Bijlage 6 Rapportage Toekomstscenario's fase 2 AB d.d. 9 juli

Deelnemers en taken

•

Bereidheid van andere OD’s om samen te werken met ODIJ

•

Toekomstbestendigheid en robuustheid van deze mogelijke samenwerkingspartners

•

Invulling van en opvattingen over opdracht en takenpakket van mogelijke samenwerkingspartners

•

Ideeën van mogelijke partners over invulling van samenwerking met ODIJ

Daarmee ontstaat een beeld van haalbaarheid, kansrijkheid en toekomstbestendigheid van de verschillende scenario’s

Deelnemers en werkgebied

Governance Taken Identiteit

Missie Visie Kernwaarden

Historie OD Identiteit en bedrijvigheid Formatie en begroting

Formatie (en organisatie) Begroting (omzet, uurtarief)

Mogelijke samenwerkings- en fusiepartners •

OD Noord-Holland Noord (OD NHN)

Robuustheid

Score op robuustheidscriteria Rijk

•

OD Noordzeekanaalgebied (OD NZKG)

Interviews

•

OD Flevoland & Gooi- en Vechtstreek (OFGV)

Bereidheid tot samenwerking met ODIJ: welke vorm, welke aandachtspunten/voorwaarden?

•

OD Midden-Holland (ODMH)

•

OD West-Holland (ODWH)

14-7-2025

60

Mogelijke partners | Vergelijkend overzicht ODIJ (SOLL)

OD NHN

OD NZKG

OFGV

ODMH

ODWH

Deelnemers

14+1

16+1

8+1

12+2

6+1

12+1

Inwoners

560.000

650.000

1.500.000

690.000

350.000

440.000

Oppervlak

648 km2

2.500 km2

552 km2

2.685 km2

436

386 km2

Bedrijven

ca. 12.000

ca.23.000

ca. 18.000

ca. 20.000

ca.12.500

ca. 7.500 inrichtingen

Formatie (2025)

116,6 fte

182 fte (2022)

591 fte

Ca 200 (2023: 165)

Ca 200 (2023: 199)

169

Budget 2025

€ 17,8 mln.

€ 29,2 mln.

€ 89,3 mln.

€ 17,1 mln.

€ 26,0 mln.

€ 24,3 mln.

Bijdrage provincie (van het totaal)

3%

40%

43%

31%

13%

14%

Taken

Basis- en plustaken milieu, incl. advies; bouw (voor 8); beperkte prov. taken

Basis-, sinds kort ook plustaken; prov. taken: natuur, zwemwater, (vaar)wegen

Basis- en plustaken milieu, incl. advies; bouw (voor 2); voor 3 provincies: risicovolle bedrijven

Basis- en plustaken milieu, incl. advies; prov. taken

Basis- en plustaken milieu, incl. advies; bouw; prov. taken: zwemwater

Basis- en plustaken milieu, incl. advies; bouw (voor 1, maar verdwijnt in 2027); prov. taken: bouw

Robuustheid

●

●

●

●

●

●

+ hands-on uitvoering - maatsch rol, bedrijfsvoering, data

+ deskundig, goed mgt maatsch uitdagingen - prioritering; uitstroom

+ inhoudelijk sterk, betrouwbaar, visie - meer advies/outcome

+ bevlogen; financieel; operatie én ontwikkeling - borg kwal. + personeel

+ fin gezond/in control; gedegen, pragmatisch - visie, PDCA, samenwerking

(gemeenten + prov)

Visitaties

14-7-2025

Bron: websites, begrotingen, jaarverslagen, visitatierapporten OD’s, Kamerbrief VTH april 2025

61

(2022)

Mogelijke partners | Perspectief - draagvlak (1/2) Scenario 1 Zelfstandig •

Zelfstandig ODIJ is alleen haalbaar als milieugerelateerde plustaken en bouwtaken van alle deelnemers bij ODIJ worden belegd of als een of meer grote gemeenten overstappen naar ODIJ • Een aantal deelnemers van ODIJ heeft gezegd bouwtaken niet bij ODIJ willen te beleggen > beperkt draagvlak • Er zijn geen signalen dat een grote gemeente wil overstappen, maar dat is ook nog niet getoetst • De OD waar de potentiële extra deelnemer nu mee samenwerkt, dient ook akkoord te gaan

Scenario 2 Samenwerking

•

Provincie Noord Holland ziet meerwaarde in samenwerking tussen de OD’s in NH (ook in de secundaire processen)

•

Er is niet veel steun bij andere OD’s in Noord Holland voor samenwerking op provinciaal niveau • Zij focussen op eigen robuustheid en samenwerking in ODNL of Seveso-verband • Samenwerking op provinciale schaal zien zij niet als urgent en ze vrezen voor bestuurlijke complexiteit • Ze geven voorkeur aan bilaterale samenwerking met ODIJ

•

De Zuid-Hollandse OD’s (ODWH, ODMH) zijn bereid tot collegiale samenwerking, maar richten zich primair op samenwerking met de OD’s in ZH

14-7-2025

62

Mogelijke partners | Perspectief - draagvlak (2/2) Scenario 3 Fusie •

Uit oriënterende gesprekken met directeuren van andere OD’s en provincie komt het volgende beeld naar voren: • Bij OD NZKG is er bereidheid om fusie te verkennen: • Regio's grenzen aan elkaar en zijn samen congruent met 3 VR’s (Amsterdam-Amstelland, Kennemerland en ZaanstreekWaterland). Overeenkomsten in visies op taken en opgaven • Voor OD NZKG is ODIJ acceptabel als partner, omdat ODIJ belangrijke stappen zet om toekomstbestendig te worden • OD NHN is op dit moment bezig om zelf toekomstbestendig te worden, vooralsnog weinig animo om fusie te verkennen • Opvattingen over taken van OD en rolverdeling tussen deelnemers en OD wijken af van ODIJ • Provincie is voorstander van fusie van ODIJ, OD NZKG en OD NHN voor robuuste OD’s in heel NH • OFGV richt zich primair op Flevoland en grenst bovendien niet aan ODIJ en ligt in andere VR • ODWH en ODMH focussen op samenwerking met andere OD’s binnen provincie Zuid Holland en liggen in andere VR

14-7-2025

63

9. Weging scenario’s |

14-7-2025

64

Afwegingskader | Criteria De voorkeursscenario’s zijn getoetst aan de hand van een afwegingskader o.b.v. volgende criteria: 1.

Toegerust voor opgaven: in hoeverre is ODIJ toegerust voor de veranderende opgaven in komende 5-10 jaar? In welke mate is de OD in staat om kwaliteit te leveren (kennis en kunde; voldoen aan kwaliteitscriteria)? Hierbij draait het om toekomstbestendige uitvoering van VTHA-taken in het werkgebied

2.

Betaalbaarheid: hoe betaalbaar (kosten/tarieven) is het scenario voor deelnemers?

3.

Zeggenschap en nabijheid: hoeveel zeggenschap (besluitvorming en prioritering) hebben afzonderlijke deelnemers op de OD in het scenario en op welke manier blijft de nabijheid van de OD geborgd?

4.

Passendheid partner: is er sprake van a. congruentie tussen het gebied en de opgaven (inhoudelijke overeenkomst), b. congruentie met een/meer VR’s, c. een financieel solide partner, d. overeenkomst in taakopvatting, e. overeenkomst in cultuur en sturing? Wat is er nodig om te zorgen dat de partner “schoon door de poort” kan?

5.

Draagvlak: is er binnen ODIJ en bij potentiële partners draagvlak voor dit scenario? Zo ja, onder welke voorwaarden?

