8.000 GJ/jaar. Omdat het hier nieuwbouw betreft, biedt dit direct kansen voor koeling. Duurzame koeling is

namelijk

makkelijker

te

realiseren

in

nieuwbouw

dan

in

bestaande

bouw.

Vanzelfsprekend heeft passieve koeling (zonwering, zomernachtventilatie) de voorkeur boven actieve koeling. Echter, door klimaatverandering worden zomers in Nederland langer en warmer, waardoor een comfortabele woning op basis van alleen passieve koeling steeds lastiger te realiseren is. Om te voorkomen dat over 10 jaar eigenaren alsnog onzuinige airco’s gaan plaatsen, is het aan te bevelen om direct bij de bouw al duurzame koeling te plaatsen. Duurzame koeling kan via een koudenet worden geleverd en werkt uitstekend samen met een laagtemperatuur warmtenet. De koelvraag wordt ingeschat op 10 kWh/m2/jaar, waarmee de totale koelvraag in de Lange Weeren uitkomt op 3.800 GJ/jaar. Eisen aan het afgiftesysteem zijn als volgt: •

Laagtemperatuur afgiftesysteem (35/30/20 °C) voor verwarming, bijvoorbeeld vloerverwarming, gevelverwarming, LT-convectoren of een combinatie

•

Voldoende

koelvermogen

op

de

bovenverdiepingen

en

in

appartementencomplexen, bijvoorbeeld door toepassing van convectoren die gedimensioneerd zijn op koudevraag i.p.v. warmtevraag, of condenserende afgiftekoelunits.

A.11.3 Aansluiting warmtenet Om een duurzaam warmtenet aan te kunnen leggen voor zowel verwarming als koeling is heeft het de voorkeur om te werken met vloer- of wandverwarming. Daardoor kan de verwarmingstemperatuur van 50 °C naar 35 °C en kan er met hetzelfde afgiftesysteem ook gekoeld worden. Vanaf de energiecentrale lopen er nu vier leidingen, twee leidingen voor warmte (met een temperatuur van 35 °C en twee leidingen voor koeling (met een temperatuur van ongeveer 10 °C. Voor tapwater betekent dit dat er niet langer met een TE-Booster opgewaardeerd kan worden, maar dat er een volwaardige boosterwarmtepomp nodig is. Het kan zijn dat, hoewel niet wenselijk, een ontwikkelaar kiest voor mechanische afzuiging in plaats van balansventilatie. In dat geval is een warmtepompboiler op ventilatielucht een goed alternatief. Het warmtenet hoeft dan geen warm tapwater te leveren, maar de warmtevraag

neemt,

door

het

ontbreken

van

warmteterugwisseling

in

het

P a g i n a | 54

ventilatiesysteem, wel toe. Het alternatief heeft daardoor weinig impact op het ontwerp en dimensionering van het warmtenet. Om te kunnen koelen moet er een 4-pijps systeem worden aangelegd tussen energiecentrale en afnemer. Kosten liggen ongeveer 40% hoger ten opzichte van een 2pijps systeem. Daarentegen zijn de kosten voor de graafwerkzaamheden lager. Het betreft immers een nieuwe, nog aan te leggen wijk, waardoor kosten voor het verwijderen en herstellen van het wegdek niet van toepassing zijn. Leidinglengtes zijn ingeschat op basis van voorlopige ontwerpplannen van de wijk. Aantal

Totaalprijs

Clusterstation

2,6 MW

€ 300.000

Secundair transportnetwerk

2 km

€ 1.000.000

Energiecentrale

4 x 0,8 MW

€ 1.500.000

Distributieleiding

11 km

€ 2.900.000

Connectieleiding

8 km

€ 2.100.000

Meerprijs koeling

40%

€ 2.000.000

Afgifteset

1.042

€ 1.300.000

Tapwaterbooster

1.042

€ 3.600,000

TOTAAL

€ 14.800.000

Omdat het nieuwbouwwoningen betreffen, moeten er sowieso kosten gemaakt worden voor de aanleg van een verwarmingsinstallatie. Als uit wordt gegaan dat een installatie in ieder geval 12.500 euro per woning kost (bijv. grond/water warmtepomp), dan zijn de bouwkosten al 13 miljoen euro.

A.12

De Purmer

De Purmer is een nieuw te ontwikkelen industrieterrein tussen Purmerend en Edam in.

Figuur 65: Het nog te ontwikkelen industrieterrein 'De Purmer' ligt tussen Edam en Purmerend in.

P a g i n a | 55

A.12.1 Samenstelling De ontwikkelkaders starten in 2024, waarbij er ongeveer 50 hectare aan grond wordt aangekocht. Daarvan is de verwachting dat de locatie als volgt wordt ingedeeld. •

14 ha (zware) categorie 4 industrie;

•

23 ha middelzware industrie;

•

13 ha lichte industrie;

De oppervlakken zijn indicatief en nog geen gegeven. Op basis van bestaande industrieterreinen wordt uiteindelijk ongeveer 30% bebouwd, de rest is voor o.a. parkeerterreinen en logistieke voorzieningen. Daarbij zal een deel van de industrie komen vanaf het huidige Volendam-Industrie gebied langs het Markemeer, alsook mogelijk het amateur sportpark nabij het Kras stadion in de Planetenbuurt. De warmte en koudevraag van industrie is moeilijk vooraf in kaart te brengen zonder de exacte industriefunctie te kennen. De energievraag is sterk afhankelijk van de processen die er plaats vinden. Meestal is het proces hierin dominant en niet het gebouw zelf.

A.13

Volendam-Industriegebied

Het Volendam-Industriegebied bevindt zich in het oosten van Volendam, langs het Markermeer.

Figuur 66: Het industriegebied in Volendam, net boven het centrum en langs het Markermeer/

P a g i n a | 56