•

De scenario’s worden gewaardeerd op de eindsituatie (5-10 jaar). Focus ligt op criterium 1: vraag of ODIJ in het scenario dan in staat is over periode van 5-10 jaar opgaven adequaat te vervullen. Daarbij is gekeken naar toekomstbestendig in termen van toegerust voor opgaven (incl. kwaliteit) en betaalbaarheid • Toekomstbestendig staat dus niet gelijk aan het ‘omzetcriterium’ van het Rijk

14-7-2025

65

Weging (1/3) 1 Zelfstandig (basis op orde - SOLL)

2 Structurele samenwerking OD’s NH

3 Fusie met 1- meer andere OD’s

1.a Nulscenario

2.a SOK

3 Fusie

1.b Extra taken

I. Adviestaken II. Bouwtaken

1.c Extra deelnemers

2.b Federatie

Tijdelijke samenwerking

Toegerust voor opgaven

1.a Nulscenario: -• Onvoldoende toegerust voor veranderende opgave (qua financiën, expertise en slagkracht) • Voldoet niet aan omzetcriterium • Kwetsbaar voor uittredende gemeenten • Geen schaalvoordelen 1.b Aanvulling taken: • Bij alleen uitbreiding advies- en plustaken milieu blijft kwetsbaarheid (en niet voldoen aan omzetcriterium) • Draagvlak toevoeging bouwtaken beperkt 1.c Aanvulling deelnemers: +/• Bereidheid overstap potentiële extra deelnemer(s) onbekend, leidt wel tot toekomstbestendige OD (en voldoen aan omzetcriterium)

2.a SOK: -/+ • Beter toegerust voor veranderende opgave (qua financiën, expertise en slagkracht) • Minder kwetsbaar voor uittredende gemeenten • Schaalvoordelen • Vraag hoe realistisch dit scenario is (weinig animo bij potentiële partners) • Voldoet niet aan omzetcriterium (vereist steun provincie en toestemming IenW) 2.b Federatie: + • Zie 2.a SOK • Slagvaardiger bestuur en besluitvormingsprocessen

3 Fusie: ++ • Voldoende toegerust voor veranderende opgave (qua financiën, expertise en slagkracht) • Stevige en toekomstbestendige dienst • Voldoen aan omzetcriterium • Schaalvoordelen • Ideale partner is robuuste OD • NB: provincie NH voorstander fusie OD NZKG en OD NHN

Betaalbaar

1.a Nulscenario: -• Met ‘basis op orde’ realistische tarieven; financiële kwetsbaarheid blijft 1.b Aanvulling taken: I. +/- II. + • Financiële kwetsbaarheid blijft 1.c Aanvulling deelnemers: +/• Met grote gemeente financieel stevig en betaalbaar, met kleinere gemeenten niet

2.a SOK: +/• Schaalvoordelen en hogere transactiekosten • Leidt tot enige verhoging tarieven 2.b Federatie: – • Zie 2.a. SOK 66

3 Fusie: ++ • Structurele schaalvoordelen (primair en secundair proces) > op termijn lagere structurele kosten • Meer in control • Incidentele fusiekosten • Risico hogere tarieven

14-7-2025

Weging (2/3) 1 Zelfstandig (basis op orde - SOLL)

2 Structurele samenwerking OD’s NH

3 Fusie met 1- meer andere OD’s

1.a Nulscenario

2.a SOK

3 Fusie

1.b Extra taken

I. Adviestaken II. Bouwtaken

1.c Extra deelnemers

2.b Federatie

Tijdelijke samenwerking

Zeggenschap en nabijheid dienstverlening

1.a/b Zelfstandig: ++ • Deelnemers direct sturende rol als eigenaar en opdrachtgever • Dienstverlening nabij 1.c Aanvullende deelnemers: + • Iets minder direct sturende rol deelnemers bij uitbreiding aantal leden • Dienstverlening nabij

2.a SOK: + • Zeggenschap deelnemers blijft > vraagt wel meer afstemming binnen SOK • Nabijheid dienstverlening neemt iets af > thema’s waarop wordt samengewerkt 2.b Federatie: +/• Zeggenschap voor samenwerking verschuift naar federatiebestuur • Nabijheid dienstverlening neemt iets af > thema’s waarop wordt samengewerkt

3 Fusie: • ODIJ wordt onderdeel van grotere organisatie • Bestuur gaat op in groter bestuur > zeggenschap neemt af • Mogelijk scherper onderscheid eigenaarschap en opdrachtgeverschap • Belang om nabijheid (klein binnen groot) te organiseren en borgen

Draagvlak bij ODIJ en potentiële partners

1.b/c Zelfstandig: ++ • Behoud van zeggenschap en nabijheid dienstverlening • Alleen met uitbreiding taken (milieugerelateerde plustaken en bouwtaken) of uitbreiding van deelnemers kans op toekomstbestendige organisatie • Kortom: beperkt draagvlak

2.a/b Samenwerking: +/• Samen kunnen thema’s die scope van afzonderlijke OD's overstijgen worden opgepakt • Samenwerkingsagenda van vier OD's in NH wordt als weinig kansrijk gezien • Bij 2.a SOK: behoud van zeggenschap, risico op vertraging besluitvorming • Bij 2.b federatie: verlies aan zeggenschap

3 Fusie: onzeker +/• Biedt kansen toekomstbestendigheid (versterking en innovatie) • Indien sprake is van verschil in omvang wordt fusie snel ervaren als overname; daarom zijn afspraken nodig over: • Zeggenschap en sturing • Nabijheid dienstverlening • Tarief • Cultuur • Huisvesting

14-7-2025

67

Weging (3/3)

Passendheid partner

14-7-2025

1 Zelfstandig (basis op orde - SOLL)

2 Structurele samenwerking OD’s NH

3 Fusie met 1- meer andere OD’s

1.a Nulscenario

2.a SOK

3 Fusie

1.b Extra taken

I. Adviestaken II. Bouwtaken

1.c Extra deelnemers

1.c Aanvullende deelnemers: Gaat hier niet over andere OD als samenwerkingspartner, maar om extra deelnemer • Kleine gemeente > leidt niet tot toekomstbestendige ODIJ • Grote gemeente > leidt tot toekomstbestendige ODIJ • Kans: gemeente(n) die zorgt voor (inhoudelijke) congruentie met Veiligheidsregio's • Risico: gemeeente(n) met risicovolle bedrijven (Seveso) > niet haalbaar • Interesse mogelijke extra deelnemers onbekend

2.b Federatie

2.a/b Samenwerking: -/+ • Provinciale schaalniveau samenwerking geldt voor beperkt deel opgaven • Betrokken OD’s (OD NHN, OD NZKG en ODFGV) richten zich vooral op andere samenwerkingen (ODNL en Seveso) • Weinig urgentie samenwerkingsagenda 4 OD's in NH (wel collegiale samenwerking met individuele OD's op thema's) • Provincie omvat 4 VR’s • Samen zijn de 4 OD’s financieel solide • Taakopvattingen lopen uiteen (m.n. ODIJ en NHN) • Cultuur en sturing lopen uiteen

68

Tijdelijke samenwerking

3 Fusie: +/• OD NZKG is bereidheid is tot verkenning fusie en fusie met ON NZKG is serieus te onderzoeken optie: • Geografisch sluiten beide gebieden op elkaar aan. OD NZKG werkt ook in gebied van ODIJ • Taakopvattingen sluiten redelijk goed op elkaar aan • Cultuur en sturing zijn aandachtspunt • Financiën (uurtarief) en 'schoon door de poort’ zijn aandachtspunt • Borging zeggenschap en nabijheid van dienstverlening zijn aandachtspunt • OD NHN weinig animo om fusie te verkennen. Verschil in visie op (taakinvulling) OD • OFGV focus op zelfstandige robuuste OD, focust meer op Flevoland en Utrecht dan op NH, grenst niet aan ODIJ en ligt in andere VR • ODMH en ODWH liggen in andere VR en focussen op samenwerking binnen ZH

10. Conclusies en handelingsperspectief |

14-7-2025

69

Conclusies | Handelingsperspectief (1/5) Conclusies •

In verkenning naar mogelijke toekomstperspectieven voor ODIJ is breed geïnventariseerd wat mogelijke scenario's zijn om ODIJ toekomstbestendig te maken > in welke scenario's ODIJ in staat zal zijn om taken over 5 tot 10 jaar adequaat uit te voeren

•

Er zijn drie hoofdrichtingen verkend; binnen elke hoofdrichting zijn enkele scenario's onderscheiden. Uitgangspunt was het nulscenario, waarin huidige maatregelen voor ‘basis op orde’ (‘van –1 naar 0’) zijn verwerkt. De onderzochte scenario's zijn: 1. Zelfstandig ODIJ a. Nulscenario b. Extra taken (Milieugerelateerde plustaken voor alle deelnemers en Bouwtaken voor alle deelnemers) c. Extra deelnemers (grote gemeente) 2. Samenwerking a. Structureel (SOK en Federatie) b. Tijdelijk o.b.v. SOK 3. Samenvoeging a. Fusie b. Opsplitsing

•

Per scenario is eerst inhoudelijke meerwaarde vanuit perspectief van ODIJ bepaald. Vervolgens is onderzocht of het scenario haalbaar is en beschikt over draagvlak, gegeven kernmerken en opvattingen van de potentiële partners

•

Het op orde brengen van de basis (van -1 naar 0) is een absolute voorwaarde om te komen tot een toekomstbestendige ODIJmond

14-7-2025

70

Conclusies | Handelingsperspectief (2/5) Scenario

Inhoudelijke meerwaarde voor ODIJ

Haalbaarheid en draagvlak partners

1.a Nulscenario

• Niet toekomstbestendig (wel stappen op weg daar naartoe gezet door ‘basis op orde’)

n.v.t.

1.b Extra taken

• Milieugerelateerde plustaken > marginaal toekomstbestendig • Bouwtaken > toekomstbestendig • ‘Last resort’ voor zelfstandige ODIJ

• Inbreng bouwtaken > beperkt draagvlak deelnemers • Alleen haalbaar bij inzet door álle deelnemers

1.c Extra deelnemers

• Kleine gemeente(n) > niet toekomstbestendig • Grote gemeente(n) > wel toekomstbestendig

• Kans: (inhoudelijke) congruentie met Veiligheidsregio's • Risico: risicovolle bedrijven (Seveso) • Interesse mogelijke extra deelnemers onbekend

2.a Structurele samenwerking

• Meerwaarde op inhoud en bedrijfsvoering • Risico: tragere of complexe besluitvorming

• Weinig animo bij partners • Landelijke samenwerking (ODNL) groeit

2.a Tijdelijke samenwerking

• Als keuze voor fusie

n.v.t.

3.a Fusie

• Met robuuste OD: toekomstbestendig, schaalvergroting en toegerust voor complexere opgaven • Zorgen > ervaring overname / verlies nabijheid / tariefsverhoging • Met OD van gelijke omvang: toekomstbestendig, maar weinig meerwaarde voor ODIJ • Met meerdere OD’s: complex + meerwaarde voor ODIJ onzeker • OD buiten NH: complex, want overstijgt provinciegrenzen

• Individuele OD’s NH: uiteenlopend van bereid tot verkenning tot focus op eigen OD

• Kwetsbare positie ODIJ > overname / verlies synergie • Geen concrete invulling

Niet realistisch

3.b Opsplitsen 14-7-2025

71

• Meerdere OD’s NH: geen draagvlak OD’s, wel voorkeursoptie provincie • OD buiten NH: geen draagvlak, focus primair op eigen provincie, VR en samenwerkingsverband

Conclusies | Handelingsperspectief (3/5) Conclusies (vervolg) •

Er zijn drie scenario’s om te komen tot een toekomstbestendige ODIJmond: a. een zelfstandig ODIJ met adviestaken, milieuplustaken en bouwtaken; b. een zelfstandig ODIJ met aansluiting van grote gemeente; c. fusie met robuuste OD.

•

Aan elk scenario zijn voor- en nadelen verbonden. Bovendien verschillen perspectieven tussen ODIJ en verschillende potentiële partners per scenario

•

Van scenario 1 zelfstandige ODIJ zijn scenario 1.c overstap van grote gemeente en scenario 1.b Inbrengen milieugerelateerde plustaken en bouwtaken te onderzoeken opties • Voorstel is om optie 1.c dit i.o.m. potentiële extra deelnemers, de andere OD en de provincie NH te verkennen • Voorstel is om optie 1.b achter de hand te houden als ‘last resort’ om zelfstandige ODIJ te blijven, als optie 1.c en 3 niet haalbaar blijken, dan opnieuw het gesprek openen over inbrengen bouwtaken. • Er is op dit moment geen draagvlak om álle milieugerelateerde plustaken en de bouwtaken in te brengen • Inbreng milieugelateerde plustaken is hoe dan ook te overwegen > maakt ODIJ marginaal robuust, kwalitatief sterker • Andere scenario's voor een zelfstandige ODIJ zijn niet kansrijk om verder te onderzoeken

•

Van scenario 2 samenwerking blijkt uit onderzoeken van de Galan Groep (2024) en KokxDeVoogd (2025) dat er weliswaar sprake is van inhoudelijke meerwaarde, maar dat er weinig animo is voor multilaterale samenwerking tussen de Noord Hollandse OD’s • De focus ligt op toekomstbestendigheid van de OD's en op landelijke samenwerking (ODNL) • Daarnaast wordt op individueel niveau samengewerkt tussen OD’s • Samenwerking over provinciegrenzen is mogelijk, maar draagvlak daarvoor is bij ODMH en ODWH beperkt, vanwege eigen samenwerkingsverband met andere OD’s in ZH • Sprake van andere provincie en VR en niet alle OD’s grenzen aan ODIJ, daardoor niet passend

14-7-2025

72

Conclusies | Handelingsperspectief (4/5) Conclusies (vervolg) •

Voor scenario 3 fusie is het voorstel om een fusie met een robuuste OD met geografische en inhoudelijke aansluiting en overeenkomst in taakopvattingen te verkennen • Aandachtspunten zijn in het geval van schaalverschil, het organiseren van nabijheid van dienstverlening en zeggenschap • Te overwegen is voorafgaand aan deze verkenning af te stemmen met provincie, gezien haar wens voor een fusie met beide OD’s in Noord Holland • Er is geen draagvlak bij de OD’s voor een provincieoverstijgende fusie (andere provincie, andere VR, niet grenzend aan ODIJ en focus op samenwerking eigen provincie, o.a. structureel samenwerkingsverband ZH) • Ook is het goed de uitkomsten van bestuurlijke verkenning door provincie (eind 2025) mee te nemen. • In de verkenning dienen o.a. volgende punten te worden meegenomen: • Mogelijke ongelijke omvang tussen partijen ('overname’) • Zeggenschap van deelnemers ODIJ • Verschillen in sturing en governance • Waarborgen van nabijheid (lokale kennis bij medewerkers en bereikbaarheid) • Tarief • Verschillen in cultuur en identiteit • Optie van samenwerking als opmaat maat tot een fusie • Wens van ODIJ om expertise en taken te behouden op het gebied van ruimtelijke advisering, duurzaamheidsprojecten en beleidsvoorbereidende activiteiten t.b.v. gemeenten • Werklocaties (o.a. Beverwijk)

14-7-2025

73

Conclusies | Handelingsperspectief (5/5) Advies en handelingsperspectief •

Focus de komende periode op het op orde brengen van de basis

•

Verken daarnaast parallel de drie genoemde scenario’s: • Bij verkenning van 1.b uitbreiding van taken gaat het om de vraag of de deelnemers bereid zijn álle milieugerelateerde plustaken en bouwtaken in te brengen om daarmee een zelfstandige OD te blijven • Op dit moment geen draagvlak voor inbreng bouwtaken, maar belangrijk om 1.b achter de hand te houden als ‘last resort’ om zelfstandig te blijven. Als 1.c en 3 niet haalbaar blijken, dan opnieuw het gesprek openen over inbrengen bouwtaken. • Inbreng milieugelateerde plustaken is hoe dan ook te overwegen, maakt ODIJ marginaal robuust en kwalitatief sterker • Bij de verkenning van 1.c uitbreiding van ODIJmond met een grote gemeente gaat het om de vraag naar de consequenties voor zowel ODIJmond als de potentiële extra deelnemer, de bereidheid van de potentiële extra deelnemer om over te stappen en de steun voor dit scenario bij de provincie en de andere OD waar de grote gemeente nu deelnemer is. • Wat betreft de 3. verkenning van fusie met een robuuste OD adviseren wij om daarin de uitkomsten van de door de provincie in te stellen bestuurlijke verkenner (naar verwachting november 2025 gereed) mee te nemen.

Aandachtspunten die in deze vervolgverkenning moeten worden meegenomen zijn: de mogelijke ongelijke omvang tussen de diensten, het uurtarief, het waarborgen van nabijheid en zeggenschap, verschillen in sturing en governance en verschillen in cultuur en identiteit. Over deze onderwerpen zijn afspraken nodig om te voorkomen dat een fusie feitelijk een overname wordt.

•

Neem voor deze verkenning een periode van een jaar (tussen 1 juli 2025 tot 1 juli 2026) Werk hiervoor een aanpak uit, waarbij bezien wordt of er in de tussentijd onomkeerbare stappen gezet kunnen worden

•

Houd in de verkenning rekening met ontwikkelingen in het landelijke beleid, waaronder het voornemen om de robuustheidscriteria in een AMvB te verankeren, de mogelijkheid dat advisering wordt toegevoegd als wettelijk verplichte taak en het loslaten van de regio-kringgemeenten waarvoor congruentie met een of meer veiligheidsregio’s in de plaats komt.

14-7-2025

74

Bijlagen |

14-7-2025

75

Bijlage 1 | Definities Basis- en plustaken •

Basistaken: taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken) waarvoor het college van B&W of Gedeputeerde Staten bevoegd gezag zijn en die bij wet zijn aangewezen om uitgevoerd te worden door een OD. Onder de Omgevingswet zijn de basistaken aangewezen in bijlage VI van het Omgevingsbesluit (acht categorieën basistaken)

•

Plustaken: VTH-taken en andere taken zoals adviestaken – niet zijnde basistaken – die door het bevoegd gezag (gemeenten, provincies, maar eventueel ook waterschappen en het Rijk) vrijwillig kunnen worden ondergebracht bij een OD. • Het onderbrengen van plustaken is niet bij wet- en regelgeving geregeld • Het model-mandaatbesluit OD onderscheidt plustaken (of: ‘aanvullende taken’) op het gebied van vergunningverlening, Omgevingswet, ‘milieu overig’ en overig (w.o. ‘het geven van wettelijke en vrijwillige adviezen, inspraakreacties en/of commentaar op beleidsplannen, regelgeving van en vergunningverlening door andere overheden of externe partijen’.

•

Relatie met omzetcriterium uit robuustheidseisen van het Rijk: het gaat om de omzet die de basis- en milieugerelateerde plustaken betreft, zoals niet-BAL activiteiten, WKB en zwemwater. • Plustaken die niet-milieugerelateerd zijn, tellen niet mee voor omzeteis. (BAL: Besluit Activiteiten Leefomgeving, hierin staan regels voor activiteiten in fysieke leefomgeving, incl. vermelding van regels en bevoegdheden rond milieubelastende activiteiten)

•

Thuistaken: VTH-taken voor fysieke leefomgeving die gemeenten en provincies zelf uitvoeren (niet gemandateerd aan een OD)

Overig •

Seveso: voor bedrijven die met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen werken – ‘Seveso-inrichtingen, genoemde naar Seveso-richtlijn van EU – ‘gelden aparte regels. Zes omgevingsdiensten zijn met de VTH voor deze inrichtingen belast. • OD NZKG voert de Seveso-taken uit in de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland

14-7-2025

76

Bijlage 2 Ontwikkelingen en opgaven | Congruentie 1/2 Robuustheidscriterium congruentie •

Wenselijk dat schaalniveau van OD of samenwerking aansluit bij ruimtelijke / milieukundige problematiek • Komt tot uitdrukking in robuustheidscriterium congruentie: ‘De dienst past bij de identiteit van het werkgebied en er is sprake van samenhang (coherentie) in het takenpakket en logica in het geografisch werkgebied’

•

IBP-werkgroep heeft geconcludeerd dat: • Congruentie lastig te normeren is • Homogeniteit in karakter van werkgebied van belang is, waarbij relevant zijn: • aanwezigheid van chemische clusters • aanwezigheid van mainports, zoals nationale luchthaven (Schiphol) en haven (R’dam) • grote dichtheid intensieve veehouderij • matige luchtkwaliteit • grote ruimtelijke dynamiek • grote natuurgebieden • Novex-gebieden met grote ruimtelijke transitie-opgave mogelijk relevant zijn • Voor NH gaat het om: “Noordzee-kanaalgebied (OD NZKG en ODIJ), Regio Schiphol (OD NZKG, ODWH en ODIJ), Metropoolregio Amsterdam (OD NZKG, ODIJ en OFGV) (…)”; • Congruentie met veiligheidsregio’s lastig is in werkgebied van ODIJ en OD NZKG vanwege overlappende regio’s IBP-werkgroep: “In Noord-Holland is de opsplitsing tussen OD IJmond en OD NZKG niet congruent met de opgaven in het gebied: niet logisch dat er gelet op het karakter van het werkgebied twee omgevingsdiensten zijn in het Noordzeekanaalgebied. Daarnaast bedient OD IJmond twee niet vergelijkbare (en niet aaneengesloten) werkgebieden.”

14-7-2025

Bron: IBP; Eindnotitie Robuuste omgevingsdiensten (juni 2023)

77

Ontwikkelingen en opgaven | Congruentie 2/2 Congruentie met Veiligheidsregio’s – Effect op ODIJ

Veiligheidsregio’s

In recente Kamerbrief (mei 2025) geeft staatssecretaris aan > • Congruentie tussen werkgebied van OD’s en ‘één of meerdere veiligheidsregio’s (VR’s) wordt vastgelegd in wetsvoorstel/AMvB • Opheffing (regionale) ‘kringen van gemeenten’ als grondslag OD’s •

Werkgebied ODIJ omvat gebied van VR’s Kennemerland (maar zonder Haarlemmermeer) en Zaanstreek-Waterland (maar zonder Zaanstad) • Haarlemmermeer en Zaanstad zijn deelnemer van OD NZKG • Als Haarlemmermeer en Zaanstad overgaan naar ODIJ ontstaat congruentie tussen enerzijds werkgebied ODIJ & twee VR’s en anderzijds werkgebied van OD NZKG en VR Amsterdam-Amstelland • Bij fusie ODIJ met OD NZKG ontstaat congruentie met drie VR’s. Bij fusie met OD NZKG en OD NHN ontstaat congruentie met vier VR’s. Bij alle andere scenario’s ontstaat geen (volledige) congruentie.

•

Uitzonderingsmogelijkheid wordt opgenomen voor OD’s die op 1 april 2026 voldoen aan de robuustheidscriteria • OD NZKG voldoet nu al aan deze criteria

•

Uit gesprek ODIJ met IenW (ambtelijk, op verzoek ODIJ, ter verduidelijking): OD NZKG zou in belang van stelsel moeten helpen bij realiseren congruentie

14-7-2025

Bron: Kamerbrief wetsvoorstel VTH, mei 2025

78

Werkgebieden OD’s

Ontwikkelingen en opgaven | Schaalniveaus 1/3 Verschillende schaalniveaus •

Landelijke (nationale) schaalniveau wint aan belang als focus voor krachtenbundeling: • Krachtig pleidooi cie Van Aartsen voor meer uniformering en standaardisering van OD-werk • Concretisering (IBP, ODNL) in: landelijke uniformering van mandatering (model-mandaat), financieringssystematiek, uitvoeringsstrategie, registratie, informatievoorziening en data-uitwisseling (w.o. digitalisering vergunningen/AADV) • Toenemende regierol ODNL: • Kennisinfrastructuur (KIS) > stevig opgetuigd, actieve deelname alle OD’s; vakberaden • Verbeteren datakwaliteit en gegevensuitwisseling in VTH-stelsel • ODNL-Academy (opleidingen); visitatiestelsel; vertegenwoordiger OD’s naar Rijk, IPO, VNG e.a.

•

Ruimte voor en nut van samenwerking op regionaal niveau > vanwege aard/schaal opgaven, flexibiliteit en slagkracht • Landsdeel-niveau (=Seveso-gebieden): • Cruciale schakel/aangrijpingspunt voor KIS (NH-Flevoland-Utrecht = landsdeel) • Samenwerking tussen Seveso-diensten > risicovolle bedrijven • Provincie-niveau > samenhang problematiek, provinciale taken en provinciaal beleid • Subprovinciaal niveau > samenwerking tussen twee of drie OD’s gezien aard en schaal specifieke problematiek

•

Samenwerking tussen OD’s los van werkgebied, maar met oog op specifieke opgaven, expertises of (innovatie-)wensen

14-7-2025

79

Ontwikkelingen en opgaven | Schaalniveaus 2/3 Landelijke schaal (ODNL) | 1-6-28 •

1 land (ODNL) • ODNL is door financiering en IBP in stroomversnelling gekomen > ontwikkelt zich tot kennis- en expertisecentrum • Directeuren OD’s richten zich primair op samenwerking binnen ODNL • Kennisdeling vindt plaats via o.a. drie vakberaden • ODNL Academy: opleiden • Visitatiestelsel • Datakwaliteit en gegevensuitwisseling in het VTH-stelsel (o.a. AADV) • Vertegenwoordigt OD’s in overleggen (Rijk, IPO, VNG, etc.) • Eigen bureau 20 fte

•

6 landsdelen (KIS > kennisinfrastructuur) • Voor 6 thema’s kennisregisseurs en kennisvertegenwoordigers ingesteld • KIS-landsdelen volgen provinciegrenzen > ODIJ in Noord-Holland-Utrecht • Schakel tussen regionale en nationale schaalniveau • Landsdeelniveau crux van KIS én kennisverzamelpunt kennisthema

•

• • • • • •

Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) Circulaire economie Bodem en Ondergrond Waterkwaliteit Energietransitie Data

=kennisbundeling rond ‘weerbarstige VTHuitvoeringsopgaven’

28 regio’s (OD’s)

14-7-2025

Zes landelijke kennisthema’s

Bron: website en documentatie ODNL

80

Ontwikkelingen en opgaven | Schaalniveau 3/3 Visie provincie op samenwerking ODNH

Provinciale schaal •

Stelsel van VTH-milieu volgt indeling van drie bestuurslagen • OD’s voeren zowel taken uit voor gemeenten als voor provincies

•

Provincie kent eigen VTH-beleid • OD’s NH gezamenlijke U&H-strategie, vastgesteld door GS NH

•

Provincie heeft sommige taken en bevoegdheden belegd bij een OD > voert taak uit voor het gehele grondgebied van de provincie • ODIJ heeft slechts beperkte provinciale taken: bodem, teruggewonnen water, overige complexe chemische bedrijven (overige RIE-categorieën) • Natuur, zwemwater, (vaar)wegen: OD NHN • Seveso-inrichtingen, complexe chemische bedrijven (RIE-4), water, grondwater, vuurwerk, luchtvaart, geluid regionale industrieterreinen, BRIKS: OD NZKG • OFGV, OD NHN en ODIJ zijn in gesprek met provincie over herverdeling wettelijke basistaken provincie die nu bij OD NZKG zijn belegd (betreft provinciale bedrijven niet zijnde Seveso- en RIE-4-bedrijven)

•

Provincie is belangrijke sturende, toezichthoudende en handhavende actor > ruimtelijke en milieu-gerelateerde ontwikkelingen, met bevoegdheden en middelen om beleid te effectueren

14-7-2025

Bron: website; Prov. NH, Nota U&H 2024-2027

81

Inhoud • Kennis: • Uitwisseling en ontwikkeling (kan deels ook via ODNL) • Bundeling/pooling specialismen (=kwaliteit) • Geïntegreerde benadering van casus (waar 2 of 3 OD’s bevoegd zijn=één loket) Bedrijfsvoering • Personeelsbeleid • Werving • Poolen specialismen • Inkoop, automatisering, data > samenwerking heeft groot operationeel effect Prov. NH: OD’s zetten in op drie deelbelangen Omgevingswet:

Bijlage 3 | Niveaus van samenwerking De onderscheiden scenario’s variëren van zelfstandig blijven tot samenvoeging/fusie. Ze verschillen zo in de mate van autonomie respectievelijk integratie met andere OD’s. Theoretisch liggen daartussen verschillende vormen en gradaties van samenwerking. Onderstaande figuur en tabel geven een indicatie van de verschillende vormen van samenwerking en hun implicaties.

14-7-2025

82

Bijlage 4: ODIJ en mogelijke partners Mogelijke samenwerkingspartners :

•

Kernwaarden

•

OD Noord-Holland Noord (OD NHN)

•

Historie OD

•

OD Noordzeekanaalgebied (OD NZKG)

•

Identiteit en bedrijvigheid

•

OD Flevoland & Gooi- en Vechtstreek (OFGV)

Formatie en begroting

•

OD Midden-Holland (ODMH)

•

Formatie (en organisatie)

•

OD West-Holland (ODWH)

•

Begroting (omzet, uurtarief)

•

Actualiteit

Typering samenwerkingspartners o.b.v. volgende onderdelen:

•

Overig

Deelnemers en taken

Robuustheid

•

Deelnemers en werkgebied

•

Score op robuustheidscriteria Rijk

•

Governance

•

Typering in Galan-rapportage samenwerkingsscenario’s (2024)

•

Taken

Interviews

Identiteit

•

Bereidheid voor samenwerking met ODIJ

•

Missie

•

Visie deelnemers en ODIJ op samenwerking en take

•

Visie

14-7-2025

83

OD IJmond | Deelnemers en taken Deelnemers en werkgebied •

14 gemeenten en provincie NH; ca. 560.000 inwoners

•

648 km2, gebied (overwegend ) met ca 12.000 bedrijven en instellingen

Governance •

AB: 14 gemeenten en provincie; vzw: weth. Beverwijk

•

DB: wethouders van Beverwijk (vz.), Haarlem, Heemskerk, Velsen en Wormerland

Taken •

Basis- en plustaken milieu; adviestaken; voor 8 gemeenten bouwtoezicht en daarvan voor 4 ook vergunningverlening ‘light’

•

Provinciale taken: VTH Milieu; ketenhandhaving (BTP) + inzet strafrecht voor asbest, bodem, afval

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

84

OD IJmond | Identiteit Missie •

Wij dragen bij aan het bereiken en in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit binnen ons werkgebied. Daarbinnen inspireren wij burgers en bedrijven tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Het resultaat is een landelijk vooruitstrevende en toekomstbestendige voorbeeldorganisatie waar partners met vertrouwen mee samenwerken

Visie

•

Wij werken, als onderdeel van het openbaar bestuur, samen met burgers, bedrijven en overheden aan een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van onze leefomgeving. Naast VTH bij bedrijven, adviseren wij over de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving en duurzaamheid binnen het ruimtelijke domein

•

In de uitvoering van onze taken vervullen wij een proactieve, regisserende en vooral verbindende rol. Als procesregisseur met kennis van zowel inhoud als uitvoering bevorderen wij een integrale aanpak binnen het ruimtelijk domein en koppelen wij de juiste partijen aan elkaar. Daarbij is kwalitatieve en adequate dienstverlening leidend

•

Initiatieven van burgers en bedrijven vragen van ons een open houding, gericht op wederzijds vertrouwen. Als kennisorgaan anticiperen wij hierop en faciliteren met een helder inzicht in het speelveld, binnen de kaders van de wet- en regelgeving

Kernwaarden • Enthousiasme, vertrouwen, lef, contact, innovatie (bedrijfsplan 2021-2024) Historie OD •

Opgericht in 1999, gestart in regio IJmond. Later uitbreiding met Zaanstreek-Waterland en Zuid-Kennemerland

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

85

OD IJmond | Formatie en begroting IST (huidige feitelijke situatie)

SOLL (nulscenario, ‘basis op orde)

Formatie (en organisatie)

Formatie (en organisatie)

•

105,8 fte

•

Begroting (omzet, uurtarief)

116,6 fte

Begroting (omzet, uurtarief)

•

14,8 mln.

•

17,8 mln.

•

Bijdrage provincie: 3% (van totale budget, d.w.z. ca. 0,5 mln.)

•

Bijdrage provincie: 3% (van totale budget, d.w.z. ca. 0,6 mln.)

•

Uurtarief (2025): 104,50

•

Uurtarief: 115,46 (o.b.v. prijspeil 2025)

•

Weerstandsratio: PM; benodigd weerstandsvermogen moet opnieuw worden bepaald vanuit nieuwe financieringsstructuur

•

Weerstandsratio: PM

•

Solvabiliteit: 4,5% (gewijzigde begroting 2025)

•

Solvabiliteit: PM

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag; rapport Seinstra, 2025

86

OD IJmond | Robuustheid & visitatie Score op robuustheidscriteria Rijk •

Beoordeling april 2025 (bijlage bij Kamerbrief 15 april 2025): ‘Vanwege een groot aantal kanttekeningen is het de vraag of de ODIJ op 1 april 2026 zal voldoen aan de robuustheidscriteria.’ NB: beoordeling is oranje, was in rapportage najaar 2024 nog rood.

•

Toelichting: ‘Op dit moment is er zicht op de benodigde toename aan fte om te voldoen aan de omzetnorm en loopt er een traject samen met de deelnemers om de formatie en omzet te herijken. De herijkte financieringsstructuur zal eind 2025 vertaald worden naar de Kadernota 2027. De aangepaste DVO en GR liggen eind 2025 voor ter besluitvorming en worden in het najaar van 2026 vastgesteld. De planning maakt dat het de vraag is of er op 1 april 2026 voldaan gaat worden aan de norm. Ook bij andere KPI's speelt deze vraag omdat ze in hetzelfde zorgvuldige proces worden meegenomen. Het gaat om de eis voor innovatiebudget, voldoen aan de kwaliteitscriteria en afspraken over uittreding. De dienst heeft veel oog voor opleiden, maar dit is nog onvoldoende vertaald naar een opleidingsprogramma. Dit geldt ook voor het hebben van een Business Intelligence strategie. Als de werving op BI succesvol is, zal de ODIJ voldoen aan de norm voor fte op BI.’

Sterke punten visitatie (juni 2023)

Aanbevelingen visitatie

• • • • • •

•

Vertrouwen bij bestuur en deelnemers Focus op de toekomst Eigenaarschap bij medewerkers Organisatieconcept werkt Financieringsmodel biedt ruimte Maatwerk door eigen opleidingen

14-7-2025

Bron: bijlage bij Kamerbrief VTH april 2025; visitatierapport

• • • • • •

Realiseer meer structurele financiering en verbeterde financiële verantwoording DVO’s en subsidieprojecten Streef naar uniformering van taken in het belang van level playing field Let op consistentie van doelstellingen en rapportages aan de hand van KPI’s Bewaar je onafhankelijkheid ten opzichte van deelnemers (meer afstand) Anticipeer op ontwikkelingen met betrekking tot rol en takenpakket Voer vanuit eigen visie en situatie het gesprek over robuustheid Zorg voor accurate uitvoering actualisatieprogramma

87

OD Noord-Holland Noord | Deelnemers en taken Deelnemers en werkgebied •

16 gemeenten (w.o. Alkmaar, Hoorn, Den Helder en Schagen) en provincie NH; 650.000 inwoners

•

Uitgestrekt gebied (2.500 km2, m.n. landelijk en agrarisch) met meer dan 23.000 bedrijven en instellingen (veel B, weinig C)

•

Veel bedrijven in de agrarische sector, zoals bloembollen(export)bedrijven en glastuinbouwbedrijven. Veel MKB; ook enkele grotere bedrijvencomplexen; relatief weinig (zware) industrie

Governance •

AB en DB kennen een onafhankelijk voorzitter; ook directeur OD NHN is lid AB en DB

•

DB: vz., gedeputeerde, wethouders uit 3 regio’s (Noordkop, regio Alkmaar, Westfriesland), directeur OD NHN

Taken •

Uitvoering basistaken staat centraal, maar laatste jaren zijn ook andere taken ingebracht. Taken binnen de kleursporen grijs (milieu), groen (natuur), blauw (water) en rood (advisering bij ruimtelijke plannen).

•

Ambitie en verwachting: verdere uitbreiding takenpakket, ontwikkeling richting kennisorganisatie.

•

Provinciale taken (sinds 2016): voert OD NHN uit voor heel NH: • Natuur (Wet natuurbescherming, per 2024: Omgevingswet) • Zwemwater (Wet Hygiëne en Veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden) • Wegen en (vaar)wegen

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

88

OD Noord-Holland Noord | Identiteit Missie •

OD NHN is een onafhankelijke partner die op inspirerende wijze mensen en kennis verbindt om maatschappelijke ambities in de fysieke leefomgeving te realiseren.

Visie

•

De OD NHN maakt Natuur & Milieu zichtbaar als logische thema’s in de afweging bij keuzes door overheden, burgers en bedrijven. Wij spelen een aanjagersrol in de ontwikkeling en transitie van de fysieke leefomgeving op de thema’s natuur en milieu. En wij verhogen de maatschappelijke bewustwording op de thema’s natuur en milieu bij burgers en bedrijven.

Kernwaarden •

Samen; dichtbij; deskundig; maatschappelijk bewust

Historie OD

•

1 januari 2014: Start Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord (RUD NHN), fusie van de milieudiensten Regio Alkmaar, Kop van Noord-Holland, West Friesland en de provincie Noord-Holland (formele oprichting juli 2013); gestart ‘als een 'no-nonsens'organisatie in de uitvoering van haar (milieu)taken

•

1 juli 2019 nieuwe naam: Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN)

Ambitie •

’Ook in 2025 is de OD NHN de gezaghebbende leefomgevingsautoriteit, waarbij de focus vooral ligt op complexe milieu-, duurzaamheids- en natuurtaken, het bevorderen van veiligheid in de regio, incidentpreventie en het bieden van meerwaarde voor de eigenaren vanuit bundeling van specialistische kennis. Ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet. (…) De OD NHN werkt (…) op diverse onderwerpen samen met de andere drie omgevingsdiensten die werkzaam zijn in NH. We doen dit op de thema’s: VTH-strategie, data gedreven uitvoering, milieucriminaliteit (gezamenlijk overleg met de officier van justitie), ketentoezicht asbest en bodem.’

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

89

OD Noord-Holland Noord | Formatie en begroting Begroting (omzet, uurtarief) •

Totaal lasten: 29,2 mln. (2025) (Milieu/basistaken € 13,7 mln.; VTH-plustaken milieu € 7,7 mln.; overhead € 7,6 mln.)

•

Bijdrage provincie 40% (betreft vrijwel geheel VTH-plus), Hollands Kroon 8%, Hoorn 7%, Alkmaar 6% (2025)

•

Uurtarief Milieu: € 104,20; uurtarief VTH-plus: € 99,94

•

Weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd): 90% (‘matig’, onvoldoende om bestaande risico’s te dekken; bron: begroting 2025)

•

Solvabiliteit: 31,09% (begroting 2025)

Actualiteit •

OD NHN benoemt 4 scenario’s voor toekomstige ontwikkeling: • 1. Korte termijn: optimalisatie en harmonisatie • 2. Middellang: basis-plus (standaardisatie milieu-plustaken en verbreding adviestaken) • 3. Lange termijn: uitbreiding werkgebied: tot boven Noordzeekanaal (meer congruentie) • 4. Lange termijn: heroriëntatie o.b.v. maatschappelijke opgaven (= o.a. samenwerking) • 1 is voorwaardelijk voor 2-4

Overig •

OD NHN is bezig met transitie van uitvoeringsorganisatie naar strategische partner

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

90

OD NHN | Robuustheid & visitatie Score op robuustheidscriteria Rijk •

Beoordeling april 2025 (bijlage bij Kamerbrief 15 april 2025): ‘Vanwege een aantal kanttekeningen is het de vraag of de OD NHN op 1 april 2026 zal voldoen aan de robuustheidscriteria.’ NB: beoordeling is oranje, was in rapportage najaar 2024 nog rood

•

Toelichting: ‘De OD NHN motiveert dat ze, gegeven het voldoen aan de normomzet, geen noodzaak zien tot het onderzoeken van de mogelijkheid tot het uitbreiden met niet-milieu gerelateerde taken. Daarnaast zijn de budgetten nog niet gealloceerd voor zowel het opleidingsbudget, innovatie en Business Intelligence.’

Sterke punten visitatie (mei 2023)

Aanbevelingen visitatie

• • •

•

Bevlogen medewerkers (vakinhoudelijk deskundig, hands-on) Goede score op opgedragen uitvoerende taken Bouwt aan een stevig fundament voor de organisatie (verbetering efficiency bedrijfsvoering)

•

• • • • •

14-7-2025

Bron: bijlage bij Kamerbrief VTH april 2025; visitatierapport

Werk aan breed bestuurlijk draagvlak en support: meer focus en commitment bestuur op de maatschappelijke, complexere opdracht van vandaag en morgen; risico dat dat onvoldoende snel gebeurt Neem een meer proactieve houding aan: neem vaker initiatief in maatschappelijke regionale opgaven Werk verder aan een efficiënte en doelmatige werkorganisatie Stuur actiever op complexe (langdurige) projecten (projectmatig werken) Breng de data-kwaliteit op peil: stevige slag nodig Bevorder de financiële transparantie en duidelijkheid (voor deelnemers): nu lumpsum, financiële ontvlechting basis- en plustaken nodig Sluit verbeteracties aan op de transities van de organisatie (proactiever in regio; meer strategische partner; professionalisering bedrijfsvoering)

91

OD Noord-Holland Noord | Interview directeur Bereidheid tot samenwerking met ODIJ •

Zakelijke focus in relatie met deelnemers • Inhoudelijke gesprek relatief beperkt • In vergelijking met andere OD's hanteert OD NHN laag uurtarief

•

Provincie NH is vanwege inleg Natuurtaken voor 40% eigenaar OD NHN • Provincie investeert ook in milieukant • Medewerkers NHN zijn gescheiden voor provincie en gemeenten > verschil in productienormen en administratief proces, dubbelrol niet mogelijk • Provincie heeft zich gecommitteerd aan programma Robuustheid

•

Verschil in taakopvatting tussen OD NHN en ODIJ (beleidsrijk en sterke adviespoot) • OD NHN richt zich primair op wettelijke taken (beperkte taakopvatting) • Kwaliteit uitvoering primaire proces is op orde > op inhoud niet kwetsbaar • Deelnemers huren uitvoering plustaken extern in • Plustaken kunnen potentieel uitgevoerd worden door OD NHN > geen wens bestuur en daardoor nu onvoldoende capaciteit en kwaliteit

14-7-2025

Bron: interviews

92

OD Noord-Holland Noord | Interview directeur Bereidheid tot samenwerking met ODIJ •

OD NHN heeft een bezuinigingsopgave • Vanuit efficiency-perspectief bereidheid tot verkenning samenwerking andere OD’s • Samenwerking op schaarse functies > pooling van medewerkers tijdens piekbelasting • Risico: capaciteit is schaars > 'eigen opgave eerst'

•

Robuustheidscriteria haalbaar, vraagt van OD NHN aandacht voor bedrijfsvoering • Aanleggen innovatiebudget > op dit moment afwezig • Verhoging opleidingsbudget > vakinhoud vraagt investering in opleiding • Versterking dataverzameling en -verwerking > t.b.v. efficiëntere en effectievere operatie door beleidsverrijkende informatie te delen met deelnemers • Arbeidsmarktkrapte

•

Inzet op landelijk samenwerkingsverband (ODNL) • Kennisdeling en deskundigheidsopbouw • Landelijke beweging omtrent VTH-structuur ODNL • Vakinhoud als waterstof en stikstof passend in landelijk verband

•

MKB domineert gebied van zowel OD NHN als ODIJ

14-7-2025

Bron: interviews

93

OD NZKG | Deelnemers en taken Deelnemers en werkgebied •

8 gemeenten (w.o.) en provincie NH; 1.500.000 inwoners, 552 km2

•

Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad en prov. NH zijn ‘founding fathers’

•

Ook de provincies Utrecht en Flevoland zijn opdrachtgever (VTH voor meest risicovolle bedrijven: Seveso, RIE-4)

•

Gebied met 18.500 bedrijven en instellingen

Governance •

AB: 12 leden + dir OD (secr.); Amsterdam, Haarlemmermeer en provincie NH zijn met 2 leden vertegenwoordigd

•

DB: vz. ( Amstelveen), gedeputeerde, wethouders uit Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad, dir. OD (secr.)

Taken •

Basis-, plus en adviestaken. Bouwtaken voor A’dam en H’meer (mandaat) en op offerte-basis voor andere gemeenten. Projecten

•

Provinciale taken: voor 3 provincies is OD NZKG verantwoordelijk voor de risicovolle bedrijven (Seveso, RIE-4); en bouwtaken prov. NH.

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

94

OD NZKG | Identiteit Missie en visie •

‘Wij staan voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving.’ Typeert zichzelf als: ‘Wij zijn een praktische organisatie die – met kennis van zaken –oplossingen aandraagt. Liever kijken we aan de voorkant wat mogelijk is binnen alle wet en regelgeving, dan dat we achteraf moeten constateren dat iets niet kan.’

Uitgangspunten: bestuurlijk referentiekader

1.

Opgavegericht en beleidssensitief sturen met maatwerk

2.

Preventief handelen

3.

Informatiegestuurd werken

4.

In gelijke situaties gelijkwaardig optreden

5.

Samenwerken door afstemming van beleid, taken en bevoegdheden

Historie OD •

Opgericht in 2013

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

95

OD NZKG | Formatie en begroting Formatie

•

591 fte (2024). Begroting 2026: 647 fte, waarvan 64 fte inhuur) (39% Milieu & Seveso; 15% Bouw; 8% Bodem; 14% Randvoorwaardelijk; 25% Bedrijfsvoering

Begroting (omzet, uurtarief) •

€89,3 mln. (2025; steile groei sinds 2022); 33% Milieu & Seveso; 12% Bouw; 6% Bodem; 12% Randvoorwaardelijk; 36% Bedrijfsvoering

•

OD NZKG werkt met prestatiegerichte financiering: elke opdrachtgever betaalt voor zijn eigen producten • Outputproducten (44%): begroot en afgerekend tegen vaste prijs per product (o.b.v. kengetallen); financieel risico bij OD • Regieproducten (52%): afgerekend op werkelijke uren (o.a. voor randvoorwaardelijk (juridische ondersteuning, accountmanagement, procesmanagement) • I.v.m. Omgevingswet (onzekerheid, risicodeling) verrekening als bandbreedte (+/- 5% begroting) op outputproducten overschreden.

•

Weerstandsratio: 1,5 (2025; 2026 e.v. 1,1 en 1,2); solvabiliteit: 33% (2026)

•

Bijdrage provincie NH: 43%, A’dam: 29%, Haarlemmermeer 14%, Zaanstad 5%.

•

Uurtarief: 121,73 (2025) (2026: 124,91) (nb tarief voor maatwerkuren projectleider: opslag +30%)

Overig •

De vraag naar inzet OD NZKG neemt flink toe (2024: 14%). Tata Steel en maatschappelijke zorgen daarover vragen veel inzet OD NZKG. Door benodigde tijd voor werving en inwerken nieuwe medewerkers blijven uren en omzet achter bij begroting (2024)

•

OD NZKG vervult voor grote projecten (bv vernieuwing zeesluis IJmuiden) soms een coördinerende rol op gebied van VTH

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

96

OD NZKG | Robuustheid & visitatie Score op robuustheidscriteria Rijk •

OD NZKG is al in het voorjaar van 2024 als robuust beoordeeld.

•

Wel brengt OD NZKG in kaart op welke punten de dienst zich verder wil versterken (via een IBP VTH Quickscan).

Sterke punten visitatie (sep. 2024)

Aanbevelingen visitatie

•

•

• •

Vertrouwen en waardering bij opdrachtgevers en bestuur: ‘deskundig, onafhankelijk en samenwerkend, met volledig mandaat voor taken’ Goed reagerend op grote uitdagingen: o.a. Tata Steel, door scherpe vergunningverlening, verbeterde communicatie en procedures Management van groei: ondanks sterke groei (460 > 700 medewerkers) jong talent aangetrokken en opgeleid (trainee pool, OD-school)

14-7-2025

Bron: bijlage bij Kamerbrief VTH april 2025; visitatierapport

• •

Vertaal de missie en visie naar de basis van de organisatie: beter afstemmen op de dagelijkse praktijk en beslissingen Geef meer sturing aan de organisatie: betere besluitvorming en prioritering, vooral bij financiële druk; afstemming ambities en capaciteit Werk een visie op organisatieontwikkeling uit: check of kennisontwikkeling voldoende snel gaat om geen achterstand op te lopen, gezien de uitstroom van ervaren medewerkers en de instroom van nieuwe medewerkers

97

OD NZKG | Interview directeur Bereidheid tot samenwerking met ODIJ •

Kennismaking tussen besturen en directeuren OD NZKG en ODIJ heeft plaatsgevonden.

•

Geografie (op elkaar aansluitende gebieden) en taken (OD NZKG vervult ook taken in gebied ODIJ) vormen motieven voor mogelijke samenwerking of fusie.

•

Meerwaarde samenwerking met de 4 OD's in Noord-Holland is voor OD NZKG beperkt (cf. Galan-rapport 2024) en ook niet urgent. Samenwerking leidt tot meer complexiteit en hogere kosten. Samenwerking binnen ODNL en Seveso verband heeft prioriteit

•

Provincie NH is grootste opdrachtgever (Seveso), kan richtinggevend zijn in samenwerkingsvraagstuk

•

Fusie met ODIJ is voor OD NZKG niet noodzakelijk, maar OD NZKG is wel bereid fusie te verkennen (want maatschappelijk gezien goed); sommige werkwijzen van ODIJ kunnen aanwinst zijn voor OD NZKG

•

Aandachtspunt: eventuele fusie met ODIJ leidt mogelijk af van aanpak huidige opgaven voor eigen dienst

•

Voorwaarden voor fusie volgens OD NZKG • Nulvariant ofwel ‘schoon door de poort’ essentieel voor verdere onderhandeling over samenwerking of fusie • Strikte scheiding eigenaarsrol en opdrachtgeversrol: in bestuur alleen eigenaren (en eigenaarskwesties), inhoud en taakopdracht regelen in DVO’s met afzonderlijke deelnemers • Nabijheid organiseren/borgen

•

Omstandigheden voor fusie ODIJ-OD NZKG lijken nu gunstig: • ODIJ werkt serieus aan ‘basis op orde’/ ‘schoon door de poort’ • Bestuur ODIJ is constructief/staat open voor verbetering en vernieuwing

14-7-2025

Bron: interviews

98

OD NZKG | Interview directeur Bereidheid tot samenwerking met ODIJ (vervolg) •

Aandachtspunt: OD NZKG doet geen beleidsvormende taken voor (kleine) gemeenten, ODIJ juist wel; OD NZKG doet geen bouwtaken, behalve complexe bouwtaken Amsterdam en Haarlemmermeer en complexe infrastructurele projecten

•

Juist omdat werkgebieden zo logisch aansluiten, kun je met decentrale vestigingen (kantoren) aanwezig zijn en zelfs efficiency winst boeken (OD NZKG heeft kantoren in Zaandam en Wijk aan Zee, ODIJ in Beverwijk en Wormer)

14-7-2025

Bron: interviews

99

OFGV | Deelnemers en taken Deelnemers en werkgebied •

12 gemeenten (w.o. Almere, Lelystad, Hilversum), 2 provincies (NH en Flevoland) 690.000 inwoners

•

Uitgestrekt gebied (2.685 km2) met ca. 20.000 bedrijven en instellingen

•

Veel bedrijven in de agrarische sector

Governance •

AB (15 leden, provincie Flevoland kent 2 vertegenwoordigers)

•

DB: 1 vertegenwoordiger van de provincies, 2 Flevolandse gemeenten, 2 Noord-Hollandse gemeenten. Voorzitter: wethouder Almere

•

GR is in juli 2024 geactualiseerd

Taken •

Basistaken (maar Almere, Blaricum, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren hebben nog niet alle basistaken ondergebracht bij OD (m.n. asbest) (gebeurt later dit jaar) en plustaken. Geen bouwtaken.

•

Provinciale taken: OFGV houdt voor heel Flevoland toezicht op gebied van natuur en zwemwater; NB: VTH natuur Gooi- en Vechtstreek door OD NHN

14-7-2025

Bron: website, begroting, jaarverslag

100